bunkry

[maszkus]

witam grupowiczy,

poszukuje miejsc w Warszawie,gdzie znajduja sie bunkry z czasow II wojny.
Przykladem jest bunkier na tylach szpitala Praskiego.
Pozdrawiam

[akcja1]

Czy w połowie al. Wojska Polskiego nie wystaje bunkier - małe wzniesienie z
wyrażnie wystającą betonową płytą?

[tomasz.urzykowski]

Niedawno pisałem w �Gazecie� o niemieckich schronach bojowych (bunkier to nazwa popularna, ale nieprawidłowa),
które zbudowano zaraz po upadku Powstania Warszawskiego. Betonowe budyneczki, prawie w całości ukryte w
ziemi, ocalały jeszcze w kilku miejscach stolicy. Załączam mój test sprzed dwóch miesięcy.

Okruchy twierdzy

Po upadku Powstania Warszawskiego centrum miasta zmieniono w twierdzę - Festung Warschau. Niemcy otoczyli
Śródmieście pierścieniem żelbetowych schronów bojowych, zapór i barykad. Na nic się jednak one nie przydały - w
obawie przed okrążeniem przez Rosjan hitlerowcy opuścili stolicę bez walki
Choć od tamtej pory minęło prawie 60 lat, ślady Festung Warschau mijamy codziennie w wielu miejscach Warszawy.
Zwykle nie sądzimy, że wystająca z trawnika bryła betonu to dawne niemieckie stanowisko bojowe, a z zasypanego
ziemią okrągłego otworu w chodniku wychylał się kiedyś żołnierz wcale nie bratniej armii.
Schrony ze sztapy
Wokół Warszawy Niemcy wyznaczyli dwie linie obrony. Zewnętrzna - złożona głównie z umocnień ziemnych i
starych carskich fortów - otaczała całą lewobrzeżną część miasta. Wewnętrzna zamykała tylko centrum stolicy.
Zaczynała się przy północnym skraju Cytadeli, biegła przez pl. Inwalidów, obok Dworca Gdańskiego i wzdłuż
obwodowej linii kolejowej do Dworca Zachodniego. Następnie przez pl. Narutowicza do południowej granicy Filtrów,
Nowowiejską do pl. Zbawiciela, Piękną do Wisły i równolegle do jej brzegu docierała do Cytadeli.
Podstawą obrony były tu zagłębione w ziemi małe żelbetowe schrony ze stanowiskiem strzeleckim, tzw. Ringstand
58c. Zaczęto je budować w końcu października 1944 r. Miało być ich 600, ale do połowy grudnia, gdy chwyciły
mrozy, wykonano prawdopodobnie zaledwie 59. Rozmieszczono je grupami w wzdłuż wewnętrznego pierścienia
twierdzy. Do dziś ocalało kilkanaście. Niektóre w całkiem dobrym stanie.
- To były obiekty standardowe. Identyczne, albo bardzo podobne można spotkać niemal w całej Europie - mówi Stefan
Fuglewicz z Towarzystwa Przyjaciół Fortyfikacji. - W Warszawie, która oczekiwała ataku Rosjan, schrony te miały
grubsze niż zwykle ściany - 60 - 80 cm.
Z czapką i bez
Stefan Fuglewicz jest naszym przewodnikiem po warszawskich Ringstandach. Nietypową wycieczkę zaczynamy u
zbiegu al. Niepodległości i ul. Nowowiejskiej. Z trawnika przy północno-zachodnim narożniku skrzyżowania wystaje
kanciasta żelbetowa bryła z wąską szczeliną skierowaną w stronę przecięcia się ulic.
- Ten obiekt ma nadziemną osłonę, taką nadbudówkę, z której można strzelać w jednym kierunku. Częściej spotyka się
odmianę bez tej nadbudówki, tylko z okrągłym otworem u góry. Z otworu wychylał się żołnierz i prowadził ostrzał z
karabinu we wszystkie strony, ale za to nie był niczym osłonięty - tłumaczy Stefan Fuglewicz.
Taki właśnie typ Ringstanda znajdujemy na parkingu przed budynkiem Metaleksportu przy ul. Pięknej. Betonowa płyta z
zasypanym piaskiem otworem przypomina nieczynną studzienkę kanalizacyjną.
- Pod ziemią na pewno zachowały się ściany schronu. Ringstand miał dwa pomieszczenia: izbę bojową, gdzie stał
żołnierz i strzelał z karabinu, oraz znajdującą się z tyłu izbę pogotowia, gdzie były piętrowe prycze dla trzyosobowej
załogi i skrzynki z amunicją - mówi znawca fortyfikacji.
By zobaczyć równocześnie oba typy - z nadbudówką i bez - jedziemy w rejon Dworca Zachodniego. Tuż przy
torach kolejki WKD natrafiamy na schron "z czapką" i otworem strzeleckim w stronę Alej Jerozolimskich.
- To zapewne jedno z czterech stanowisk, które miały bronić dworca z każdej strony - Stefan Fuglewicz pokazuje
szkic z widocznymi czterema punktami wokół stacji. - Po pozostałych trzech nie ma śladu.
Objeżdżamy dworzec i ulicą Prądzyńskiego docieramy do opuszczonych peronów towarowych. Na końcu jednego z
nich widać betonowy korpus schronu "z czapką". Kilkadziesiąt metrów w bok - dobrze zachowany obiekt "bez
czapki". Wokół górnego otworu zachował się metalowy pierścień, na którym opierano obrotowy podnóżek karabinu
maszynowego.
- Ringstandy nigdy nie występowały pojedynczo. Zawsze po dwa lub cztery. Wspólnie tworzyły trudną do przejścia
zaporę - wyjaśnia nasz przewodnik.
Pamiątki przeszłości
Niedawno głośno było o odkopanym schronie przy ul. Górczewskiej. Podczas przebudowy wiaduktu kolejowego
robotnicy odsłonili ukryty dotychczas w skarpie nasypu Ringstandt 58c bez nadbudówki. Jest cały i dobrze
zachowany. Na betonowych ścianach pozostały tylko drobne rysy po łyżce koparki.
- Powinien pozostać, jako ciekawa pamiątka przeszłości. Nikomu tu nie przeszkadza - mówi Stefan Fuglewicz.
Prawdziwą ucztę miłośnicy fortyfikacji II wojny światowej mają na Żoliborzu. Tylko wzdłuż samej al. Wojska Polskiego
ocalały aż trzy schrony bojowe Festung Warschau. O istnieniu dwóch z nich - ukrytych w całości pod ziemią po
bokach pl. Inwalidów - świadczą widoczne w ziemi betonowe kółka. Bryła trzeciego wyrasta ponad trawnik między
jezdniami alei. Nieopodal - na chodniku ul Krajewskiego i pod parkanem szkoły przy ul. Śmiałej - znajdują się dwa
następne tego typu schrony.
Wycieczkę kończymy przy elektrowni na Powiślu. Na zamkniętym terenie zakładu, ale blisko ogrodzenia od Wybrzeża
Kościuszkowskiego, stoi okrągła betonowa wieżyczka z otworami strzelniczymi na cztery strony świata.
- Nie jest to Ringstand, ale też interesujący obiekt obronny z podziemnym pomieszczeniem - ocenia Stefan Fuglewicz.
Zostawić, zabezpieczyć
Wobec groźby okrążenia, 16 stycznia 1945 r. załoga Festung Warschau wycofała się z miasta w kierunku następnej
linii obrony Radom - Łódź - Płońsk - Maków. Następnego dnia do lewobrzeżnej Warszawy wkroczyły przez Wisłę
oddziały 1 Armii Wojska Polskiego. Ringstandy nie zostały sprawdzone w boju. Od zakończenia wojny schrony były
regularnie rozbierane. Musiały zniknąć z reprezentacyjnych punktów miasta - np. sprzed głównego gmachu
Politechniki Warszawskiej. Likwidowano je też z powodu inwestycji komunikacyjnych - budowy Trasy W-Z, czy
poszerzania torowisk linii kolejowych. A że grube żelbetowe ściany trudno było skruszyć, najczęściej odcinano tylko
część konstrukcji, pozostawiając resztę w ziemi.
Zdaniem Stefana Fuglewicza pozostałe niemieckie schrony należy zabezpieczyć jako ważne ślady historii. Ich
zagospodarowanie byłoby jednak bardzo trudne. Obiekty są małe, z ciasnymi wnętrzami, i nie nadają się do
zwiedzania. Powinno się raczej pomyśleć o ich solidnym zamknięciu przed dziećmi i odpowiednim wyeksponowaniu.

[maszkus]

Dziekuje za naprawde ciekawa odpowiedz na moj post.

Pozdrawiam.

[gawel2]

Witam, od siebie dodać mogę informacje o schronie bojowym na terenie EC
Powiśle, w okolicach bramy p.poż od strony Wisły, miałem okazje pracować (na
szczęście krótko) w owym zakładzie, wiec pozwoliłem sobie nawet wejść do tego
schronu.
Schron ma kształt żelbetowego walca z prostokątnym otworem strzelniczym.

...chyba pojadę rowerem sprawdzić czy jeszcze stoi...

[tomasz.urzykowski]

Stoi, ale jaka będzie jego przyszłość? Nie wiadomo. Choć stoi na terenie pod ochoną konserwatorską, sam
konserwator nie wie pewnie o jego istnieniu.

[posterunkowy]

Czy ktoś zrobił zdjęcie????

[marudus]

Na samym końcu Wyścigów Konnych na Służewcu są resztki z tego, co mi wiadomo
niemieckiej wieży obserwacyjnej "złamana". W parku obok toru, przy samym murze.

[kimowiec]

Kiedys o tym pisalem pod innym nickiem. Ponizej przytaczam ten tekst:

To nie wieza obserwacyjna, tylko stara wieza cisnien.

W czasach, kiedy budowano Tor Wyscigow Konnych czyli tak w latach 20 XX wieku,
Sluzew i okolice to byla po prostu wies i nie dociagnieto jeszcze wody z
Warszawy. Wymusilo to na budowniczych wykopanie studni i nad nia postawienie
Wiezy Cisnien. Kiedy wybuchla II wojna swiatowa Niemcy urzadzili sobie na
terenie owczesnego toru lotnisko i wieza bardzo im przeszkadzala w starcie i
ladowaniu samolotow. Dlatego tez w 1944 roku wysadzili ja w powietrze a ze byla
to dostc masywna konstrukcja to sie po prostu polozyla a nie rozpadla w drobny
mak. Po zakonczeniu dzialan wojennych doprowadzono wode z Warszawy wiec nie
bylo juz sensu odbudowywac Wiezy Cisnien. Ponoc, czego sam nie sprawdzilem,
studnia nadal tam sie znajduje i nadal jest w niej woda.

O historii tej wiezy dowiedzialem sie od jednego z okolicznych mieszkancow, z
ktorym przeprowadzilem bardzo interesujaca rozmowe :)

[umaa]

bunkry rwniez znajduja sie w miejcowosci debina w gminie czosnow pod wraszawa
jakies 15 - 20 kom od stolicy jadac trasa gdanska

[sqh]

Te konkretnie umocnienia to Fort V Twierdzy Modlin. Choć większość jego budowli
została wysadzona przez poddających twierdzę Rosjan, do dziś zachowała się w
niezłym stanie monumentalna, betonowa kaponiera rewersowa, połączona z resztą
fortu poterną, czyli podziemnym chodnikiem - unikat w skali conajmniej
regionalnej.

[kwitkows]

sqh napisał:

> Te konkretnie umocnienia to Fort V Twierdzy Modlin. Choć większość jego budowli
> została wysadzona przez poddających twierdzę Rosjan, do dziś zachowała się w
> niezłym stanie monumentalna, betonowa kaponiera rewersowa, połączona z resztą
> fortu poterną, czyli podziemnym chodnikiem - unikat w skali conajmniej
> regionalnej.

Czy to jest unikat w skali regionalnej to mam wątpliwości - fortów wokół Modlina jest dużo. Inna sprawa, że każdy fort warty jest zaintertesowania. Unikatem przez wielki U jest fort w Zegrzu tzw. Umocnienie Duże. Fort jest fenomenem fortyfikacji rosyjskiej i jest zachowany w idealnym stanie. Całóść bez żadnych zniszczeń, z istaniejącym pancerzem itp. Niestety wstęp wzbroniony. Więcej na www.forty.phg.pl/zegrze/

Pozdrawiam

[sqh]

kwitkows napisał:

> Czy to jest unikat w skali regionalnej to mam wątpliwości - fortów wokół
> Modlina jest dużo.

Wyraziłem się nieprecyzyjnie - unikatem jest kaponiera z poterną. Podobna
koncepcyjnie, ale mniejsza jest jeszcze na przykład na Forcie III.

> Unikatem przez wielki U jest fort w Zegrzu tzw. Umocnienie Duże. Fort jest
> fenomenem fortyfikacji rosyjskiej i jest zachowany w idealnym stanie.

Wnętrza owszem, idealnie, ale na przykład do wejść do bloków koszarowych
zostały dobudowane śluzy przeciwgazowe, przeciwatomowe i czego tam jeszcze
Wojsko Polskie się obawiało. Całość zaś obsypano ziemią i oryginalnych elewacji
rosyjskich nie widać. Ale są i obiekty w stanie niemal pierwotnym - na przykład
brama główna, tradytor prawoskrzydłowy, albo brama kolejowa, w której tunelu
widoczne sa jeszcze namalowane numery komór minowych, którymi Rosjanie chcieli
ten fort wysadzać w 1909.

Faktycznie, szkoda, że obiekt jest niedostępny dla ogółu zwiedzających, bo tak
dobrze zachowanych fortów ze świecą dziś szukać.

[kwitkows]

sqh napisał:

> > Unikatem przez wielki U jest fort w Zegrzu tzw. Umocnienie Duże. Fort jest
> > fenomenem fortyfikacji rosyjskiej i jest zachowany w idealnym stanie.
> Wnętrza owszem, idealnie, ale na przykład do wejść do bloków koszarowych
> zostały dobudowane śluzy przeciwgazowe, przeciwatomowe i czego tam jeszcze
> Wojsko Polskie się obawiało. Całość zaś obsypano ziemią i oryginalnych elewacji

Elewacje pewnie jeszce ujrzą światło... Ale to co Polacy tam dołożyli tez jest warte zobaczenia - te śluzy to 4 sztuki drzwi, pełne sprawne wyposarzenie schronów. No i to co robi duże wrażenie - wielki basen z wodą pitną.

> rosyjskich nie widać. Ale są i obiekty w stanie niemal pierwotnym - na przykład
> brama główna, tradytor prawoskrzydłowy, albo brama kolejowa, w której tunelu
> widoczne sa jeszcze namalowane numery komór minowych, którymi Rosjanie chcieli
> ten fort wysadzać w 1909.

No i najlepsza rzecz - czołowa, piętrowa kaponiera przeciwskarpowa z szeregiem pancernych okiennic. Robi ogromne wrażenie, chociaż przydatność bojowa była mizerna.

> Faktycznie, szkoda, że obiekt jest niedostępny dla ogółu zwiedzających, bo tak
> dobrze zachowanych fortów ze świecą dziś szukać.

Raczył bym powiedzieć, że drugiego tak zachowanego (jeśli chodzi o rysyjską fortyfikacje) to w Polsce nie ma wogóle.

Pozdrawiam
WiTEK

[macek76]

Wiele obiektów zachowało się na lewobrzeżnej Warszawie, a właściwie tuż za
granicami miasta. Od Starej Miłosnej i dalej wzdłuż Traktu Lubelskiego ciągnie
się linia niemieckich schronów bojowych. Kilka obiektów zobaczyć można w
okalających Góraszkę lasach. Są wysadzone (prawdopodobnie po wojnie) i mocno
zdewastowane, a wewnątrz to po prostu śmietniska. Polecam mimo tego ich
zwiedzenie (wiele z nich znajduje się w Mazowieckim Parku Krajobrazowym).

[zly_duh]

Czy wie ktoś może coś o schronach przy placy Inwalidów?
przy placy Inwalidów 10 mieścił się kiedyś hotel dla oficerów, z ziemii wystaje
coś podobnego do szybu wentylacyjnego więc prawdopodobne jest że mógł istnieć.

[hiuppo]

A to nie przypadkiem toaleta ;)
Na powaznie to pod Placem Inwalidow jest koncowka tunelu komunikacyjnego z
Cytadeli do jednego z juz nieistniejacych fortow, mieszczacego sie kiedys
wlasnie na tym placu.

Pozdr,
H.

[s.fug]

Tunel pod Placem Inwalidów jest swoją drogą, ale są także niemieckie schrony
bojowe typu Ringstand. Obecnie widać fragmenty 2, w postaci betonowych kręgów:
po zachodniej stronie placu na trawniku, po wschodniej między płytami chodnika
koło pomnika. Następne są bardziej na zachód, w al. Wojska Polskiego. Położenie
kilku Ringstandów na terenie W-wie pokazuje mapka w cytowanym tu artykule T.
Urzykowskiego.
I uprzejma prośba. Ludzie, czy musicie małpować Niemców i anglosasów? To oni
mówią "bunker", i to bez sensu, bo to jest nazwa zbiornika na węgiel. Polska
nazwa tego typu obiektów to schron!
Pozdrawiam, później dopiszę więcej, bo rodzina suszy mi głowę że blokuję
telefon (kto dzwoni o tej porze?)

[zly_duh]

Jest poterna, jest jeszcze jeden tunel,a podobno i trzeci.
Po forcie Georgija pozostały też dwa lub trzy schrony,jeden jest chyba w
podwórku po zachodniej stronie ulicy Mickiewicza.
Ziemia zapada mi się pod nogami jak na dwór wychodzę:-)))))

[zly_duh]

ten post powinien być na samym dole nie wiem jak go przesunąć...

[hiuppo]

Przejrzalem ten watek i jeszcze kilka obiektow mozna by dorzucic, albowiem
bunkry w Warszawie to nie tylko niemieckie schrony bojowe, wokol czego glownie
ste ten temat rozwinal.

W Srodmiesciu przy murze kosciola przy ul. Senatorskiej znajduje sie betonowy
wzgorek. Kiedys ogladalem program na WOT-cie i jest to cos w rodzaju bunkra z
Powstania Warszawskiego. Bylo wiele spekulacji na jego temat, m.in. ze mial to
byc rodzaj bunkra sztabowego.
Obiekt powstal na terenie warsztatu samochodowego, a charakteryzuje sie on dosc
duza iloscia metalu (podobno w beton wmieszane sa skrawki metalu), co czyni
konstrukcje dosc solidna.

"Czuwajki" na Radiowie (Bemowo) - wzdluz drogi prowadzacej przy dawnym maszcie
antenowym na Radiowie oprocz fundamentow i dziwnych betonowych obiektow
(magazyny?), mozna znalezc kilka obiektow z napisem "Czuwaj" nad wejsciem - ja
znam dwie. Glebiej w lesie sa jeszcze zapory przeciwczolgowe.
Oprocz tego na bemowie mozna znalezc tez bunkry na terenie przyleglym
do "Malpiego Gaju" WAT-u.

Przed kantyna wojskowa na Nowowiejskiej tez znalezc mozna bunkier z otworami
sztrzelniczymi - ale wejscie do niego albo jest pod ziemia, albo od strony
budynku MON-u.

Miedzy blokami kolejowymi na Wilenskiej (od strony dworca Warszawa Wilenska i
al. Solidarnosci) znajduje sie dlugi, zelbetowy budynek o
zamurowanych "strzelnicach". Z rodzinnych przekazow wiem, ze mial to byc rodzaj
schronu dla kolejarzy i ze prawdopodobnie jest to obiekt przedwojenny.

Jesli chodzi o niemieckie schrony bojowe, to artykul o nich byl kilka lat temu
w "Spotkaniach z Zabytkami" - tam opisano np. obiekt na dzialkach przy ul.
Obozowej miedzy terenem Tramwajow Warszawskich a torami kolejowymi - tam caly
wykopany schron sluzy za... domek na dzialce. Swoja droga wzdluz torowiska z
Warszawy Gdanskiej do Zachodniej takich schronow jest duzo wiecej.

Pozdr,
H.

[zly_duh]

Można prosić o link do tej strony z mapką?

[saturator_net]

Hehe. Jak fajnie, że ktoś pamięta mój artykuł w Spotkaniach. Napisałem go jak
miałem 15 lat. To był owoc moich rocznych poszukiwań.

Co do schronu przy Senatorskiej, to niestety od dawna już go nie ma.

Pozdr,

Ju

[hiuppo]

To ja na szybko polecam jeszcze 2 linki zwiazane z tematem:
Galeria zdjec ringstandow:
www.odkrywca-online.pl/index1.php?action=galerie&nazwa=ringstandyOraz
www.kazamaty.prv.pl