tessa18
29.08.05, 14:08
William Tyndale ur.1494 r ,był wybitnym znawcą greki i łaciny.Wwieku 21 lat na
Uniwersytecie Oksfordzkim otrzymał stopień magistra sztuk wyzwolonych.W 1521
roku był już wyświęconym księdzem katolickim.
W tamtych czasach edukacja przebiegała tylko po łacinie ,używano go w kościele
i w tym języku była dostępna Biblia- Wulgata Hieronima z V wieku.Ale łacinę
znali tylko ludzie wykształceni ,po ukończeniu Oxfordu i dodatkowo Cambridge
dwa lata uczył synów Johna Walsha. W tym czasie rozmawiał z duchownymi.
Pewnego razu pewien z jego przeciwników oświadczył:"Łatwiej by nam było się
obejść bez prawa Boskiego niż bez papieskiego".
Tyndal wtedy odparł:"Mało mnie obchodzi papież i jego prawa.Jeżeli Bóg pozwoli
mi jeszcze trochę pożyć, postaram się ,by za parę lat parobek za pługiem znał
Pismo Święte lepiej od ciebie."
Stanowczy zamiar Tyndala doszedł do skutku .Póżniej on pisał:"Przekonałem się
jak dalece niemożliwe jest utwierdzenie laików w prawdzie ,jak nie podsunie
im się pod oczy Pisma Świętego w ich ojczystym języku, by mogli zrozumieć sens
porządek i znaczenie tekstu."
Aby wydrukować Biblię musiał uzyskać zgodę biskupa Tunstalla,nie uzyskał zgody
Wtedy nie zrażony odmową opuścił Anglię i już nigdy tam nie wrócił.Po wielu
perypetiach i trudnościach udało mu się wydrukować Biblię w Niemczech 6 tys .
O wiele trudniejsze było przewiezienie Biblii do Anglii i Szkocji.Ukryli je
w belkach materiału .Jednak 11 lutego 1526 r kardynał Wosley przybył w
towarzystwie 36 biskupów oraz innych dostojników kościelnych przed katedrę
św.Pawła w Londynie i obserwował,jak ogień trawi wielkie kosze Biblii.Tylko
jedyny kompletny egzemplarz z pierwszej edycji zachował się do dziś.
Ostatnio Biblioteka Brytyjska zgodziła się zapłacic 1mln 6000 tys dolarów za
Nowy Testament w języku angielskim w przekładzie Tyndale'a.
Dlaczego kler tak zaciekle zwalczał przekład Tyndale'a ?
Ponieważ w przeciwieństwie do łacińskiej Wulgaty,która raczej zaciemniała
święty tekst,tłumaczenie Tyndale'a dokonane było wzorowo.
Nie tłumaczył z Wulgaty ani wersji Lutra .Sięgnął do orginału greckiego
Erazma z 1516 r.
Jego przekład cechuje prostota,jasność,siła wyrazu ,żywy rytm odzwierciedla
radość Tyndale'a przy opracowaniu tego dzieła.Przekład ten stał się póżniej
wzorem dla wszystkich póżniejszych tłumaczy angielskich.
Gerald Hammond "The making of the English Bible" tak pisze:
"Tyndale'e wprowadził imię Boże "Jehowa" 20 razy,jego dzieło ma wysoki
miernik dokładności,zwracał baczną uwagę na kontekst ,niczego nie usuwał.Był
dokładny i staranny względem doboru słów.
Używał słowa miłość zamiast miłosierdzie,zbór zamiast kościół,starszy zamiast
kapłan,skrucha zamiast pokuta.Drażniło to duchownych bo wykazał bezzasadność
władzy przypisywanej sobie przez księży.
David Daniell "William Tyndale A biografhy" stwierdził:
"Nie ma tam czyśćca,żadnej spowiedzi na ucho ani pokuty.Upadły dwie podpory
zapewniające kościołowibogactwo i władzę.
Jak potoczyły się dalsze losy Tyndale'a?
W końcu został zdradzony przez Henriego Phillipsa.W rezultacie w r 1535
został
osadzony w więzieniu Vilvoorde na 16 miesięcy.
W.J.Heaton "The Bible of the Reformation"pisze:
"Stokesley biskup Londynu jeszcze na łożu śmierci cieszył się ,że w ciągu
swego życia spalił 50 heretyków .Jednym z nich był William Tyndale,którego
w pażdzierniku 1536 roku uduszono a jego ciało publicznie spalono.Miał wtedy
42 lata.
Biograf Robert Demaus napisał:
"Przez cały czas Tyndale wyróżniał się nieustraszoną szczerością.Do swego
współpracownika Johna Fritha ,którego Stokesley posłał na stos napisał:
"Nigdy nie postąpiłem wbrew mojemu sumieniu, zmieniając choćby jedną sylabę
słowa Bożego i nie zrobię tego teraz ,nawet gdyby ofiarowano mi wszystko ,co
jest na świecie-przyjemności,godność czy bogactwa.
Oddał życie za przywilej udostępniania Anglikom Biblii , którą mogli łatwo
zrozumieć .Zapłacił wysoką cenę ,ale udostępnił im wprost bezcenny skarb!
