ulica Próżna

[erazm1]

Fundacja Laudera wraz z gminą Centrum miały odtworzyć wystrój elewacji 4
ocalałych m.in. staraniem Zespołu Opiekunów Kulturowego Dziedzictwa Warszawy
ZOK kamienic, pozostałości po dawnym zydowskim getcie. Kamienice stoja i nadal
strasza. od 3 lat mówi się o remoncie i cisza. Moze ktoś wie co się dzieje?
Dlaczego nic nie robią? Co tam w końcu będzie? Nie ma co czekać, bo inaczej
uratowane kamienice zwyczajnie sie rozsypią? A może o to chodzi?

[tomasz.urzykowski]

Na Próżnej nie dzieje się nic, choć ulica miała ożyć, być atrakcją turystyczną i enklawą dawnej
żydowskiej Warszawy. Inwestor - założona przez Ronalda S. Laudera spółka Próżna Street Company -
tylko zmienia projekty, a do remontu kamienic nie przystępuje.
Tym, którzy nie znają sprawy, w skrócie przypomnę o co chodzi. Ulica Próżna jest jedyną zachowaną
ulicą warszawskiego getta z obustronną zabudową. Cztery wielkomiejskie kamienice, które stoją po
obu jej stronach, 15 lat temu omal nie zostały zburzone. Takie były plany władz dzielnicy. Ostro
zaprotestowali jednak społecznicy tworzący dziś Zespół Opiekunów Kulturowego Dziedzictwa
Warszawy �ZOK�. Domy uratowano, bo wojewódzki konserwator zabytków wpisał je do swego
rejestru.
Nikt ich jednak nie remontował i zabytkowe kamienice zaczęły zmieniać się w rudery. W połowie lat
90. zainteresował się nimi amerykański filantrop Ronald S. Lauder, prezes Jewish Renaissance
Foundation. Wpadł na pomysł, by Próżną zmienić w tętniącą życiem żydowską ulicę z koszernymi
sklepami i restauracjami, sklepami z judaicami itd. Powołana przez niego spółka Próżna Street
Company kupiła w 1997 r. od gminy Centrum kamienicę nr 9, a od spadkobierców byłych właścicieli -
prawa do domu nr 7 (oba budynki pochodzą z lat 80. XIX w.). Kupując kamienicę nr 9 spółka
zobowiązała się rozpocząć jej remont w ciągu 12 miesięcy i zakończyć po dwóch latach. Ponadto
obiecała przywrócić dawną świetność całej ulicy: odrestaurować elewacje komunalnych kamienic nr
12 i 14 (stojących po drugiej stronie Próżnej), sfinansować remont jezdni, chodników i wymianę
latarni.
Co zrobiono? Z domów nr 7 i 9 wyprowadzono mieszkańców i sklepy. W Polsko - Belgijskiej Pracowni
Architektury �Projekt� zamówiono wykonanie planów przeobrażenia zaniedbanych kamienic w perły
XIX-wiecznej architektury. Budynki zabezpieczono i na tym na razie koniec.
W ubiegłym roku spotkał się ze mną goszczący w Warszawie Charles A. Goldstein, adwokat i doradca
Ronalda Laudera. Tłumaczył, że opóźnienia w przystąpieniu do inwestycji podyktowane są zmianą
koncepcji zagospodarowania kamienic - z początku miały w nich być biura i apartamenty, potem
zmieniono to na pięciogwiazdkowy hotel dla przybywających do Polski zamożnych Żydów.
Goldstein zastrzegł też, że spółka PSC nie odrestauruje elewacji kamienic vis a vis i nie wyremontuje
nawierzchni ulicy, jeśli wcześniej miasto nie przeprowadzi kapitalnego remontu tych domów. Od
tamtej pory znów jest cisza.
Dzielnica Śródmieście dawno mogłaby rozwiązać umowę ze spółką PSC i odebrać nieruchomość
przy Próżnej 9. Nie robi tego, bo później nie znajdzie chętnych do ratowania zabytku. Sytuacja jest więc
patowa.

[fima]

Wiele okien przeraźliwie zaniedbanej kamienicy chyba nr 14, tej bliżej placu,
zachowało niezwykle piekną oryginalną stolarkę, niespotykaną gdzie indziej w
Warszawie. Świadczy ona o dawnej klasie tej kamienicy skoro nawet takie detale
były indywidualnie dla niej projektowane.
Niedawno przypadkiem zwrociły moją uwagę. Spójrz i Ty.