Piekary Śląskie

[madohora]

Na uwagę zasługują również liczne wota pozostawione przez pielgrzymów zarówno tych sprzed wieków, jak i współczesnych nam. Różnego rodzaju metalowe rączki, nóżki, serca przypominają o niezwykłej mocy macierzyńskiego wstawiennictwa Maryi, czczonej w Piekarach jako Matka Przedziwna, Opiekunka Sławna. Najcenniejszym pod względem materialnym wotum jest monstrancja Cesarzowej Eleonory (XVIII w.). Wśród eksponatów znaleźć można także kielichy i naczynia liturgiczne wykonane ze złota i srebra. Są wśród nich m. in. dary króla Jana III Sobieskiego, dawnych proboszczów piekarskich ks. Jakuba Roczkowskiego, ks. Jana Ficka oraz współczesne: prezydentów RP, biskupów, księży oraz osób świeckich. Niezwykle interesujące są dary śląskich harcerzy oraz liczne dary wykonane z węgla kamiennego ofiarowane przez górników.

[madohora]

Ostatnia sala zawiera zabytkowe drewniane rzeźby zdobiące niegdyś wnętrza kaplic usytuowanych na piekarskiej kalwarii. Ze względu na liczne zniszczenia i konieczność ciągłej renowacji, zostały one przeniesione do muzeum, aby ich niepowtarzalne piękno i kunszt mogły cieszyć oczy tych, którzy w tajemnicach bolesnej męki naszego Zbawiciela poszukują sił do zmagania się z własnymi trudnościami i życiowymi krzyżami. Szczególna staranność o każdy detal sprawia, iż patrząc na eksponowane figury możemy niemalże namacalnie przenieść się do chwil drogi krzyżowej i konania naszego Pana Jezusa Chrystusa.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Oczywiście, wszędzie rowery

[madohora]

***

[madohora]

****

[madohora]

******

[madohora]

Najstarsza linia tramwajowa na Górnym Śląsku – historia

W drugiej połowie XIX w. Górny Śląsk przechodził okres wzmożonej industrializacji, co wiązało się z gwałtownym wzrostem liczby mieszkańców miast, w tym szczególnie pobliskiego Bytomia, jak i samych Piekar. To z kolei spowodowało zapotrzebowanie na szybkie przemieszczanie się ludzi. Rozwiązaniem był błyskawiczny rozrost sieci kolejowej, jak i budowa bardziej dostosowanej do warunków miejskich trakcji tramwajowej. Piekary uzyskały pierwsze połączenie tramwajowe w dniu 25 kwietnia 1894 r. po wcześniejszym wydaniu przez prezydenta rejencji opolskiej koncesji na budowę linii Gliwice-Piekary (31 maja 1893 r.). Była to jedna z pierwszych linii tramwajowych na Górnym Śląsku, wybudowana przez berlińską firmę Internationale Eisenbahnbau-Gesellschaft Th. Schmidt. Początkowo miała długość 6 km i prowadziła z Bytomia poprzez Rozbark i Szarlej do samych Piekar. Kończyła się w okolicy dzisiejszej piekarskiej Bazyliki, u stóp Kalwarii, gdzie wybudowano mijankę. Początkowo trakcja była parowa i wąskotorowa, a później elektryczna o normalnym rozstawie szyn (od 1899 r.). Ówczesne pociągi tramwajowe składały się z nietypowej lokomotywy parowej oraz doczepianych do niej wagonów. Na terenie niezamieszkałym osiągano szybkość 22km/h, a w terenie zabudowanym zwalniano do 12km/h. Przystanki tramwajowe były rozmieszczone na trasie co kilometr. Bilety jednorazowe sprzedawali konduktorzy w tramwajowych wagonach. Górnośląskimi liniami tramwajowymi zarządzało przedsiębiorstwo Schlesische Kleinbahn A.G. Tramwaje kursowały mniej więcej co 20 min. Były doskonałym i bardzo lubianym miejskim środkiem transportu. W listopadzie i grudniu 1894 r. linia została wydłużona do Chorzowa, Zabrza i Gliwic. Po owej rozbudowie jej długość z dworca w Gliwicach do samych Piekar wynosiła ponad 33 km. Na początku XX w. możliwy był również kurs z Piekar do samych Katowic.

[madohora]

Podczas II wojny światowej, gdy cały Górny Śląsk znalazł się w granicach państwa niemieckiego, linie tramwajowe przeżyły swój renesans. Krótko po zakończeniu wojny, w 1949 r. na starym torowisku z Bytomia poprzez Szarlej do Piekar postawiono nowy tor. Przez wiele lat na tej trasie kursował tramwaj nr 8, który z Piekar poprzez Szarlej, Bytom i od początku lat 50-tych przez Brzeziny Śląskie docierał aż do Dąbrówki Wielkiej. Były to wagony typu N. W latach 70-tych zarządzana przez WPK przestarzała linia robiła się coraz mniej rentowna. Stale spadała liczba pasażerów. W 1979 r. zlikwidowano odcinek Piekary Śląskie-Szarlej, a w następnych latach kolejne odcinki. Jako ostatnia w 2006 r. została zlikwidowana linia na odcinku Bytom-Brzeziny Śląskie-Dąbrówka Wielka, którą obsługiwały wagony typu 105N. Stare torowiska są do dzisiaj widoczne w terenie, choć szyny i podkłady zostały zdemontowane.

[madohora]

PIEKARY ŚLĄSKIE. TRAMWAJOWE RELIKTY - www.straznicyczasu.pl

[madohora]

TO BYŁA NAJSTARSZA LINIA TRAMWAJOWA NA ŚLĄSKU - Gwarek

[madohora]

Rodząca się komunikacja tramwajowa w XIX wieku, zrewolucjonizowała transport publiczny w miastach. To dzięki nim, przewóz stał się powszechny, masowy i przede wszystkim tani. Na Górnym Śląsku pierwsza linia tramwajowa przebiegała przez nasze miasto, tworząc piękną historie przez ponad 100 lat. Niestety do dziś prócz archiwalnych zdjęć i ozdobnych haków na elewacjach kamienic, napinających niegdyś trakcje elektryczną, nic nie pozostało.

[madohora]

Szyny – wtedy jeszcze raczej dwa pasy metalu podgięte po bokach – pojawiły się po raz pierwszy na ulicach Nowego Jorku. Tak rozpoczęła się era tramwaju konnego, która trwała ponad pół wieku

[madohora]

Kolej normalnotorowa zapewniała transport na długie dystanse, lecz na silnie zurbanizowanym Górnym Śląsku brakowało bardziej elastycznego środka komunikacji.
W ruchu towarowym rolę tę wypełniła oddawana odcinkami już od 1851 r. kolej wąskotorowa, wiążąc współpracujące ze sobą kopalnie, huty i inne zakłady. Jednak do przewozów pasażerskich wąskotorówka się nie nadawała, ponieważ przebieg jej torów oderwany był od zabudowy miejskiej. Stąd, wzorem innych europejskich i amerykańskich miast, zrodziła się myśl o tramwajach. Początkowo parowych.

[madohora]

Do prowadzenia ruchu zamówiono w 1893 r. 20 lokomotyw parowych, 18 wagonów osobowych II/III klasy, 10 wagonów letnich III klasy, 14 osobowych III klasy, 6 kombinowanych pocztowo-bagażowych oraz 300 towarowych.

[madohora]

Prezydent rejencji opolskiej wydał koncesję na linię Gliwice - Piekary (Gleiwitz – Deutsch Piekar) dnia 31 maja 1893 r. Od 1 października 1892 r. obowiązywała pruska ustawa o kolejkach (Kleinbahngesetz) z 28 lipca tego roku, co ułatwiło całe przedsięwzięcie. Koncesję wydano na okres 50 lat, zakazując przewozu towarów.

[madohora]

Przystanki miały być rozmieszczone co 1 km, niektóre zaopatrzone w poczekalnie. Nad Bytomką w rejonie obecnej zajezdni zdecydowano o budowie osobnego mostu obok istniejącego drewnianego mostu drogowego. Pierwotnie przewidywano budowę trzech zajezdni w Gliwicach, Królewskiej Hucie i Piekarach. W każdej z nich miał być zbudowany dom mieszkalny dla maszynisty oraz ubikacja z murowanym szambem. Z tej ostatniej zajezdni jednak zrezygnowano, a pozostałe dwie powstały na dwóch końcach linii – w Gliwicach i Rozbarku.

[madohora]

Regularny ruch na trasie Bytom Dworzec – Szarlej - Piekary otwarto w niedzielę 27 maja 1894 r., a w Gliwicach na trasie z Wilhelmplatz (pl. Inwalidów Wojennych) do lasu miejskiego (Stadtwald – Zameczek Leśny) – w poniedziałek 28 maja 1894 r.

[madohora]

Odbiór pozostałej części trasy Gliwice - Piekary (odcinek Zaborze – Chebzie -Królewska Huta - Bytom) nastąpił 30 listopada 1894 r. Uruchomiono ją 30 grudnia 1894 r. (odcinek Zaborze Koksplatz - Piekary).

[madohora]

W Gliwicach od samego początku zaczęły napływać skargi od mieszkańców miasta narzekających na głośne dzwonienie tramwajów i dym z parowozów. Właściciele domów czynszowych i hoteli twierdzili, że lokatorzy i goście nie chcą mieszkać przy ulicach, którymi kursują tramwaje. Hałas lokomotyw płoszył konie, zwłaszcza wojskowe, zdążające na poligon pod Lasem Łabędzkim. Wpłynęła też skarga właściciela hotelu, który domagał się wprowadzenia trakcji konnej. Tego samego żądano także w Bytomiu.

[madohora]

Przez pierwsze kilka lat eksploatacji na linii Gliwice - Piekary wożono przesyłki drobnicowe nadawane i odbierane na przystankach (na początku maja 1900 r. ich przewóz wstrzymano). Musiały one być bezpiecznie i trwale zapakowane oraz zaopatrzone w adres nadawcy i odbiorcy.

[madohora]

Trakcja elektryczna zawitała już na dobre w Piekarach dnia 30.06.1899, dzięki temu tabor zwiększył pojemność jednocześnie nie zwiększając długości składu.

[madohora]

W okresie swojego szczytowego rozwoju tramwaje były najpowszechniejszym i najbardziej „demokratycznym” środkiem komunikacyjnym. Wykorzystywały najnowsze rozwiązania techniczne i symbolizowały postęp. Dla wielkich miast stały się koniecznością, dla mniejszych stanowiły nobilitację i nierzadko siłę napędową patriotyzmu lokalnego.

[madohora]

W październiku 1922 r. coraz ostrzejsze kontrole celne na nowej granicy polsko-niemieckiej powodowały nawet dwugodzinne opóźnienia tramwajów. W tym miesiącu ilość pasażerów spadła o 30%, co zmusiło firmę do zmniejszenia częstotliwości kursów z 15 minut do 30 minut i rezygnacji z wozów doczepnych.

[madohora]

Wybuch II wojny światowej spowodował zjednoczenie niemieckiej i polskiej części Górnego Śląska. Spółki VBO z Gliwic i Schlesische Kleinbahn z Katowic wspólnie prowadziły ruch tramwajowy na całym obszarze okręgu przemysłowego. Efektem tego był znaczny wzrost ruchu pasażerskiego, co z kolei prowadziło do maksymalnego wykorzystania zdolności przewozowych całej sieci i szybszego zużycia taboru. Dla żołnierzy Wehrmachtu wprowadzono specjalną obniżoną taryfę, co generowało straty dla spółki. Do pracy w spółce przyjęto na stanowiska konduktorskie wiele kobiet, podobnie jak w czasie poprzedniej wojny.

[madohora]

Po drugiej wojnie światowej niezależne do tej pory spółki tramwajowe: bytomską, dąbrowską i Kolejki Śląskie - połączono w przedsiębiorstwo Koleje Elektryczne Zagłębia Śląsko-Dąbrowskiego, czyli późniejsze WPK.

[madohora]

Sama linia jest dużo starsza – jak już wiemy swój początek miała w pierwszej linii tramwajowej na Górnym Śląsku uruchomionej 27.05.1894 na trasie Bytom Dworzec PKP - Pogoda - Szarlej - Piekary Śląskie (w trakcji parowej). Tablice z numerem 8 pojawiły na tramwajach w 1926 roku - wówczas linie o takim numerze kursowały na trasach Szombierki - Bytom (po stronie niemieckiej, dzisiejsza linia 9) oraz od 1931 roku na trasie Łagiewniki - Lipiny (po stronie polskiej, dzisiejsza linia 17). Na trasie piekarskiej numer 8 pojawił się pierwszy raz na przełomie lat 1939/40 - wówczas linia tramwajowa kursowała na trasie Bytom Pogoda - Szarlej (od 12.1949 do centrum Piekar Śląskich).