rkcb
26.02.07, 10:36
Piękno Warszawy, tom I, Warszawa 1936,
przedmowa prezydenta Stefana Starzyńskiego,
tekst oraz fotografie dr. Tadeusza Przypkowskiego,
Zakłady drukarskie Galewski i Dau, Warszawa, Ordynacka 6
PRZEDMOWA
Niejeden czytelnik „Piękna Warszawy" przeglądając wspaniałe fotografie,
pomyśli a może i przyzna się szczerze, że naprawdę Warszawy dobrze jeszcze nie
zna.
Utarł się bowiem dziwny i niezrozumiały komunał — ze „Warszawa jest brzydka",
że nie ma zieleni, zabytków, a nawet odpowiedniej dla stolicy ilości
reprezentacyjnych gmachów i t. p. Niema napewno drugiej stolicy w Europie,
poza Warszawą, o której fałszywa opinja miasta brzydkiego byłaby tak złośliwie
podtrzymywaną, niekiedy nawet przez własnych jej mieszkańców. Dzieci nasze
które słyszą czasem ten komunał niemal już od kołyski... mimo to Warszawę
kochają. A dorośli, którzy tę fałszywą opinję powtarzają —opuścić Warszawy na
stałe nie mają ochoty... i w gruncie rzeczy również ją kochają.
Nie mam potrzeby wnikać na tem miejscu we wszystkie przyczyny takiego stanu
rzeczy. Jest ich bardzo wiele — ale życie szybko je usuwa.
Musimy jednak pamiętać -że stolica nasza - rozbudowywała swe centrum
dzisiejsze w czasie niewoli i umyślnego urbanistycznego bezładu,
podtrzymywanego przez rząd zaborczy.
Stąd opatrzenie się najbanalniejszych form eklektycznej architektury drugiej
połowy XIX w., stąd brak perspektyw lub też zepsucie ich dysharmonją
sąsiadujących ze sobą budynków, albo sterczącemi kominami fabrycznemi w
centralnych dzielnicach, stąd niszczenie dawnego bogactwa zieleni Warszawy,
przebudowywanie pałaców i t. p. Wytworzyło to warunki tego rodzaju, że
przeciętny mało ruchliwy i nieznający naprawdę Warszawy obywatel, wynosi
czasem wrażenia nieestetyczne. Zdanie zaś to jest powtarzane bezmyślnie przez
innych, którzy również często miasta swego należycie nie znają i zestawiają je
w sposób mu ubliżający z miastami zagranicy, do których przybyli li tylko po
to by zwiedzić ich części zabytkowe, pokazane im w należyty propagandowy
sposób. Tymczasem u siebie mają również tyle gmachów i zabytków wytrzymujących
zestawienie z pierwszorzędnemi dziełami architektury Zachodu. To też ze
wstydem przyznać trzeba, że w licznych wypadkach dopiero cudzoziemcy o
wielkiem wyrobieniu estetycznem i umiętnem patrzeniu na zwiedzane obce im
miasta, podkreślają wartości estetyczne naszej stolicy. Zwiedzając po
Warszawie Kraków jako miasto, które w Polsce najwięcej historycznych zabytków
zachowało, niejednokrotnie bronili opinji piękna i indywidualności Warszawy
przed Polakami, którzy jej tych wartości odmawiali.
Niewątpliwie w wyglądzie naszej Stolicy - jest wiele do poprawienia i nad tem
musimy usilnie pracować. Uświadamiamy sobie wszyscy grzechy w rozbudowie
Warszawy popełnione niestety także w ostatnich latach kilkunastu. Ale czyż
inne stolice świata nie mają swoich stron ujemnych? Czyż najpiękniejsze miasta
nie mają brzydkich dzielnic lub poszczególnych ulic o których w przewodnikach
jest głucho i nad któremi każdy turysta przechodzi do porządku dziennego jako
nad t. zw. drugą, lecz praktycznie zawsze i wszędzie spotykaną stroną medalu.
Może ta druga strona jest w Warszawie zbyt duża? Napewno tak. Ale nie
zmniejszymy jej szybciej przez obrzydzanie sobie całości. Odwrotnie musimy to
co jest piękne w Warszawie, a jest tego bardzo wiele - poznawać, uświadamiać
sobie - przez co zwiększać będziemy miłość do rodzinnego miasta — a to jest
najlepsze źródło dalszej pracy nad przeobrażaniem brzydkiej strony na piękną.
Niestety rdzenni Warszawianie nie znają Warszawy. Musimy więc starać się aby
ją poznali. Dlatego to uznałem za wskazane zapoczątkowanie wydawnictw
albumowych pod tytułem „Piękno Warszawy", których ilustracje na-pewno dla
wielu będą rewelacją - mimo, iż widoki te znają z codziennych spacerów po
Warszawie. Dlatego odpowiednio wybrane i ujęte widoki ulic, parków, pałaców i
t. p. mają za zadanie zwrócić większą niż dotychczas uwagę mieszkańców
Warszawy na to co jest piękne i aby przed wydaniem ostrych sądów o Warszawie -
umożliwić im przedtem jej poznanie.
STEFAN STARZYŃSKI
70 lat i nic się nie zmieniło :-)