ŚWIĘTO TRZECH KRÓLI

[madohora]

Umyjcie się, oczyśćcie się; usuńcie swoje złe uczynki sprzed moich oczu; przestań czynić zło; 17 Uczcie się czynić dobro, szukajcie sprawiedliwości, ratujcie uciśnionych, brońcie sierotę, wstawiajcie się za wdową. 18 Przyjdźcie więc i porozmawiajmy razem, mówi Pan. Choćby wasze grzechy były szkarłatne, wybielą się jak śnieg; jeśli będą czerwone jak karmazyn, będą białe jak wełna.

— Izajasz , rozdział I

[madohora]

Pod koniec XIX wieku w Rosji większość biesiadników naftowych, pomimo ścisłego postu, w tym dniu „płukała usta”, czyli upiła się. Mówili: „Ktokolwiek wkrótce dostanie to w zęby, będzie widział w snach diabły”. Potem poszli do łaźni i krzyczeli: „Daj masłu trochę pary”. Po kąpieli ponownie „płukali usta”. Niektórzy „płukają usta” niemal przez cały pierwszy tydzień postu. W niektórych miejscach organizowano walki na pięści, które miały przyczynić się do „oczyszczenia” skromności, nazywano je „biciem placków” (Wiatka) lub „trząśnięciem naleśników” (Tulsk)

[madohora]

[madohora]

O typologii obchodów kolędowych decydują: czas i data uroczystości (obchody Bożego Narodzenia, św. Szczepana, Nowego Roku, Trzech Króli, Wielkanocy [ 3 ] , itp.) oraz skład uczestników (współmieszkańcy wsi lub duchowni , dorosłych czy dzieci), a także charakter repertuaru pieśni (życzenia rytualne lub kolędy kościelne); Poślubić specjalne nazwy kolędowania dla dzieci: dityache vinshovanne (ukraiński), malka koleda (bułgarski); lub w przypadku kolędy kościelnej: chodź z gwiazdą, chwal Chrystusa (rosyjski), kolęda kościelna (ukraińskie Karpaty), kolęda kościelna (polska), duchovna koleda (słowacka) itp

[madohora]

Rytuał kolędowania można było odprawiać w tym samym miejscu wielokrotnie podczas postu bożonarodzeniowego i okresu Bożego Narodzenia. Zachodni Słowianie zaczęli kolędować w dni adwentowych świętych; wśród Słowian południowych – najczęściej od czasów św. Ignata. Jednak najbardziej typowe dla wszystkich Słowian było kolędowanie: pierwsze trzy dni Bożego Narodzenia (Wigilia, Boże Narodzenie, Dzień św. Szczepana ), wigilia i pierwszy dzień Nowego Roku, wigilia Trzech Króli.

[madohora]

Poza strefą bałkańsko-karpacką oznaki tak wyraźnej organizacji kolędników wydawały się bardziej zamazane. W tradycji białoruskiej i południowo-rosyjskiej najczęściej odnotowywano jedynie obecność przewodnika i mechonoszy (odpowiedzialnego za zbieranie darów kolędniczych). Na terenach środkowej Rosji kolędnicy chodzili zwykle w nieuporządkowanym tłumie

[madohora]

Najbardziej kompletna struktura rytuału kolędowania obejmuje trzy etapy: etap przygotowawczy (próby, próby, wybór kostiumów), rundę kolędowania (gromadzenie uczestników w jednym domu, procesja przez wieś, kolędowanie na zewnątrz lub pod parapetem w pobliżu każdego domu, kontakt z właścicielami, kontynuacja kolędowania w domu, otrzymywanie prezentów, pożegnanie z właścicielami) i etap końcowy (wspólny posiłek kolędników na zakończenie kolędowania)

[madohora]

Istotą kolędowania jest moment wręczania kolędnikom prezentów w odpowiedzi na ich życzenia. Darem kolędowym były produkty jadalne (wypieki, smalec, kiełbaski, orzechy, owoce itp.), rzadziej drobne pieniądze lub motki włóczki. Jednak najbardziej tradycyjnym (a w niektórych miejscach wręcz obowiązkowym) prezentem był rytualny chleb bożonarodzeniowy. Wierzono, że w domach, w których kolędnikom nic nie serwowano, w ciągu roku nie będzie żadnego zysku ekonomicznego.

[madohora]

W rytualnych zdaniach i pozdrowieniach uczestników kolędowania nazywano sługami Bożymi, posłańcami Bożymi i niespotykanymi gośćmi. Jednocześnie udział w kolędowaniu (zwłaszcza w roli mumiki) był często postrzegany jako nieczysty i niebezpieczny. W wielu miejscach zakazano wpuszczania kolędników do domu, a prezenty dla przybyłych można było wynosić jedynie przez specjalne okno (wózek lub piec). W różnych tradycjach słowiańskich rozpowszechniony jest zwyczaj oczyszczenia, do którego obowiązani byli uczestnicy kolędowania (oblewani wodą przy studni, zmuszani do pływania w lodowej przerębli lub obmywania się święconą wodą Objawienia Pańskiego)

[madohora]

ZIMOWE POWITANIA - www.culture.ru

[madohora]

🪅

[madohora]

Literatura polska XVI wieku z potępieniem opisuje ludowy zwyczaj ciągnięcia przez całą noc ulicami w wigilię Bożego Narodzenia z głośnym okrzykiem, oprowadzania się z wami, w wilczej skórze, rzucania kamieniami w drzwi domów, w których mieszkali właściciele. dawał złe prezenty kolędom. Prześladowanie ludowego zwyczaju kolędowania, zwanego w źródłach kościelnych diabelską, szatańską zabawą, trwało aż do XIX wieku.

[madohora]

Trzon zespołu stanowili śpiewacy i sympatycy, wśród których czasami rozdzielano także role lidera, wokalisty oraz chórzystów i podrywaczy. Kolędnikami mogli być także muzycy ( muzyka ukraińska , skrzypek, trembitar ; bułgarski svirach ) i tancerze. Ponadto wyznaczono osobę odpowiedzialną za zbieranie darów kolędniczych (w. słowi. mechonosza ). Było ich kilku w bułgarskich oddziałach kolędniczych: jeden zbierał i niósł wyłącznie pieczywo, drugi – wyroby mięsne, trzeci – wszystko inne, co otrzymywał w prezencie.

[madohora]

W obrębie chrześcijaństwa wschodniego magowie mają różne imiona. Wśród chrześcijan syryjskich są to Larvandad , Gushnasaph i Hormisdas; w Etiopskim Kościele Ortodoksyjnym są to Hor , Karsudan i Basanater , podczas gdy katolicy ormiańscy mają imiona Kagpha , Badadakharida i Badadilma .

[madohora]

Istnieje ormiańska tradycja utożsamiająca „Mędrców z Betlejem” z Baltazarem z Arabii, Melchiorem z Persji i Kacprem z Indii. Historyk Jan z Hildesheim przytacza tradycję ze starożytnego miasta Taksila na Jedwabnym Szlaku (w dzisiejszym Pendżabie w Pakistanie), że jeden z Mędrców przeszedł przez miasto w drodze do Betlejem.

[madohora]

W swoich czterech księgach wizji z życia Chrystusa Anna Katarzyna Emmerich pisze, że Mędrcy przybyli z pogranicza Chaldei i Elamu , wspominając Ur , „Mozian” (iracka prowincja Majsan , starożytna znana jako Mesene ), „Sikdor” ( Szusztar , niedaleko Suzy ) i „miasto, którego nazwa brzmiała dla mnie mniej więcej jak Akajaja” ( Agadżari ), a także inne miasta położone dalej na wschód

[madohora]

Do tych interpretacji nawiązują wersy popularnej kolędy „ We Three Kings ”, w których magowie opisują swoje dary. Ostatni wers zawiera podsumowanie interpretacji: „Glorious now behold Him rise/King and God and sacrifice”.

[madohora]

Syryjski król Seleukos I Nikator miał ofiarować złoto, kadzidło i mirrę (pośród innych przedmiotów) Apollonowi w swojej świątyni w Didymie koło Miletu w 288/7 r. p.n.e. i to mogło być precedensem dla wzmianki tych trzech darach w Ewangelii Mateusza ( 2:11 ). Uważa się, że to właśnie te trzy dary były główną przyczyną ustalenia się liczby magów na trzech.

[madohora]

Według książki Podróże Marco Polo , złoto symbolizuje władzę króla nad światem materialnym, kadzidło symbolizuje władzę bóstwa nad światem duchowym, a mirra symbolizuje uzdrawiającą moc nad śmiercią.

[madohora]

Jedna z historii w chrześcijaństwie syryjskim z epoki późnego Cesarstwa Rzymskiego i wczesnego okresu podboju poislamskiego, Objawienie Trzech Króli , wskazuje, że Trzej Królowie przybyli w kwietniu (a nie w styczniu). Oznacza to również, że Trzej Królowie przybyli przed narodzeniem Jezusa, gdy Maria była jeszcze w ciąży, a mimo to niebiańskie dziecko przemienionej Gwiazdy Betlejemskiej mogło ich zlecić, co sugeruje, że Jezus mógł być w wielu miejscach jednocześnie.

[madohora]

W Hiszpanii, ze względu na brak ludności czarnoskórej do niedawna, rolę Baltazara często odgrywał aktor z twarzą pomalowaną na czarno ; praktyka ta została skrytykowana w XXI wieku.

[madohora]

W Polsce, Czechach, Słowacji, Słowenii i niemieckojęzycznych obszarach katolickich tradycją jest pisanie inicjałów trzech króli nad głównymi drzwiami domów katolickich kredą. Jest to noworoczne błogosławieństwo dla mieszkańców, a inicjały te prawdopodobnie oznaczają również „ Christus mansionem benedicat ” („Niech Chrystus błogosławi temu domowi”). W zależności od miasta lub miasteczka, będzie to miało miejsce w okresie między Bożym Narodzeniem a Objawieniem Pańskim, przy czym większość gmin świętuje bliżej Objawienia Pańskiego . Również w katolickich częściach niemieckojęzycznego świata, oznaczenia te są wykonywane przez Sternsingerów (dosłownie „ śpiewaków gwiazd ”) – grupę dzieci przebranych za mędrców. Sternsingerowie niosą gwiazdę reprezentującą tę, za którą podążali biblijni mędrcy i śpiewają kolędy , chodząc od drzwi do drzwi, na przykład „ Stern über Bethlehem ”. Po śpiewaniu dzieci piszą inicjały Trzech Króli na framudze drzwi w zamian za datki charytatywne. Co roku diecezje niemieckie i austriackie wybierają jedną organizację charytatywną, na którą zostaną przekazane wszystkie datki Sternsinger z całego kraju.

[madohora]

We Francji i Belgii ciasto zawierające małą figurkę Dzieciątka Jezus, znane jako „bób”, jest dzielone w obrębie rodziny. Ten, kto dostanie fasolę, zostaje koronowany na króla na resztę święta i nosi tekturową koronę zakupioną wraz z ciastem. Podobna praktyka jest powszechna w wielu rejonach Szwajcarii, ale figurka jest miniaturowym królem. Praktyka ta jest znana jako tirer les Rois (Rysowanie Królów). Czasami wybierana jest również królowa.

[madohora]

Istnieje kilka tradycji na temat miejsca pochówku szczątków Trzech Króli, jednak żadna z nich nie została zweryfikowana ani uznana za wiarygodną przez świeckich historyków.

[madohora]

Kości Trzech Króli rzekomo znajdują się w Sanktuarium Trzech Króli w katedrze w Kolonii w Niemczech. Według tradycji zostały odkryte po raz pierwszy przez Helenę , matkę Konstantyna Wielkiego , podczas jej słynnej pielgrzymki do Palestyny ​​i Ziemi Świętej w latach 326–328. Zabrała szczątki do kościoła Hagia Sophia w Konstantynopolu ; w 344 r. zostały przeniesione do Mediolanu — według niektórych relacji przez biskupa miasta, Eustorgiusa I — gdzie zostały pochowane w specjalnym grobowcu pod bazyliką. W 1162 r., po zdobyciu miasta przez cesarza rzymskiego Fryderyka I , szczątki Trzech Króli zostały przeniesione do katedry w Kolonii na polecenie jej arcybiskupa, Rainalda von Dassel . W odpowiedzi na rosnącą liczbę pielgrzymek do relikwii, następca von Dassela, Philipp von Hochstaden, zlecił pod koniec XII wieku budowę obecnego Sanktuarium Trzech Króli , które nadal jest szeroko odwiedzane i czczone. [Mediolańczycy traktowali fragmenty murów z pustego już grobu jako drugorzędne relikwie, które były szeroko rozpowszechnione w regionie, w tym w południowej Francji; tłumaczy to częstotliwość, z jaką Trzej Królowie pojawiają się na relikwiarzach chasse z emalii z Limoges produkowanych w tym regionie. Miasto nadal celebruje swoją rolę w tej tradycji, organizując co roku 6 stycznia paradę w średniowiecznych strojach.

[madohora]

[madohora]

Tekst ewangeliczny nie wymienia ich liczby ani imion tych „mędrców” (po grecku: μάγοι, magoï ) i nie kwalifikuje ich jako królów. Idea ich królewskiego pochodzenia pojawia się u Tertuliana na początku III wieku , a ich liczbę wspomina nieco później Orygenes . Pewne tradycje chrześcijańskie, których świadkami byli po raz pierwszy około VIII wieku Excerpta latina barbari , spopularyzowały je pod imionami Melchior , Gaspard i Balthazar .

[madohora]

Mędrcy wspomniani są dopiero w drugim rozdziale Ewangelii według Mateusza , w wersetach od 1 do 12.v 1, trzy pozostałe ewangelie kanoniczne ignorują ten epizod:

[madohora]

Historia Mateusza ma swój dalszy ciąg w epizodach znanych jako Ucieczka do Egiptu , Rzeź niewiniątek oraz Gniew Heroda, według użytego słownictwa i stylu3krótka perykopa Trzech Króli tworzy nierozerwalną całość dotyczącą dzieciństwa Jezusa

[madohora]

Stopniowo różne opowieści apokryficzne i legendy orientalne przyczyniają się do rozwoju narracyjnej formy fragmentu Mateusza, a także do udoskonalenia i utrwalenia różnych elementów tożsamości Mędrców: w przypadku apokryfów jest to Protoewangelia Jakuba , Pseudo-Mateusza i św. Ewangelie z dzieciństwa9w formie arabskiej i ormiańskiej , przy czym ta druga wersja znacznie rozwija historię10 ; Legendy wschodnie są szczególnie rozwinięte w Księdze Seta , Jaskini Skarbów , Apokalipsie Adama i Testamencie Adama , zaskakujących historiach, w których tożsamość Mędrców jest wyjaśniana, regularnie asymilowana do kapłanów mazdajskich , czasami koronowanych, odpowiadających bardziej lub mniej niż to, co widzimy w ikonografii paleochrześcijańskiej

[madohora]

Na Zachodzie tradycyjne imiona „Gaspard, Melchior i Baltazar” pojawiają się po raz pierwszy w rękopisie z VIII wieku .17zatytułowany Excerpta latina barbari18, łacińskie tłumaczenie Aleksandryjskiej Historii Powszechnej , tekst datowany na koniec V lub początek VI wieku17. Wspomina się o nich pod nazwami Bithisarea, Melichior i Gathaspa16. Również w VIII wieku pseudo- Bed , Collectionea , przyjął te trzy nazwy i kierował się opinią, według której Mędrcy reprezentowali filozofię składającą się z trzech części: logiki, fizyki i etyki.19. Jednak dopiero w X wieku każdy z Mędrców miał własną indywidualność związaną ze swoim imieniem

[madohora]

Fakt, że w tym epizodzie król Herod w Jerozolimie staje przeciwko królowi Jezusowi w Betlejem, nawiązuje do fragmentu z Księgi Wyjściav 7który przeciwstawia faraona Mojżeszowi w celu ukazania, w jaki sposób Jezus urzeczywistnia postać Mojżesza5. Co więcej, to sam Bóg sprzeciwia się projektowi Heroda, zwracając się bezpośrednio do Mędrców, aby odwrócić ich od władcy

[madohora]

Późniejsze interpretacje również wiązały dary z zasadami pobożności : tak więc w VII wieku papież Grzegorz Wielki przyrównał je odpowiednio do mądrości, modlitwy i umartwienia ciała podczas gdy w XII wieku syryjski encyklopedysta Denys bar Salibi znalazł aż sześć różnych interpretacji. Wreszcie w XVI wieku reformator Marcin Luter przywiązał wiarę, nadzieję i miłość, trzy wartości dla niego dostępne dla każdego człowieka

[madohora]

W każdym razie tradycja uważa tych „królów” – którzy czasami symbolizują także Europę , Azję i Afrykę , o czym zaświadcza Beda Czcigodny z VIII wieku , który również asymiluje ich do trzech synów Noego — jak świadkowie narodów pogańskich, którzy rozpoznali Mesjasza, którego Herod i naród żydowski zignorowali. Wykuta w tradycji opowieść ma zatem na celu z jednej strony „ukazanie Jezusa jako królewskiego Mesjasza, który wkroczył w nasze dzieje, a [z drugiej strony] legitymizację przyjęcia pogan w Kościele

[madohora]

Zatem różne interpretacje astrologiczne proponują „potrójną koniunkcję” Jowisza i Saturna w -7 , koniunkcję obejmującą szereg planet i gwiazdę Regulus w okolicach -3/-2, heliakalny wschód Jowisza i jego zakrycie przez Księżyc w temperaturze -3/-2. -6 lub nawet koniunkcja Saturna i Wenus w -2. Znajdujemy także próby wyjaśnień astronomicznych, takie jak przejście komety Halleya w -12, pojawienie się nowej lub komety w okolicach -5/-4 lub inne zjawiska, takie jak supernowe, meteoryty, poruszająca się gwiazda... ale żadne z nich teorie te wykraczają poza etap hipotez i żadna nie przekonuje współczesnych badaczy41. Możliwe jest jednak, że autor Mattheana zainspirował się przejściem komety Halleya w 66 roku, aby ożywić swoją historię.42. Niemniej jednak współczesne badania są zgodne co do legendarnego i fikcyjnego wymiaru epizodu, na który astronomia nie jest w stanie udzielić odpowiedzi.

[madohora]

Pokłon Trzech Króli staje się tym samym jednym z najpopularniejszych tematów ikonografii chrześcijańskiej.11zwłaszcza w okresie włoskiego renesansu, ilustrowane przez takich artystów jak Giotto , mistrz frankfurcki , Fra Angelico , Hans Memling , Botticelli , Leonardo da Vinci , Albrecht Dürer ... Podjęta w XVI wieku przez Sobór Trydencki próba wyeliminowania elementów legendarnych i powrotu do tekst biblijny pozostaje nieudany i nie stoi na przeszkodzie utrwaleniu sukcesu tradycji Trzech Mędrców

[madohora]

Na początku XV w . spotykamy pierwsze – wciąż anonimowe – przedstawienia czarnego Baltazara na niemieckich ołtarzach autorstwa Fridberga (1410) lub Staufena (1420), następnie temat ten stopniowo się rozprzestrzeniał, nie osiągając jednak jednomyślnego poparcia, od czasów Leonarda da Vinci Giorgone nadal oferuje tylko białych Mędrców, w przeciwieństwie do ich współczesnych: Hansa Memlinga , Gérarda de Saint-Jeana , Hieronima Boscha czy Albrechta Dürera

[madohora]

Różnice między uczestnikami bez masek a grupami kolędniczymi, do których zaliczały się postacie w kostiumach, przejawiają się zarówno w charakterze rytualnych i zabawowych zachowań obu, jak i w specyfice organizacji w obrębie grupy wykonawców oraz w ich nazwach: te pierwsze częściej nazywano kolędnikami, a te drugie - oznaczeniami odpowiednich znaków mumerów, na przykład rosyjskich. Okrutniki, magowie, kikimory , bułgarskie. Starki, Jamalari , Serb. alosnitsy, leśnicy, zaklinacze , słowaccy. babki, Lucki, Mikulaše , piętro. d ziady, turonie, kozy itp .

[madohora]

Zgodnie z motywacją rytuału kolędowanie zapewniało właścicielom wysokie plony na polach i ogrodach, potomstwo bydła oraz ogólny dobrobyt w domu. Zwykle sami kolędnicy dbali o to, aby przez pomyłkę nie ominąć czyjegoś domu – byłoby to odebrane jako wielka zniewaga, a nawet zapowiedź kłopotów. Wyjątek robiono tylko dla tych domów, w których ktoś niedawno zmarł – tam zwykle nie śpiewano kolęd. Zgodnie z tradycją grupa kolędnicza przemieszczała się przez wieś w kierunku z zachodu na wschód, a na terenach górskich – od dolnego krańca wsi w górę, aby kwitł także dobrobyt gospodarczy w odwiedzanych przez nich domach i idź pod górę.

[madohora]

W wielu miejscach zakazano wpuszczania kolędników do domu: kolęda pozostaje pod oknami i nie można jej zaprosić do domu (Nowogród), a prezenty dla przybyłych można było przynosić jedynie za pośrednictwem specjalnego ( Volokovo lub piec) okno. W różnych chwałach i tradycjach rozpowszechniony jest zwyczaj oczyszczenia, do którego obowiązani byli uczestnicy kolędowania (oblewani wodą przy studni, zmuszani do pływania w lodowej przerębli lub obmywania się święconą wodą Objawienia Pańskiego).

[madohora]

Mróz ( Studenets, Treskunets, Morozko , Polacy. Zyuzya) to postać występująca w słowiańskim folklorze baśniowym i obrzędach kalendarzowych. Pośrednio odzwierciedlone we wszystkich tradycjach słowiańskich, głównie w przysłowiach i powiedzeniach

[madohora]

Dziadkowie — zmarli przodkowie, na których spoczywała odpowiedzialność za pomyślność rodziny — zostali zaproszeni na uroczysty poczęstunek w okresie Bożego Narodzenia . Takiemu przodkowi oferowano żywność pogrzebową i czasami zwracano się do niego z szacunkiem – Pan Moroz lub Moroz Wasiljewicz. Zostawili mu poczęstunek, a w zamian oczekiwali np. obfitych zbiorów

[madohora]

W ukraińskich wersjach podobnej fabuły Mróz to bogaty pan jadący na wozie, który po spotkaniu z zamarzniętą kobietą pyta: „Mróz, babciu?” i słyszy w odpowiedzi: „Mróz, tato, Boże, rozmnażaj się!” Zadowolony z odpowiedzi Mróz daje kobiecie drogie futro i częstuje ją chlebem. Następna spotykana kobieta odpowiada na to samo pytanie inaczej: „Mróz, pani, po co mam brać tego misia, żeby wino na głowie lisa było nieśpiewujące, popękane, żebym tak bił niedźwiedzia, do cholery, jak ja !”, przez co Mróz całkowicie ją zamraża

[madohora]

Znaczenie słowa zyuzya to pijana, brudna, niechlujna osoba porównywana do świni. Słowo powstało z wykrzykników „zyu-zyu”, „zyus-zyus”, „zyur-zyur”. Z tym znaczeniem kojarzą się wyrażenia „pijany jak zyuzya” i „ pstryknięty ”, a także „on sam jest zyuzya zyuzya”, recenzja kretyna, nieszkodliwego prostaka, czy niechlujnie ubranego człowieka

[madohora]

[madohora]

Większość badaczy starożytności zgadza się, że Jezus istniał . Historyk Michael Grant twierdzi, że jeśli zastosujemy do Nowego Testamentu ogólnie przyjęte standardy historycznej krytyki tekstu , wówczas „nie możemy odrzucić istnienia Jezusa tak samo, jak nie możemy odrzucić istnienia masy postaci pogańskich , których rzeczywistość jako postaci historycznych jest nigdy nie kwestionowano” . Nie ma dowodów na to, że pisarze starożytni sprzeciwiający się chrześcijaństwu kwestionowali istnienie Jezusa.

[madohora]

Wśród uczonych panuje powszechna rozbieżność co do szczegółów życia Jezusa wspomnianych w ewangeliach i znaczenia jego nauk. Uczeni różnią się co do historyczności konkretnych wydarzeń opisanych w biblijnych relacjach o Jezusie, ale prawie wszyscy współcześni uczeni uważają jego chrzest i ukrzyżowanie za fakty historyczne.

[madohora]

Karaczun, Korochun – w mitologii słowiańskiej zły duch skracający życie i uosabiający śmierć w młodym wieku, a także według wielu badaczy bóstwo niższego świata, będące władcą mrozu, zimna i ciemności

[madohora]

Zgodnie z hipotezą astronoma D. O. Swiackiego , w starożytnej Rosji słowem „Korochun” nazywano dzień przesilenia zimowego. Według Vyacha. Słoneczny. Iwanowa i V.N. Toporowa , w mitologii słowiańskiej Karaczun to nazwa przesilenia zimowego i związanego z nim święta

[madohora]

W Mołdawii termin „Krachun” ( rumuński) używany jest w odniesieniu do świąt Bożego Narodzenia. i pleśń. Cröciun, Krechun ) [ 15 ] . Według przypuszczeń Yu. V. Popovicha w czasach starożytnych wśród Mołdawian Karaczun był uważany za bóstwo zdolne do powodowania płodności i żniw w nowym roku:

[madohora]

Jesienią 1708 roku, podczas wojny północnej, wojska Karola XII walczyły na Rusi z armią rosyjską Piotra I. Następująca zima stała się najzimniejszą w Europie od 500 lat . Wojska szwedzkie , również pozbawione zaopatrzenia, zostały zepchnięte do kwater zimowych i doznały poważnych trudności. Mróz był tak silny, że nawet ptaki marzły w locie

[madohora]

We wspomnieniach francuskich dowódców wojskowych i dziełach historycznych z lat 1810–1830 jako główne przyczyny porażki Napoleona często wymieniano „rosyjską zimę” i „generał Mróz”. Sam Napoleon i jego marszałkowie szukali później „obiektywnych” przyczyn porażki, powołując się na chłód i niewłaściwe, z ich punktu widzenia, „pozamilitarne” prowadzenie wojny, próbując usprawiedliwić stratę 552 tys. I ponad 1200 dział. Jednak zima przyszła nie tylko nie wcześniej niż zwykle, ale nawet później. Temperatura przed bitwą pod Krasnym (15-18 listopada) wahała się od -3°C do -8°C, a 18 listopada rozpoczęła się odwilż, która trwała aż do bitwy nad Berezyną (26-29 listopada). I dopiero zaraz za Berezyną mróz spadł poniżej -20°C. W 1835 r. generał 1812 r. i pisarz Denis Davydov sprzeciwił się takiej francuskiej interpretacji wydarzeń w swoim artykule wojskowo-historycznym „Czy mróz zniszczył armię francuską w 1812 r.?”, w którym opierając się wyłącznie na faktach, wykazał, że zdecydowana klęska armii francuskiej nastąpiła przy stosunkowo łagodnej pogodzie [ s. 2 ] , a mrozy nadeszły po tym, jak armia napoleońska „w sensie militarnym” przestała istnieć istniał.