Kościół św. Piotra i Pawła, róg Wspólnej i Emil...

[drojb]

Szkoda, że nie ma przedwojennych zdjęć - lub choćby szkiców. Bo z
opisu sądząc - musiał to być niemożebny kicz. Ale może to tylko opis
("wnętrze imponujące, PRAWIE, jak w romańsko-gotyckich kościołach
francuskich, tylko mniejsze, ale i tak imponujące" - w wolym
streszczeniu).
Działa też na wyobrażnie zebranie panów w surdutach, dyskutujących
po francusku na temat rozpraw historycznych hr. Przeździeckiego i
wykrzykujących "o lla lla" ("a" z akcentem) w trakcie recytatcji
poezji - wypisz wymaluj, programy publicystyczne Pisowqskiej TV
dawniej Publiczna

Kościół św. Piotra i Pawła, róg Wspólnej i Emil..

[porcella]

Swoją drogą, jakim cudem udało sie "przewieźć" taką fantastyczną parcelę w
środeku sródmieścia przez cały PRL? Przecież to jedyny park w okolicy, mam
nadzieę, że nie zostanie teraz zabudowanym byle czym i zostanie jako pamiątka
cmentarza świętokrzyskiego i rezerwuar przyrody dla okolicznych tłumnych kamienic.

Zapomniana Maria

[andrzej_b2]

J. Majewski napisał:
„Francuskość kaplicy nie była przypadkowa. Ufundowała ją Maria z Tyzenhauzów
Aleksandrowa Przeździecka. Dziś niemal zapomniana należała do najbardziej
wybitnych arystokratek polskich połowy XIX wieku.”

Skoro zapomniana, to przybliżmy jej postać...
Maria Przeździecka (1823-1890), malarka i filantropka, córka Konstantego
Tyzenhauza i Walerii z Wańkowiczów. Główne jej dokonania malarskie znajdują się
w Bibliotece Watykańskiej. Należy do nich album z widokami klasztorów i
kościołów w Inflantach Polskich oraz na Żmudzi, który ofiarowała papieżowi
Leonowi XII na jego złoty jubileusz kapłaństwa. Inne tam zachowane dzieło to
ilustrowany egzemplarz polskiego tekstu Bulli Piusa IX. Malarka zaprezentowała w
nim udoskonaloną sztukę miniatury, przedstawiając postaci polskich: królów,
hetmanów, uczonych i świętych. Oprócz Kościoła na Koszykach finansowała, co
najmniej Kościół Św. Aleksandra na pl. Trzech Krzyży i Wszystkich Świętych na
Grzybowie. W połowie XIX wraz ze swym mężem Aleksandrem Przeździeckim,
historykiem, literatem i wydawcą, udali się do Włoch; a celem ich podróży były
Archiwa Watykańskie. Uzyskali wtedy wyjątkowy przywilej korzystania z Biblioteki
Watykańskiej.
W swej warszawskiej bibliotece (d. Foksal 6)zgromadzili 6 tys. woluminów, wśród
których były; książki z bibliotek królewskich Zygmunta Augusta, Jana Kazimierz i
Jana III Sobieskiego; materiały dotyczące Legionów Polskich we Włoszech;
archiwum Kościuszków. Zasługi Przeździeckiego uczcił Uniwersytet we Wrocławiu,
nadając mu w 1861 tytuł doktora honoris causa.
Pozdrawiam :-)

Biblioteka Ordynacji Przeździeckich

[andrzej_b2]

W czasie swych licznych podróży zagranicznych Antoni Przeździecki oprócz zbiorów
bibliofilskich gromadził polonica, w tym np: portret Kazimierza Jagiellończyka z
XV w., portret Jana III z Zamku Schleisshein, ołtarzyk domowy Julii Jagiellonki.
Dla potrzeb własnych i dla gromadzenia zbiorów małżonkowie w 1852 kupili przy
ul. Rymarskiej 2 plac i zbudowali (przebudowali) pałac – jak podaje St. Łoza –
wg proj. Bolesława Podczaszyńskiego. Po śmierci męża (1871) wdowa sprzedała
pałac, przenosząc zbiory do gmachu biblioteki zbudowanego w latach 1891-92 wg
proj. Józefa Hussa, na tyłach pałacu przy Foksal 6, od strony ul. Szczyglej..
Jak podaje J. Zieliński był to „dwukondygnacyjny budynek o jednoprzestrzennym
wnętrzu z wewnętrzną galerią biegnącą z czterech stron”. Wkrótce przerodził się
w Bibliotekę Ordynacji Przeździeckich, która w 1927 r. mieściła wszystkie zbiory
rodzinne kolekcjonowane od kilku pokoleń. Znajdowało się w niej ponad 30 tys.
tomów, 330 rękopisów, 350 atlasów, 340 pergaminów i 430 dyplomów. Biblioteka ta
była dostępna dla publiczności do wybuchu II wojny światowej. Cały zespół
spłonął 25 września 1939 r. Oto miejsce, gdzie stała kiedyś Biblioteka Ordynacji
Przeździeckich:
foto0.m.onet.pl/_m/d26ed3ec8d4e5f2cf22e68fa7db0cd7c,21,19,0.jpg',0,1
Pozdrawiam :-)

Więzy krwi

[andrzej_b2]

J. Majewski napisał:

„W 1845 r. [Maria] wyszła za mąż za hrabiego Aleksandra Przeździeckiego, znanego historyka, literata...”

Maria Tyzenhauzówna była siostrą stryjeczną Aleksandra Przeździeckiego. Jak pisze Andrzej Biernacki „...(1841) w Postawach Przeździecki został z radością przyjęty przez Marię Tyzenhauzównę”. Ze względu na więzy krwi małżeństwo wymagało dyspensy papieskiej, która została udzielona rok później. Ślub odbył się 24 listopada 1942 r. w rodzinnej kaplicy Przeździeckich przy ul. Królewskiej, równocześnie z drugim – Hermancji Tyzenhauzówny (siostry Marii) z Sewerynem Uruskim.
Do 1845 r. wiele wydarzyło się w życiu małżonków. W 1843 r. po zgonie babki, Aleksander przebywał dłuższy czas w Wilnie, gdzie odbył się zjazd familijny dla uregulowania spraw spadkowych. Ożenek i śmierć babki uwolniły go od delikatnego nadzoru rodzinnego.

Pozdrawiam :-)

Mecenat i Pogotowie

[andrzej_b2]

Owocem małżeństwa Marii i Aleksandra Przeździeckich byli synowie: Konstanty (1846-1897) i Gustaw (1850-1900). Ten pierwszy kontynuator pasji ojca, animator, mecenas sztuki i kolekcjoner, znacznie wzbogacił i uporządkował bibliotekę ordynacji. Jako mecenas sztuki zakupił księgozbiór po Jakubie Żegocie Paulim – historyku i bibliografie, zawierający ponad 7 tys. woluminów i ofiarował Uniwersytetowi Jagiellońskiemu. Znaczne zbiory wykopalisk po ojcu przekazałł Józefowi Łepkowskiemu – prof. archeologii UJ, dla przyszłego muzeum archeologicznego. Pałac jego przy Foksal 6 był miejscem spotkań elity intelektualnej Warszawy końca XIX w. Pozostawił Warszawie użytkową pamiątkę, którą jest Pogotowie Ratunkowe. Był fundatorem (wraz z bratem Gustawem), założycielem i pierwszym prezesem Towarzystwa Doraźnej Pomocy Lekarskiej.
Pozdrawiam :-)

Hrabia i ballady

[andrzej_b2]

Nie udało mi się odnaleźć zdjęć pałacu przy Foksal 6 i Biblioteki Ordynacji
Przeździeckich. Wydaje mi się, że widoczny na moim skanie budynek, ten
najbliższy zaparkowanych pojazdów, stoi na jej fundamentach. Może ktoś mnie
skoryguje?
O bibliotece już było sporo. Wypada więc kilka słów o pałacu, który powstał w
latach 1880-1882 (wg Łozy) lub w 1878-1879 (wg Zielińskiego), na podstawie proj.
Marcelego Berenta. Po zniszczeniach wojennych, na początku lat 50-tych, cały
kompleks odbudowano (wg proj. W. Onischa i M. Sulikowskiego), wprowadzając b.
wiele istotnych zmian w stosunku do oryginalnego projektu. M. Berent, autor
pałacu to ten sam, który był budowniczym wielu domów rzemieślniczych Warszawie,
m.in. dość ponurego bloku przy ul. Szarej 1. Nie mogę oprzeć się tu osobistej
refleksji, bo dla mnie ten dom był najpiękniejszym w życiu, w nim bowiem
ujrzałem świat. Zburzony w końcu Powstania Warszawskiego, nie został odbudowany.
Ciekawostką jest, że jak mówi przekaz rodzinny, w domu tym miała mieszkać Czarna
Mańka. Tak więc Berent miały spiąć przypadkowo hrabiego-intelektualistę z
legendą ballad podwórzowych, wpisując się i w mój życiorys.
Pozdrawiam :-)

Hr. Rajnold

[andrzej_b2]

J. Zieliński napisał (t. 2. Atlasu, s. 140):
„...Od 1896 do końca ostatniej wojny pałac [Foksal 6] należał do syna
Konstantego – Rajnolda...”

Dolna data wydaje się co najmniej dziwna. W tym roku żył jeszcze hr. Ksawery –
ojciec (zm 1897), a sam Rajnold miał wówczas 12 lat. W tym czasie pobierał
jeszcze nauki domowe, do szkół żadnych bowiem nie uczęszczał, wynosząc z domu
gruntowną edukację: znajomość kultur i języków. Bardziej prawdopodobną datą
objęcia pałacu w posiadanie jest 1907 r., tj. rok śmierci matki.
Kim był Rajnold (1884-1955)? Historyk i dyplomata, jako najmłodszy z siedmiorga
rodzeństwa był przeznaczony do objęcia spadku w najważniejszej części zbiorów i
pamiątek rodzinnych, wg rzadkiej w Polsce zasady minoratu. Od najmłodszych lat
wykazywał zainteresowania historyczne i kolekcjonerskie odziedziczone po ojcu i
dziadku. Z pasją zajmował się zbiorami rodzinnymi, kompletował sztychy i ryciny
artystów polskich. W 1914 r. udało mu się sprowadzić do Warszawy archiwum
rodzinne Tyzenhauzów. W bibliotece zatrudnił wysoce odpowiedzialnych dyrektorów:
Aleksandra Włodarskiego i Zygmunta Wdowiszewskiego.
W dyplomacji nie osiągnął wysokich stanowisk: od attaché (bez poborów), do p.o.
zastępcy dyrektora Protokołu Dyplomatycznego MSZ; w 1936 przeniesiony w stan
spoczynku. Dzień 17 września 1939 r. zaskoczył go w Postawach, skąd przedostał
się do Szwecji i tam przebywał do 1947 r. Z listów Wdowiszewskiego dowiedział
się jak wielkie straty poniosła jego ukochana biblioteka i jak rozdysponowano
resztki upaństwowionych zbiorów. Do Warszawy nigdy już nie wrócił. Zmarł w
Lozannie.
Na nim zakończyła się po mieczu tzw. „postawska” linia Przeździeckich.
Pozdrawiam

Dwie publiczne kolekcje

[andrzej_b2]

Rajnold Przeździecki był spowinowacony z Elżbietą i Emerykiem Hutten-Czapskimi (nie w równoległym pokoleniu), poprzez żonę swego brata Gustawa – Marię z Hutten-Czapskich. W tym mariażu nie byłoby nic dziwnego; małżeństwa arystokratyczne to przecież norma, ale interesująca jest zbieżność zainteresowań artystyczno-kolekcjonerskich przedstawicieli obydwu rodów. Zapewne zbiory archeologiczno-numizmatyczne Czapskich, które w 1903 r. hr. Elżbieta podarowała Krakowowi, łącznie z kamienicą przy Wolskiej 10, dla Rajnolda mogły być wzorcem upublicznienia kolekcji przy Foksal 6 w Warszawie.
Gustaw i Maria mieli pałac w Falentach, ale ona (oficjalnie nazywana Marią Gustawową) w 1890 r. zbudowała dla siebie pałacyk przy Foksal 10. Budynek ten, jak podaje Zieliński: „...Od 1935 był własnością wnuczki inwestorski – hr. Jadwigi Grocholskiej, która w 1936 r. sprzedała go Cesarskiemu Rządowi Japonii na pomieszczenie ambasady”. O zainteresowaniach Marii Gustawowej niczego się nie dowiedziałem. Na podstawie książki telefonicznej 1938/39 wiem, że mieszkała w tym czasie przy ul. Suchej 16. Zmarła w 1944 r.

To tyle, zgodnie z moją zapowiedzią przybliżenia sylwetki Marii z Tyzeenhauzów, a przy okazji i członków jej rodziny o artystycznej i społecznikowskiej pasji.
Pozdrawiam :-)

Czasem jest jeszcze co poczytać na tym forum...

[fima]

Serdeczne podziękowania za mnóstwo ciekawych wiadomości. Czy
informacje o zbirach Bibliotekę Ordynacji Przeździeckich pochodzą z
Chwalewika? Troszkę jednak lakoniczne, może coś tam było więcej,
pominięte dla zwięzłości. Ale tak to bywa, Rzymianie mówili: brevis
laboro, obscurus fio.

Foksal, choć jest nadal uroczą uliczką, dużo stracił w wyniku
działań wojennych - i powojennych. Wciąż groźne są bliżej nieznane
zamiary inwestorów w stosunku do trzech kamienic nieparzystej
strony. Wśród nich jest i ta, w której rezyduje konserwator
warszawski. Proszę wejść na klatkę schodową i obejrzeć ten koszmar
dewastacji paryskiego szyku, który chyba nie budzi żadnych
refleksji u rezydujących tam URZĘDNIKÓW OD SPRAW OCHRONY
WARSZAWSKIEGO DZIEDZICTWA! Z zamiłowania do autentycznego detalu
zachęcam choćby do rzucenia okiem na drobny szczegół: antaby
zamykające okna klatki schodowej są unikalne w Warszawie, poza nią
można je znależć wyłącznie we Francji, w kamienicach o rodowodzie
Ecole des Beaux-Arts. Także i resztki wystroju sztukatorskiego tej
szkoły, zamalowane szarą farbą w odcieniu starego brudu (ulubionym
przez malarzy rozmaitych ADKów), dodatkowo obsmarowane bazgrołami,
czczonymi u nas pod nazwą "graffiti".
No i cóż, żal północnego zaplecza Foksalu: ulicy Szczyglej, zaułka
luksusowych kamienic na łagodnym spadku skarpy, zamkniętym bramą
ogrodów klasztornych. Całkiem znaczne resztki tej architektury
trwały do lat 60, została tylko brama...

[allgau]

Pani Konserwator stołecznej najwyraźniej stan siedziby na Foksal
specjalnie nie przeszkadza, podobnie jak przyłozenie ręki do
rozwalenia oficyny Foksal 15, chyba tez kiedyś ta wspaniała i nie
drasnieta wojna kamienica należała do Przeździeckich, szkoda że ich
spadkobiercy nie byli podobni do rodu Jabłkowskich czy Jaszczołtów,
i frymarczyli schedą...zamiast wziąć kamienice i pięknie je
odrestaurować na chwałę rodu, no ale to też signum temporis i
dziedizctwo komunistycznego zniewolenia.

[andrzej_b2]

fima napisała:

> ...Czy
> informacje o zbirach Bibliotekę Ordynacji Przeździeckich pochodzą z
> Chwalewika? Troszkę jednak lakoniczne, może coś tam było więcej,
> pominięte dla zwięzłości. Ale tak to bywa, Rzymianie mówili: brevis
> laboro, obscurus fio.

Jeśli masz na myśli „Zbiory Polskie” E. Chwalewika W-wa 1927, to przyznam, że ta książka była dla mnie niedostępna. Jeśli się dobrze orientuję Chwalewik, po tej dacie więcej już na temat Biblioteki Przeździeckich nic nie pisał.
Przy opracowywaniu tematu korzystałem głównie ze „Słownika Pracowników Książki Polskiej” (1972), drzewa genealogicznego Przeździeckich i z „Przewodnika po Bibliotekach Warszawskich” (1926).
Istotnie bardzo dużo szczegółów pominąłem: np. ciekawą relację z ratowania zbiorów biblioteki podczas wojny, opisaną przez prof. Aleksandra Gieysztora, uczestnika akcji. A oto opis znów w b. dużym skrócie, i moimi słowami:
W czasie bombardowania pałacu (25.09.1939) dyr Zygmunt Wdowiszewski był nieobecny, gdyż objęła go mobilizacja. Na widok płomieni i ruiny gmachu zbiegła się pozostająca na miejscu służba pałacowa, wyrzucając z płonącego gmachu co tylko dało się uchwycić. Płomienie nie doszły tylko do piwnic, dzięki czemu ocalało trochę archiwaliów, wśród których: nakład dzieł Długosza i nakład Herbarza Bonieckiego. Wczesną wiosną 1940 r. Wdowiszewski przeniósł wszystkie resztki do mieszkania Leona Piwińskiego przy ul. Szczyglej 3, w sumie niecałe 10 tys. różnych przedmiotów. Wśród uratowanych zbiorów znalazł się klejnot – rękopis Grażyny. Wówczas dr Wdowiszewski zaprosił kilka osób do zabezpieczenia ocalałych dzieł sztuki, wśród których byli: dr Al. Gieysztor (autor wspomnień), Stanisław Dąbrowski (teatrolog) i Andrzej Pleśniewicz (krytyk liter.). Ale dom na Szczyglej 3 dnia 5 września 1944 został zbombardowany. Po upadku Powstania niezmordowany Wdowiszewski raz jeszcze ratował ocalałe resztki; udało się wtedy wywieźć już tylko szczątki archiwaliów. Pomagał mu przy tym Zygmunt Miechowski (historyk sztuki), który niedługo potem zginął od pocisku. W efekcie przetrwały tylko trzy obrazy ze Szczyglej (jeden wkrótce został ukradziony) i bardzo uszkodzony ołtarzyk Zofii Jagiellonki, a ponadto tylko ok. 18 metrów bieżących, różnych archiwaliów, które dziś znajdują się w AGAD i cudem ocalały rękopis Grażyny, obecnie przechowywany w Muz. Literatury A. Mickiewicza.

Zygmunt Wdowiszewski

[andrzej_b2]

Kim był Wdowiszewski, ów ofiarny obrońca zbiorów Przeździeckich? Nie ma o nim w
Słowniku Pracowników Książki Polskiej, a Polski Słownik Biograficzny literę „W”
nie prędko jeszcze osiągnie. Oto garść danych, które udało mi się wyłuskać:
Zygmunt Wdowiszewski, dr filozofii, historyk, archiwista, heraldyk i genealog,
ur. się 10 września 1896 r. w Krakowie, jako syn Jana Kacpra i Marii z
Lauriziów. Absolwent Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1914-17 służył w
Legionach Polskich, a następnie, do 1921 r w Wojsku Polskim. W stopniu por.
przeniesiony do rezerwy. Wtedy to ukończył studia i w latach 1929, 1930, 1936 i
1937 odbył podróże naukowe do Niemiec Austrii, Szwajcarii i Czechosłowacji. Od
1923 r. jako archiwariusz pracował w AGAD, a od 1936 w Archiwum Skarbowym w
Warszawie, równocześnie jako dyrektor Biblioteki Ordynacji Przeździeckich. Objął
to stanowisko po Aleksandrze Włodarskim archiwiście i genealogu zawodowym, który
tu opracował inwentarz archiwum Tyzenhauzów i dokumentów historycznych. Po 20
latach pracy na tym stanowisku odszedł na emeryturę. Wtedy to zastąpił go
Zygmunt Wdowiszewski, będąc jednocześnie redaktorem Miesięcznika Heraldycznego,
którego siedziba mieściła się w bibliotece hr. Rajnolda. Członek, późn. sekrtarz
Polskiego Towarzystwa Heraldycznego, członek Polskiego Towarzystwa Historycznego
i Towarzystwa Numizmatycznego w Krakowie.
Wiele publikował m.in. Polską Bibliografię Heraldyczno-Genealogiczną za lata
1914-28 (1923, 26, 30); Ród Borgiów w Średniowieczu (1928); Zapiski Heraldyczne
Mazowieckie z XV-XVI w. (1928); Inscriptiones clenodiales. Zapiski liwskie z XVI
w. (1932); Uposażenie ks. Wigunta Olgierdowicza przez Wł. Jagiełłę (1932);
Szlachta Ziemi Dobrzyńskiej za ostatnich Jagiellonów (1932); Marek Ambroży z
Nissy i jego „Arma Regni Poloniae” z 1562 r. (1934); Wywód przodków Kazimierza
Wielkiego (1936); Wiadomość o gdańskim kopiariuszu urzędowym z XVII w. i o
zawartych w nim nobilitacjach i indygenatach (1936), oraz szereg biogramów dla
Polskiego Słownika Biograficznego.
To Wdowiszewskiemu przypadło ratowanie biblioteki w czasie wojny, ale o tym już
było.
Wojnę przeżył nasz bohater, uczestniczył w popowstaniowej odysei resztek
biblioteki z Warszawy do Milanówka, następnie do Biblioteki Jagiellońskiej i
powrocie do Warszawy. Czym zajmował się dalej, kiedy zmarł, nie dowiedziałem
się. Może ktoś z Kolegów wie coś na ten temat?
Pozdrawiam

Urok biblioteki

[andrzej_b2]

Biblioteka Przeździeckich, spośród wszystkich trzech prywatnych o charakterze publicznym, była zdecydowanie inna. Już sama sala biblioteczna stanowiła integralną część pałacu i pozostawała jednym z wnętrz wyposażonym w dzieła sztuki. (Inaczej było z bibliotekami Zamoyskich i Krasińskich, które ulokowano w oddzielnych budynkach.)
Przy odwiedzaniu biblioteki obowiązywał swoisty rytuał. Jak podaje prof. Gieysztor (czytelnik), do biblioteki wchodziło się wejściem głównym pałacu po schodach wiodących na wysoki parter. Witał służący w liberii, zajmował się okryciem i kierował na prawo w głąb, gdzie za zgodą właściciela był możliwy dostęp do książek. Sala biblioteczna sprawiała wrażenie jednego z wnętrz rezydencji. Miał w niej swój stół właściciel, który zajmował się pracami historycznymi. Długie przyćmione pomieszczenie zastawiały stoły, regały i obite skórą krzesła. Swoistego uroku dodawały meble, obrazy, rzeźby, zbroje i zapach książek. Czasami też na sali pojawiał się sam właściciel i wtedy czytelnicy byli mu osobiście przedstawiani. Jak podano w Przewodniku po Bibliotekach Warszawskich (1926), biblioteka była udostępniana pracownikom naukowym i studentom, za upoważnieniem profesora, we wtorki, czwartki i soboty od godz. 17 do 19-ej.
Koszty utrzymania tak pojętej biblioteki ponosił oczywiście Ordynat, a środki finansowe czerpał z czynszu za wynajem kamienic przy Szczyglej 3, 5 i 7. Sam żył bardzo skromnie. Jak wspominają sąsiedzi, można go było spotkać na ulicy w wyszarzałym paltociku i w za dużych kaloszach. Hr. Rajnold był także stałym fundatorem trzech w roku stypendiów naukowych i wspomagającym Dom Miłosierdzia ss. Szarytek przy ul. Ordynackiej 4.
Pozdrawiam :-)

[pommejaune]

- Jak podaje "Spis ludności miasta Krakowa z 1900 roku", Zygmunt Wdowiszewski urodził się w 1894 roku, a nie 2 lata później, jak Pan podaje.
- Jego matką była Marya z Mauriziów, a nie "Lauriziów".
- Zmarł 25 VIII 1978 roku, pochowany jest w Krakowie na cmentarzu Rakowickim
fot: www.genealogia.okiem.pl/foto2/displayimage.php?album=15&pid=1160#top_display_media
- Polecam jego nekrolog on-line z większą ilością informacji: www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=227486&from=publication

Kościół św. Piotra i Pawła, róg Wspólnej i Emil...

[wi-ko]

Dziękuję Autorowi za ten piękny tekst. Akurat teraz opracowuję rękopis
zdobytego niedawno wspomnienia mojego Ojca Wincentego Kobylińskiego. Każdą z
tam przeczytanych, a nie znanych mi dotąd informacji, weryfikuję w Internecie.
Ku mojemu zaskoczeniu każda z nich zweryfikowała się prawidłowo.

Kiedy napotkałem zdanie: "Ślub nasz odbył się w kościele św. Piotra i Pawła na
Koszykach w dzień 27 czerwca 1936r." kolejny raz niedowierzyłem Ojcu. Warszawę
znam dobrze, a o tym kościele nie słyszałem.

Jeszcze raz dziękuję za ten tekst. Miło mi było go przeczytać. Dzięki niemu
kolejny raz moje niedowiarstwo własnemu Ojcu okazało się niesłuszne!

Pozdrawiam
Wiktor Kibyliński