śląskie nazwy przedmiotów w kuchni :)

[poughkeepsie]

w związku z wczorajszym wątkiem o modrej kapuście pomyślałam, ze moglibyśmy
zrobić taką listę :)

zaczynam:
bifyj - kredens
rogolka - takie cuś do rozbełtywania -niestety nie wiem jak to się po polsku
nazywa :)

czekam na dalsze propozycje,
pzdr,
P.

rogolka=mątewka czy rózga?

[Gość: RED]

[dziuunia]

Jak takie drewniane z wycinkiem kuli na patyczku ponacinane naokoło to
mątewka.Tak się u mnie czyli na północy na to mówiło.Rózga to trzepaczka
metalowa z drutu w kształcie podłużnym.

[Gość: littlemy]

u mnie , tez na północy mówi się na to "kołotuszka" :) znam też mątewkę i
firlejkę - chodzi o to z taka "gwiazdką" na końcu :)
mój przyjaciel ze Śląska mówił tez tak śmiesznie na pałkę do ucierania ciata i
na tłuczek do mięsa, że nie moglismy się dogadać co jest co kiedy razem
gotowaliśmy :)

[dziuunia]

O,o tę gwiazdkę mi chodziło :)
A rózga tak wygląda:
www.tescoma.pl/pic/636550.jpg

mątewka też się znalazła :)

[dziuunia]

Tak wyglada:
wood.npl.pl/gfx/m01-m03.jpg

[Gość: Hela]

Toz to jest fyrlok!
nudelkula - walek do ciasta

[Gość: majka303]

u mnie się na to mówi firlejek, albo firlołek

[natalicja]

u mnie kwyrlik...

[brunosch]

To teraz w drugą stronę:
pomóżcie mi wygrzebać z pamięci jak nazywa się haftowana zasłonka na szofce na
szolki? Nie gardinka, ani makatka.

[poughkeepsie]

:] ja mam aktualnie amnezję, więc Ci nie pomogę, mam nadzieję, że reszta nie
zawiedzie :)

[siostraheli]

Moze chodzi ci o zazdroske?
A rogolka to bylo pszczynsko-bielskie. Na czarnym Slasku jest fyrlok.
bonclok-garnek gliniany
nudelkula-walek do ciasta
szolka-szklanka
krauza-sloik
biksa-puszka
meser-noz
widołka-widelec
bruslik-narzedzie do ostrzenia nozy

[poughkeepsie]

a zazdroska to nie taka mała firanka na oknie? przynajmniej u mnie się tak
mówi :)

a z tą rogolką to nie wiem czy pszczyńsko-bielskie. Cała moja rodzina z obu
stron jest z Górnego Śląska i się używa rogolki :> no, ale w sumie to kwestia
drugorzędna :)

[Gość: Hela]

Tez mi sie wydaje,ze zazdroska to firanka dolna w oknie, przez ktora sie
podglada zazdrosnie rzeczywistosc.
Toz z tym pszczynsko-bielskim na rogolke Siostra sciemniasz troche. Fyrlok i
rogolka byly uzywane zamiennie.

[ka2]

a nie ma tej firanki w słowniku który Ci posłałam ? ;-)
bo nie mam czasu zajrzeć, siatę rydzów z targu przyniosłam i muszę się nimi
zająć

[Gość: siostraheli]

Moze macie racje z ta rogolka. A teraz to, co mi sie przypomnialo na goraco:
flaszka-butelka
kanka-bańka
durszlak-sito, cedzak
kibel-wiadro
melok-młynek
ausgus-zlew
kokotki-kurki(bateria)
zymfciok-musztardowka
szolka-szklanka
szperhok-pogrzebacz
ryczka-krzeselko, zydel
flajszmaszyna-maszynka do miesa
achtlik-kieliszek(1/8 litra)
roladennadel-szpilka do rolad
topfkracer-druciak do czyszczenia garnkow
flaszenpucer-szczotka do czyszczenia butelek
faska-miseczka, kompotierka
britfana-brytfanna
topek-garnuszek (nachtopek-nocnik)
półlitrok-kubek półlitrowy
bratruła-piekarnik, ruszt
tarło-tarka
dekiel-pokrywka
gorki, gorczki-garnki, garnuszki
łobrus-obrus
serwet-serwetka
chadra-ścierka
kartofelpreser-praska do ziemniakow
kachle, kachlok-kafle, piec kaflowy

[emka_1]

flaszka, kanka, durszlak, dekiel są nazwami ogólnopolskimi:)
a przynajmniej w użyciu rodziny zalegającej w małopolsce od paru wieków jak
również tej wypędzonej z nowogródzkiego województwa (niemce dolnośląskie tez tam
mieszkały, ale wpływu na słownictwo nie miały:)

[brunosch]

Dodam mój ulubiony kloper i klopsztanga, choć oba pojęcia spoza kuchni.
No i szmaterlok, bez którego nic.

[natalicja]

ryczka jest tez pod inowroclawiem... i leberka na pasztetowke , i jeszcze szneka z glancem - drozdzowka polukrowana, i sznytki sie bierze do pracy... kachle tez sa u nas. I kachelki w lazienkach bywaja...
durszlak i dekiel chyba sa ogolnopolskie

[brunosch]

U nas fyrloka albo koziołka

[g.b.d]

To mnie teraz zdziwiliscie z tym fyrlokiem. U nas w domu mowilo sie kfyrlok. Ja
z siostra nazywalysmy to kfyrlem, azeby to takiej formy zdrobnialej nie mialo:-)

[Gość: siostraheli]

Bo to z niemieckiego

[johnny_tomala]

może odrobinę nie na temat ale tak mi się skojarzyło
W łazience coś się zatkało, rura chrapała przeraĽliwie aż do
przeciągłego
wycia, woda zaś kapała ciurkiem. Po
wypróbowaniu kilku domowych środków zaradczych (dłubanie w rurze
szczoteczką
do zębów, dmuchanie w otwór, ustna perswazja itp.) - sprowadziłem
ślusarza.
Ślusarz był chudy, wysoki, z siwą szczeciną na twarzy, w okularzch na
ostrym
nosie. Patrzył spode łba wielkimi niebieskimi oczyma, jakimś załzawionym
wzrokiem. Wszedł do łazienki, pokręcił krany na wszystkie strony,
stuknął
młotkiem w rurę i powiedział:
Ferszlus trzeba roztrajbować.
Szybka ta diagnoza zaimponowała mi wprawdzie, nie mrugnąłem jednak i
zapytałem:
A dlaczego?
Ślusarz był zaskoczony moją ciekawością, ale po pierwszym odruchu
zdziwienia, które wyraziło się w spojrzeniu sponad okularów, chrząknął i
rzekł:
Bo droselklapa tandetnie blindowana i ryksztosuje.
Aha- powiedziałem- rozumiem. Więc gdyby droselklapa była w swoim czasie
solidnie zablindowana, nie ryksztosowałaby teraz i roztrajbowanie
ferszlusu
byłoby zbyteczne.
Ano, chyba... A teraz pufer trzeba lochować, czyli dać mu szprajc, żeby
śtender udychtować. Trzy razy stuknąłem w kran młotkiem, pokiwałem głową
i stwierdziłem:
Nawet słychać.
Ślusarz spojrzał dość zdumiony:
Co słychać?
Słychać, że śtender nie udychtowany. Ale przekonany jestem, że gdy pan
mu
da
odpowiedni szprajc przez lochowanie pufra, to droselklapa zostanie
zablindowana, nie będzie już więcej ryksztzosować i co za tym idzie,
ferszlus będzie roztrajbowany. I zmierzyłem ślusarza zimnym, bezczelnym
spojrzeniem. Moja fachowa wymowa oraz nonszalancja, z jaką sypałem
zasłyszanymi po raz pierwszy w życiu terminami, zbiła z tropu
ascetycznego
ślusarza. Poczuł, że musi mi czymś zaimponować.
Ale teraz nie zrobię, bo holajzy nie zabrałem. A kosztować będzie
reperacja-
wyczekał chwilę, by zmiażdżyć mnie efektem ceny- kosztować będzie... 7
złotych i 85 groszy.
To niedużo- odrzekłem spokojnie.- Myślałem, że co najmniej dwa razy
tyle.
Co
zaś dotyczy holajzy, to doprawdy nie widzę potrzeby, aby pan miał
fatygować
się po nią do domu. Spróbujemy bez holajzy. Ślusarz był blady i
nienawidził
mnie, uśmiechnął się drwiąco i powiedział:
Bez holajzy? Jak ja mam bez holajzy lochbajtel krypować?
Żeby trychter był na szoner robiony, to tak. Ale on jest krajcowany i we
flanszy zulajtungu nie ma, to na sam abszwerwentyl nie zrobię.
No, wie pan- zawołałem rozkładając ręce- czegoś podobnego nie
spodziewałem
się po panu. Więc ten trychter według pana nie jest robiony na schoner?
Cha,
cha, cha! Pusty śmiech mnie bierze. Gdzież on na litość Boga jest
krajcowany?
Jak to, gdzie?- warknął ślusarz.- Przecież ma kajlę na iberlaufie.
Zarumieniłem się po uszy i szepnąłem wstydliwie:
Rzeczywiście. Nie zauważyłem, że na iberlaufie jest kajla. W takim razie
zwracam honor: bez holajzy ani rusz. I poszedł po holajzę. Albowiem z
powodu
kajli na iberlaufie trychter rzeczywiście robiony był na szoner, nie zaś
krajcowany, i bez holajzy w żaden sposób nie udałoby się zakrypować
lochbajtel w celu udychtowania pufra i danie mu szprajcy przez
lochowanie
śtendra, by roztrajbować ferszlus, który dlatego źle działa, że
droselklapę
tandetnie zablindowano i teraz ryksztosuje.

[Gość: skolik]

A kto z wos wi co to je bunclok ?

[brunosch]

synek, ależeś Ty z tym bunclokiem wyskoczoł, choby wancka na łobrus.
O buncloku było już any wczorej. Idź sie zaś legnij.

[poughkeepsie]

wszyscy? :)

[Gość: siostraheli]

kazdy slazok wie, ze bonclok to bonclok czyli garnek z Bonzlau czyli Bolesławca
(a kto nie wie niech odwiedzi teraz wystawe w Muzeum miasta Katowic
pt. "Ceramika z Bolesławca")

[brunosch]

Biedny ślusarz tuwimowski - wszyscy się nim wysługują...
Ale dialekt śląski, to nie tylko wpływy niemieckie, ale sporo jest tam
bohemizmów.
Nie tylko spiczki, ale także [śmiertka], której w polszczyźnie nie uświadczysz.

[hela1]

Wancka na obrus jest piekna. Dopiero teraz zech pojela ze dusza aussidlera mi
krwawi jak te ausdruki slysza!
Przypomnial mi sie tez pollitrok.

[stella25b]

jeszcze pare dorzuce:
gotowac- warzyć
chochla-kelnia
garnek na pranie-kastrol
gorący- gorki
kromka-sznita
jesc sniadanie- śniodać
jesc kolacje- wieczerzać
kieliszek wodki- achtlik
musztarda-zynf
sloik po musztardzie- zymfciok
slonina- szpyrka
makaron-nudle
oranzada-brauza
parowka-oplerek
smietnik- hasiok
drodzowka- kołoczek
sledz- harynek

bulka-żymła

[siostraheli]

No i jeszcze niedobrze, jak w kuchni byl maras, bo baba mogla dostac od chopa
szmary!

[brunosch]

Niekatera flondra, to mo nie ino maras, ale u niej je blank czorno! No ale to
trza mieć ipi, coby sie flondra brać do dom, nji?

czy

[jottka]

samiec flondry to flonder?

[poughkeepsie]

albo ciarach :) żadno porzodno śląsko dziołszka se ciaracha za chłopa nie
weźmie :)

[jottka]

aha. a czy - w odwrotną strone - on też ma samiczke?

nie ma

[siostraheli]

A macho to po slasku ciul!

[jottka]

tu mie uspokoiłaś, bo już podejrzewałam śląski o seksizm:)

[siostraheli]

Bo to jest absolutnie seksistowskie: baba do garow a chop na piwo abo gorzoła!

[jottka]

to piękne wspomnienia:)

[siostraheli]

ciarach to szcza do ausgusa!

[brunosch]

podobnie jak chirurdzy

[siostraheli]

Tak przy okazji, nie uwazacie, ze film Pręgi powinien sie nazywac Szmary?

[brunosch]

Ciekawe, co ze szmarów zrobionoby w innych regionach? Szmaty? Smary? Zmory?
Najprawdopodobniej jakieś dziwadło
--
ser to nie jest filadelfijski szlifierz!

[Gość: siostraheli]

Ale to slaski film, czasem zostawia sie nazwy obcojezyczne!

[brunosch]

miałem na myśli literówki w gazetach, recenzjach etc. w najlepszym razie Szmary
przerobiliby na Szramy, ech...

[ka2]

żymła z karbinadlem to hambuger :-)

[Gość: Wojtek]

No to jeszcze w starych kuchniach z piecem weglowym -
koukastla.
A kurzoki mialy aszynbecher.
Pozdr.

[Gość: siostraheli]

I kucały.
Brunosch, czy chodzilo ci o szpicki wczoraj? Te firanki

[brunosch]

spiczki + firany = pożar. ;)
Spiczki to zapałki, pisałem o wpływach czeskich w ślązczyźnie.

[Gość: siostraheli]

To nie spiczki czyli sztrahecle tylko szpicki czyli szpicate gardinki do
szranckow kuchennych na ktorych stoly szoli, szklonki i zymfcioki.

[brunosch]

a wiesz, być może!

[Gość: Hela]

Ino co by szpicato godka z tego nie zrobila!

[Gość: Wojtek]

A kto miol ryczka w kuchni ?
Pozdr.

[brunosch]

Nie ma kuchni bez ryczki - nie idzie przeca kartofli oszkubać jak sie na ryczce
nie siedzi.

[Gość: siostraheli]

Po tym sie poznaje slaska kuchnie, ze jest w niej ryczka. Gorole nie maja
ryczki w doma.

[poughkeepsie]

no pieronie dyć bez ryczki to sie nie do :)

[Gość: młodo]

ryczka musi byc tez w sypialni, zeby mozna bylo nia pojechac pod lozko ;)

[brunosch]

Też - bo biorąc pod uwagę wysokość łóżek w sypialni, wdrapywano się na nie przy
pomocy ryczki. Ale w wielu kuchniach (daaawno to było) stał tzw "siezląkł"
czyli szezlong, kanapka do polegiwania. I może dlatego wybierano się ryczką pod
łóżko?

[Gość: muodo]

moze, moze...

bez ryczki ale o byfyju

[stella25b]

a mnie sie wspomnialo: we antryju na byfyju stoi szolka tyju.

[brunosch]

W antryju byfeje nie bywają. W każdym razie - nie na Śląsku! Może za granicą,
za Brynicą...

[Gość: siostraheli]

Ale moze byc tak: kto mo pieniadze, tyn idzie do kafyju a kto ich ni mo, tyn
sznupie po bifyju.

[Gość: Hela]

Moja siostrzenica jako najwazniejszy prezent dla mojego syna jak zaczal sam
siedziec uznala ryczke i taka mu sprawila, w Maroku. Tam tez maja ryczki.

[brunosch]

I co tu nie mówić - powinowactwo dusz.
Różnica w ornamentalistyce.

a jednak!

[stella25b]

[Gość: stella 25b]

ja tez nie widzialam a powiedzonko jest!

[hela1]

Ryczka klasyczka, jak naszo slasko, ino nogi jej idzie posklodac coby bele kaj
wlozla.

[cat-lover]

Swietnie sie to czyta, bo wiele tych slow slyszalam za mlodosci......Mam cala
rodzine mamy w Gliwicach i duzo tam czasu spedzilam w swoim czasie/szczegolnie
milo wspominam praktyke w Orbisie w Gliwicach/. Chociaz nie Slazacy, bo
przesiedlency ze wschodu, niemniej pare slow wkrecilo sie nam wszystkim do
codziennej mowy.

[poughkeepsie]

no proszę, jaki ten świat mały - ja jestem z Gliwic :) a Orbis ciągle na swoim
miescu :D
pzdr,
P.

[Gość: siostraheli]

To zrobcie cos, bo nam tam srednicowka utknela!

średnicówka

[poughkeepsie]

ok, zrobi się ;-)
a ta serio - to zamysł jest wręcz koszmarny - ma lecieć dokładnie przez środek
miasta i naszej cudownej secesyjnej ulicy Zwycięstwa ;(

[siostraheli]

No wlasnie sie nasluchalam wczoraj od mojej corki, ktora studiuje w Gliwicach
architekture i zwiedzali te miejsca i omawiali w ramach zajec. Ciekawostka.
Ale przynajmniej bedziecie miastem o polozeniu strategicznym. bytom zostal na
kompletnych peryferiach i umrze smiercia naturalna.

katowickie rondo

[stella25b]

jak o zmianach to o zmianach:)))

Pamietacie katowickie rondo? bo to juz historia. Ronda juz nie ma i przejscia
podziemnego kolo spodka tez nie. Az trudno w to uwierzyc.

[Gość: Hela]

Bylam w Katowicach po 2 latach nieobecnosci, patrze a tu inny swiat.
Przebudowy, arterie, wiezowce. A liceum do ktorego chodzilam prawie sie zapadlo
i poszarzalo.
Stella, a Ty z Katowic?

[siostraheli]

podczas otwarcia ronda uczestniczylam po raz pierwszy w wystawie dziel sztuki
jako autor. Nasze przedszkole mialo tam wystawe pod ziemia:)
Pamietam tez coctail-bar z pania, ktora podczas konsumpci lodow miala zwyczaj
podniesc brudna reka lody do gory i pomazac stol brudna szmata.

[Gość: carley]

Wpadam na chwilę z wielką prośbą bo potrzeba mi podpowiedzieć jak sie robi
punczke - potrzebny najbardziej tradycyjny sposób robienia tego specjału.
Przepraszam za zmianę tematu / a co to takieho szranczek albo fuzlapa/.
W podzięce za ewentualna pomoc jeden z moich limeryków z regionem Śląskim w tle

Limeryk heroiczno - desperacki

Alojz Ojszczok, spod Tychow kierowca,
miał zderzenie z rozpędzoną owcą,
która z taką brawurą
pizła w tę jego furę,
jakby była potomkiem ormowca.

Hej,
Carley

[Gość: Hela]

Piekny tn limeryk o Alojzie, punczki poszukam.

[siostraheli]

A co to punczka? czy chodzi o panczkraut?

[tekisk]

mój mąż przypomniał mi o faszyrce , to chyba to samo , co karminadel ? ;)