Zamek Ujazdowski - blacha czy dachówka?

[lmalczewski]

Czy pokrycie dachu Zamku Ujazdowskiego blachą nie było błędem ? Przecież w
czasach budowy zamku pokryć blaszanych nie stosowano ze względu na ich
wysokie koszty. Przypuszczam też, że czerwona dachówka dużo lepiej by sie też
pewnie prezentowała tworząc piękny konrtrast z bielą murów i np. ciemną
kamieniarką (oczywiscie gdyby w końcu zrobiono coś z drzewami, które
zasłaniają Zamek - ale to norma przy polskich zabytkach).

A tak przy okazji, to dlaczego używa się nazwy Zamek Ujazdowski a nie Pałac
Ujazdowski? Przecież to nigdy nie był obiekt o charakterze obronnym.

kilka fotek:
csw.art.pl/oferta/index.html

Zamek czy Pałac

[ryszard.maczewski]

www.pwn.pl : Zamek: «warowna budowla mieszkalna, przeważnie murowana,
stanowiąca zwykle kompleks architektoniczny złożony z budynków mieszkalnych i
gospodarczych otoczonych pierścieniem murów z basztami, wieżami, często z
barbakanem i zwodzonym mostem nad fosą; w średniowieczu siedziba pana
feudalnego, później rezydencja królewska, książęca lub magnacka»

I Zamek Ujazdowski jest właśnie w tym ostatnim znaczeniu - zwróć uwagę, że
Zamek Królewski też warowny nigdy (?) nie był, a zamkiem jest :-)

Pozdrawiam

PS: nad Loarą też są zamki a nie pałace.

[hiuppo]

Zamek Królewski był warowny. Przynajmniej był to Dwór Wielki otoczony czymś w
rodzaju palisady (szukam jakiejś przekonującej mnie rekonstrukcji).

Generalnie pojęcie zamku jest dość szerokie i to co dla niektórych jest
zamkiem, dla innych jest pałacem, dworem czy kasztelem.

Wracając do tematu - Zamek Ujazdowski został odbudowany w postaci zbliżonej do
projektu z czasów saskich. Wtedy zamek w sensie obwarowań nie miał już sensu
bez bastionów.

A czy powinien byc kryty blachą czy dachówką?
Moim zdaniem blacha odpowiada prawdzie czasów saskich (patrz Pałac pod Blachą).
Chyba, że chcemy obiekt 'postarzyć' i podobnie jak w przypadku Katedry Św. Jana
na Starówce uznamy, że to niezgodne z duchem epoki...

moim zdaniem pałac

[lmalczewski]

Panie Ryszardzie,
co kraj to inna terminologia. We Francji są chateaux i bourg ale i palais. W
Niemczech schloss i burg. W Czechach i Słowacji zamek i hrad (czyli zamek w
Polskim „ścisłym” znaczeniu). Na Białorusi zamkiem określa się nawet drewniane
dwory na kopcach, powołując się na ich feudalny charakter co miałoby uzasadniać
taką terminologię. Ale to raczej wynika z naleciałości marksistowskich.
U mnie na Śląsku na XIX wieczne pałace mawia się do dziś "zamek".

Przyjmuje się jednak, że zamek można definiować różnie, jednakże wg definicji
prof. Bohdana Guerqina - Ujazdów zamkiem nie był nigdy. Podobnie jeden z
największych w Polsce znawców tematu prof. Leszek Kajzer nie umieścił tego
obiektu w swoim "Leksykonie Zamków w Polsce".


Odnosząc się do tzw. Zamku Królewskiego. Zamek Królewski był najprawdopodobniej
warowny w czasach książąt Mazowieckiech. Z tego czasu ostała się jedynie wieża
Grodzka i część murów z dawnego Domu Wielkiego, które nie posiadają
jednoznacznych cech obronnych ale w przypadku wieży brak jest nam wiedzy o jej
pierwotnym zwieńczeniu, natomiast budynek Domu Wielkiego nie miał przeznaczenia
obronnego w ścisłym znaczeniu (chociaż zwieńczenie także mogło być inne, są też
wskazówki umieszczające pierwotne wejście do niego wysoko ponad poziomem gruntu
co mogłoby sugerować przeznaczenie obronne). To co wskazywałoby jednoznacznie
na obronny charakter zamku w Warszawie, to mury oddzielające zamek od miasta
(zniszczone podczas późniejszej przebudowy) oraz sprzężenie zamku z murami
obwodowymi biegnącymi od Bramy Krakowskiej do Wisły. Dodać też należy, że
wątpliwe by było żeby murowany budynek zbudowany przez książąt mazowieckich nie
miał cech obronnych. Porównanie innych ich fundacji z tego okresu m.in. zamku w
Czersku, Liwie, Ciechanowie też na to wskazuje. W dodatku umiejscowienie całego
założenia, na skraju jaru z jednej strony i rzeki z drugiej, też wskazuje na
charakter obronny zamku w Warszawie. Tak więc raczej byłbym skłonny uznać zamek
w Warszawie za obiekt obronny w przeciwieństwie do założenia w Ujazdowie, które
jak słusznie pisze Hubert, w tym czasie powinno mieć fortyfikacje bastionowe. W
tym czasie powstały podobne założenia jak Ujazdów np. w Podzamczu Piekoszowskim
czy w Kielcach (posiadające skromny mur obronny ze strzelnicami) ale określa
się je jako „pałace”.

[lmalczewski]

Racając do dachu, muszę ze smutkiem dodać, że w Kielcach też jest blacha co
było skrytykowane w miejscowych biuletynach konserwatorskich. O ile się też nie
mylę to Ujazdów odbudowano nawiazując do czasów Wazów a nie Sasów.

Pozdrawiam
Ł.

kresowe.zamki.pl

[ryszard.maczewski]

W pełni się zgadzam że co kraj, a nawet co jego część, to inna nazwa.

Moim zdaniem Ujazdów "dorobił się" zamku na zasadzie zwyczajowej - bo była to
rezydencja królewsko-królewiczowska. Ponadto kształt obiektu jest wybitnie
zamkowy - czworobok otaczający wewnętrzny dziedziniec z wieżami, także jak
Zamek Królewski usytuowany na skarpie.
Inny powód dla którego według mnie nazwa jest zwyczajowa - tak naprawdę to
przecież już od XVIII zamek rezydencją nie był, wtedy to król Stanisław
przekazał go wojsku. Można by na podstawie tego wnioskować, że nazwa pochodzi
sprzed XVIII w.
I być może właśnie dlatego panowie Guerqin i Kajzer nie traktują go jako zamek,
gdyż (jak się mogę domyślać) opisują oni jedynie zamki będące obiektami
strategicznymi bez tych, które są zamkami tylko "przez grzeczność".

Odnośnie zaś Zamku Królewskiego - właśnie dlatego, że nie byłem pewny czy był
on warowny czy nie, postawiłem przy nim w poprzednim liście znak zapytania -
dziękuję za wyjaśnienia.

[lmalczewski]

O ile się nie mylę to Pałac Kazanowskich na Krakowskim Przedmieściu
(www.warszawa1939.pl/index.php?r1=krakowskie_62_a.htm&r3=0)ze względu na
swoją fosę bardziej zasługiwał na miano zamku niż Ujazdów. Ale co zwyczaj to
zwyczaj.

Tak przy okazji, wczoraj rozmawiałem z robotnikami pracującymi przy Arkadach
Kubickiego i podobno archeolodzy znaleźli na dziedzińcu Pałacu pod Blachą dwa
groty strzał.

A wracając do tematu: blacha czy dachówka ?