Wielkanoc

[madohora]

Obecnie w wielu miejscowościach święcenie potraw odbywa się nie wewnątrz, a przed kościołem, gdzie na wystawionych stołach na czas obrzędu wierni pozostawiają koszyki. Błogosławieństwo potraw w tradycyjnej formie przetrwało do dnia dzisiejszego w południowej Austrii, na terytorium Słowenii w regionach zamieszkałych przez Koczewarów oraz południowych Niemczech

[madohora]

Śmigus – dawny zwyczaj pogański, który w średniowieczu zaczął być bardzo zbieżny z dyngusem (innym podobnym zwyczajem). Jego współczesną kontynuacją jest oblewanie się wodą, smaganie gałązkami, gaik i zwyczaje związane z palmami wielkanocnym

[madohora]

Przez zimę w domostwach zbierano żur. To wszystkie te stare przedmioty w zagrodzie, jak połamane przez zimę krzesło czy stara miotła. Wszystko to gromadziło się na polu, dorzucało się gałązki i rozpalało wielkie ognisko. Młodzi chłopcy wyciągali z tego ogniska pojedyncze gałązki czy kij od miotły i musieli obiec swoje pole dookoła. Jeżeli to się udało, to zwiastowało to dobre zbiory w całym przyszłym roku. Dziś ten zwyczaj też już jest zapomniany.

[balzack]

Wesołego Alleluja

[madohora]

IMG W OSTRZEGA PRZED PRZYMROZKAMI - Radio Katowice - 05.04.2021

[madohora]

ŚMIGUS - DYNGUS. MEMY - Nasz Dzień - 05.04.2021

[madohora]

Tak nasi przodkowie przed laty robili, w karczmie wódkę pili i dobrze się bili; niechaj i ich wnuki nie kasują tego, bo jest pozwolone od Ojca świętego, bo dziś dni szalone, niech każdy szaleje, niech se gorzałeczką dobrze łeb zaleje! Tak nasi przodkowie przed laty robili, kiedy niewolników do się zaprosili, dawali im jeść, pić, dobrze ich raczyli, potem w traktyerni z nimi się pobili My się zapraszamy, gorzałkę pijemy, choćbyśmy nie chcieli, jednak się -bijemy, bo sama natura pociąga do tego, aby nie kasować przykładu starego.

[madohora]

TRWA POŚWIĄTECZNA ZBIÓRKA ŻYWNOŚCI - Nasze Miasto - 06.04.2021

[madohora]

SAŁATKA ZIEMNIACZANA

1 mała puszka groszku, 1 mała puszka kukurydzy, 5 marchewek, 3 pietruszki, 1/2 małego selera, 3 - 4 ziemniaki, 2 jajka, 1 ogórek kiszony, sól, pieprz, majonez

Warzywa obrać, opłukać, ugotować w całości. Wystudzić. Pokroić w drobną kostkę. Ziemniaki umyć, ugotować w łupinach. Po ugotowaniu obrać i pokroić w kostkę. Jajka ugotować na twardo, przelać wodą i pokroić w kostkę. Ogórek kiszony pokroić w kostkę. Groszek i kukurydzę odsączyć z zalewy. Wszystkie warzywa przełożyć do miski. Wymieszać. Doprawić do smaku solą, pieprzem i majonezem.*

*Ja majonez dodaję na krótko przed podaniem.

[madohora]

SERNIK NA ZIMNO STRACIATELLA

2 serki homogenizowane, 1 galaretka cytrynowa, 2 galaretki truskawkowe, żelatyna, 1/2 kostki czekolady, polewa czekoladowa, herbatniki typu pepitki, okrągła foremka do wykrawania ciasta

Przygotuj polewę zgodnie z przepisem na opakowaniu. Herbatniki rozłóż na dnie formy i zalej polewą. Odstaw na 30 minut aż polewa całkowicie stężeje na ciastkach.

[madohora]

CIASTO RUROCIĄG

ok. 30 sztuk herbatników maślanych kakaowych – ok. 350 g
500 g mascarpone
600 ml śmietanki kremówki 30 % lub 36 %
3 lekko czubate łyżki cukru pudru – ok. 40 g
2 łyżeczki żelatyny + 60 ml gorącej wody
rurki waflowe z kremem czekoladowym (ok. 36 sztuk rurek – ok. 400 g)
100 g czekolady mlecznej + 50 ml śmietanki kremówki
50 g białej czekolady + 25 ml śmietanki kremówki

Przygotować blaszkę o wymiarach ok. 20 cm x 26 cm (licząc po dnie blaszki). Na dno wyłożyć folię spożywczą, a na niej poukładać 1 warstwę herbatników.
Przygotować krem. Śmietanka kremówka i mascarpone powinny być schłodzone. Do małej miseczki wrzucić 2 łyżeczki żelatyny i zalać je 60 ml gorącej wody. Dokładnie wymieszać, by powstał jednolity płyn. Odstawić do ostudzenia (ale nie do stężenia). Po wyciągnięciu mascarpone z lodówki, wymieszać je łyżką, by nieco rozbić masę (by nie była taka sztywna). W dużej misie rozpocząć ubijanie śmietanki kremówki, a gdy masa będzie już dość sztywna, rozpocząć dodawanie serka mascarpone (stopniowo, łyżka po łyżce). Miksować tylko do czasu połączenia się składników, by nie przebić kremu. Następnie 2 łyżki kremu dodać do rozpuszczonej, ostudzonej, ale wciąż płynnej żelatyny i dokładnie wymieszać, by powstała jednolita masa. Następnie tak wymieszane składniki dodać do masy z serka mascarpone i śmietanki kremówki, krótko zmiksować (tylko do połączenia się składników). Na koniec dodać przesiany przez sitko cukier puder i ponownie wymieszać (najlepiej tylko za pomocą łyżki).
Na ułożone na dnie blaszki herbatniki wyłożyć połowę kremu z mascarpone, na nim poukładać dość ciasno rurki waflowe i całość przykryć resztą kremu. Na wierzchu poukładać pozostałe herbatniki. Wstawić ciasto do lodówki.
Przygotować małe 2 garnuszki do zrobienia polewy. W jednym podgrzać 50 ml śmietanki kremówki i roztopić w niej 100 gramów połamanej na mniejsze kawałki mlecznej czekolady. Wymieszać do uzyskania jednolitej konsystencji. W drugim garnuszku w 25 ml śmietanki kremówki roztopić 50 gramów białej czekolady.
Wyciągnąć ciasto z lodówki i dość szybko rozprowadzić (za pomocą łyżki) jeszcze ciepłą polewę z mlecznej czekolady. Na niej zrobić paski z polewy z białej czekolady. Za pomocą wykałaczki przeciągnąć białą czekoladę wzdłuż blaszki robiąc szlaczki, tak jak na załączonych zdjęciach. Całą tę czynność trzeba wykonać dość sprawnie, gdy czekolady są jeszcze ciepłe, ponieważ ż polewa dość szybko zastyga i wówczas ciężko będzie ją rozprowadzić i uzyskać takie wzorki.
Przykryć blaszkę z ciastem folią spożywczą i schować do lodówki na kilka godzin, a najlepiej na całą noc, by herbatniki i rurki odpowiednio zmiękły i dzięki temu ciasto łatwo się kroiło.

[madohora]

Śmigus - Dyngus - oblewanie wodą plonów i panien na wydaniu dla zapewnienia urodzaju i płodności.

[madohora]

Święto Miłosierdzia - obchodzone jest w Kościele Katolickim w pierwszą niedzielę po Wielkanocy czyli w II Niedzielę Wielkanocną.

[madohora]

WIELKA SOBOTA W OBRZĄDKU WSCHODNIM - Twoje Radio - 01.05.2021

[madohora]

[madohora]

NIE IDEA LECZ SPOTKANIE - Gość - 31.03.2022

[madohora]

WIOSENNA SAŁATKA ZIEMNIACZANA

1 kg ziemniaków, najlepiej ziemniaków młodych lub sałatkowych
5 jajek
1 świeży ogórek
pęczek rzodkiewek
szczypiorek
koperek
4 łyżki śmietany 18% lub jogurtu naturalnego
4 łyżki majonezu
1,5 łyżeczki soli
1 łyżeczka czosnku granulowanego lub 1 ząbek czosnku
szczypta pieprzu

Zacznij od ugotowania nieobranych ziemniaków.
Ugotuj jajka na twardo
Ugotowane i ostudzone ziemniaki obierz ze skórki i pokrój na średniej wielkości kawałki.
Jajka obierz i posiekaj w kostkę
Umyj i osusz rzodkiewkę, ogórka, szczypiorek i koperek.
Posiekaj rzodkiewkę w kostkę. Obierz i pokrój ogórka.
Dodaj posiekany szczypiorek i koperek.
W miseczce wymieszaj śmietanę, majonez, sól, pieprz i czosnek ( jeśli używasz świeżego to go drobno posiekaj lub zetrzyj na tarce).
Polej sałatkę sosem i dokładnie wymieszaj

[madohora]

ŚNIADANIE WIELKANOCNE W KATOWICACH - Gość - 06.04.2022

[madohora]

Genezy ikonograficznego przedsta wienia Trzeciego Upadku Jezusa pod Krzyżem szukać należy w literaturze apokryficznej oraz w inscenizacjach i misteriach pasyjnychw znacznej mierze bazujących na
apokryfach. W ewangelicznych opi-
sach Męki Pańskiej nie ma nigdzie
nawet wzmianki o tym, że Chrystus
upadał idąc na Golgotę.
W polskiej literaturze do najstar-
szych tekstów apokryficznych zwią-
zanych z Męką Zbawiciela należy
Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa
czyli tzw. Rozmyślanie Przemyskie
(połowa XV wieku), Żywot Pana
Jezu Krista Baltazara Opecia (1522)
i Rozmyślania dominikańskie po-
wstałe w Krakowie w 1532 roku.
Najstarsze przedstawienia iko-
nograficzne Trzeciego Upadku
w sztuce polskiej sięgają XIV wie-
ku. Do najdawniejszych należy
zaliczyć polichromie o tematyce
pasyjnej z prezbiterium kościoła
parafialnego w Czchowie nad Du-
najcem. Scena Upadku znajduje się
też wśród malowideł ściennych w
krużgankach klasztoru oo.bernar-
dynów w Przeworsku, powstałych
w latach 1489-I500, autorstwa Fran-
ciszka z Sieradza.
Początki inscenizacji, których te-
matem były epizody ewangeliczne,
w tym pasyjne, sięgają w Europie
Zachodniej X wieku. Na szerszą
skalę upowszechniły się w XII
i XIII stuleciu. Od początku naj-
więcej tego typu spektakli łączyło
się z okresem Bożego Narodzenia
i Wielkanocy, chociaż grano rów-
nież sztuki oparte o apokryficzne
żywoty świętych. Także w Polsce,
prawdopodobnie już w XII stule-
ciu, widowiska religijne towarzy-
szyły obchodom głównych świąt.
Najstarszy zachowany na naszych
ziemiach scenariusz takiego wido-
wiska znajduje się w tzw. Antyfo-
narzu Krakowskim, pochodzącym
prawdopodobnie z przełomu XII
i XIII wieku, spisanym przed 1253
rokiem. Został on opracowany
w języku łacińskim, a jego tema-
tem jest wjazd Jezusa do Jerozolimy
w Niedzielę Palmową. Wiadomo
też, że w 1377 roku, w Kazimierzu,
wówczas samodzielnym mieście.
dzisiaj dzielnicy Krakowa, wierni
we Wielkim Tygodniu oglądali ja-
kąś bliżej nieokreśloną grę wielka-
nocną, czyli prawdopodobnie wi-
dowisko oparte na Męce Pańskiej.
Tegoż roku z kasy miejskiej prze-
znaczono aż 6 groszy na przedsta-
wienie pasyjne grane w kościele
Bożego Ciała. Z czasem widowi-
ska religijne, będące początkowo
wręcz rodzajem nabożeństwa,
wzbogacały się o coraz większą
ilość wątków świeckich, nierzadko
o wybitnie humorystycznym, a na-
wet obscenicznym charakterze.
Z tego też powodu w niedługim
czasie zostały usunięte z kościołów
i klasztorów. W 1685 roku Kon-
gregacja Rzymska podjęła uchwa-
łę o zakazie grania tego rodzaju
przedstawień na terenie domów
bożych. W Polsce już wcześniej, bo
w 1603 roku, niektórzy biskupi wy-
dali takie ograniczenia dla obsza-
Chrystus Upadający pod Krzyżem
w kulturze ludowej Małopolski
ru swoich diecezji. Przez pewien
czas inscenizacje religijne funkcjo-
nowały jeszcze w kręgach szkół
i burs akademickich, by w końcu
trafić do ludowej obrzędowości
dorocznej. Jedynymi widowiskami
nadal prezentowanymi w kościo-
łach i klasztorach stały się misteria
Męki Pańskiej. Ponadto w wielu
miejscowościach we Wielki Piątek
odbywały się tradycyjne procesje
połączone z inscenizacją Drogi
Krzyżowej. Uczestniczyli w nich
często tzw. kapnicy czyli biczowni-
cy, co odnotował w XVIII stuleciu
Jędrzej Kitowicz (J. Kitowicz, Opis
obyczajów za panowania Augusta
III, Warszawa 1985, s. 42-45).
Opisując taką procesję Marta
Borejszo pisze: W procesji wielko-
postnej uczestniczył zwykle czło-
wiek dźwigający krzyż z koroną
cierniową na głowie, wyobrażają-
cy Chrystusa. Pomagał mu Cyrene-
usz. Otaczali ich żołnierze, którzy
bili i poganiali idących, woła-
jąc donośnym głosem: „Postępuj
Jezu!”. Biczownik, przedstawiają-
cy postać Chrystusa, upadał pod
ciężarem krzyża, a potem odpo-
cząwszy podnosił się i dźwigał go
dalej, czyli do kolejnego kościoła,
w którym odbywały się uroczysto-
ści pasyjne (M. Borejszo, W kręgu
zwyczajów wielkanocnych, [w:]
Wielkanoc w polskiej kulturze,
Poznań 1997, s. 35).
Zachowaniu się, a następnie roz-
wojowi misteriów pasyjnych, obok
wspomnianych wyżej przejawów
religijności ludowej, sprzyjało po-
wstawanie począwszy od XV wieku,
plenerowych Kalwarii – stacji Męki
Pańskiej będących mniej lub bardziej
wierną kopią autentycznych miejsc
nawiedzanych przez pielgrzymów w
Jerozolimie. Pierwsza w Europie ple-
nerowa Kalwaria powstała w 1420
roku w Hiszpanii, niedaleko Kordo-
by. Pierwszą Kalwarią na ziemiach
polskich była Kalwaria Zebrzydow-
ska, zainicjowana w 1600 roku.
Zwyczaj urządzania Kalwarii, po-
dobnie jak granych na ich terenie
misteriów, wywodzi się bezpośred-
nio z kultu Męki Pańskiej i związa-
nej z nim specjalnej formy nabożeń-
stwa pasyjnego – Drogi Krzyżowej.
Tradycje odprawiania Drogi Krzy-
żowej sięgają pierwszych wieków
chrześcijaństwa. Pielgrzymi odwie-
dzający Jerozolimę przemierzali tu
w modlitewnym skupieniu drogę
jaką odbył Jezus ulicami miasta
z pałacu (pretorium) Piłata na Gol-
gotę. Trasę tę wytyczało 14 krzyży
(stacji) upamiętniających 14 epizo-
dów wędrówki Chrystusa. W Euro-
pie w takiej formie Droga Krzyżowa
pojawiła się po raz pierwszy w 1625
roku. Tylko 9 z 14 stacji potwierdza-
ją relacje Ewangelistów; pozostałe
mają źródło w apokryfach, jak np.
spotkanie ze św. Weroniką czy trzy
kolejne upadki. Początkowo ilość
i tematyka poszczególnych stacji
była bardzo różnorodna. Ujedno-
licono je nadając dzisiejszą formę,
dopiero pod koniec XVIII stulecia.
Np. jeszcze w XVIII wieku w Niem-
czech i Niderlandach odprawiano
nabożeństwa do siedmiu czy nawet
trzydziestu upadków Chrystusa.
Z Europy Zachodniej znane są XVII
i XVIII- wieczne miedzioryty i drze-
woryty przedstawiające Jezusa Upa-
dającego pod Krzyżem. Stanowiły
one najczęściej ilustracje tekstów
pasyjnych oraz były plastycznym
wyobrażeniem stacji Drogi Krzyżo-
wej. W zbiorach Muzeum Etnogra-
ficznego w Krakowie znajduje się
kilka tego typu miedziorytów,. po-
chodzących z warsztatów holender-
skich i niemieckich. Rozpowszech-
niane przez kościoły i klasztory,
służyły za wzór miejscowej twór-
czości dewocyjnej; tą drogą trafiały
także do kręgu kultury ludowej.
Istotne znaczenie w całej pol-
skiej pobożności pasyjnej miało po-
wstanie na początku XVII stulecia
wspomnianej już Kalwarii Zebrzy-
dowskiej. Jej urządzanie rozpoczął
w 1600 roku fundator i ówczesny
właściciel tego terenu wojewoda
krakowski Mikołaj Zebrzydow-
ski i jego żona Dorota z Felsztyna
Herburtówna. W tym celu Zebrzy-
dowski zlecił swojemu dawnemu
dworzaninowi Hieronimowi Strza-
le, udającemu się w 1599 roku
na pielgrzymkę do Ziemi Świętej,
wykonanie rysunków miejsc upa-
miętnionych Męką Jezusa i ma-
kiety kościoła stojącego na miej-
scu śmierci Zbawiciela. W efekcie
szereg kalwaryjskich kaplic to mi-
niaturki autentycznych budowli
jerozolimskich. Obok nich przez
następne lata powstał szereg ka-
plic inspirowanych przez przekazy
apokryficzne. W 1754 roku zosta-
ła tutaj także zbudowana kaplica
Trzeciego Upadku. Jej fundatorem
był Franciszek Rusocki, podskarbi
zatorski i oświęcimski. Wcześniej
stację tę znaczył jedynie drewniany
krzyż.
Świątynia jest murowana, wznie-
siona na planie prostokąta z półko-
listą apsydą. Umieszczono w niej
kamienną rzeźbę Upadającego,
barokową, wykonaną przed 1724
rokiem. Stoi ona na mensie dwu-
stronnego ołtarza, umieszczona na
wysokim drewnianym postumen-
cie o cechach rokoka. Nad figurą
znajduje się rzeźbiony rokokowy
baldachim. Sama postać Jezusa jest
naturalnej wielkości. Korpus został
przedstawiony w pozycji prawie le-
żącej, wsparty na ugiętych w łokciu
pod kątem prostym rękach i ugię-
tych nieco kolanach. Prawa noga
jest podkurczona pod korpus. Cała
postać wygląda jak gdyby czołgała
się na kolanach i rękach. Głowę
ma Jezus pochyloną ku przodowi,
twarz szczupłą, naznaczoną cier-
pieniem, okoloną zarostem. Wło-
sy opadają na barki. Odziany jest
w długą do kostek szatę o zazna-
czonych marszczeniach i fałdach,
przewiązaną w pasie sznurem. Na
głowie widnieje korona cierniowa.
Dźwigany przez Jezusa krzyż jest
duży, masywny, wsparty o rzeźbę
i postument. Artysta umieścił na
nim łaciński napis.
Rzeźba Tr

[madohora]

BABKA PIASKOWA

200 g mąki ziemniaczanej, 150 g masła, 3 jajka, 100 g mąki pszennej, cukier waniliowy, 2 łyżeczki proszku do pieczenia, 150 g cukru, starta skórka z cytryny

Oddzielić żółtka od białek. Następnie ubić białka na sztywną masę. Zmiksować żółtka z cukrem i masłem na jednolitą masę. Następnie dodać przesiane mąki do masy i zmiksować. Tak powstałą masę zmieszać z ubitymi białkami. Blaszkę na babkę smarujemy masłem i posypujemy tartą bułką. Po czym wlewamy zmiksowaną masę do formy i w miarę możliwości wyrównujemy. Tak przygotowane ciasto pieczemy w 160*C przez około godzinę.

[madohora]

Przed Wielkanocą w większości domów w Polsce barwi się jajka na różne kolory. Kiedyś ta czynność wymagała wiele zachodu i zaangażowania, teraz powszechnie dostępne barwniki do jaj znacznie ją uprościły i pozwoliły uzyskiwać piękne, głębokie oraz intensywne kolory. Mimo iż zawierają one atestowane barwniki spożywcze, to jednak ich stosowanie wywołuje dyskusje na temat potencjalnej szkodliwości. Jak barwić jaja? Może warto wrócić do tradycyjnych i jednocześnie ekologicznych metod barwienia jaj?

[madohora]

Poznaj wielkanocne wróżby i zwyczaje, które naszym przodkom miały zapewnić dobrobyt i pozwalały wejść z czystą kartą w czas nowego życia.

[madohora]

Pamiętacie powieść „Król szczurów” Jamesa Clavella? Otóż tytułowy Król miał kurę. W japońskim obozie jenieckim, w którym amerykańscy żołnierze codziennie umierali z głodu lub na czerwonkę, cholerę, malarię, to było coś. Bo kura znosiła samozwańczemu przywódcy dwóch tysięcy wynędzniałych szczurów jajka. Dzięki nim, a raczej zawartych w nich białku, witaminach oraz minerałach Król żył i miał się dobrze. To skrajny przykład szacunku, jakim kiedyś cieszyło się jajo. Już za naszego życia zrzucono je jednak z piedestału, oskarżając o mordercze zapędy. I choć w ostatnich latach zostało uniewinnione, wciąż go nie doceniamy.

[madohora]

Bez kurzego piórka nie mogły się rozpocząć polskie katarzynki. Aby poznać charakter przyszłej żony, wystarczyło 25 listopada – w noc świętej Katarzyny – włożyć je pod poduszkę i czekać, kto pojawi się we śnie. Jeżeli kogut, to plany małżeńskie należy na jakiś czas odłożyć. Biała kura wróży rychły ślub, czarna zaś oznacza ślub z wdową (kura z małymi oznacza wdowę z dziećmi).

[madohora]

Niedziela palmowa (zwana też świętem palmy) – święto obchodzone w Polsce od średniowiecza, występuje zazwyczaj w niedzielę. Rozpoczyna okres wyciszenia, skupienia, kontemplacji oraz masowego skupowania jajek.