Dobra kultury wspolczesnej

[s.fug]

w poniedzialek 13 czerwca, w godz. 11.00-16.00 (tzn. jak zwykle w godzinach
pracy...) w Sali Warszawskiej PKiN, SARP i Naczelny architekt W-wy organizuja
seminarium:
"Dobra kultury wspolczesnej w Stolicy i zasady ich ochrony w polityce
przestrzennej m.st. W-wy oraz ich realizacja w miejscowych planach
zagospodarowania przestrzennego"
Blizsze informacje na stronie oddz. warszawskiego SARP

Tekst z Gazety

[miszka44]

Dla zainteresowanych tekst z dzisiejszej GS:

"Na odsiecz powojennej architekturze

Warszawscy architekci biją na alarm: na naszych oczach w stolicy niszczone są
wybitne przykłady polskiej architektury drugiej połowy XX w.! Jak to
powstrzymać? Co ochronić, a co zostawić na pastwę losu? Dziś seminarium i
publiczna dyskusja w Pałacu Kultury

Sytuacja jest poważna. Na Pradze właśnie zburzono kino Praha - jeden z
ciekawszych obiektów z końca lat 40. Podobny los spotkał wcześniej kino Moskwa.
A w kolejce do rozbiórki już czekają kolejne. Niedawno widmo gruntownej
przebudowy zawisło nad Supersamem, budynkiem wyjątkowej klasy, którego
nowatorska konstrukcja (wiszący dach i ukośne słupy) była na przełomie lat 50. i
60. rozwiązaniem w Polsce wręcz rewolucyjnym.

- Architektura powojenna jest takim samym dziedzictwem jak zabytki renesansu czy
baroku. Jej niszczenie to przerywanie ciągłości rozwoju miasta. W Europie
Zachodniej już to zrozumiano. Tam chroni się nawet obiekty z lat 70. Dlatego
Francuzi nie chcieli zburzyć swojej ambasady, a tylko ją z kulturą przebudowali
- mówi Michał Borowski, naczelny architekt Warszawy, na którego zamówienie SARP
organizuje dziś seminarium.

U nas brzmi to jak głos wołającego na puszczy. Wystarczy zobaczyć, w jakim
stanie są przystanki linii średnicowej PKP. Kiedyś zachwycały nowoczesnością,
nerkowatymi formami, dachami falującymi jak kartki papieru na wietrze. Dziś,
oblepione brudem i zastawione blaszanymi budami, wywołują już tylko odrazę. Ale
budy można jeszcze usunąć, a brud może da się zmyć. Gorzej, gdy cenne obiekty są
bezmyślnie przerabiane, "poprawiane", a w rezultacie dewastowane. W Domu Chłopa
- dziele Bohdana Pniewskiego i Małgorzaty Handzelewicz-Wacławek z lat 1958-61 -
pod hasłem "modernizacji" skuto mozaiki. Na nic zdały się protesty historyków
sztuki i krytyczne artykuły w prasie. Otaczające wejście do hotelu kompozycje z
motywem złotych kłosów trafiły na śmietnik. Podobnie stało się z wystrojem
kawiarni Rozdroże - oryginalne wzornictwo z czasów gierkowskich zastąpił
gipsowo-kartonowy banał. A już szczytem barbarzyństwa było zniszczenie
efektownej architektury domu akademickiego Riviera z połowy lat 60. Schowany za
niebieskimi panelami budynek, który jeszcze niedawno wyróżniał się
wyrafinowanymi plastycznie elewacjami, jest teraz monstrualnym pudełkiem po
papierosach.

Plagą stało się też ocieplanie elewacji styropianem.

- Wygląda to rozpaczliwie. Zniknęła cała subtelna gra tynku i cegły - załamuje
ręce architekt Andrzej Kiciński na myśl o obłożonych styropianem ścianach domów
na Sadach Żoliborskich.

Osiedle projektu Haliny Skibniewskiej z wczesnych lat 60. jest jednym z
najlepiej rozplanowanych zespołów mieszkaniowych w powojennej Polsce. Niewielkie
bloki ustawiono wśród owocowych drzew. Przy budowie stosowano najlepsze dostępne
wówczas materiały.

- To była architektura na poziomie europejskim. Osiedle dostało wiele nagród. A
teraz budynki są po prostu oszpecane - ubolewa Andrzej Kiciński, który
uczestniczył w projektowaniu Sadów.

Jak chronić przed zniszczeniem wartościowe obiekty współczesnej architektury?
Oddział Warszawski Stowarzyszenia Architektów Polskich już pięć lat temu powołał
specjalną komisję, która sporządziła listę 130 cennych budynków i założeń
urbanistycznych powstałych po 1945 r. Wśród nich było kino Praha. Jak widać,
obecność na liście nie uchroniła go przed rozbiórką.

- Obiekty chronić może tylko wpisanie ich do rejestru zabytków albo odpowiedni
zapis w planach miejscowych. Naszą listę przekazaliśmy do wykorzystania
prezydentowi Warszawy - tłumaczy Grzegorz Buczek z Oddziału Warszawskiego SARP.

- W mojej ocenie do rejestru zabytków powinny być wpisane m.in.: Centralny Dom
Towarowy [obecny Smyk - red.], Pałac Kultury, gmach dawnego Komitetu Centralnego
PZPR, MDM, Muranów, przystanki kolei średnicowej, Park Kultury na Powiślu -
wylicza stołeczna konserwator Ewa Nekanda-Trepka, w której biurze powstaje
specjalna ewidencja współczesnych dóbr kultury.

Sęk w tym, że w rejestrze zabytków figurują tylko nieliczne dzieła powojenne, a
na szybkie wpisywanie następnych raczej nie ma szans. Ale czego wymagać, skoro
prawo do dziś nie wzięło pod opiekę zdecydowanej większości budynków z lat 20. i
30. XX w. Z kolei planów miejscowych w Warszawie jest jak lekarstwo. Co więc
pozostaje?

- W tym roku miasto uchwali studium uwarunkowań i kierunków rozwoju Warszawy.
Znajdą się w nim wspomniane obiekty - zapowiada Michał Borowski. - Co prawda
studium to nie prawo, a tylko wyraz woli samorządu, ale urzędnicy będą mogli
odmówić zgody np. na rozbiórkę budynku wymienionego w tym dokumencie.

- Same listy, plany, wpisy nie mają sensu. Cóż z tego, że kamienica przy pl.
Trzech Krzyży była w rejestrze zabytków, skoro za zgodą konserwatora usunięto z
niej XVIII-wieczne wymalowania. Brakuje wiedzy i świadomości - twierdzi Maria
Sołtys z OW SARP.

Seminarium "Dobra kultury współczesnej w stolicy i zasady ich ochrony w polityce
przestrzennej m.st. Warszawy oraz ich realizacja w miejscowych planach
zagospodarowania przestrzennego", 13 czerwca, godz. 11-16, Sala Warszawska
Pałacu Kultury i Nauki."



Pzdr
M44

[jota.40]

Nieco irytuje mnie uporczywie powtarzana informacja, jakoby zniszczono Sady
Żoliborskie, ocieplając je styropianem. Owszem - jest styropian, ale nie na TYCH
Sadach!! Ocieplono budynki na osiedlach, które co prawda noszą nazwę Sady
Żoliborskie, nie są to jednak owe "niewielkie bloki ustawione wśród owocowych
drzew"!!! Istnieją w sumie CZTERY osiedla, określane jako Sady. Ocieplone
zostały trzy z nich - wszystkie to dość banalne wieżowce i niższe budynki, żadne
jednak nie prezentowały "subtelnej gry tynku i cegły"!!! Były bowiem pokryte
gładkim tynkiem i nie miały elewacji licowanej białą cegłą, jak owe historyczne,
nagradzane, encyklopedyczne Sady, wybudowane na początku lat 60-tych. Był już
kiedyś wątek na ten temat, dziwi mnie całkowity brak ochoty sprawdzenia przez
ekspertów - jak jest w rzeczywistości. Sady stoją, jak stały - i niszczeją. Nikt
ich nie ocieplił styropianem - aczkolwiek wiem z pewnego źródła -;)) - że
istnieją takie zakusy! Jak dotąd - planom tym opiera się podobno pełnomocnik
pani Skibniewskiej, chwała mu za to... Może to ostatni dzwonek, żeby uratować
stylowy wygląd Sadów; a przy okazji - niewiele da zachowanie "subtelnej gry.."
etc., jeśli osiedle to wygląda jak slums...