Dziwne drzewa czy jeszcze rosną?

[madohora]

Owies z północnej Afryki

[madohora]

Tymczasem najwyższe pojedyncze drzewo na świecie rośnie sobie gdzieś na obszarze Parku Narodowego Redwood w północnej Kalifornii. Sekwoja wieczniezielona nazywa się Hyperion i mierzy aż 116 metrów. Jej masa wynosi tyle, co 15 płetwali błękitnych, czyli największych zwierząt na naszej planecie, zaś objętość to 530 metrów sześciennych.

[madohora]

Wskutek nadmiernej eksploatacji sekwoja jest obecnie zagrożona wymarciem i z tego względu została objęta całkowitą ochroną.

[madohora]

Włosy czarownicy
Włosy czarownicy (Cuscuta), to rodzaj ponad 200 różnych pasożytniczych roślin. Występują w klimacie tropikalnym, ale można je spotkać w obszarach umiarkowanych – w tym w Wielkiej Brytanii. Cuscuta jest często identyfikowana jako masa zielonej, brązowej lub pomarańczowej substancji podobnej do spaghetti zwisającej z innych drzew. Brakuje jej chlorofilu, więc musi żywić się innymi roślinami (podobnie jak wampir), aby się rozmnażać. Co jeszcze dziwniejsze, Cuscuta potrafi zidentyfikować otaczające ją rośliny na podstawie samego zapachu.

[madohora]

Muchołówka amerykańska
Muchołówka amerykańska znana również jako Dionaea muscipula jest rośliną mięsożerną. Najbardziej charakterystyczna z roślin mięsożernych, niesamowita, pozornie czująca natura muchołówki, która wywarła wpływ na popkulturę, w tym na Pokémony czy film z 1960 roku Sklepik z horrorami. Karol Darwin opisał kiedyś tę roślinę jako „jedną z najwspanialszych na świecie”, choć jest mało prawdopodobne, że jej ofiary-owady się z tym zgadzają. Roślina używa słodkiego nektaru, aby zwabić muchy, a kiedy jedna wyląduje i wyzwoli w pułapce cienkie włoski, roślina zamyka się wokół muchy i trawi jej tkanki za pomocą enzymu.

[madohora]

PALMY W KATOWICACH ROZPOCZĘŁY ZIMOWY WYPOCZYNEK - www.wkatowicach.eu - 24.10.2023

[madohora]

Róża

Prawdopodobnie najbardziej lubiany kwiat na świecie, róża należy również do najaromatyczniejszych. W uprawie spotykane są przede wszystkim hybrydy róży chińskiej (Rosa chinesis), których jest już ponad tysiąc. Za najbardziej pachnące uważa się jednak tzw. róże historyczne, a więc wyhodowane jeszcze w XVIII i XIX w., w kolorach czerwieni i różu oraz róże angielskie, będące hybrydami tych pierwszych. Ich woń jest tradycyjna, ciepła, umiarkowanie słodka. Miłośnikom intensywnych zapachów polecane są przede wszystkim: róża damasceńska, róża francuska, róża burbońska, a także odmiany róż angielskich: „AUSbord”, „Gertrude Jekyll”, „Lady Emma Hamilton”, „The Generous Gardener”, „Boscobel” czy pnąca „Constance Spry”.
Uprawa: Krzewiaste róże historyczne są łatwe w uprawie i odporne na szkodniki oraz choroby. W porównaniu do innych odmian róż dobrze znoszą też mrozy. Należy jednak unikać moczenia ich liści, aby ograniczyć ryzyko rozwoju chorób grzybowych.

[madohora]

Solanum pyracanthos

Ku podziwu kolczaste gatunki spotkać można również w rodzinie psiankowatych, a więc pomiędzy pomidorami i ziemniakami. Solanum pyracanthos to zimozielony krzew z Madagaskaru, który uprawiany bywa ze względów dekoracyjnych. Jego silnie powycinane liście upstrzone są fluorescencyjnymi pomarańczowymi kolcami wyrastającymi z pomarańczowego nerwu. Pięknym dopełnieniem są gwieździste fioletowe kwiaty pojawiające się nieprzerwanie przez cały rok. Niestety, piękne Solanum ma też swoją ciemną stronę – liście, łodygi i żółte owoce zawierają trujące dla człowieka alkaloidy. Lepiej jest więc nie dać się pokłuć!

[madohora]

Żyto ze Syberii

[madohora]

Szpinak z Arabii

[madohora]

Słonecznik z Peru

[madohora]

Georgina, włoski orzech, brzoskwinia i morwa z Persji

[madohora]

Dziki kasztan z Tybetu

[madohora]

Ogórek z Indii Wschodnich

[madohora]

Rzodkiew z Chin i Japonii

[madohora]

Mak z Azji

[madohora]

Jabłko i gruszka z Europy

[madohora]

Gdzieś na polu rośnie gruszka
A w sadzie czerwone jabłuszka

[madohora]

Boronów. W lesie koło huty szklanej w 1927 roku był odnaleziony c i s.

[madohora]

Koszęcin. Przy kamieniu drogowym 47 na szosie do Bruśka stoją 2 s o s n y zrośnięte z sobą. Pień jednej z nich był przed 55 laty, po uszkodzeniu go przez drwali, przepiłowany na wysokości 1 m. ponad ziemią. Wskutek tego sosna ta obecnie jest dźwigana i odżywiana przez swą towarzyszkę.

[madohora]

Sadów. Przy drodze do Wierzbna rosną 4 lipy o mniej więcej 2,5 m. obwodu. Jedna z nich, rosochata, posiada zagłębienie w pniu, gdzie się zbiera woda podczas pory dżdżystej. Zjawisko to jest uważane przez ludność miejscową za cudowne.

[madohora]

Woźniki. W zaroślach koło góry Grójeckiej gdzie stał zamek, rośnie bryzgulina. (trzmielina brodówkowata)

[madohora]

Krzew do 3 metrów wysoki. Gałązki młode tępo cztero kanciaste, zielone, później szare lub brunatne. Liście: żółtawozielone, zwykle nagie, eliptyczne lub jajowato eliptyczne, korbowanopiłkowane, do 6 cm długie. Kwiaty: żółtawo- lub różowawo zielone , czerwono nakrapiane. Kwiatostan od 2 do 3 - kwiatowy Owoc: Beretowata torebka , dojrzała zielonawożółta. Nasiona czarne, tylko do potowy objęte szkarłatną osnówką.

[madohora]

Żułkowo (na południe od Lublińca). W rewirze 69 na skraju łąki rośnie sosna o 2.6 m. obwodu a 35 m wysokości.

[madohora]

Rośliny chronione

[madohora]

WIDLAK JALOWCOWATY - Lycopodium annotinum Widłaki są roślinami zaliczanymi do paprotników. W Polsce występuje 7 gatunków widłaków i wszystkie podlegają ochronie gatunkowej. Mają zarodniki jednakowe w przeciwieństwie do innych widłakowych, tzw. różnozarodnikowych (widliczki, porybliny). Widłak jałowcowaty jest rośliną wieloletnią (byliną). Posiada płożący, czołgający się pęd dochodzący do 1 m długości. Od niego odchodzą prosto wzniesione gałązki, silnie rozwidlone. Dochodzi do 30 cm wysokości. Na gałązkach umieszczone są równowąskolancetowate liście, ostro zakończone, drobno iłkowane. Wyrastają one prawie poziomo z gałązek i tworzą 5-8 pionowych szeregów. Inaczej wyglądają liście, na których tworzą się zarodnie z zarodnikami (służącymi do rozmnażania bezpłciowego). Są one koloru żółtawego, jajowate, zaostrzone, nierówno ząbkowane. Zebrane razem tworzą kłos zarodnionośny, siedzący pojedynczo na szczytach gałązek. Widłak jałowcowaty zarodnikuje od lipca do września. Mimo iż "rośliny tej nie wolno zrywać, można ścinać kłosy zarodnionośne, które znalazły zastosowanie jako proszek do obsypywania pigułek, aby zabezpieczyć je przed zlepianiem, w przemyśle odlewniczym (wysypywanie form odlewów) itp. Widłak jałowcowaty rośnie w borach świerkowych, sosnowych, mieszanych. W górach
spotykany jest dość często. Wprawnym okiem można go dojrzeć także na beskidzkich szlakach, np. w okolicy Baraniej Góry, na grzbiecie Starego Gronia w Brennej i w in. miejscowościach. Jest rośliną trującą.

[madohora]

PODRZEŃ ŻEBROWIEC - Bleclwm spicant. Podobnie jak poprzedni gatunek podrzeń żebrowiec należy do paprotników, jest paprocią cienkozarodniową. Jest to najliczniejsza grupa współcześnie żyjących paproci. Należy do nich także m.in. pióropusznik strusi. Łodyga tej paproci występuje w postaci grubego kłącza. Wyrastają z niego liście do wysokości 20-50 cm. Są one podzielone - pojedynczo pierzaste, w kształcie lancetowate. Liście są dwojakiego rodzaju: płonne i zarodnionośne. Liście płonne tworzą przyziemną różyczkę. Są ciemnozielone, skórzaste, zimują. Poszczeg6lne odcinki liścia zwrócone są ku górze w sposób sierpowaty. Liście zarodnionośne, a więc te, które noszą na spodzie Zarodnie, wyglądają inaczej. Są prosto wzniesione i nawet dwa razy dłuższe od liści płonnych. posiadają długi ogonek, a odcinki liścia są b. wąskie. Liście te nie zimują. Podrzeń żebrowiec zarodnikuje od lipca do września. W górach (Karpaty i Sudety) jest dość częsty. Lubi głównie cieniste, wilgotne lasy. Na naszym terenie spotykamy go w częstych u nas borach świerkowych. Również w części pogórzowej naszego regionu występuje w świerczynach, lecz znacznie rzadziej.

[madohora]

PODEJŹRZON KSIĘŻYCOWY - Botrychium lunaria Podejźrzon księżycowy należy do tzw. paproci grubozarodniowych. Jest to nieliczna grupa paproci, pod wieloma względami różniąca się od paproci cienkozarodniowych. Łodyga podejźrzona jest podziemna, bezzieleniowa i krótka. Korzenie nieliczne, mięsiste, prawdopodobnie żyją w symbiozie z grzybami (mikoryza).
Z łodygi wyrasta co roku jeden nadziemny liść. Ogonek liścia rozgałęzia się i tworzą się dwie części blaszki liściowej - zarodnionośna i asymilująca. Charakterystyczne jest to, że nie występują one w jednej płaszczyźnie. Część asymilacyjna (płonna) jest żółtozielona, tłusto połyskująca, wydłużona, pojedynczo pierzasta. Dolne odcinki tej części blaszki liściowej są półksiężycowate (stąd nazwa gatunkowa), górne klinowate (całobrzegie lub karbowane) . Część zarodnionośna oddziela się od płonnej (lub odwrotnie) w połowie całej długości liścia.
Część zarodnionośna jest podwójnie lub potrójnie pierzasta; na szczycie długiego ogonka znajdują się zarodnie tworzące wiechę. Zarodnie są stosunkowo duże. Ich ściana jest gruba i masywna, nie posiada specjalnych mechanizmów otwierających. Jest to typowe dla paproci
grubozarodniowych. Liczne zarodniki produkowane w zarodniach są wszystkie jednakowe. Zarodnikuje w czerwcu - lipcu. Podejźrzon księżycowy jest najpospolitszy z wszystkich gatunków tego rodzaju. Występuje w całym kraju, również na Śląsku Cieszyńskim. Chętnym
obejrzenia (a nie zrywania!) polecam poszukiwania na suchych stokach i łąkach np. okolic Goleszowa

[madohora]

BUŁAWNIK WIELKOKWIATOWY - Cephalanthera damasonium Spośród 20 tys. gatunków należących do rodrlny storczykowatych rosnących na kuli ziemskiej (głównie w krajach tropikalnych) w Polsce występuje ok. 48. Wiele z nich znanych było i jest z rezerwatu "Góra Tuł", wśród nich buławnik wielkokwiatowy. Jest to roślina trwała. Posiada poziome, czołgające kłącze oraz nadziemną łodygę, lekko powyginaną. Dochodzi ona do 60 cm wysokości. Liście, ułożone skrętolegle, są jajowate lub podłużnie jajowate, do 7 cm szerokie, ostro zakończone. Górą są ciemno-, spodem niebieskozielone. Białe lub żółte kwiaty zebrane są w luźny kwiatostan (grono). Jest tych kwiatów 3-8 w gronie. Jak wszystkie storczyki, posiada jeden listek okwiatu przekształcony w tzw. warżkę, która jest u buławnika dwuczłonowa, w ostatnim członie szersza niż dłuższa. Nie posiada ona ostrogi. Buławnik wielkokwiatowy kwitnie w maju i czerwcu. Zapylanie kwiatów odbywa się przy pomocy owadów. Cechą charakterystyczną buławnika jest posiadanie sypkiego pyłku, w przeciwieństwie do większości pozostałych krajowych storczykowatych, które mają pyłek zlepiony w tzw. pyłkowiny. Owocem jest t6rebka. Nasiona, rozsiewane przez wiatr, wymagają do dalszego rozwoju (kiełkowania) obecności odpowiedniego grzyba w glebie, z którym buławnik żyje w symbiozie. Buławnik wielkokwiatowy rośnie w widnych lasach liściastych, zaroślach, u nas w niższych położeniach górskich. Jest gatunkiem ciepłolubnym.
Często razem z tym gatunkiem, także na Tule, występuje b u ł a w n i k m i e c z o l i s t n y (Cephalanthera ensifolia). Różni się on od poprzedniego gatunku m.in. tym, że posiada węższe, dłuższe "mieczowate" liście. Kwiaty są tylko białe, w kwiatostanie ich ilość
dochodzi do 20. Rośnie w miejscach słonecznych o podłożu wapiennym.

[madohora]

MIECZYK DACHÓWKOWATY - Gladiolus imbricatus Jest rośliną wprowadzoną na listę gatunków prawnie chronionych w 1983 r. Dawniej pospolity, obecnie jest spotykany coraz rzadziej. Jest to bylina wyrastająca z podwójnej bulwy otoczonej resztkami pochew liściowych, Łodyga jest pojedyncza, dorasta do 80 cm. Liście, jak przystało na nazwę rodzajową, są mieczowate, pochwiaste, szerokie 1-2 cm. Łodyga zakończona jednostronnym groniastym kwiatostanem. Jest on gęsty, występuje na nim 4-10 kwiatów. Kwiaty mają symetrię grzbiecistą, tzn. można dla nich wyznaczyć tylko jedną płaszczyznę symetrii. Są koloru purpurowego. Mieczyk dachówkowaty kwitnie od czerwca do sierpnia. Bulwa tej rośliny znalazła zastosowanie w medycynie ludowej. Zawiera m.in. garbniki i witaminę C. Mieczyk dachówkowaty wymaga dużo wilgoci. Rośnie na łąkach i w zaroślach, często na podmokłych polach, np. w owsie lub w ziemniakach.

[madohora]

PARZYDLO LEŚNE - Aruncus vulgaris Podobnie jak mieczyk dachówkowaty na listę gatunków podlegających ochronie zostało wciągnięte dopiero w 1983 r. Jest to roślina zielna, bylina dorasta do 2 m. Liście, są złożone pierzasto (2-3-krotnie 3-sieczno pierzaste), natomiast poszczególne listki są szerokojajowate, zaostrzone. Kwiaty są rozdzielnopłciowe, tzn. występują zarówno kwiaty męskie z pręcikami, jak i kwiaty żeńskie ze słupkami. Roślina jest dwupienna. Na jednych osobnikach występują kwiaty męskie z 20-30 pręcikami, na innych kwiaty żeńskie z 3 słupkami. Kwiaty zebrane są w wiechowate kwiatostany dochodzące do 50 cm. Kwiatostany pręcikowe są żółtawobiałe, natomiast słupkowe mają kolor śnieżnobiały. Kwitną w czerwcu. Jest pospolity w całych Karpatach, także w naszych górach a nawet na pogórzu, trudno więc określić szczegółowe miejsca występowania. W poszukiwaniu tego gatunku trzeba kierować się siedliskiem. Parzydło leśne rośnie w cienistych lasach, na łąkach, nadbrzeżnych zaroślach; nieraz zarasta teren po wyrębach.

[madohora]

GORYCZKA KRZY20WA - Gentiana cruciata Spośród 18 gatunków goryczek rosnących w Polsce na ziemi cieszyńskiej występuje kilka. Jedną z nich jest goryczka krzyżowa. Jest
wieloletnią rośliną zielną o krótkim kłączu. Łodyga dość gruba, w dole pokryta łuskami. Dochodzi do 50 cm. Liście umieszczone są w węźle naprzemianlegle, a w sąsiednich węzłach na krzyż. Liście dość duże, jajowatopodługowate, z 3 równolegle biegnącymi nerwami. Jasnoniebieskie, siedzące kwiaty wyrastają z kątów górnych liści i na szczycie łodygi. Kielich jest dzwonkowaty. Korona, długa 2-2,5 cm, posiada trójkątne rozpostarte łatki i rurkę,
Kwitnie od czerwca do sierpnia. Roślina ta lubi niskotrawne łąki, słoneczne wzgórza i polany leśne, a także suche zarośla. Rośnie na różnych glebach, lecz odpowiada jej podłoże wapienne. Jest gatunkiem dość pospolitym w całej Polsce. Na naszym terenie spotyka się ją szczególnie na łąkach Pogórza (np. Góra Tuł), lecz nie można wykluczyć występowania tej rośliny w innych zakątkach Śląska Cieszyńskiego. Znalazła zastosowanie w lecznictwie, obok kilku innych goryczek. Posiadają one glikozydy o charakterystycznym smaku goryczy (stąd nazwa rodzajowa). Stosowane są głównie w schorzeniach żołądka i jelit, anemii i in. chorobach. Nie można ich jednak pozyskiwać z przyrody, konieczna jest więc uprawa. Uprawa goryczek jest dosyć żmudna, przy czym goryczka krzyżowa należy do najłatwiejszych w uprawie. Częstym składnikiem flory naszego regionu jest częściowo chroniona g o r y c z k a t r o j e ś c i o w a (Gentiana asclepiadea), o dużych (do 5 cm) niebieskich kwiatach wyrastających z kątów naprzeciwlegle ustawionych liści. Opisano również g o r y c z k ę w ą s k o l i s t n ą (G. pneumonanthe) z Baraniej Góry (wiadomość niesprawdzona), g o r y c z k ę
o r z ę s i o n ą (G. ciliata) na łąkach Pogórza i prawdopodobnie g o r y c z kęp o l n ą
(G. campestre). Ciekawostką jest niejednakowa reakcja goryczek na temperaturę, przy której otwierają koronę. I tak, opisana goryczka krzyżowa czyni to dopiero w temp. 20°C, g. orzęsiona przy 15°C a g. Celsjusza, rosnąca tylko w Tatrach, przy 8,5°C.

[madohora]

[madohora]

Kolejne drzewo, które można uznać za wyjątkowe, tym razem pod względem swoich rozmiarów, to mamutowiec olbrzymi znajdujący się w Parku Narodowym Sekwoi w Kalifornii. Drzewo o nazwie Generał Sherman ma 1487 metrów sześciennych, 84 metry wysokości, 8 metrów średnicy pnia i waży 1200 ton.

[madohora]

Drzewo zostało odnalezione w 2006 roku przez dwóch mieszkańców USA. Dokładna lokalizacja kolosa liczącego sobie 800 lat owiana jest tajemnicą, a wszystko ze względów bezpieczeństwa. Nie chciano bowiem, by sekwoja stała się atrakcją turystyczną, co wiązałoby się z licznymi wizytami turystów

[madohora]

Gardenia

Przez wielu uważana za najpiękniej pachnący kwiat na świecie, gardenia jaśminowata (Gardenia jasminoides) to wiecznie zielony krzew z rodziny marzanowatych. Jego duże (6-10 cm w średnicy) białe kwiaty wydzielają ciężką, słodką woń, która roznosi się w powietrzu głównie wieczorem, gdyż ma za zadanie przyciągać zapylające ten gatunek ćmy. Specjaliści określają zapach gardenii jako kremowy, bogaty, delikatnie cytrusowy z subtelnymi zielonymi nutami. W Chinach jej płatki wykorzystuje się do aromatyzowania herbaty.
Uprawa: W Polsce gardenia jaśminowata uprawiana jest wyłącznie jako roślina doniczkowa. Przy odpowiedniej pielęgnacji może jednak kwitnąć co roku – nie każdemu ten sukces się jednak udaje.

[madohora]

Kalifornia jest tym miejscem, gdzie spotkać można zarówno najstarsze, jak i największe drzewo na świecie. Drzewo Matuzalema jest najstarszym żywym organizmem na naszej planecie. Wyjątkowa odmiana sosny powstała 5 tysięcy lat temu i pamięta czasy, kiedy po ziemi chodzili ludzie jeszcze nie znający ani brązu, ani też żelaza.

[madohora]

Drugie największe drzewo na świecie, nazywane "Prezydentem". Fot. National Geographic.

[madohora]

Drewno tego gatunku jest bardzo cenne. Ze względu na odporność na gnicie było od wieków stosowane w budownictwie wodnym.

[madohora]

Ważąca do 7 kg i mierząca ponad metr średnicy, Rafflesia arnoldii jest największym pojedynczym kwiatem na ziemi. Chociaż ma mięsiste, pomarańczowe płatki usiane białawymi plamkami, brakuje mu liści i korzeni, bowiem pasożytuje na drzewnej winorośli Tetrastigma w lasach deszczowych Borneo i Sumatry. Ta pasożytnicza roślina jest wizualnie niewykrywalna, dopóki nie przygotuje się do kwitnienia. Pąki wyrastają bez ostrzeżenia z zainfekowanej winorośli żywiciela i powoli pęcznieją w ciągu miesięcy do rozmiarów kapusty. Rafflesia arnoldii wydziela cuchnący zapach, który niektórzy porównują do rozkładającego się mięsa, co ma zwabić padlinożerne muchy.

[madohora]

Czerniec grubopędowy
Actaea pachypoda to niewielka roślina typu kulistego, pochodząca z lasów Ameryki Północnej. Nazywana jest również okiem lalki ze względu na specjalnie ukształtowane owoce. Owoce wielkości grochu rozwijają się późnym latem i dojrzewają przez wczesną jesień, często utrzymując się do pierwszych przymrozków. Jagody wyrastają z łodygi na grubych szypułkach, które przybierają jaskrawoczerwony kolor, co stanowi wyraźny kontrast z białymi owocami porcelany kostnej. Znamiona kwiatowe tworzą ciemną kropkę na zewnętrznym końcu jagód, dzięki czemu wyglądają jak oczy, podobnie jak porcelanowe oczy używane w lalkach. Jagody są trujące i nigdy nie powinny być spożywane.

[madohora]

KATOWICKIE PALMY WYJECHAŁY NA ZIMOWY WYPOCZYNEK - Radio Piekary - 24.10.2023

[madohora]

Drzewa hoduje się na plantacjach i wykorzystuje głównie do produkcji papieru

[madohora]

Drzewo, które swą nazwę zaczerpnęło od najstarszego człowieka w Biblii, dziadka Noego, rośnie w Górach Białych w Kalifornii. Niestety na własne oczy nie można go zobaczyć, ponieważ wstępu do ścisłego rezerwatu chronią leśnicy. Lokalizacja prastarej sosny nie jest znana publicznie, aby chronić ją przed aktami wandalizmu. Można jednak zachwycać się jej pięknem na zdjęciach.

[madohora]

Drzewo zostało odnalezione w 2006 roku przez dwóch mieszkańców USA. Dokładna lokalizacja kolosa liczącego sobie 800 lat owiana jest tajemnicą, a wszystko ze względów bezpieczeństwa. Nie chciano bowiem, by sekwoja stała się atrakcją turystyczną, co wiązałoby się z licznymi wizytami turystów, z których wielu mogłoby chcieć zabrać ze sobą fragment drzewa lub wyryć na nim imię.

[madohora]

Konwalia

Doskonale znana nam z leśnych zakątków konwalia majowa (Convallaria majalis) wyróżnia się wśród najpiękniej pachnących kwiatów niebywałą świeżością. Jej bukiet jest lekko słodki, zielony, subtelnie cytrynowy, chętnie wykorzystywany przez najsłynniejszych producentów perfum. Małe dzwonkowate kwiaty nie są co prawda w stanie owionąć swym aromatem połowy ogrodu, ale w bliskości 1-2 metrów są upajające.
Uprawa: Konwalia jest łatwa w uprawie i odporna na mróz oraz choroby, ale wymaga zacienionego i wilgotnego stanowiska. Wysadza się ją w postaci kłączy umieszczanych bezpośrednio na zagonie.

[madohora]

Ferokaktus

Kaktusy są znane ze swoich kolców, służących oczywiście obronie przed roślinożercami, którzy w suchych, pustynnych obszarach desperacko poszukują wszelkich źródeł wody. A w miąższu kaktusów jest ich zbyt dużo, aby mogło to ujść uwadze wrażliwego węchu spragnionych istot. Występujący na obszarze Stanów Zjednoczonych i Meksyku ferokaktus z gatunku Ferocactus emoryi ma postać dużego walca o wysokości nawet 1,5 cm i średnicy ok. 60 cm. Z każdej strony otaczają go kolce oficjalnie uważane za najdłuższe kaktusowe kolce na świecie – u podgatunku F.e. rectispinus zmierzono aż 27-32 cm!
Dodajmy, że kolce kaktusów mają jeszcze inną funkcję, a mianowicie służą gromadzeniu wody. Jak to działa? W zamglone ranki na ich ostrzach kondensuje się woda, która potem spływa w dół rośliny aż do korzeni.

[madohora]

Głóg ostrogowy

Zapowiedź kłujących atrybutów często można znaleźć w nazwie rośliny. Pod tym względem głóg ostrogowy (Crataegus crus-galli) nie zawodzi. Pochodzące z Ameryki Północnej niewielkie drzewo (do 10 m wysokości) uzbrojone jest w dużą ilość wydłużających się z wiekiem kolców. Te najdłuższe sięgają do 7 cm długości i wyjątkowo dobrze wbijają się w skórę. Skąd to wiadomo? Okazuje się, że jest całkiem sporo amatorów małych czerwonych owoców, z których przyrządza się konfitury oraz herbaty. Ze względu na bujne białe kwiecie głóg ostrogowy jest chętnie uprawiany w roli dekoracji działki czy ogrodu, ale największą popularnością cieszy się jego bezkolcowa odmiana C.c. inermis.

[madohora]

To przede wszystkim obszary z glebami bielicowymi powstałymi na piaskach, które są bardzo suche, łatwo się osypują, są pozbawione części ilastych i gliny. Deszczówka z łatwością przez nie przenika, a wraz z nią uciekają cenne składniki mineralne.

[madohora]

PRAWIE 1200 DRZEW ZOSTANIE POSADZONYCH W KATOWICACH - www.metropoliagzm.pl - 06.03.2025

[madohora]

Drzewa2

[madohora]

120O NOWYCH DRZEW W KATOWICACH - Radio Piekary - 08.05.2025

[madohora]

Wilczomlecz okazały
Nazywany popularnie koroną cierniową ten niewysoki krzew tak naprawdę nie ma nic wspólnego z Biblią. Wilczomlecz okazały (Euphorbia milii) pochodzi z Madagaskaru i odznacza się grubymi, pokręconymi pędami, pokrytymi gęstymi twardymi kolcami. Te ostatnie pozwalają mu „wspinać się” po innych roślinach – gatunek potrzebuje bowiem podpory, aby mógł się rozwijać. Ze względu na piękne czerwone kwiaty bywa uprawiany w ogrodach cieplejszej strefy klimatycznej, ale nie jest to decyzja bez ryzyka. Gdyby kolców nie było dość, wilczomlecz posiada również w swoich tkankach sok, który silnie podrażnia skórę, a po spożycie powoduje zatrucie.

[madohora]

Glediczja trójcierniowa
Do największych kolczastych drzew na świecie należą glediczje trójcierniowe (Gleditsia triacanthos) występujące w stanie naturalnym w Ameryce Północnej, ale zawleczone również do Australii. Te mierzące nawet 30 m okazy, które dożywają aż 125 lat, charakteryzują się dość ekscentryczną formą dekoracji – na pniach rozmieszczone są regularne skupiska trójdzielnych cierni, które wyglądają jak pułapka na intruzów. Mogą mieć one długość nawet 15-17 cm i zdecydowanie zniechęcają do wspinaczki. Z drugiej strony, gęste skupiska gledziczji stanowią cenną ochronę dla dzikich zwierząt roślinożernych, które ostrożnie podjadają smaczne młode pędy, a przy tym skutecznie kryją się przed drapieżnikami za tą uzbrojoną zeribą.

[madohora]

Jeśli chciałeś dowiedzieć się, co przyniesie ci przyszłość, mogłeś to zrobić, patrząc na nasiono żołędzia. Twarde nasiono zwiastowało obfite plony zboża, ale także legion… wilkołaków . Wilgotne nasiono zapowiadało deszczowy rok i powodzie.

[madohora]

Podczas gdy drewno osikowe wykorzystywano do wyrobu trumien dla wampirycznych demonów, drewno klonowe uważano za dobry materiał na zwykłe trumny. Powodem tego było przekonanie, że deski klonowe odstraszają złe duchy. To przekonanie mogło być związane ze świętością przypisywaną klonom przez starożytnych Słowian .

[madohora]

Z drugiej strony, młode kobiety wykorzystywały klony do wróżenia. Ta osobliwa praktyka jest wspomniana w tekście starej polskiej pieśni ludowej:
W cieniu klonu
Wróż z pierścieniem, panna
Czy moja miłość, pyta,
Szybko zejdź tą ścieżką

[madohora]

Podczas gdy spalanie resztek drewna bukowego stosowano w magii, popiół ze spalania drewna bukowego uważano za lekarstwo na bolące nogi. Aby nogi wyzdrowiały, należało je moczyć w roztworze popiołu i wody.

[madohora]

NAPARSTNICA PURPUROWA - Digitalis purpurea. Jest częściowo chronioną rośliną wieloletnią, w uprawie dwuletnią. Prosta łodyga, krótko owłosiona, dochodzi do 1,5 m, Liście są jajowate lub lancetowate, karbowane, z wierzchu owłosione. Dzwonkowate kwiaty, przypominające kształtem naparstek, są zebrane w jednostronne grono. Korona kwiatu jest jasnopurpurowa, na zewnątrz naga. Wewnątrz posiada ciemniejsze plamy obwiedzione na biało i jest owłosiona. Nie lubi podłoża wapiennego. Jej obecność świadczy nie tylko o braku wapienia; może również sygnalizować obecność złóż manganu. Rośnie w widnych lasach, zaroślach, zrębach. Jest rośliną stosunkowo rzadką, choć w beskidzkiej części naszego regionu widuje się ją często. Być może, na części zbiorowisk jest zdziczała. Podobnie jak inne naparstnice, opisywany gatunek posiada glikozydy nasercowe, których surowcem są liście. Stosuje się je w wielu dolegliwościach serca, przy niewydolności krążenia. Jest w związku z tym na niektórych terenach uprawiana. Ostatnio często zastępowana jest innym gatunkiem, n a p a r s t n i c ą we ł n i s t ą, uprawianą ze względu na glikozydy. W innych miejscach, np. w okolicy Stożka, występuje wapieniolubna n a p a r s t n i c a z w y c z a j n a (Digitalis grandiflora). Różni się od naparstnicy purpurowej m.in. Żółtymi kwiatami oraz nieco innymi liśćmi. Znajduje się pod ochroną całkowitą.

[madohora]

BLUSZCZ POSPOLITY - Hedera helix Jest wyjątkową rośliną w polskim krajobrazie. Krzew pnący, który oprócz normalnych korzeni posiada także powietrzne, przybyszowe korzenie czepne służące do wspinania. Podporami mogą być zarówno drzewa, gałęzie, jak i skały, mury, gleba. Zdrewniały pień dochodzi do 20 m a nawet więcej. Jest silnie rozgałęziony, co sprawia, że może pokrywać duże powierzchnie. Bluszcz tworzy pędy dwojakiego rodzaju: płonne i kwiatostanowe. Te drugie są u nas b. rzadkie, zasługują więc na szczególną ochronę. Oba rodzaje pędów różnią się także występującymi na nich liśćmi. Liście pędów płonnych są skórzaste, 3-5-klapowe, o jasnym użyłkowaniu, natomiast na pędach kwiatostanowych są jajowate, całobrzegie i grubsze. Bluszcz jest krzewem wiecznie zielonym; liście nie opadają na zimę. Kwiaty, zebrane w baldaszkowate kwiatostany, pojawiają się na wzniesionych pędach. Okwiat jest koloru żółtozielonego. Bluszcz kwitnie od sierpnia do października. Kwiaty są owadopylne (trzmiele, szerszenie, pszczoły). Owoc, który dojrzewa następnego roku wiosną, jest trującą dla ludzi czarną jagodą. Zawiera żywice. Dzięki nim oraz saponinom, zawartym w liściach, bluszcz znalazł zastosowanie w kosmetyce (np. w przypadkach łupieżu, owrwdzeń,
w wyrobie niektórych kosmetyków) i w lecznictwie ludowym (np. jako środek wykrztuśny.
przeciwgośćcowy). Bluszcz pospolity występuje w lasach liściastych, głównie grądach, buczynach, łęgach, tam, gdzie gleba jest świeża, żyzna, a zwłaszcza wapienna. W niższych położeniach górskich i na niżu nie jest rzadki, jednak wyjątkowo zdarzają się okazy kwitnące. Piękne okazy tego krzewu rosną w grądach w cieszyńskich rezerwatach przyrody, a także w okolicy Goleszowa (Machowa Góra) lub na Górze Tuł czy w Zadnim Gaju. Warto dodać, że jako gatunek bluszcz jest rośliną starą, pochodzącą z trzeciorzędu (wcześniejszy okres ery kenozoicznej). Stanowi więc roślinę reliktową.

[madohora]

BOLIOCZKO - Jaskier ostry (Ranunculus acer), Pospolity na pastwiskach, miedzach,
łąkach. Na miejscach wypasanych pozostaje niespasiony przez krowy.

[madohora]

GACIOK - Świerk pospolity (Picea excelsa). Nazwą obejmuje się młody świerk, którego gałęzie sięgają do ziemi.

[madohora]

GROMOTRZASK - Rojnik murowy (Sempervivum tectorum). Dawniej sadzony na murach, strzechach. Wierzono, że chroni przed uderzeniami piorunów. Wyciśnięty do ucha z grubego liścia sok powoduje ustanie bólu.

[madohora]

GRUSZPONEK, GRYSZPUNEK - Borówka brusznica (Vaccinium vitis-idaea). Spotykana dość rzadko. Zimnozielone liście przypominają liście bukszpanu.

[madohora]

GĘSI PEMPKI, GĄSIORKI - Stokrotka pospolita (Bellis perennis). Rośnie na trawnikach, miedzach. Suszone kwiaty dodawano do herbaty jako środek ogólnie wzmacniający.

[madohora]

HECZE PECZE, DIOBLI GRUSZKI - Róża dzika (Rosa canina). Pospolity krzew o dużych różowych kwiatach. Owoców używano do wyrobu win domowych, marmolad.

[madohora]

JABŁECZNIK - Rumianek bezpromieniowy (M atricaria disco idea ). Pospolity chwast. Rośnie w ogródkach domów. Unikano podawania go krowom, bo mleko nabierało nieprzyjemnego zapachu.

[madohora]

JARZĄBEK - Jarząb pospolity, jarzębina (Sorbus aucuparia). Z dojrzałych owoców
sporządzano nalewki. Z miąższu robiono niekiedy marmolady, służące do poprawiania smaku min. przetworów.

[madohora]

BRZIM - Modrzew. Drzewo rosnące w lasach, niekiedy sadzony w ogrodach.

[madohora]

BYCZE OCZY - Knieć błotna, kaczyniec (Caltha palustris). Istniało przekonanie, że zjadany przez krowy powoduje utratę mleka.

[madohora]

BZOWKA - Bez czarny (Sambucus nigra). Pospolity krzew. Rośnie w widnych lasach,
zaroślach, nad wodami. Napary z suszonych owoców stosowano jako środek napotny i odkrztuśny. Rozcieńczonego wodą z winem soku używano w napadach astmy.

[madohora]

CHLEBICZKI, ŚLOZOWO ROŻA - Slaz zygmarek (Malva alcea). Spotyka się go na skarpach dróg, nasypach kolejowych. Napar z suszonych liści i łodyg uŻywano "od kaszlu"

[madohora]

CYGORYJA - Cykoria podróżnik (Cichorium intybus). Pospolita na trawnikach, miedzach, przydrożach. Prażony korzeń stosowano jako namiastkę cykorii do kawy zbożowej. Pomagała ,,na żółć",

[madohora]

CYGONECZKI - Kosmatka wielokwiatowa (Luzula multilora). Pospolita na miedzach, łąkach, pastwiskach.

[madohora]

CYGONKI - Miodunka ćma (Pulmonaria obscura). Dość pospolita w lasach liściastych, zagajnikach. W mieszance ze ślazem i podbiałem podawano ją jako środek wykrztuśny.

[madohora]

DESZCZOWNIK - Zimowit jesienny (Colchicum autumnale). Najliczniej występuje w okolicy Tułu. Kwitnie z końcem sierpnia, początkiem września. Jeżeli zakwitał wcześniej, wróżyło to wczesną zimę. Roślina silnie trująca, powoduje ronienie u owiec i bydła.

[madohora]

FORTUSZNIOK, FORTUSZKI, GESI ŁAPKI - Przywrotnik (Alchemilla). B. pospolity na niepielęgnowanych łąkach, miedzach, pastwiskach. Wyciągi alkoholowe z korzeni stosowano w biegunkach, braku apetytu.

[madohora]

JASIYŃ - Jesion wyniosły (Praxinus excelsior). Pospolite drzewo, często sadzone koło dróg, liczny nad wodami. Wykonywano z niego domowym sposobem narty.

[madohora]

JEDWOB, JEDBOW - Kanianka koniczynowa i K. macierzanka. Dawniej tworzyły w uprawach koniczyny, rzadziej lucerny duże jasne pola, niszcząc uprawę i zatruwając siano.

[madohora]

JEZYCZKI - Babka lancetowata (Płantago lanceolata). Pospolita na łąkach, kamieńcach, przydrożach. Zasypywane cukrem liście dawały syrop, który stosowano w dolegliwościach płuc a nawet w gruźlicy.

[madohora]

KAMELKI - Rumianek pospolity (Matricaria chamomilla), Jest wysiewany do ogródka, nierzadko występuje jako chwast w zbożach. Suszone kwiatostany stosowano powszechnie jako środek dezynfekujący, lekko przeczyszczający, przyśpieszający zabliźnianie ran
wewnętrznych i zewnętrznych, do przemywania oczu, kompresów, kąpieli.