BARBÓRKA

[madohora]

Św. Barbara patronuje również Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.

[madohora]

W ikonografii św. Barbara przedstawiana jest w długiej tunice i w płaszczu, z koroną na głowie, niekiedy w czepku. W ręku trzyma kielich i hostię (symbol Eucharystii).

[madohora]

Atrybutami Barbary z Nikomedii są: anioł z gałązką palmową, dwa miecze u jej stóp, gałązka palmowa, kielich, księga, lew u stóp, miecz, monstrancja, pawie lub strusie pióro, wieża

[madohora]

Jako patronkę dobrej śmierci czcili św. Barbarę przede wszystkim ci, którzy na śmierć nagłą i niespodziewaną są najbardziej narażeni: górnicy, hutnicy, marynarze, rybacy, żołnierze, kamieniarze, więźniowie itp. Polecali się jej wszyscy, którzy chcieli sobie uprosić u Pana Boga śmierć szczęśliwą. W Polsce istniało nawet bractwo św. Barbary, patronki dobrej śmierci. Należał do niego św. Stanisław Kostka. Nie zawiódł się. Kiedy znalazł się w śmiertelnej chorobie na łożu boleści, a właściciel wynajętego przez Kostków domu nie chciał jako zaciekły luteranin wpuścić kapłana z Wiatykiem, wtedy zjawiła mu się św. Barbara i przyniosła Komunię świętą. Barbara jest ponadto patronką archidiecezji katowickiej, Edessy, Kairu; architektów, cieśli, dzwonników, kowali, ludwisarzy, murarzy, szczotkarzy, tkaczy, wytwórców sztucznych ogni, żołnierzy (szczególnie artylerzystów i załóg twierdz). Jest jedną z Czternastu Świętych Wspomożycieli.

[madohora]

Nie ma wzmianki o św. Barbarze w autentycznych wczesnych źródłach historycznych starożytności chrześcijańskiej , ani też jej imię nie pojawia się w pierwotnej wersji martyrologium św. Hieronima . Kult świętego był jednak powszechny od VII wieku. Mniej więcej w tym czasie istniały legendarne Akty jej męczeństwa , które zostały umieszczone w zbiorze Symeona Metafrastesa i były również używane przez autorów (Ado, Usuard itp.) Rozszerzonych martyrologii skomponowanych w IX wieku w Europie Zachodniej. Według tych narracji, które są zasadniczo takie same, Barbara była córką bogatego poganina o imieniu Dioscorus. Była starannie strzeżona przez ojca, który trzymał ją zamkniętą w wieży, aby chronić ją przed światem zewnętrznym. Odrzuciła propozycję małżeństwa otrzymaną za jego pośrednictwem. Przed wyruszeniem w podróż ojciec kazał wybudować dla jej użytku łaźnię w pobliżu jej mieszkania, a pod jego nieobecność Barbara kazała wstawić w nią trzy okna, jako symbol Trójcy Świętej , zamiast pierwotnie planowanych dwóch. Kiedy jej ojciec wrócił, przyznała się, że jest chrześcijanką; za to została przez niego źle potraktowana i zaciągnięta przed prefekta prowincji Martinianusa, który kazał ją okrutnie torturować i ostatecznie skazał na śmierć przez ścięcie. Sam ojciec wykonał wyrok śmierci, ale za to w drodze do domu został porażony piorunem i jego ciało zostało spalone. Inna chrześcijanka imieniem Juliana poniosła śmierć męczeńską wraz z Barbarą. Pobożny człowiek imieniem Valentinus pochował ciała świętych ; przy tym grobie uzdrawiano chorych, a pielgrzymi , którzy przychodzili się modlić , otrzymywali pomoc i pocieszenie. Cesarz, za którego panowania ma miejsce męczeństwo , jest czasami nazywany Maksyminem, a czasamiMaksymian ; ze względu na czysto legendarny charakter relacji o męczeństwie , nie ma dobrych podstaw do wcześniejszych badań w celu ustalenia, czy chodzi o Maksymina Traka (235-238), czy też o Maksymina Dazę (z prześladowań Dioklecjana ), .

[madohora]

Święta Barbara była rodem z Nikomedii, miasta położonego w Bitynii. Ojciec jej Dioskorus był poganinem zagorzale przywiązanym do bałwochwalstwa, a przy tym dziwakiem skłonnym do barbarzyńskiego okrucieństwa. Barbara była nadzwyczaj zdolna, roztropna, zamiłowana w poważnych zajęciach i wielkiej urody. Ojciec kochał ją nadzwyczajnie, a ulegając dziwacznej zazdrości postanowił ukryć ją przed ludźmi. W tym celu wybudował dla niej wysoką wieżę, urządził w niej wspaniałe mieszkanie i zamknął Barbarę, przydawszy jej kilka dziewic do posługi

[madohora]

Zdarzyło się, że od jednego ze swoich nauczycieli, chociaż poganina, dowiedziała się, iż pojawił się wyznawca innej wiary, zwanej chrześcijańską, nazwiskiem Orygenes, który na Wschodzie uchodzi za najuczeńszego męża swojego czasu. Barbara postarała się by przybył do niej, nauczył ją artykułów wiary świętej i ochrzcił. Od tej chwili już Pisma Bożego z rąk nie wypuszczałaś nie tylko w prawdach Ewangelii, lecz i w jej radach tak się rozmiłowała, że uczyniła dozgonny ślub czystości.

[madohora]

Barbara z wielkim żalem opuszczała swoją samotnię, w której wielce się rozmiłowała, odkąd została chrześcijanką, a gdy weszła do mieszkania ojcowskiego, nadzwyczaj bolesnego doznała wrażenia, Dioskorus bowiem, będąc gorliwym poganinem, cały swój dom zapełnił bożyszczami. Na ten widok Barbara nie mogła się powstrzymać od okazania wstrętu, jaki w niej budziły bożyszcza pogańskie, i zarazem smutku, że jej ojciec nie dostrzega błędów swojej religii. Zdziwiony Dioskorus zapytał ją groźnie, czy jej wyobrażenia religijne są inne i czy nie wierzy w bogi, a wtedy Barbara, pełna ducha Bożego, z przedziwną trafnością zaczęła mu wyjaśniać błędy pogańskie, jako też dowodzić, że religia chrześcijańska jest jedyną prawdziwą. Prosiła go również, aby i on uznał jedynego i prawdziwego Boga, ale jej wysiłki były daremne, Dioskorus bowiem wpadł w wściekłość, porwał za miecz, i przysięgając na bogi, że sam pomści ich zniewagę, rzucił się na córkę. Barbara, znając jego gwałtowność i wiedząc, że może się dopuścić zbrodni, uszła co prędzej w las, który był niedaleko ich mieszkania. Dioskorus pogonił za nią z mieczem i przyparłszy ją do skały już ją miał nim ugodzić, kiedy skała nagle cudownie się rozstąpiła i Barbara znikła mu z oczu.

[madohora]

Nie zwlekając z tym zbrodniczym zamiarem, kazał ją skrępować powrozami jak zbrodniarkę i poprowadzić do wielkorządcy nikomedyjskiego Marcjana. Ten, zdjęty litością, kazał ją rozwiązać i ubolewając nad surowością jej ojca, zaczął ją nakłaniać najłagodniejszymi słowami i najpochlebniejszymi obietnicami, aby się wyrzekła zakazanej w państwie rzymskim religii. Święta Barbara odparła: "Najpochlebniejsze przyrzeczenia nie odwiodą mnie od wiary, w której poznałam prawdziwego Boga. Sama tym nad wyraz uszczęśliwiona, pragnę, abyście i wy wszyscy tego szczęścia dostąpili". Rzekłszy to, z taką mocą i świętym namaszczeniem zaczęła wykazywać błędy pogaństwa, a zarazem dowodzić prawdziwości wiary chrześcijańskiej, że nie tylko na wszystkich obecnych ale i na samym wielkorządcy słowa jej sprawiły wrażenie. Widząc to Dioskorus, zagroził Marcjanowi, że go oskarży przed cesarzem, jeśli będzie oszczędzał jego wyrodną córkę, która publicznie, a nawet w obecności najwyższego urzędnika, śmie znieważać bogi cesarskie. Uląkł się tego Marcjan i wydał rozkaz, aby Barbarę najprzód okrutnie osmagano rózgami, a potem kazał włożyć na nią włosiennicę z ostrej szczeciny i uwięzić. W więzieniu objawił się Barbarze Pan Jezus, przyrzekł wspierać ją w mękach, jakie ją jeszcze czekają, i uleczył jej rany.

[madohora]

Pan Bóg nie pozostawił bezkarnie strasznej zbrodni, której dopuścił się Dioskorus, albowiem piorun z pogodnego nieba na miejscu uśmiercił dzieciobójcę. Podobny los wkrótce spotkał Marcjana.

[madohora]

Bądźmy wdzięczni świętej Barbarze za jej wstawienie się do Boga o łaskę, ażebyśmy w godzinie śmierci zdążyli przyjąć sakramenta święte. Śmierć jej była nadzwyczaj przykra i bolesna, Bóg przeto obiecał być miłosiernym dla tych, którzy w niebezpieczeństwie życia lub w godzinę śmierci błagać będą o jej przyczynę. I my w godzinie śmierci tęsknić będziemy do miłosierdzia Bożego i przyjęcia sakramentów świętych, przeto rozważajmy dokładnie stan ciała i duszy naszej.

[madohora]

2) W godzinie śmierci westchnie dusza nasza z psalmistą Pańskim: "Objęły mnie bóle śmiertelne, niebezpieczeństwa piekła mnie opadły, opanował mnie smutek i utrapienie". Sumienie ukaże nam popełnione grzechy, niedotrzymane śluby, zaniedbane obowiązki względem Boga, siebie i bliźnich. Diabli kusić się będą o zachwianie naszej wiary, nadziei i odniesienie nad nami zwycięstwa. Święty Franciszek Salezy mówi: "Grzechy, które dotychczas wydawały ci się małymi, spiętrzą się w twych oczach jak wysokie góry, a coś tylko uczynił uczciwego, zda ci się drobnym i niedostatecznym". Już minęła pora poprawy; wieczność otwiera przed nami swe wrota, czeka nas sąd i wyrok nieodwołalny. Któż nas w tej strasznej godzinie zdoła pocieszyć, ocalić, pokrzepić? Nikt inny, jak tylko Bóg-człowiek, Pan nasz Jezus Chrystus, utajony w Przenajświętszej Hostii. Błagajmy więc, aby za przyczyną świętej Barbary w tej ważnej chwili do nas zawitać raczył.

[madohora]

Ród św. Barbary brał podobno swój początek od Jessego, był więc rodem królewskim i Barbara miała prawo do dziedziczenia tronu. Stara kronika, zachowana w zakonie Kartuzów w Kolonii, objaśnia w ten sposób jej pochodzenie, że praprababką jej była Estera, dziewica wielkiej urody, którą nabył jako niewolnicę król Agap po zburzeniu Jerozolimy przez Wespazjana i Tytusa, kiedy to było można kupić za jeden grosz trzydziestu żydów. Estera została żoną królewską, a matka św. Barbary pochodziła od niej w prostej linii.

[madohora]

Gdy wszelkie zastosowane środki znęcania się nad niewinnym i świętem dzieckiem nie odniosły zamierzonego skutku, Dioskur uzyskał na nią wyrok śmierci przez ścięcie. Gdy głowa św. Barbary potoczyła się do jego stóp, piorun padł z nieba i spalił go doszczętnie.

[madohora]

Przede wszystkim jednak jest św. Barbara patronką górników. Górnicy, pracujący głęboko pod ziemią - zdała od światła dziennego w bezustannym niebezpieczeństwie życia - zagrożeni najstraszniejszymi żywiołami jak ogień, woda i gazy - zdani są wyłącznie na opiekę Boską. Stąd wyrobiła się u nich głęboka religijność i szczególniejsze nabożeństwo do tej Patronki, której pomocy wzywają w każdej potrzebie. Tak n. p. przed zjazdem w podziemia, przed rozpoczęciem pracy zwraca się górnik z modlitwą do św. Barbary, której obraz umieszczony jest w każdej kopalni, w osobnej choćby najskromniejszej kapliczce. Uroczystość św. Barbary obchodzoną bywa niekiedy z niezwykłym przepychem, rozpoczyna się solennym nabożeństwem, pochodem, a kończy się wieczorem koleżeńską zabawą. Uroczystość ta ma utrwalić w górnikach poczucie bezpieczeństwa pod opieką Patronki, która jak głosi legenda, uciekając przed zbirami, nasłanymi przez jej ojca, znalazła przytułek w szczelinie skalnej, wykutej ręką górnika

[madohora]

Na patronat szczęśliwej śmierci zasłużyła sobie św. Barbara łaską daną jej od Boga w czasie pobytu w jaskini, do której schroniła się przed Dioskurem. Wtenczas bowiem anioł przynosił jej Ciało Pańskie na pokarm i pociechę. Późniejsze wydarzenia umacniają i utwierdzają nas w tym przekonaniu, że nas w chwili konania nie opuści i że przygotuje na drogę wieczności w świątobliwości. W roku 1448 w czasie pożaru pewnego miasta w Holandii człowiek spalony prawie na węgiel wzywał ciągle św. Barbarę, by utrzymała go tak długo przy życiu, zanim nie przyjmie wiatyku. Zdawało się wszystkim, że niepodobna wogóle żyć w takich mękach przy zupełnym zwęgleniu ciała, lecz istotnym cudem nieszczęśliwy żył do tej chwili i skonał dopiero po przyjęciu ostatnich sakramentów. Również w późniejszych czasach bliski nam św. Stanisław Kostka w młodzieńczym ledwie wieku zachorował niebezpiecznie w Wiedniu. Brat jego i opiekun ociągali się z zawezwaniem kapłana w niezrozumiałej obawie przed właścicielem domu, heretykiem, a św. Stanisław w swym utrapieniu prosił św. Barbarę o pomoc i przyczynę. W oczekiwaniu Boskiego zmiłowania zawołał naraz do otaczających: "Oto wchodzi do pokoju św. Barbara z dwoma aniołami, którzy przynoszą mi komunię św.". Cudowne to zdarzenie przypomina nam piękny obraz w Farze poznańskiej, w głównej nawie na prawo, obejmujący zarazem niektóre szczegóły z życia św. Patronki

[madohora]

"Barbaro święta, uproś godne życie,
Bym mógł opłakać złości me sowicie;
Po dobrej śmierci z Świętymi mieszkanie
Daj, Jezu Panie!"

[madohora]

Kiedy w świętą Barbarę błoto,
Będzie zima jak złoto,
A jeżeli mróz, to sanie na górę włóż,
A szykuj wóz.

[madohora]

Św. Barbara wzorem dla współczesnych
Ks. Stanisław Sierla

Barbara znaczy dosłownie: cudzoziemka. Tradycja chrześcijańska przedstawia ją jako córkę bogatego człowieka pochodzenia greckiego. Żyła w okresie krwawych prześladowań chrześcijan za panowania cesarza rzymskiego Maksymiliana (285-306). W tajemnicy przed ojcem przyjęła chrzest i złożyła ślub dozgonnej czystości. Ojciec zamknął ją w wieży zamkowej i próbował różnymi sposobami zmusić do zmiany decyzji. W czasie jego podróży Barbara kazała wybić dodatkowe, trzecie okno w wieży – na cześć Trójcy Świętej, którą przeżywała w swym sercu. Częsta Komunia św. umacniała ją duchowo. Chciała zostać wierna Jezusowi do końca. Ojciec, obawiając się o swoją pozycję społeczną i majątek, wydał swoją córkę władzom i osobiście wykonał na niej wyrok śmierci przez ścięcie.

[madohora]

Św. Barbara (z łac. barbarus, gr. bárbaros – „cudzoziemka, obca” – w tym sensie
należy rozumieć to imię, jako charakteryzujące osobę, która była i czuła się obcą w swoim
otoczeniu) jest jedną z najbardziej czczonych świętych chrześcijańskich. Jej rzeźby i
wizerunki można spotkać nie tylko w licznych świątyniach, ale i w wyrobiskach kopalń wielu
krajów europejskich, gdzie można je znaleźć wśród rzeszy przedmiotów kultu i dzieł sztuki,
stanowiących świadectwo religijnej i artystycznej wrażliwości górników (w Polsce najstarsza
rzeźba przedstawiająca jej postać, zachowana w kopalni soli w Wieliczce, pochodzi z 1689
r.).

[madohora]

Pierwsze wiadomości o kulcie św. Barbary, dziewicy i męczennicy, pochodzą z IV
wieku. W Edessie (Azja Mniejsza) znajdował się ponoć klasztor pod jej wezwaniem. Kult
Świętej rozwijał się intensywnie od VI w. najpierw na Wschodzie, później w chrześcijaństwie
zachodnim. Tradycja mówi, iż papież Grzegorz I Wielki (papież 590-604) darzył postać
Barbary wielką czcią, modląc się w oratorium jej imienia. W VI w. cesarz wschodniorzymski
Justynian I Wielki (cesarz 527-565 r.) sprowadził relikwie Św. Barbary do Konstantynopola,
gdzie z kolei cesarz bizantyjski Leon VI Mądry (cesarz 886-912 r.) wzniósł wspaniałą
świątynię pod jej wezwaniem

[madohora]

W Polsce kult Św. Barbary był zawsze bardzo żywy. Już w modlitewniku Gertrudy,
córki Mieszka II wspomniana jest pod datą 4 grudnia. Pierwszy kościół ku jej czci
wystawiono w 1262 r. w Bożygniewie koło Środy Śląskiej. Interesujący jest też polski wątek
dotyczący relikwii Świętej. Otóż, według podania, papież Innocenty IV (papież 1243-1254),
wysłał do Danii legata w osobie minoryty Sedensa, z darami składającymi się ze szczątków
Krzyża Świętego i z czaszki Świętej Barbary. Legat po przybyciu do Danii znalazł się w
środku wojny, toczącej się pomiędzy królem Jutlandii Erykiem IV Denarem „Od Pługa”
(1241-1250) i jego starszym bratem Ablem (?-1252, król od 1250). Ponieważ, dodatkowo, w
kraju panowała zaraza, król Eryk schronił się na jednej z odległych wysp. Dowiedziawszy się
o wyjeździe króla legat usiłował podążać jego tropem, jednak wskutek burzy morskiej jego
okręt wyrzucony został u wybrzeży Helu. Tam został napadnięty i obrabowany przez
rozbójników, którzy w trakcie dzielenia łupów natrafili na złotą szkatułę, a zorientowawszy
się co do jej zawartości, cudownie nawrócili się, a następnie podarowali świętą relikwię
księciu gdańskiemu Świętopełkowi Wielkiemu (ok. 1200-1266 r., książę od 1220). Relikwia
złożona została na zamku w Sartawicach, a po zdobyciu zamku przez marszałka Zakonu
Krzyżackiego Teodoryka von Bernheim wywieziona została do Chełmna. Jeszcze do
niedawna znajdowała się w Czerwińsku. Do jej posiadania przyznają się ponadto Nowogród
Wielki (Rosja) i Montecatini (Włochy). Inne relikwie Świętej są też w katedrze pelplińskiej
oraz w kościele Św. Andrzeja w Krakowie.

[madohora]

W ikonografii Św. Barbarę ukazywano przede wszystkim jako patronkę dobrej
śmierci w koronie i aureoli, w płaszczu z welonem, trzymającą palmę męczeństwa, kielich z
hostią lub monstrancję, albo wspartą na mieczu, od którego zginęła. Często w tle umieszczano
wieżę, w której była więziona, z trzema oknami symbolizującymi Trójcę Świętą. Czasami u
stóp Św. Barbary ukazywano jej ojca Dioskura

[madohora]

Parafia Świętej Barbary w Będzinie – rzymskokatolicka parafia, położona w dekanacie będzińskim, diecezji sosnowieckiej, metropolii częstochowskiej w Polsce. Utworzona w 1989 roku. Obsługiwana jest przez księży diecezjalnych.

[madohora]

Parafia pw. Świętej Barbary w Bielsku-Białej– parafia rzymskokatolicka znajdująca się w Bielsku-Białej. Należy do Dekanatu Bielsko-Biała III – Wschód diecezji bielsko-żywieckiej. Jest prowadzona przez księży diecezjalnych.