patrzerealnie
09.07.10, 15:43
Międzynarodowy zespół astronomów, kierowany przez dra Gracjana
Maciejewskiego z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, odkrył
nową planetę pozasłoneczną o masie równej 15 masom Ziemi -
poinformował UMK. To jedna z najmniejszych znanych egzoplanet.
To druga planeta odkryta w układzie planetarnym WASP-3. Dotychczas
naukowcy wiedzieli o istnieniu w tym układzie jednej dużej planety,
dwa razy cięższej od Jowisza - WASP-3b.
Nowo odkryta planeta ma zaledwie 0,05 masy Jowisza, co równa się
około 15 masom Ziemi. To jedna z najmniejszych znanych planet
pozasłonecznych. Obiega swoją gwiazdę w ciągu 90 godzin. Nosi
oznaczenie WASP-3c.
Planetę odkryto dzięki analizie odchyłek w ruchu dużej planety WASP-
3b. Odchyłki te są rzędu minuty, co stanowi niewielki ułamek jej
okresu orbitalnego równego około 40 godzin.
- Aby wpaść na trop dodatkowej planety, musieliśmy zebrać wysokiej
jakości materiał obserwacyjny o dokładności sięgającej 0,1 proc. Do
tego celu wykorzystaliśmy teleskopy w Bułgarii i Niemczech
wyposażone w specjalistyczną aparaturę do niezwykle precyzyjnych
pomiarów jasności ciał niebieskich - opisuje dr Maciejewski.
- Obecnie prowadzimy dalsze obserwacje, tym razem już znacznie
większymi instrumentami w Europie, Ameryce Północnej i Azji w celu
weryfikacji naszego odkrycia i uściślenia wcześniejszych wyznaczeń -
dodaje.
Zespół badaczy skupia się na monitorowaniu ruchu znanych planet
tranzytujących, czyli takich, których orbity są ustawione względem
Ziemi w sposób umożliwiający obserwację przejścia planety na tle
gwiazdy (tranzyt planety osłabia w niewielkim stopniu światło
gwiazdy, samej planety nie obserwuje się bezpośrednio). Takich
planet odkryto do tej pory około 90, spośród ponad 450 znanych
planet pozasłonecznych odkrytych różnymi metodami.
Zespół dr. Maciejewskiego wychodzi z założenia, że skoro znana jest
jedna tranzytująca planeta, to być może w układzie planetarnym jest
ich więcej. Odkrycie planety WASP-3c to efekt właśnie tego rodzaju
poszukiwań.
- Łatwo sobie wyobrazić, że jeśli w układzie znajduje się dodatkowa
planeta, to wskutek oddziaływania grawitacyjnego następuje
zaburzenie ruchu monitorowanej planety. W rezultacie tych
perturbacji kolejne tranzyty będą następować odpowiednio wcześniej
lub później - tłumaczy dr Maciejewski.
Układ planetarny WASP-3 znajduje się na niebie w gwiazdozbiorze
Lutni, w odległości 700 lat świetlnych od Ziemi. Niestety jego
gwiazdy nie widać gołym okiem.
Poza dr. Maciejewskim w skład zespołu międzynarodowego zespołu
naukowców, który dokonał odkrycia, wchodzą: dr hab. Andrzej
Niedzielski (UMK Toruń), mgr Dinko Dimitrov (Obserwatorium
Astronomiczne na Rożenie, Bułgaria), prof. Ralph Neuhaeuser i dr
Markus Mugrauer wraz z doktorantami i studentami z Uniwersytetu
Friedricha Schillera w Jenie (Niemcy).
Wyniki badań zostaną opublikowane w czasopiśmie naukowym "Monthly
Notices of the Royal Astronomical Society".
To niepierwsze odkrycie planet przez astronomów z Torunia. Pierwszy
pozasłoneczny układ planetarny PSR 1257+12 odkrył w 1992 r.
Aleksander Wolszczan. W roku 2005 planetę w układzie potrójnym
gwiazd znalazł Maciej Konacki, w roku 2006 Krzysztof Goździewski
wskazał na możliwość istnienia czwartej planety w układzie trzech
planet HD160691, a w roku 2008 zespół Andrzeja Niedzielskiego
znalazł dwie planety koło czerwonego olbrzyma HD 102272.
