G_L_I_W_I_C_E sa gorolskie!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

[gorol7]

I tak bedzie juz zawsze!!!!!

Amen

[Gość: gRegor]

zawsze, to pojęcie nieznane historykom:) BUHAHAHAHA dawno mnie tak nikt nie
rozśmieszył:)Pisz dalej!!!!!!!!!!!!!!ALEZZZZZZZ!!!!!

100 powodów do (za)dumy Polaków

[hanys_hans]

1. Jeden z mieszkańców Katowic chciał w lombardzie zastawić swojego syna.

2. Jako pierwsza nacja na świecie, opracowaliśmy sposób na picie denaturatu,
płynu borygo, kwasu siarkowego i wody kolońskiej.

3. Janusz Chomontek podbił piłkę głową 30 tysięcy razy. Ustanowienie rekordu
świata zajęło mu 2 godziny i 22 minuty.

4. Grabarz z Krakowa miał we krwi 9,5 promila alkoholu i przeżył. Mieszkaniec
Wrocławia w 1995 r. osiągnął absolutny medyczny rekord świata - 14,8 promila.
Nasz bohaterski rodak przekroczył trzykrotnie śmiertelną dawkę.

5. W zachodniej Europie pojawiają się alkohole z ostrzegawczym napisem: "Dawka
śmiertelna 3,5 promila. Nie dotyczy Polaków".

6. Szesnastoletni Tomasz K. z Kietrza w marcu 1998 r. odbył w kaplicy stosunek
seksualny ze zwłokami 70-letniej kobiety.

7. Powszechnie znany i masowo lubiany polski polityk przeszedł do najnowszej
historii Europy jako człowiek, w obecności którego jego podwładny gestami
zarezerwowanymi dla hierarchów kościelnych pobłogosławił zebranych oraz
ucałował ziemię.

8. Marta Rudzka, absolwentka Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej,
jest autorką projektu najwyższego budynku świata. Trump World Tower będzie miał
90 pięter wysokości i powstanie na Manhattanie w Nowym Jorku.

9. Anonimowy profesor UJ w Krakowie wymyślił przed wojną reklamę prezerwatywy,
która jest wykorzystywana do dziś na całym świecie. Hasło brzmi: "Prędzej ci
serce pęknie".

10. 25-letni satanista z Rumii zabił i zjadł wnętrzności kota. Nie wiadomo czy
chciał w ten sposób potraktować swą matkę, którą zaatakował młotkiem.

11. Tadeusz Kościuszko tak się spił pod Maciejowicami (1794), że zapomniał
wziąć mapy i nie mógł dowodzić bitwą. Dlatego Polacy ponieśli klęskę w starciu
z rosyjskimi wojskami.

12. Biolodzy z Centrum Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej w Warszawie jako
pierwsi na świecie wyhodowali komórki mózgowe człowieka z komórek macierzystych.

13. Zbigniew Z. z Kowar 44 razy zdawał na prawo jazdy. Pierwszy egzamin miał w
1980 r. Ostatni oblał w sierpniu 2000 r.

14. Waldemar K. z Gdańska strzelał z ostrej amunicji do hałasujących na
podwórzu dzieci. Mężczyzna tłumaczył się, że krzyk dzieciaków przeszkadzał mu w
oglądaniu 'Miodowych lat'.

15. 27 czerwca 1978 r. major Ludowego Wojska Polskiego Mirosław Hermaszewski
publicznie i - jak się okazuje z perspektyw lat - symbolicznie obsikał koła
sowieckiego autobusu, który miał go zawieść na plac startowy statku kosmicznego
Sojuz 30. Wszyscy kosmonauci robią to od 1961 roku, kiedy to po raz pierwszy
oddał mocz na szczęście Jurij Gagarin.

16. Tylko Polacy zrywają azbest z dachów w Nowym Jorku. Zajęcie to jest uważane
za pracę najbardziej niebezpieczną dla zdrowia.

17. Andrzej K. z Warszawy jest rekordzistą świata w szybkości picia piwa. Pół
litra piwa wypija w 3 sekundy.

18. Polacy ustanowili nowy rekord Guinessa rozgrywając spotkanie piłki nożnej
halowej trwające 50 godzin. 800 zawodników rozegrało 66 meczy, w których
granatowi zwyciężyli czerwonych w stosunku 973:941.

19. Ignacy Jan Paderewski (1860-1941) był najwyżej opłacanym pianistą
koncertowym. Na koncertach zarobił ok. 5 mln dolarów, z czego 0,5 mln zielonych
otrzymał w jednym sezonie 1922-23.

20. Polska kupuje piasek oraz żwir w Republice Południowej Afryki.

21. Katarzyna Domańska z Chojnowa ustanowiła nowy rekord Polski w szybkim
czytaniu - 6960 słów na minutę.

22. Marszałek Józef Piłsudski zmarł 12 maja 1935 r. o godzinie 20.45. Jego mózg
włożono do formaliny. Do dziś trwają poszukiwania słoja z mózgiem Dziadka!

23. Anna Czerwińska została wiosną br. najstarszą kobietą, która stanęła na
Mount Everest (8848 m). Alpinistka miała wtedy 51 lat.

24. W Kołobrzegu powstał pierwszy na świecie fanklub pomidorowej. Członkowie
klubu składają przysięgę, że będą jeść zupę o każdej porze dnia i nocy.
Przyrzekają, że pomidorówką będą częstować nawet wrogów. Aby wstąpić do
elitarnego klubu, trzeba zjeść łyżkę koncentratu pomidorowego.

25. Maria Skłodowska-Curie, dwukrotna laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie
chemii, do historii przeszła także jako złodziejka mężów!

26. Ósmy Finał Wielkiej Orkiestry świątecznej Pomocy Jurka Owsiaka przyniósł
rekordowy dochód: 20.403.569 złotych!

27. Pewien mieszkaniec Warszawy w izbie wytrzeźwień przebywał 335 razy, za
każdym razem przynajmniej 8 godzin. Jak wyliczył, jego przymusowy areszt trwał
minimum 2680 godzin (prawie 112 dni).

28. W centrum Wrocławia na przejściu dla pieszych kierujący samochodem
prokurator pogryzł kobietę. Mężczyzna zdenerwował się, kiedy kobieta zwróciła
mu uwagę, że powinien się zatrzymać.

29. Andrzej Filipowski (Andrew Filip) to najbogatszy na świecie człowiek
polskiego pochodzenia. W branży komputerowej dorobił się 1 mld dolarów.

30. Jeden z dróżników stacji Kraków Bieżanów jest największym szczęściarzem w
Polsce - znalazł w rowie przy torach paczkę zawierającą 100 tysięcy dolarów.
Pieniądze wyrzucono z przejeżdżającego pociągu.

31. Pewien reprezentant Polski w kulturystyce 500 razy przekroczył medyczną
normę testosteronu w organizmie zdrowego mężczyzny.

32. Koszykarka Małgorzata Dydek, rocznik 1975, karmiona przez rodziców
produktami kupowanymi na kartki, osiągnęła 213 centymetrów wzrostu.

33. W czasach Bolesława Chrobrego mężczyznę, któremu udowodniono cudzołóstwo,
przybijano za mosznę do słupa. Skazaniec mógł sobie wybrać: śmierć przez
poderżnięcie gardła lub samokastracja. Nasi praszczurowie - w obronie męskiej
godności częściej wybierali śmierć.

34. W 1993 r. w Krynicy Morskiej zlikwidowano gang, który wyekspediował w świat
około 400 mln fałszywych marek! Banknoty posiadały nawet platynową nitkę
wtopioną w papier.

35. W czasie wyprawy wojennej na Ruś Kijowską żony rycerzy, wykorzystując
nieobecność mężów, zadawały się z poddanymi chłopami. Po powrocie rozgniewany,
ale prawy król Bolesław Śmiały wydał wyroki śmierci na cudzołożnice, każąc je
wcześniej pohańbić. Jako niewierne suki musiały własną piersią karmić psie
szczenięta. Natomiast ich bękarty były karmione mlekiem suk.

36. Co szósty Polak pracuje efektywnie zaledwie 15 minut dziennie. Co więc robi
przez 7 godzin i 45 minut. Spożywa posiłki, świętuje imieniny i urodziny, czyta
gazety, zajmuje się kosmetyką ciała, gra w gry komputerowe, pali papierosy i
przebywa w toalecie.

37. Sprawcy wypadku, doktorowi z Głogowa, pobrano krew. Analiza wykazała, że
kierowca był trzeźwy jak noworodek. Badanie wykazało jednak, że krew należy
do... kobiety! Prawdopodobieństwo, że mężczyzna może mieć żeńską krew wynosi
1:100.000.000.000!

38. Poseł Gabriel Janowski, w Sejmie, przed telewizyjnymi kamerami i
fotograficznymi obiektywami, oddał 10 skoków w miejscu i całował mężczyzn po
rękach. Poseł nadal jest posłem Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej.

39. Doktor filozofii Tomasz Jacek Filek, naukowiec z Uniwersytetu
Jagiellońskiego, wymyślił szachy dla trzech osób. Polak w ten sposób rozwiązał
problem nurtujący tęgie głowy na całym świecie od XVIII wieku. W 1992 r.
krakowianin zgłosił swoje odkrycie do Urzędu Patentowego.

40. Władysław Reymont, autor Chłopów, nie pojechał w 1924 r. do Sztokholmu po
odbiór Nagrody Nobla, gdyż nie mógł wytrzeźwieć. Pisarz zmarł rok później z
powodu alkoholizmu.

41. W Świdnicy w miejscach publicznych nie wolno przeklinać. Najniższy mandat
za używanie nieprzyzwoitych stów wynosi 5 zł, a najwyższy 500 zł. Grzywny i
kary wpływają do budżetu miasta.

42. Polski prałat pracujący w Watykanie pomagał włoskiej firmie Oto Melara w
handlu bronią, Polski duchowny specjalizował się w sprzedaży czołgów do krajów
Trzeciego świata.

43. W czasie jednej nocy w Wojskowym Ośrodku Szkolno-Wypoczynkowym w Orzyszu
pewien generał rzucił szklanką w kelnerkę. Drugi o północy zażądał czekolady z
rodzynkami, po którą adiutant jechał 100 km. Trzeciemu generałowi trzeba było w

Tajne archiwa PRLu

[hanys_hans]

Szukanie winnych
Mechanizm był z reguły taki sam. Po każdym zakręcie
dziejów PRL powoływano Komisję, by zbadać bieg wydarzeń,
przyczyny niepowodzeń, ustalić winnych. Komisja energicz-
nie rozpoczęła działania, zbierała materiały, przesłuchiwała
dziesiątki osób i przygotowywała raport. Nachylali się nad
nim członkowie Biura Politycznego i Sekretariatu KC PZPR.
Każdy z nich miał uwagi, wątpliwości. Rezultat był najczęściej
taki sam — zapadała decyzja, że nie należy publikować
materiałów i raportu Komisji.
Publikujemy niżej trzy protokoły Komisji powołanej na
plenum październikowym 1956 r. oraz rozmowy przedstawi-
cieli komisji z pułkownikiem Jackiem Różańskim i generałem
Romkowskim. Jedno konieczne wyjaśnienie: „spacer" i po-
chodne tego słowa, to kryptonimowe określenie willi w Mie-
dzeszynie, w której mieściło się ściśle zakonspirowane więzie-
nie MBP. Przetrzymywano tam m. in. Władysława Gomułkę.
Publikowane materiały przechowywane są w VI Oddziale
AAN (sygn. 509/49).
W dniu 24.X.1956 r. odbyło się pierwsze posiedzenie Komisji powołanej
przez VIII Plenum KC — dla ustalenia odpowiedzialności partyjnej osób,
które w ubiegłych latach sprawowały nadzór nad działalnością organów
bezpieczeństwa, w następującym składzie:
Przewodniczący Komisji — tow. Roman Nowak
oraz członkowie — Ostap Dłuski
— Zenon Kliszko
— Edmund Pszczółkowski
— Marian Rybicki
Protokół
posiedzenia Komisji przy CKKP, wyłonionej przez VIII Plenum w dniu
3 listopada 1956 r.
Obecni: przewodniczący Komisji tow. Roman Nowak
członkowie Komisji: tt. Dłuski, Kliszko, Pszczółkowski, Rybicki
Zaproszony tow. Radkiewicz.
Tow. Nowak (zwraca się do tow. Radkiewicza): Poprosiliśmy Ciebie na
dzisiejsze posiedzenie dla wyjaśnienia nam sprawy, która miała miejsce
w 1948 r. we wrześniu albo sierpniu. Zostali wtedy zwołani pewni ludzie dla
specjalnego zadania. Według niektórych zeznań było to w związku z per-
traktacjami, jakie toczyły się w tym czasie z tow. Gomułką w sprawie jego
ustąpienia ze stanowiska Generalnego Sekretarza. Ci ludzie mieli stać do
dyspozycji MBP, by w razie czego wykonać specjalne zadanie. Ludzie,
którzy zostali zawezwani do Warszawy, byli to 4 szefów urzędów wojewó-
dzkich, którzy spotkali się na podpunkcie w Warszawie.
Tow. Radkiewicz: W 1948? (tak, przed zejściem tow. Wiesława ze stanowis-
ka). Oczywiście, to są dawne czasy, ale coś takiego nie przypominam
sobie. Czy do Ministerstwa zostali wezwani?
Tow. Nowak: Ci ludzie zostali wezwani nie do Ministerstwa, a do War-
szawy pod Teatr Polski, tam się zebrali i później miały być z tymi
ludźmi rozmowy.
Tow. Radkiewicz: To po raz pierwszy słyszę. Może ktoś z Ministerstwa wie.
Tow. Kliszko: A czy byłeś wtedy w Warszawie?
Tow. Radkiewicz: Trzeba sprawdzić.
Tow. Kliszko: Konkretnie było tak, że Burgin zadzwonił do 4 szefów
bezpieczeństwa polecając im, żeby przyjechali do Warszawy, ale
żeby nikomu nie mówili i był specjalny podpunkt: przed Teatrem
Polskim. On do nich przyjechał, powiedział: czekajcie, odjechał, za
2-3 godz. wrócił i powiedział, że mogą odjechać. Niektórzy z ludzi
twierdzą, że byli potem w Ministerstwie i rozmawiali z Tobą.
Tow. Radkiewicz: Pierwszy raz słyszę o takim poleceniu, żeby poza
Ministerstwem — nie przypominam sobie.
Tow. Rybicki: Więc to byli: Duda, Marek, Mrozek i Pałka. Zostali oni
normalnie zawiadomieni w nocy, jedni przez Burgina, inni przez kogo
innego, żeby wcześnie z rana przyjechali, nie samochodem, żeby nikt
nie wiedział i że mają się stawić przed Teatrem Polskim. Oni stawili się
w godzinach rannych i zostali zawiadomieni przez Burgina, że mają
dalej czekać, że to jest tajemnica, ale potem zostali poinformowani, że
tutaj jest napięta sytuacja, że przygotowuje się pucz przez Wiesława,
Korczyńskiego i Moczara i że temu trzeba przeszkodzić. Ale potem
nadeszła wiadomość, że dogadali się z Wiesławem, że zgodził się na
ustąpienie i że wobec tego sprawa stała się nieaktualna i można
wracać. Potem byli w Ministerstwie u Ciebie, następnie rozjechali się.
Tow. Radkiewicz: Nie przypominam sobie.
Tow. Rybicki: A czy jest możliwe, żeby Burgin albo ktoś z gabinetu
z własnej inicjatywy ich zwołał?
Tow. Radkiewicz: Nie. Ale z tą całą procedurą.
Tow. Pszczółkowski: To jest bezsporne.
Tow. Nowak: Myśmy z tymi ludźmi rozmawiali i wszyscy potwierdzają, że
takie polecenie było. Oni się zjechali, byli przed Teatrem Polskim,
tak że to jest fakt, któremu ani jeden nie zaprzeczył i że byli tutaj na
miejscu.
Tow. Rybicki: I że ze względu na spotkanie przed Teatrem, a nie w miesz-
kaniu mocno im się to utrwaliło w pamięci. Poza tym była mowa,
żeby oni czekali, że jak sprawa się przeciągnie, to pojadą do
Konstancina.
Tow. Radkiewicz: Więc co, ja z nimi odprawę robiłem?
Tow. Nowak: Nie, żadnej odprawy. Ale potem, kiedy mieli się rozjechać,
poszli do Ciebie do Ministerstwa.
Tow. Radkiewicz: Extra sprawa mobilizacyjna?
Tow. Kliszko: A czy jest możliwe, żeby ktoś poza Tobą z BP dał takie
polecenie?
Tow. Radkiewicz: Trudno mi na to odpowiedzieć.
Tow. Dłuski: Byłoby ważne na razie stwierdzić jedno: sam fakt zwołania
w drodze bardzo konspiracyjno-sensacyjnej czterech szefów urzędu
bezp., którzy tu przyjechali, jedni maszyną, inni koleją i istotnie
wszyscy zjawili się w okolicy Teatru Polskiego i czekali. To żywi
ludzie, twierdzą, że istotnie takie polecenie w nocy dostali, jedni
towarzysze że od Burgina, inni że od dyżurnego.
Tow. Rybicki: Oni twierdzą, że mieli nakaz, żeby nawet nikt z Ministerst-
wa Bezpieczeństwa nie wiedział, nawet żonom nie powinni byli
powiedzieć, dokąd jadą.
Tow. Kliszko: Z tego co oni mówili wynika, że chodziło o aresztowanie
Wiesława i chodziło o to, żeby nikt nie wiedział.
Tow. Radkiewicz: Przypominając sobie tamtą epokę, w Radzie, w kierow-
nictwie aparatu były czasem rozmówki, że Korczyński jest człowie-
kiem bojowym, czy Korczyński czasem nie zechce zrobić jakichś
awantur. Na ten temat rozmowy były. Ale żeby ściągać województwa
— tego nie przypominam sobie.
Tow. Nowak: Ale szefowie mówią, że w ich długoletniej pracy to przy-
trafiło się tylko raz, żeby tak w tajemniczy sposób przygotować to
spotkanie w Warszawie, a to, że było to spotkanie — wszyscy
stwierdzają.
Tow. Pszczółkowski: Tam są różnice zdań kto z kim, gdzie się spotkali, tutaj
są różnice, ale każdy oddzielnie przypomina sobie, jeden powiedział,
że nie przed Teatrem Polskim, a na Nowym Świecie czy Krakowskim
Przedmieściu, ale po wyjaśnieniu przyznali, że to było tam.
Tow. Rybicki: Jedni twierdzą, że to było związane z rzekomym puczem,
inni że w każdym razie kojarzyli te fakty z tym, że sytuacja była
napięta, że trzeba było otoczyć uwagą pewnych ludzi itd. Ale
rozmowy się toczyły, potem ta mobilizacja ich okazała się niepotrzeb-
na i oni się rozjechali. A może fragment z tych zeznań przedstawić?
Jeden z tych 4 szefów urzędów wojewódzkich mówił tak: ...
(Tow. odczytuje zeznania Mrozka)
To są zeznania jednego.
Tow. Radkiewicz: Nic podobnego nie przypominam sobie.
Tow. Rybicki: A gdyby był taki fakt, to Wy byście pamiętali?
Tow. Radkiewicz: Prawdopodobnie tak, bo takie rzeczy były nieprak-
tykowane u nas.
Tow. Rybicki: Wszyscy pamiętają.
Tow. Kliszko: Burgin nie pamięta.
Tow. Rybicki: Nie pamięta, ale nie wyklucza.
Tow. Radkiewicz: Pamiętam, że były rozmowy, że Korczyński to człowiek
bojowy i kto wie —
Tow. Rybicki: Ale czy daliście polecenie, żeby uważać na Korczyńskiego?
Tow. Radkiewicz: Kiedy stała sprawa jego zatrzymania, to jest możliwe.
Tow. Rybicki: Ale przedtem, jak był Gomułka Sekretarzem Generalnym?
Tow. Radkiewicz: Raczej nie.
Tow. Rybicki: Czy mieliście świadomość tego, że przygotowuje się pucz?
Tow. Radkiewicz: O puczu, o ile ja sobie przypominam, mowy być nie
mogło, mogła być tylko mowa o wybrykach. Korczyński to człowiek
wybuchowy, był w partyzantce, z tej strony myśmy się obawiali
jakiejś nieprzyjemnej historii.
Tow. Pszczół

[hanys_hans]

Tow. Pszczółkowski: No ale jak, Korczyński sam?
Tow. Rybicki: Nie pamiętacie, gdzie był wtedy Wiesław?
Tow. Radkiewicz: Rozmowy były w Jastrzębiej Górze, potem jeździli do
Kowar, Wiesława w Warszawie wtedy nie było, o ile sobie przypomi-
nam.
Tow. Rybicki: I znaliście przebieg rozmów?
Tow. Radkiewicz: Oczywiście znałem.
Tow. Rybicki: Żadnych poleceń nie dawaliście tego typu?
Tow. Radkiewicz: W ogóle było pewne podrażnienie wewnętrzne, ale
mobilizacji, obaw puczu jakiegokolwiek nie było.
Tow. Rybicki: Kto mógł wydać zlecenie, żeby ściągnąć tych ludzi w tych
warunkach konspiracyjnych?
Tow. Nowak: Czy w ogóle się to praktykowało?
Tow. Radkiewicz: Nie.
Tow. Nowak: Ale w sierpniu czy wrześniu ta rzecz została zrobiona.
Tow. Dłuski: Towarzyszu Radkiewicz, czy sobie wyobrażacie, że poza
Wami w Ministerstwie ktoś mógł dać tego rodzaju polecenie?
Tow. Radkiewicz: Teoretycznie to jest możliwe, wiceministrowie może.
Tow. Rybicki: Ale czy z czyjegokolwiek innego polecenia mógł wezwać?
Tow. Radkiewicz: Gdyby mnie nie było, mógłby, Romkowski, Mietkowski.
Ale ja tego faktu nie pamiętam. Dobrze przypominam sobie te
rozmowy nasze o Korczyńskim, człowiek nieopanowany, nerwowy,
ale o specjalnej mobilizacji, o puczu — nie pamiętam.
Tow. Rybicki: A Korczyński był wiceministrem?
Tow. Radkiewicz: Tak, Korczyński i Moczar, tylko w ocenie charakteru
Korczyńskiego i Moczara były różnice. Korczyński był bardziej
bojowy.
Tow. Nowak: A jakie mogły być sankcje wobec Korczyńskiego wyciągnięte?
Tow. Dłuski: Nie sankcje, ale zlecenia.
Tow. Radkiewicz: To nie była ocena, która by już stanowiła groźbę. To było
w rozmowach bez wniosków, że tak powiem. Ale żeby przywiązywać
większą wagę w sensie puczu ze strony Korczyńskiego — sobie nie
przypominam. Takiej oceny i takiego przedsięwzięcia nie przypomi-
nam sobie.
Tow. Nowak: Ale ktoś musiał dać to polecenie, bo ci ludzie przyjechali
i znaleźli się nie w Ministerstwie, a znaleźli się w Warszawie.
Tow. Radkiewicz: Oczywiście, to są dawne czasy, trudno szczegóły pamię-
tać, ale takie szczegóły zdaje mi się że bym zapamiętał.
Tow. Pszczołkowski: Ci ludzie, tak jak myśmy z nimi rozmawiali, wielu
rzeczy nie pamiętają, ale przy całym braku konkretności kto z kim,
itd., to ten fakt pamiętają, jak ich zawiadomiono, niektórzy pewne
szczegóły pamiętali, jeden opowiadał, że gdy stał przy tych ruinach, to
się trochę bał, ale wszystkie szczegóły świadczą, że rzeczywiście 4 ludzi
tam przyjechało.
Tow. Dłuski: Przyjechali i po pewnym czasie ich odesłano.
Tow. Pszczołkowski: Jedni mówią, że po 2 godzinach, inni że po 4.
Tow. Dłuski: Inni sobie dopiero później skojarzyli.
Tow. Pszczołkowski: Przebiegu rozmów sobie może nie przypominają, ale
nie ulega wątpliwości sam fakt tajemniczości tego wszystkiego, zeszło
się czterech ludzi w tajemnicy, jeden upozorował wyjazd przed żoną
tym, że jedzie na polowanie —
Tow. Radkiewicz: Może warto by było z Romkowskim porozmawiać?
Tow. Nowak: A czy Romkowski mógł Burginowi takie polecenie wydać?
Tow. Radkiewicz: Na pewno mógł. To jest za bardzo specjalna sprawa
w sensie okoliczności, ja bym musiał to sobie zapamiętać.
Tow. Rybicki: A w Konstancinie? Trzech mówi, że jeżeli mieli dłużej czekać,
żeby tam porozmawiać.
Tow. Kliszko: Tam było kilku towarzyszy.
Tow. Radkiewicz: Wtedy tam było bardzo niewielu. To była willa, która była
utrzymywana przez Ministerstwo Bezpieczeństwa, ale tam przyjeż-
dżali towarzysze i tow. Wiesław też.
Tow. Rybicki: Czy wyobrażacie sobie taką sytuację, że Romkowski zwoły-
wał, a Wy żebyście o tym nie wiedzieli?
Tow. Radkiewicz: Czy ja wiem? Czy to było w sierpniu?
Tow. Nowak: To napewno było przed sierpniowym Plenum, bo na sierp-
niowym Plenum tow. Wiesław ustąpił.
Tow. Kliszko: Tylko na posiedzeniu Biura rezygnację złożył wcześniej
i wtedy musiały się toczyć rozmowy.
Tow. Radkiewicz: Te rozmowy, o ile sobie przypominam, były rozmowy
w Jastrzębiej Górze, było kilka rozmów. W dokumentach łatwiej by
ustalono, czy to było w 1948 czy 1949 r.
Tow. Kliszko: Korczyński był na Plenum i nawet przemawiał. Wszyscy
byli.
Tow. Nowak: Czy nie ma innych pytań?
Tow. Radkiewicz: Ja sobie jeszcze trochę popracuję, spróbuję odtworzyć
bliżej ten okres.
Tow. Dłuski: Takie rzeczy jeżeli były, to musicie pamiętać.
Tow. Radkiewicz: Czterech ludzi?
Tow. Rybicki: Olkowski podobno był, ale to tylko jeden wysunął. Ale co do
czterech to jest pewne.
Tow. Nowak: Co do faktu, to wszyscy czterej się zgodzili, potwierdzają ten
fakt. Jeżeli nie ma więcej pytań, to podziękujemy towarzyszowi.
Oczywiście dzisiejsza rozmowa to jest tajemnica.
Protokół
posiedzenia Komisji, powołanej przez VIII Plenum przy CKKP
w dniu 26.XI.1956 r.
Obecni: tow. Nowak Roman, Pszczółkowski i Rybicki
Zaproszeni t.tow. Świetlik i Kochan
Rozmowa z tow. Świetlikiem
Tow. Nowak: Towarzyszu, myśmy Was zaprosili do nas, żebyście nam dali
wyjaśnienie:
1) Jaki był Wasz udział w Komisji B.P. d/s Bezpieczeństwa,
2) w sprawie akcji „K", która miała miejsce, co Wy o tej sprawie
wiecie.
Później może jeszcze będą inne pytania.
Tow. Świetlik: Jeżeli chodzi o Komisję Biura Politycznego d/s Bezpieczeń-
stwa w składzie t.tow. Bierut, Berman i Radkiewicz — z pracą tej
Komisji ja nie jestem zapoznany w ogóle, nie brałem udziału
w pracach tej Komisji, natomiast pamiętam naradę w KC w 1949 r. na
jesieni, kiedy była powołana Komisja, to znaczy powiadomiono
i mnie, że jest stworzona Komisja d/s Bezpieczeństwa. Wchodzili
wtedy wszyscy wiceministrowie, z Biura na pewno tow. Bierut
i Berman, nie pamiętam, kto jeszcze mógł wchodzić. Żywot tej
komisji w takim wydaniu trwał bardzo krótko. To było na jesieni 1949
r. Mnie powiadomiono. Miałem takie pismo z Sekretariatu KC. Tam
był wyszczególniony skład. Więc był wtedy w.-min. Romkowski,
Mietkowski, ja, możliwe, że Lewikowski już był. Żywot tej Komisji
był właściwie nie komisyjny, tak jak całe kierownictwo ministerskie.
Pamiętam, że raz zebrano nas w Belwederze, ale nawet nie potrafię
teraz odtworzyć, o czym tam była mowa i na tym się rzecz wyczer-
pała, ale i to bez tytułu, że ta Komisja zebrała się, zwołano zebranie
tak, jak zwoływano od czasu do czasu zebrania. Ja zwracałem się
niejednokrotnie, opierając się na tym, że istnieje taka Komisja,
dlaczego nas nikt nie zbiera. Co prawda zwróciłem się z tym do
Radkiewicza, pozostało to bez skutku.
Tow. Rybicki: Kto był wtedy sekretarzem POP przy Ministerstwie Bez-
pieczeństwa, wtedy, kiedy została powołana Komisja?
Tow. Świetlik: Sekretarzem partyjnej organizacji wówczas — ja może
plączę, może to nie było jesienią, może to było trochę później, za
dokładność terminu nie ręczę, mogło być wcześniej, w marcu, trudno
mi powiedzieć.
Tow. Rybicki: O to chodzi, że my mamy uchwałę Sekretariatu i tam jest
powiedziane, że wchodzą Romkowski, Mietkowski, Świetlik i Sek-
retarz POP, więc to nas zainteresowało.
Tow. Świetlik: To było powiedziane tak, jak o całej Komisji, że taka
Komisja jest powołana, a sekretarzem to wtedy była chyba Grudowa.
Ja kilkakrotnie upominałem się o kolegialność pracy tej Komisji, ale
z tego nic nie wyszło. Ja to traktowałem jako Komisję, ale nikt nas nie
zebrał, nie powiedział, jakie są zadania tej Komisji, mnie tego nikt nie
powiedział. Byłem w Belwederze, wszyscy wiceministrowie byli.
Niezależnie od tego w 1954 r. było w Natolinie zebranie, stały sprawy
gospodarcze, innym razem w Konstancinie. Kierownictwo Minister-
stwa znowu bez żadnych wstępów zwołało nas i nie postawiono
sprawy tak, że zebrano nas jako Komisję.
Tow. Nowak: Ale tow. Bierut, Berman brali udział w zebraniach w Kon-
stancinie i Natolinie i Radkiewicz oczywiście?
Tow. Świetlik: Tak, zawsze był tow. Bierut, Berman i Radkiewicz. Kiedy ta
Komisja, składająca się z trójki powstała, nikt nigdy nie komuniko-
wał o tym, jakie są zadania tej Komisji. W ogóle żadnego komunikatu
ja przynajmniej nigdy nie dostałem. Ja w swojej naiwności sądziłem,
że

gorol7 podściep ,mamlas i kruppel:)

[Gość: gRegor]

gorol7 będziesz przewodził kolumnie:)

[hanys_hans]

Byłem w Belwederze, wszyscy wiceministrowie byli.
Niezależnie od tego w 1954 r. było w Natolinie zebranie, stały sprawy
gospodarcze, innym razem w Konstancinie. Kierownictwo Minister-
stwa znowu bez żadnych wstępów zwołało nas i nie postawiono
sprawy tak, że zebrano nas jako Komisję.
Tow. Nowak: Ale tow. Bierut, Berman brali udział w zebraniach w Kon-
stancinie i Natolinie i Radkiewicz oczywiście?
Tow. Świetlik: Tak, zawsze był tow. Bierut, Berman i Radkiewicz. Kiedy ta
Komisja, składająca się z trójki powstała, nikt nigdy nie komuniko-
wał o tym, jakie są zadania tej Komisji. W ogóle żadnego komunikatu
ja przynajmniej nigdy nie dostałem. Ja w swojej naiwności sądziłem,
że Minc tam może być. W Natolinie Minc był, stawiano wtedy sprawę
awarii w przemyśle. Ja stawiałem sprawę, że my jako Bezpieczeńst-
wo tutaj nic nie poradzimy, bo to jest za wielka ilość faktów.
W Konstancinie była stawiana sprawa delegatury Sił Zbrojnych
kraju i WIN-owskie. Dokładnie daty nie pamiętani, ale jakoś jesienią,
to jest sprawa publikowana, mieliśmy sprawy WIN-owskie w 1952/53
r., za dokładność daty nie ręczę.
Tow. Rybicki: To ta sprawa Grywinowska?
Tow. Świetlik: Tak, były artykuły publikowane w związku z delegaturą
WIN-owską w kraju i za granicą.
Tow. Pszczółkowski: A ta sprawa była prowadzona od początku w porozu-
mieniu z kierownictwem?
Tow. Świetlik: Jakieś porozumienie było, ale czy od początku — nie
potrafię powiedzieć, bo kiedy otrzymałem III Departament, już była
ta sprawa prowadzona. Początek to była sprawa Boryczka, ja ją
zastałem już w toku. Co było w Konstancinie nie pamiętam dokład-
nie, ale wiem, że o tej sprawie była mowa, sprawa urządzenia do
naprowadzenia samolotów na cel. To groźne wydawało się, przyrząd
miał być niewielki, a bardzo precyzyjny, o tym specjaliści lotnicy
mogą dać wyjaśnienia. Nas to intrygowało, to był gorący czas, wojna
w Korei, oceniało się, że to mogło być niebezpieczne. Ale tego ja nie
traktowałem jako normalne zebranie Ministerstwa dla omówienia
takiej czy innej sprawy. Był na pewno i Romkowski.
Tow. Nowak: Powiadasz, że zwracałeś się, dlaczego nie zwoływano Komi-
sji. Ale przecież w tym czasie przechodził szereg spraw, które miały
dla życia politycznego duże znaczenie, areszty itd. Czy o tych
sprawach mówiono?
Tow. Świetlik: Areszty — wtedy jak Gomułkę wieźli z Krynicy, ja dopiero
wtedy dowiedziałem się o tym, o jakichkolwiek aresztach, jeżeli
chodziło o szczególnie drażliwe sprawy dowiadywałem się od wielu
innych ludzi i te sprawy nigdy nie były tematem narad. Takich narad,
kiedy mówiono, żeby kogoś aresztować, nie było, przynajmniej ja nie
byłem na takich zebraniach. Jak się dowiedziałem o istnieniu X-ki
— dziś to mogę powiedzieć, że w kierownictwie Ministerstwa ta
sprawa X-ki wynikła po przeprowadzeniu wszystkich decyzji. Moje
zdanie, czy ma być X-ka, to nas tyle obchodziło co imieniny szacha
perskiego. To wszystko zaczęło się nie od dziś, zaczęło się od innej
komórki. Potem dowiedziałem się, że ta komórka włączyła się do
X-ki. Pracą tego wydziału nie zajmowałem się. Jak nie było osobis-
tego udziału, to i odpowiedzialności nie było. (Kiedy dowiedzieliście
się, że jest X-ka i w jakiej formie?) To musiało być w formie rozmowy,
ale nie narady, czy powołać czy nie powołać. Był dokument o za-
kresie czy kompetencji tej X-ki, ale to wszystko było bodaj po
którymś tam kisielu. (A do Was należały jakie decyzje?) Zacząłem
w KBW w 1953 r., dyrektorem tam był Tataj, Czaplicki był chyba
w I Dep. w-dyrektorem. I Dep. podlegał Mietkowskiemu, mnie III
Dep., a chyba w 1950 r. Dep. IV to był przemysłowy. Potem jeszcze
doszedł, daty nie pamiętam, Wydział do spraw funkcjonariuszy,
szyfry, więziennictwo doszło w 1950 r., z tym że istniał podział:
areszty śledcze, na Mokotowie ta część miała swoją autonomię.
Dokładnego terminu nie pamiętam, ale chyba w 1950 r. dostałem
więziennictwo, w sumie zebrało się 7 elementów różnych. (Łącznie
z WOP i KBW?) Potem wystąpiłem z wnioskiem, że to jest za dużo,
z projektem reorganizacji proponowałem wydzielenie wojska z mo-
jej ewidencji i odeszło wojsko, dep. łączności i w międzyczasie II Dep.
— ewidencja, korespondencja. X-ka miała swobodę składania zamó-
wień do II Dep., ale nie wszystko co szło do II Dep. podlegało kontroli
w-min., tak że X-ka miała też swoje kompetencje. (Więc jeżeli idzie
o śledcze areszty, nie podlegały?) Nie, areszty śledcze miał chyba
Romkowski, jak miał Dep. śledczy, on może na to odpowiedzieć.
Tow. Rybicki: Ale wszystkie były areszty śledcze? Tam też były wy-
dzielone.
Tow. Świetlik: Tak, taki był stan. W tym wydaniu 1949 r. mnie zawiadomio-
no, że istnieje Komisja, ale nikt mi nie zakomunikował, na czym jej
zadanie polega, poza zawiadomieniem z Sekretariatu.
Tow. Nowak:A czy Wam wiadomo, że niektórzy towarzysze w sprawie
Tatara mieli jakieś wątpliwości?
Tow. Świetlik: To mi trudno powiedzieć. Przecież sprawa znowu stała,
początek sięga okresu, gdy byłem w KBW, do tych spraw były
wydzielone grupy śledcze. Czy ktoś miał jakieś wątpliwości — nie
potrafię powiedzieć. Ze sprawą zetknąłem się o tyle o ile, na kolegium
nie była w wyczerpujący sposób omawiana. (A Wasz kontakt jako
w-ministra z kim był: z Radkiewiczem, czy dostawaliście dyrektywy
z zewnątrz?) Radkiewicz. Byłem raz u Bermana w 1954 r. Pchnęła
mnie do tego sprawa w Kolnie. 7 trupów, w czasie śledztwa potłukli.
Ja wtedy stałem na stanowisku wycofania Krupskiego z listy wyjaz-
dów na szkołę do Moskwy, były różnice zdań w tej sprawie, ja
postawiłem sprawę, żeby go posłać na szefa UPow. Dyrektorem p.o.
był Andrzejewski. Wtedy udałem się do Bermana, wszystkie rozkazy
zabrałem, bo stosowanie przymusu fizycznego od strony rozkazów
wyglądało tak, że lepiej nie mogło być. Kilka rozkazów było, że nie
wolno stosować przymusu fizycznego. Krupski na szkołę nie poje-
chał, Kalinowski też tą sprawą się zainteresował. Wyszła ta sprawa
z Prokuratury, okazało się, że młody chłopak był bity, nic wspólnego
z morderstwem nie miał i też był bity, stąd ta sprawa wyszła tutaj.
Poza tym żadnych nie miałem spraw, to był 1954 r., to było po
koncertach Światło.
Tow. Rybicki: Jak to wyglądało praktycznie, na co dzień? Kierownictwo
Waszą pracą ze strony Radkiewicza.
Tow. Świetlik: Moją pracą — jeżeli wynikły sprawy, co do których nie
czułem się kompetentny, to wtedy szedłem do niego. Najczęściej
sprawy omawiane na kierownictwie to były sprawy WIN-owskie,
omawiane na całym kierownictwie, minister i wiceministrowie.
Ludzie mówili o kolegium — ja świadomie nie używam tego słowa,
nigdy u nas nie było zorganizowanego kolegium. Na III czy na IV
Plenum zgłosiliśmy poprawki do rezolucji, że taka kolegialność
utrudnia prowadzenie walki z wypaczeniami. Dlatego nie okreś-
lałem świadomie „kolegium", bo dużo szczegółów było wyłączonych
ze wspólnych prac kierownictwa, na mój rozum za dużo. Taki dział
np. jak II Dep. nigdy nie stał na kolegium, to było osnute tajemnicą,
jak pracują.
Tow. Nowak: A bezpośrednich dyrektyw nie otrzymaliście od tow. Ber-
mana czy Bieruta?
Tow. Świetlik: Kiedyś miałem telefon od tow. Bermana, że na Śląsku
spaliła się fabryka, kiedyś mieliśmy katastrofę na mieście w War-
szawie. Ja takiej sytuacji nie miałem, żeby bezpośrednio wgląd był.
W 1955 r. dwa razy stała sprawa więziennictwa: raz w obecności tow.
Bieruta i Bermana, drugi raz był i tow. Ochab. (Kiedy stała sprawa
Milicji?) Nie, nie byłem. To było w KC, na Biurze. Dziś rozumiem, że
chodziło o jak najlepsze intencje, tylko to było poplątane, część
śledztwa w Dep. więziennictwa miejsca nie miała. Nawet na Mokoto-
wie, który podlegał Duliaszowi (?) oddział śledczy był wydzielony
z więziennictwa. Kiedy to zostało oddzielone — nie wiem.
Tow. Nowak: A Komisja Mazura — czy wytyczne tej Komisji miałeś?
Tow. Świetlik: Nie, wtedy nie wiedziałem. O istnieniu „spacerów" nie
wiedziałem, dopiero kiedy Światło zaczął

[hanys_hans]

Tow. Świetlik: Nie, wtedy nie wiedziałem. O istnieniu „spacerów" nie
wiedziałem, dopiero kiedy Światło zaczął mówić. Właściwie o „spa-
cerach" mowa była; ale co to było, nie wiedziałem. Tam była
radiostacja i KBW ochrona, że tam było jeszcze więcej — nie
wiedziałem. Po ucieczce Światło z pierwszych dochodzeń był proto-
kół, ale na kierownictwie nie był. Po jego koncertach znowu grupa
pracowała i protokół tej grupy był, ale wziąłem go od Mietkowskiego
i właśnie jako sprawa wielkiej wagi też nie stał na kolektywie
kierowniczym.
Tow. Rybicki: Wam ten III Departament podlegał, sprawy walki z ban-
dytyzmem, podziemiem. Więc tutaj jest zagadnienie Grywinows-
kiego. Jak oceniacie tę sprawę?
Tow. Świetlik: Do dziś nie wiem, ile było prawdy ze strony Delegatury
dlatego, że nikogo tam za granicą w tej delegaturze nie mieliśmy,
nikogo, kto gotów był poświęcić się ideowo, żeby wejść do tego
środowiska i powiedzieć coś. Ci, którzy byli stąd wysłani, to nie byli
ludzie, którzy poświęcali się, to byli członkowie delegacji. Na ile
myśmy rozpoznawali wroga, na ile oni nam dawali prawdziwy obraz,
co się dzieje za granicą — ja bym dziś też jeszcze nie wziął na siebie
twierdzenia, że to wszystko, co oni nam przysłali, to jest wiarygodne.
Tow. Rybicki: Ale mnie chodzi o to, co było na terenie kraju, jak Wyście te
sprawy widzieli, czy mieliście rzeczywistą kontrolę nad siatką, która
jest w kraju?
Tow. Świetlik: Może nie tyle rzeczywistą czy szczegółową, to przerastało,
nie mogło być inaczej, bo jak się miało 7 elementów różnych, to nie
byłem w stanie tym kierować, w szczegółach zajmował się tą sprawą
wicedyrektor. Ja polegałem na dokumentach, które mnie dostar-
czano z Departamentu w raportach, na piśmie czy ustnie, a w szcze-
gółach trudno by mi było znać, bo musiałbym wówczas zmienić swoją
funkcję i jeździć na kontakty itd. (Kto powinien znać te rzeczy?)
Andrzejewski powinien znać te rzeczy.
Tow. Rybicki: A jeżeli chodzi o akcję w Białostockiem?
Tow. Świetlik: Rozbieranie domów? Z tym zetknąłem się będąc w KBW.
Pojechałem, natknąłem się na taką sytuację, że poszycie ze strzech
zrywano. Potem ja z tymi faktami nie stykałem się. Mieliśmy fakty
bardzo przykre, że przy licytacji w Suwałkach szef powiatowy coś
sobie kupił, on był sądzony, wyrok dostał. Szefem WU był Mikuś,
chciano go zdjąć, sądzić itd. Z rozmowy z nim wynikało, że dostał
nastawienie z III Dep. Sądzić Mikusia, a nie sądzić tych, którzy dali
dyspozycje — to trzeba nam wsadzić nie Mikusia. Tak postawiłem
sprawę, że nie można. (Ale kto dał mu takie nastawienie w Depar-
tamencie?) Z tego co Mikuś mówił to dawał Czaplicki. Dlaczego tak
się stało, że ja o tym nie wiedziałem? To miało swoje źródło w takim
tradycjonalnym nawyku, że dyrektor nie zawsze się liczył z funkcją
przełożonego, ja pamiętam jedną z rozmów z Mikusiem, kiedy już był
w Ministerstwie, kiedy zaczął przedstawiać, że dostał nastawienie
w Departamencie, więc ja mu zwróciłem uwagę, że instrukcje
zatwierdzone przeze mnie takich środków nie przewidują, tam była
mowa o działaniu na drodze sądowej, ale to co wynikało z przepisów
o pozbawieniu mienia, co w wyrokach sądowych często zapadało.
Dlaczego pamiętam fakt, że to w instrukcji było? Bo zwrócono nam
uwagę w bardzo ostrej formie, żeby Mikusia sądzić. Więc kiedy
spytałem Mikusia, że skoro była instrukcja, a dostał inne dyrektywy,
powinien był przyjść do mnie i spytać. Nieraz tak bywało, że
pomijano wiceministra, podobno nie tylko w stosunku do mojej
osoby. — Mikuś przyszedł do Ministerstwa na kierownika Wydziału.
To jest stanowisko dość duże, ale znacznie mniej samodzielne
i odpowiedzialne, aniżeli Szef Woj. Urzędu.
Tow. Rybicki: A w stosunku do Czaplickiego były wyciągnięte wnioski?
Tow. Świetlik: Wtedy była ta sprawa postawiona na odprawie krajowej.
Czaplicki wystąpił samokrytycznie, ale nie pamiętam, co powiedział.
Tow. Pszczółkowski: A kiedy zdjęto Mikusia z Białostockiego, był z-cą
Domowski. On twierdził, że kiedy przyjechałeś do Białegostoku,
dałeś polecenie, żeby w związku z bandami, jakie grasowały na
terenie Białegostoku, stosować środki przymusu, żeby bić.
Tow. Świetlik: Trudno mi powiedzieć, czy takie dyspozycje dawałem.
Z tego względu, że miałem Wydział do spraw funkcjonariuszy, mieli
do mnie pretensje, że jestem zanadto prokuratorski, bezwzględny.
Pamiętam, że jednej ze spraw nie zawnioskowałem do sądu — towa-
rzysze wyjaśnili mi, że w wyniku zastosowania siły fizycznej ujęto
sprawców morderstwa. To było robione w trakcie akcji, gdy były
granaty itd. Trudno mi powiedzieć, żebym dawał takie dyrektywy
Domowskiemu. Prócz Domowskiego był szef Urzędu, nie może być,
żebym z Domowskim miał naradę wtedy, kiedy byłem z szefem
Urzędu Kubajewskim. Pamiętam, że kiedyś dowiedziałem się, że
w stosunku do zatrzymanego stosowano siłę fizyczną, w rozmowie
przez „wecze" zabroniłem Kubajewskiemu, i on był rad dlatego, że
jako szef mógł mieć pełną władzę w stosunku do oficerów śledczych,
ale nie zawsze to musiało skutkować. Przyjął to bez żadnej opozycji.
Jaki bym nie był, ale obłudny nie byłem i wśród pracowników
Bezpieczeństwa z brakiem zaufania nie spotkałem się, żebym dawał
prawo bić. Tak że Domowskiego uczciwość bym kwestionował. Nie
wiem, jak on to przedstawił.
Tow. Pszczółkowski: Zwolniłem Domowskiego, mówiłem, że zamierzam
go czynić odpowiedzialnym za to, co było na terenie Białegostoku, to
wtedy on to mówił, że przyjechałeś i tak mówiłeś.
Tow. Świetlik: Przyjeżdżałem, to był teren, w którym mieliśmy najwięcej
band, tam były fakty mordowania ludzi w bestialski sposób, tam była
banda Paszka. Tam mieliśmy przez cały czas kłopoty i ofiary były nie
raz i nie dwa i nieraz wytykałem towarzyszom niezaradność jeżeli
chodzi o podchodzenie do wroga, rozpracowanie i likwidację band.
Narady były nieraz, nie tylko z kierownikami, ale i z bezpośrednio
zainteresowanymi pracownikami. Miałem taką metodę pracy — bez-
pośredniego omawiania spraw z referentami.
Tow. Rybicki: Jak się sprawa stosowania przemocy kształtowała, jeżeli
chodzi o instruktaż — czy polecenia, czy zakazywanie, czy było
wyraźne stanowisko?
Tow. Świetlik: Wyraźne stanowisko było, że nie wolno bić, to było wyraźne
stanowisko. Pierwszy raz z naruszeniem rozkazu zetknąłem się
w 1950 r. Potem już prawie codziennym zjawiskiem było, kiedy mi
przydzielono Wydział do spraw funkcjonariuszy, a kwestia mego
poglądu na te sprawy, w miarę bliższego zapoznania się z pracą
kształtował się coraz to radykalniej. Ukoronowaniem tego była praca
z Wydziałem, kiedy bez żadnych względów — czasem rzeczywiście
pracownicy, którzy długo służyli w organach, nie wytrzymali i stoso-
wali wobec zatrzymanych przymus fizyczny — wydalało się tych
ludzi.
Tow. Pszczółkowski: Jak to się stało, że kierownictwo stało na stanowisku:
nie stosować przemocy fizycznej, stosowanie kar w stosunku do
pracowników, którzy tej przemocy używali — skąd to wychodziło, że
pracownicy bili. Czy taki był poziom moralny, czy nasycano aparat
Bezpieczeństwa ludźmi o takim poziomie moralnym. Że tak łatwo te
wykroczenia miały miejsce. Pracownicy oskarżają, że ich kierownic-
two pchało, a kierownictwo karało i wyciągało wnioski?
Tow. Świetlik: Były sprawy do sądów kierowane, to są fakty, były wyroki
sądów wojskowych i ludzie siedzieli w więzieniu, to jest fakt. (A
jednocześnie w szerokim zakresie był stosowany ten przymus?). Ja
byłem nie raz i nie dwa i narady i odprawy przeprowadzałem nie
tylko z Domowskim, poza tym Domowski ma nie moją szkołę, on ma
trochę inne szkolenie. Kiedy jeszcze nie wiedziałem, co to jest praca
w Bezpieczeństwie, to Domowski już tam pracował i do moralności
tego człowieka nie mam zaufania. To o co pytacie jest nawet
problemem pewnego rodzaju. Wynikało to z tego, że była dwu-
torowość. Jeżeli ja odpisuję w wyniku dochodzeń: usunąć, skierować
do sądu, jeżeli mimo istniejących zakazów, zabra

[Gość: Wasz Marjanek]

Mosz recht. S tym co je gorolskie - a njy s tym, co tak zostanie.
Wczora jechol ech bes ta wasza metropolija, i myslol ech, co mje diobli weznom.
Za czasow jak ech tam mjyszkol - boly Gliwice o dupa roszczasc - ale teros ???
Wejscie sie yntlich za robota i zrobcie cojsik dlo tego miasta. I zaprzyngcie
do tego tych wszyjstkich mjyszkajoncych tam goroli!
Pyrsk i Wesolego Zajonczka !
Wasz Marjanek (kerymu prawie wyleciol gybis na ty waszy Autobahnie)

[Gość: gRegor]

Z przyjemnością zostanę "KARBOWYM" i zagonię ich do naprawy tego co zniszczyli
i zaniechali przez klikadziesiąt lat.u Niemców zapieprzają za EURO to niech i u
Ślązaków pokożą jak potrafią pracować:)

[Gość: Wasz Marjanek]

Ja,ja - ale jo mysla, co to ino teoria. Gorole myslom, co mogom robic na
Slonsku co chcom, bo wiedzom, co majom poparcie Warszawki. I jak dugo Slonzoki
nie pokozom, wto tukej je panym, to tyn burd... dalij bydzie istniol.
A ta zetelnosc goroli w Niemcach - to tysz cojs ze serii bajki dlo dzieci.
U nos w tamtym roku Poloki zbjyrali truskawki. A szlo to poznac po tym, co nad
polym lecialy kur... , a pomjyndzy krzoczkami lezaly puste paczki po polskich
cygaretach. Also - tak prezyntujom Poloki sie na "saksach".
Zycza obfitego Zajonczka

Wasz Marjanek

Tajne archiwa PRLu

[hanys_hans]

Jeżeli ja odpisuję w wyniku dochodzeń: usunąć, skierować
do sądu, jeżeli mimo istniejących zakazów, zabraniających, uprze-
dzających, że będą kierowani do sądu — a to powtarzało się, a więc
mogło to być tylko w wyniku dwutorowości, że Wydział sobie, a inne
wydziały sobie. W 1954 r. była sprawa Kolneńska po koncertach
Światło. Idzie wicedyrektor i w rozmowie ze mną komentuje, że
kiedy dowiedział się, że trzeba pracować szybko, to zrozumiał, że
wszystko można robić. Fakt: 7 ludzi nam padło i trzeba było
morderców pochwycić, ale był stosunek, żeby do zatrzymanych
stosować terror fizyczny.
Niezależnie od dwutorowości trzeba zwrócić uwagę i na poziom
moralny, ale i na stan psychiczny. Nie wszyscy mogli sobie wagę
wydarzeń politycznych przekładać tak, że jest walka klasowa, że
jeżeli padają trupy, to nie znaczy, że wszystko co było w 1946, 7 czy
49 r. trzeba przedłużyć. Strzelano i granaty jeszcze grały w 1954 r.
jeszcze w tym roku podobno likwidowano, Sałopotek w 1955 r. Tę
stronę też trzeba brać pod uwagę. Były rzeczywiście wyroki za
stosowanie tych metod — że to szło z oporami — to fakt.
Tow. Rybicki: A akcja „K"?
Tow. Świetlik: Źródła tej akcji „K" nie znam. Tow. Radkiewicz zreferował,
ale nie pamiętam, żeby on dawał jakieś tło, jaka istniała konieczność
przeprowadzenia tej akcji, ale to była odprawa. Ja byłem wtedy
w Katowicach i referowałem również te sprawy, referowałem od tej
strony, że w stosunku do tych, co do których są materiały, że
uprawiają wrogą działalność, trzeba zastosować sankcję aresztu
przez Urzędy Bezpieczeństwa. Według materiałów posiadanych
przez Wydział (A praktycznie jak to wyglądało, czy sporządzano
listy?) Czy były listy — nie potrafię odpowiedzieć, jak to było
opracowane, aleja referowałem od strony tej, że według posiadanych
materiałów Szefem wtedy był Dowkant, z-cą był Marek, a na co dzień
kierowanie akcją „K" nie potrafię powiedzieć, w czyich rękach to
było.
Tow. Pszczółkowski: Punda przyjeżdżał z materiałami, cały samochód
teczek.
Tow. Rybicki: Ale jaka to liczba była?
Tow. Świetlik: Przecież są dokumenty na to wszystko. Chyba były jakieś
dyrektywy ze strony Prokuratury.
Tow. Rybicki: Skąd wyszło polecenie, żeby ludzi aresztować z decyzji
tylko Bezpieczeństwa?
Tow. Świetlik: Trudno mi powiedzieć, skąd wyszło, w Ministerstwie ta
sprawa stała, przecież szefowie stawiali sprawę, że bez nakazu
prokuratorskiego aresztowanych mógł zatrzymać na określony czas.
(Szefowie dostawali na odprawie w Ministerstwie?) Chyba tak. Kto
w jakiej formie dał dyspozycje w teren, nie potrafię powiedzieć. Kto
kierował całością akcji „K" nie wiem.
Tow. Rybicki: Ale ona wchodziła w zakres jakiegoś Departamentu?
Tow. Świetlik: Czy III Departamentu? Nie potrafię znaleźć odpowiedzi, czy
tylko III Departamentu. Powołuję się na akta dlatego, żeby nie
wyglądało, że ja się wykręcam.
Tow. Rybicki: Przedtem i potem była zasada, że na aresztowanie potrzeb-
na jest sankcja prokuratorska. Tam była sankcja dopuszczona na
miesiąc?
Tow. Świetlik: Nie pamiętam.
Tow. Rybicki: A tutaj w ogóle stała sprawa, żeby nie zwracać się do
Prokuratora o żadne sankcje. Ktoś musiał dawać takie dyspozycje.
Tow. Świetlik: Ja autorem takiej dyspozycji nie byłem. To było omawiane
z Radkiewiczem. Nie przypominam sobie, żeby była narada w KC
z dyrektorami. (Ale jak to technicznie wykonano, szefowie woj.
przedstawiali listy?) Wnioski przedstawiali do Ministerstwa. Czyje
wnioski ja przeglądałem, też nie potrafię powiedzieć, ale wiem, że
byłem na odprawie w tej sprawie w Katowicach. Do tow. Bermana
z teczkami nie jeździłem. Ja wtedy przez cały czas uważałem, że takie
aresztowania mogą być dokonywane na podstawie wiadomości,
posiadanych przez Urzędy, na podstawie materiałów. Jak to się
odbywało? Tyle wiem, że potem były fakty aresztów, wnioski
podawano na takich, którzy wybyli z tego miejsca zamieszkania,
z tego wynikałoby, że mechanicznie brali materiały, nie sprawdzając.
Ale w jakim celu — nie wiem. (Ale jak ta sprawa mogła być
kontrolowana?) Mogły być wnioski. (Kto wnioski zatwierdzał?) Ja
byłem na naradzie w Katowicach, czy wnioski zatwierdzałem, nie
pamiętam. Jakiś podział był. Jeden tego nie mógł robić, ani minister
ani wiceminister.
Tow. Rybicki: Czy szefowie Woj. Urzędu mieli pełnomocnictwo zamykać
sami bez zatwierdzenia? Bo jaki człowiek mógł przejrzeć 4-5 tyś.
nazwisk. Więc to było pozostawione decyzji szefów?
Tow. Świetlik: W rzeczywistości tak. Nie wiem, kto zadecydował te
sprawy. To może się wydawać dziwne, ale przy istniejącej sytuacji to
rzeczywiście miało miejsce. Nie raz i nie dwa miały miejsce takie
fakty, że ja mogłem nie wiedzieć, co się dzieje gdzie indziej. Wiele
spraw mniejszej wagi nie były mi znane. Jak wyszło morderstwo
Szugara, to zebraliśmy się, żeby naradzić się, co robić, ale to nie
znaczy, że przy każdym fakcie morderstwa odbywały się wspólne
narady. (A sprawa Świadków Jehowy?) W ogóle tak, a w szczegółach
nie. To było poza moim zasięgiem.
Tow. Rybicki: A jeżeli chodzi o aresztowanie według listy ok. 2 tyś. ludzi?
To zdaje się wykonywała Trójka?
Tow. Świetlik: Nie wiem z jakiego tytułu Trójka. Świadkowie Jehowy nie
należeli do Trójki. To nie było traktowane jako podziemie. Podziemie
było różne i zależnie od tego Departamenty różnie się zajmowały.
Chyba w charakterze podrzutka — nie umiałbym odpowiedzieć na
to. (Na jakiej podstawie akurat takie liczby były aresztowanych?)
Tutaj nic w akcji „K" nie mogę powiedzieć, nigdzie nie wyjeżdżałem.
Tow. Pszczółkowski: Jedzie wiceminister do Katowic, żeby nadzorować
akcję i nie wie, po co ta akcja była i jaki cel miała osiągnąć? Nie zdaje
sprawy w kierownictwie, nie omawia się tego. Jak taką akcją można
kierować, jeżeli się nie wie, jaki ma cel?
(Przecież otrzymaliście wytyczne)
Tow. Świetlik: Nie, ja w Katowicach na pewno nie dawałem dyrektyw, to
była narada z szefami WU, to nie było tak, że powiedziałem:
aresztować 2 tyś. ludzi. Nie mogę sobie przypomnieć, nie pojechałem
z niczym. Ja mówiłem o kolebce, gdzie to zrodziło się, tak samo ja
X-ka: walczyć z trockizmem itd. Ale co potem z tego wynikło. Tam
gdzie byłem, to referowałem, ale to ja pamiętam, jaki miałem pogląd
na tę sprawę, areszty tylko w stosunku do tych, na których były
materiały, ale w żadnym wypadku na wariata. W tych Katowicach
może w związku z akcją K to jak znaleźli kogoś, kto miał fuzję
nielegalnie, to go aresztowali.
W 1954 r. wicedyrektor Dep. pojechał, jest obecny przy tym, że biją
i biją w wyszukany sposób i co ma zrobić? Może trzeba było sądzić.
Były i gorsze sprawy, których nie można było doprowadzić do sądu,
jak wrocławska sprawa szpiegowska, sprawa Kuszyńskiej. Pojecha-
łem, kiedy sprawa wyszła, kiedy Prokurator i sąd się wycofały.
Wróciłem z wnioskiem, że trzeba zdjąć Różańskiego i Dowkanta
i w stosunku do tych, którzy fałszowali — sądzić. To postawiłem na
kierownictwie Ministerstwa. Jeszcze wtedy nie stawiałem wniosku
o sądzenie, ale zdjęcie. A w stosunku do tych, którzy w województwie
fałszowali. Na zebraniu towarzysze zabrali głos, że nie mieli przeko-
nania, a jednak to protokóły przyjęli i przekazali jako fakt. Mówili,
jak to było w śledztwie, jak któryś nie chciał brać udziału w tych
metodach, to mówiono, że białą rączką itd. (I żadnych wniosków nie
wyciągnięto?) Wtedy zeszedł z aparatu Dowkant i Różański. Rudko
nie odrazu, ale potem wyszedł też.
Tow. Rybicki: A jeżeli chodzi o III Dep., jaki był pogląd co do stosowania
prowokacji?
Tow. Świetlik: Jeżeli tak nazwać prowokacją, w pewnym sensie prowoka-
cja ta wynikała z samego sposobu podchodzenia do wroga. Trudno
było żeby dojść do Sałapatki czy innego wytrawnego zbira, żeby nie
posługiwać się agentem, który by jakiś czas z nim chodził, ale
w sprzyjających okolicznościach powiadomić, co się szykuje i w wy-
niku tych wiadomości można było zapobiec. W tym sensie prowoka-
cja tak. Czy można m

[hanys_hans]

Czy można mówić o koncepcji, że z góry była założona? Nie.
Zależnie od tego co wynikało, te czy inne metody stosowano. Za
krótko pracowałem, żeby wyjść z czym radykalnie nowym, ale taka
metoda była, agenturalna.
Tow. Rybicki: A zagadnienie przymusowego werbowania agentów,
wbrew ich woli?
Tow. Świetlik: Zrozumiałe, że wbrew ich woli. Jeżeli popełnił przestępst-
wo i werbunek był jakby amnestią, to było wbrew jego woli. A jeżeli
był w czasie okupacji w NSZ — czy zgadzał się z dobrej woli? Na
pewno nie. Tylko ja z niczym nowym radykalnie zmieniającym te
sprawy nie wystąpiłem. Może za krótko pracowałem. Bez jakiejś
generalnej zmiany poglądów przeprowadzić reorganizację — frag-
mentarycznie podejść nie można było — nic nie mogłem wnieść do tej
metody agenturalnej.
Tow. Nowak: Więcej pytań nie ma? To dziękujemy towarzyszowi.
Protokół
posiedzenia Komisji, wyłonionej przez VIII Plenum przy CKKP
w dniu 3.XII.1956 r.
Obecni: tow. Nowak Roman, Dłuski, Kliszko, Pszczółkowski, Rybicki.
Zaproszony tow. Mietkowski:
Tow. Nowak: Towarzyszu Mietkowski, chcielibyśmy, żebyście Komisji
opowiedzieli dwie zasadnicze sprawy:
1) Wasz udział w Komisji d/s Bezpieczeństwa, której byliście człon-
kiem, jak to się rozwijało, jak omawiane zostały te sprawy i
2) Byliście tym, który osobiście opracowywał sprawę Tatara chcieli-
byśmy wiedzieć, co Wy nam możecie o tym powiedzieć. Później może
jeszcze będą pytania.
Tow. Mietkowski: W sprawie pracy Komisji Bezpieczeństwa: trudno to
nazwać moim udziałem w tej Komisji, jako udział członka Komisji.
(Jaki był skład tej Komisji?) Nie mogę powiedzieć. (Nie dostaliście
zawiadomienia na piśmie?) Dostałem, al eja sobie nie przypominam.
Nie było posiedzenia, jakiegoś pierwszego posiedzenia, które by
ustaliło typ pracy, zakres — ja takiego posiedzenia nie pamiętam.
Natomiast wiem, że od czasu do czasu w poszczególnych sprawach
Ministerstwo Bezpieczeństwa nas zapraszało na posiedzenia, w któ-
rych brali udział tow. Bierut, Berman, Radkiewicz i w zależności od
sprawy czasem ja byłem, Romkowski, Świetlik, ale posiedzeń,
w których ja brałem udział, ja nie pamiętam wiele. Tak że ja uważam,
że o ile byliśmy członkami Komisji, to nie mogło być takiej sytuacji,
żeby poszczególnych członków Komisji zapraszano, jak kto uważał.
Albo wszyscy jesteśmy członkami Komisji, to wszyscy zbieramy się,
albo nie jesteśmy członkami Komisji. Raczej ja to rozumiałem tak, że
nas zapraszano po kolei, niektórych razem z Komarem w sprawach
wywiadu. Pamiętam posiedzenie, to było wspólne posiedzenie Bez-
pieczeństwa i Wojska w sprawie gry WIN-owskiej, czy budżetowe
sprawy rozpatrywano. Tak ja pamiętam, że wyglądała sprawa
Komisji. (A czy nie było mowy o zadaniach Komisji, nad czym ona ma
kontrolę itd.?) Nie, nie przypominam sobie i przypuszczam, że nie
mogło być. W międzyczasie ja byłem chory, tak że ja trochę mam
zatratę pamięci, w ogóle nie poczuwałem się jako członek Komisji.
(Ale zawiadomienie dostaliście w 1949 r.?) Gdybym przyszedł na
Komisję i nie miał przedtem rozmowy ze Świetlikiem, tobym
powiedział, że nie otrzymałem. Ale Świetlik mi powiedział, że dostał
takie zawiadomienie i ja tam byłem. A skoro on tak mówi, to
przypuszczam, że tak jest. To już było dawno i mogłem zapomnieć.
W sprawie Tatara — sprawę Tatara nie ja rozpatrywałem. Jak ja
sobie przypominam, to sprawa Tatara zaczęła się, że ta grupa, trójka
Tatar, Utnik i Nowicki stawiali zagadnienie obrony ich przed napaś-
cią ze strony władz emigracyjnych w związku z tym, że oni przekazali
pewne fundusze, FON, i oni przygotowali jakiś projekt takiej noty,
którą nasz rząd miał wysłać, notę protestacyjną do rządu angiels-
kiego przeciwko działalności ośrodków emigracyjnych, które wtrą-
cały się do zagadnień polskich, dlaczego rząd angielski pozwala im
dalej robić takie rzeczy. (Co miało to pomóc?) Nie wiem, ale to był
końcowy akord, bo z początku przyjechał jeden z nich, żeby tę
sprawę omówić, nie pamiętam który, zdaje się, że Nowicki czy Utnik
i jednocześnie on mówił w rozmowie z Komarem — Komar miał to
zapisane — powiedział, że ktoś inny kombinuje z Kopańskim
jednocześnie. Więc ta sprawa, tak jak ja sobie przypominam, była
przedstawiona nie mnie, a do mnie przyszła już post factum. Od czego
się zaczęło? Wywołał mnie tow. Bierut, daty nie pamiętam, i powie-
dział, że jest decyzja, żeby tę trójkę aresztować i aby Bezpieczeństwo
wyłączyć z tej sprawy, wyznaczyć od razu z-cę generalnego prokura-
tora, który będzie się od samego początku zajmował tą sprawą i że ta
sprawa będzie znajdowała się w Informacji. Ja zajmowałem się
w ramach nadzoru przeprowadzeniem jednej akcji, a mianowicie jak
ściągnąć z Londynu archiwum tego byłego VI Oddziału przy pomocy
pracowników II Oddziału VII Departamentu, który był wtedy włą-
czony. Wówczas wyjechał od nas jeden towarzysz, zdaje się Winkler
jeszcze z kimś i tam bez wiedzy władz angielskich w niektórych
mieszkaniach był i zabrał całe archiwum, ten cały materiał, który
można było osiągnąć, bo materiały Tatara zostały przekazane jakie-
muś adwokatowi. To jest jedna strona zagadnienia. W początkowym
okresie te sprawy ja otrzymałem do wglądu, były zeznania. Jak długo
to trwało, nie mogę sobie przypomnieć, ale tak jak mi się to dziś
przedstawia — to było niedługo, to było do czasu pójścia mego na
urlop. Kiedy wróciłem, to ta sprawa mnie już nie była przekazana. Na
ten temat były rozmowy, kiedy był Dworakowski, ta sprawa była
rozpatrywana, powiedziałem, że zostałem zabrany, bo dość hamują-
co wpływałem na te rzeczy i zarzut był postawiony prawdopodobnie,
że nie daję zgody czy za długo trwa. (Kto to stawiał?) Te zarzuty
mogły znaleźć się na aktywie. Wychodzili z różnymi koncepcjami
Skulbaszewski czy Wozniesieński, oni się zajmowali tymi sprawami,
była grupa dla przeprowadzenia operacyjnych prac, to był Czaplicki,
Wiórkowski, dla rozpracowania zagadnień, które wynikały z tej
sprawy na to, co wchodziło w zakres zainteresowań Ministerstwa
Bezpieczeństwa. Najlepszy dowód, można to ustalić, ja sobie nie
przypominam daty, ale ja zostałem odsunięty od tej sprawy na
samym początku.
(Kto pierwszy ustalił kierunek śledztwa?) Nie ja. Tak że zarzut, ja to
czytałem, on jest fałszywy. (Ale kto dawał te koncepcje, w jakim
kierunku ma iść śledztwo?) Tak jak ja to pamiętam I-szą koncepcję
całości to dał Kirchmayer, proszę się zapoznać z jego pierwszymi
zeznaniami. Jego koncepcja sprowadzała się do tego, że oni stawiali
sobie za zadanie ściąganie oficerów z Zachodu po to, żeby oni zajęli te
stanowiska, żeby ktoś inny ich nie zajął. To było to, co można było
przyjąć, bo to jest bez specjalnego umówienia, to jest zasada tych
ludzi. Oni mieli przyjść po to, żeby można było radzieckich oficerów
wypchnąć. (A koncepcja wywiadu, spisku?) To są następne rzeczy. Ja
mogę powiedzieć w ten sposób, że koncepcja wywiadu czy spisku, ja
osobiście nie uważałem, że to jest słuszna koncepcja wtedy.
Tow. Rybicki: A czy były różnice zdań na temat oceny materiału począt-
kowego, może przypominacie sobie dyskusje z Czaplickim, Rom-
kowskim, Fejginem na temat pierwszych materiałów?
Tow. Mietkowski: Tak, były dyskusje. (Jakie reprezentowaliście stanowis-
ko?) Nie przypominam sobie. Najprawdopodobniej stali na stanowis-
ku, że moje koncepcje są niesłuszne, bo przekazali to Romkowskie-
mu i Fejginowi. (Ale Romkowski i Fejgin twierdzą, że uważali te
sprawy za nadęte?) No tak, ale od jakiegoś czasu zajmowali się tą
sprawą, a mnie odsunęli. Pojechałem na urlop na miesiąc, ale
wróciłem i już nie prowadziłem tej sprawy. (A kto to zadecydował?)
Nie wiem, mnie Radkiewicz powiedział o tym, to jest przykład
działania Komisji Bezpieczeństwa. On powinien był powiedzieć, że
zostałem odsunięty z tych i tych powodów, a powiedział po prostu:
,,tą sprawą nie będziesz się zajmował". (Kiedy to było?) Nie pamiętam
daty, ale u mnie to się układało tak, jak sam poc

[hanys_hans]

Nie wiem, mnie Radkiewicz powiedział o tym, to jest przykład
działania Komisji Bezpieczeństwa. On powinien był powiedzieć, że
zostałem odsunięty z tych i tych powodów, a powiedział po prostu:
,,tą sprawą nie będziesz się zajmował". (Kiedy to było?) Nie pamiętam
daty, ale u mnie to się układało tak, jak sam początek sprawy. Ja
mówiłem Zarakowskiemu, żeby ustalił, ilu było aresztowanych
w momencie, kiedy ja odszedłem.
Tow. Rybicki: W kwietniu 1950 roku zatwierdzono dalsze wytyczne
w sprawie śledztwa, dotyczące wojskowych, całej grupy.
Tow. Mietkowski: Co tam jest w tych wytycznych? Czy tam jest sprawa
wywiadu i spisku? Nie przypuszczam. (To jest duży dokument na
podstawie zeznań oskarżonych). Ale czy jest mój podpis, czy to
przygotowano dla mnie.
Tow. Nowak: Kwestia jest w tym, że Wy jeszcze w kwietniu 1950 r.
mieliście do czynienia ze sprawą Tatara, to znaczy, że w roz-
pracowaniu śledztwa w sprawie Tatara braliście udział.
Tow. Mietkowski: Nie, w śledztwie nie brałem udziału. Przy mnie było
bardzo mało aresztowanych. Trudno mi powiedzieć, czy ten doku-
ment opracowano z tym, żeby mnie przeczytać, czy żeby to miało być
przeze mnie podpisane.
Tow. Nowak: A czy Wy byście o Komisji Mazura coś nam mogli powie-
dzieć?
Tow. Mietkowski: Słyszałem, że była Komisja Mazura, w składzie: Mazur,
Kasman i ktoś trzeci, którego nie pamiętam. Wiem o tym, że ja się
zwróciłem, żeby mi dali do wglądu co ta Komisja stwierdziła. Mnie
tego nie dali. Ja byłem jeden z zastępców Radkiewicza i byłem bardzo
niezadowolony z tego, że nie miałem wglądu. Jak ja te sprawy
oceniałem później i to powiedziałem towarzyszom, że ta Komisja
doszła do wniosku, że sposób prowadzenia śledztwa przez Różańs-
kiego jest niesłuszny. (A pod jakim względem?) Nie wiem jak
powiedzieli, ale wynik był taki, że postanowiono zabrać mu to
śledztwo i że miała się tym zająć grupa. Wtedy została ta komisja,
specjalna grupa, stworzona. I tam był Lewikowski.
Tow. Nowak: Wyście byli wiceministrem, jeden z najwyższych pracow-
ników koło Radkiewicza, w tym okresie zaczęły się pierwsze areszty
masowe, które miały charakter i wyraz polityczny, to przecież o tych
sprawach w Bezpieczeństwie mówiono —
Tow. Pszczółkowski: Jak tow. Bierut mówił, że trzeba aresztować, to nie
mówił dlaczego? Chyba kierownictwo Bezpieczeństwa nie przyj-
mowało takich zleceń.
Tow. Mietkowski: Nie pamiętam szczegółów, ale wszystko wiązało się z tą
notą, w związku z tą notą oni przyjechali, chociaż mówili, że wszyscy
naraz nie przyjadą do Polski. Ich wywołali jednego po drugim. I nie
dlatego, że tow. Bieruta nie ma, tym bardziej że ja nie pierwszy
jestem, którzy chcą się postawić, że za mali byliśmy i że za nas ktoś
decydował, ja tak nie chcę postawić, ale chcę postawić tak jak było,
że same areszty zostały przeprowadzone, że od razu z-ca prokuratora
wojskowego Skulbaszewski będzie się zajmował tą sprawą. Ja
odpowiadam za te rzeczy, które były. Od razu tow. Bierut powiedział,
że będzie prowadzić Skulbaszewski, od razu jak była decyzja
aresztowania i przypuszczam, że oni nie zostali nawet doprowadzeni
do organów Bezpieczeństwa. Może pierwszy został zatrzymany
w organach Bezpieczeństwa przez jeden dzień. (Tak że zaczął
Skulbaszewski i kończył Skulbaszewski?)
Tow. Rybicki: A nie była postawiona sprawa, że Wy kierujecie?
Tow. Mietkowski: Wtedy, kiedy czytałem ten materiał, to trochę inaczej do
tych spraw podchodziłem niż teraz, bo się bardzo ograniczano do
tych spraw. Jak ktoś powiedział, że zrobili spisek, żeby wciągnąć
Mariana, to dla niego wszystko było do przyjęcia.
Tow. Rybicki: A Skulbaszewski nie przychodził po instrukcje?
Tow. Mietkowski: Przychodził, ale nie w sprawie instrukcji.
Tow. Rybicki: Nie wysuwaliście koncepcji możliwych kierunków roz-
wiązania sprawy Tatara?
Tow. Mietkowski: Najprawdopodobniej podczas rozmowy coś ja mówiłem.
Ja nie przypuszczam, żebym miał plan koncepcji od razu, mam
wrażenie, że raczej był szereg pytań. Nie było wiadomo, dlaczego im
pieniądze dali. (Najwięcej Was niepokoiło, że im pieniądze dali?) Że
co oni chcieli.
Tow. Rybicki: A to, że oni czuli się zobowiązani, żeby polskie pieniądze
były w Polsce?
Tow. Mietkowski: Ale oni mówili zarazem, że się widywali z Kopańskim
(Sprawa wygląda tak, że kierownictwo w okresie przygotowania
sprawy Tatara należało do Was, prowadził to Skulbaszewski też, ale
z ramienia Bezpieczeństwa Wyście kierowali tą sprawą). Ja miałem
z tym do czynienia w krótkim okresie, na samym początku, a wtedy
zaczęły iść różne koncepcje wywiadu — mnie odsunęli. (Jak to
tłumaczyć, że zostaliście usunięty?) Tam były różne rzeczy. U nas
była taka sytuacja: jest człowiek w kierownictwie, i nie ma wpływu.
Oczywiście nie ma wpływu, jak jest komisja, która rozpatruje te
sprawy, ta komisja coś stwierdza, i nie daje nam do wglądu. Ja nie
czytałem tego. To co jest przedstawione, że była komisja, a Bez-
pieczeństwo kierowało, to jest nieprawda. Była komisja, która
składała się z trzech osób. A dlaczego mnie odsunęli? Różne rzeczy
mogły być powodem. Może nie mieli do mnie zaufania. Może ktoś
przyjechał z Ameryki, ja chodziłem do Mazura, pytałem, co mam
zrobić, to powiedział, wyślij go z powrotem. A on nie chciał wyjechać.
Mogę podać jeden bardzo charakterystyczny przykład. Po aresz-
towaniu Komara mnie zaprosili na posiedzenie, na którym był tow.
Mazur, Nowak, Radkiewicz i ja i przyszedł Wozniesieński, ja rozu-
miałem, że będą omawiane zarzuty i materiały w stosunku do
Komara. To Wozniesieński powiedział, że radio Izrael nadało, że on
został aresztowany, i stoi i nie siada. Podchodzę do Mazura i pytam co
to znaczy, to wygląda, że Wozniesieński nie chce usiąść. On jeszcze
powiedział, że mówił Krzemieniowi, że on powinien się podać do
dymisji. Więc pytam Mazura, co to znaczy. To Mazur powiedział: „nie
przejmuj się, Tomasz Ciebie wyznaczył i Tomasz może Cię tylko
zdjąć". To był koniec posiedzenia. Można by powiedzieć, że skoro
mnie mówiono, że mam być w Komisji, to mogłem złożyć dymisję, ale
ja nie byłem w Komisji dlatego, że ja nie wiem jaka jest przyczyna,
dlaczego mnie od sprawy Tatara odsunęli. Ja zrozumiałem później że
dlatego, że ja hamowałem, żeby nie było bez rozsądku rozszerzania
aresztów, głupich zarzutów.
Tow. Nowak: Skulbaszewskiemu przekazano prowadzenie sprawy, ale
Wy mieliście nad tym czuwać. Skulbaszewski miał prowadzić śledzt-
wo na podstawie planu itd. Jak wy sobie przypominacie ten pierwszy
okres?
Tow. Mietkowski: Jakby sprawa była rozpracowana przedtem agencyjnie
czy koncepcyjnie, to wtedy jest materiał, człowieka się sądzi i mówi:
są takie i takie zarzuty. Jak inicjatywa wychodzi od niego samego, jak
jest przymusowa sytuacja, że przyjechali, żeby załatwić sprawę
Noty, i muszą wyjechać z powrotem i Komar przypomina, żeby mu
dać odpowiedź w sprawie ich pobytu, a ich nie można wypuścić, to
została podjęta decyzja, żeby ich aresztować i przeprowadzić roz-
mowy i dopiero potem ustalić plan. (Ale gdzie i kiedy zrodził się
plan?) Podczas rozmowy z nim. Koncepcję dał Kirchmayer, co sobą
przedstawia ta grupa. Pierwszy on to napisał będąc w areszcie, wielki
elaborat, trzeba go znaleźć.
Tow. Kliszko: Zanim napisał — został aresztowany, a skoro został aresz-
towany —
Tow. Rybicki: Przecież Kirchmayer to napisał pod czyjąś inspiracją.
Tow. Kliszko: Przecież tam ludzie sobie kpili: chcecie, żebyśmy wyszli na
wywiad francuski — to po 2 dniach oskarżeni zeznają, że byli
w wywiadzie francuskim.
Tow. Rybicki: Czy pamiętacie, że przypuszczaliście, że oskarżony należał
do wywiadu francuskiego i po 2 dniach był protokół, że byli
w wywiadzie francuskim?
Tow. Mietkowski: Czaplicki tak mówił, ale takiego faktu sobie nie przypo-
minam. Mnie wywołał tow. Bierut i powiedział, że tę trójkę aresztują.
Bezpieczeństwo się tym nie będzie zajmowało, a jest wyznaczony
Skulbaszewski jako z-ca prokuratora i on to będzie robił w Infor-
macji. (Ale Wyście kierowal

[hanys_hans]

Bierut i powiedział, że tę trójkę aresztują.
Bezpieczeństwo się tym nie będzie zajmowało, a jest wyznaczony
Skulbaszewski jako z-ca prokuratora i on to będzie robił w Infor-
macji. (Ale Wyście kierowali I Departamentem jako wiceminister, to
jest kontrwywiad). Nie, w tym okresie, kiedy to było, to ja nie
kierowałem! U mnie było prócz tych operatywnych tyle innych
spraw, że ja otrzymywałem zawsze jeden dział. Kontrwywiadem
zajmował się Romkowski przez cały czas. W ostatnim okresie ja
zajmowałem się kontrwywiadem, kiedy dyrektorem był Antosie-
wicz, to było w 1948 r. Ale nie zajmowałem się tym departamentem
przez cały czas.
Tow. Nowak: Ale kiedy się sprawa Tatara rozpoczęła, mieliście nad nią
opiekę i musieliście całą rzecz znać.
Tow. Mietkowski: Przecież mówię, że początek sprawy Tatara znam,
wtedy kiedy w moim ujęciu było aresztowanych może 5-7 osób
i później mnie odstawili, nie dlatego, jak mówił ktoś, że żartowałem
sobie, że powiedziałem: proszę, potrzebny jest francuski wywiad,
proszę, jest francuski. Może były żarty, ale nie przypominam sobie,
żeby to było w mojej obecności. (Ale się interesowaliście i mieliście
koncepcję?) Ale ta koncepcja nie była do odrzucenia, bo sprowadzała
się do prostej rzeczy, nie do spisku, nie było wywiadu, było tylko, że
chcieli przyjść do kraju po to, żeby zająć stanowisko, żeby ściągnąć
jak najwięcej oficerów z Zachodu, żeby wypchnąć radzieckich
oficerów. Dlaczego ja mówię o Kirchmayerze? Bo on to napisał
i uważałem, że to jest coś, co się wtedy układało, a jak się zaczęły
wywiady, to były grupy. Dlaczego? Dlatego, że im to nie było
potrzebne. Co prawda z początku Nowicki, który wtedy był jeszcze
na wolności, rozmawiając z Tatarem powiedział, że Utnik kombinuje
z Kopańskim i im nie można wierzyć.
Tow. Rybicki: W związku z aresztowaniem Spychalskiego, kiedy on został
aresztowany, śledztwo trwało — kiedy dostaliście polecenie przep-
rowadzenia rozmów ze Spychalskim —
Tow. Mietkowski: Tak, wtedy kiedy on doprowadził sprawę do absurdu.
Mnie dano polecenie, żebym przeprowadził rozmowę na płaszczyź-
nie partyjnej. Jak można prowadzić rozmowę na płaszczyźnie partyj-
nej, kiedy jeden jest aresztowany, a drugi nie. Ale chodzi o to, żeby
jako punkt wyjściowy przyjąć jego przemówienie na Plenum, gdzie
on złożył samokrytykę. Mnie ktoś mówił, że ponoć Spychalski
napisał list, że ja przeprowadzałem z nim bardzo ordynarne rozmowy
tojestnieprawda.
Tow. Rybicki: Kto Wam dał polecenie, żeby przeprowadzić z nim na
płaszczyźnie partyjnej rozmowę?
Tow. Mietkowski: Nie pamiętam, ale to mogło być tylko z kierownictwa
partyjnego. Rozmowy przeprowadziłem bez protokołu, on napisał
oświadczenie. Ja później przeprowadziłem z nim jeszcze jedną
rozmowę i na tym się mój udział skończył. Chodziło zdaje się o to, że
on poczuwał się do winy, że przyczynił się do zanieczyszczenia
partyjnych szeregów czy aparatu, po tej linii szła też rozmowa. On
napisał oświadczenie, gdzie ich poznał, jak ich wciągnął. Potem była
druga rozmowa. (Jaki był cel przeprowadzenia rozmów?) Żeby
wyjaśnić tę część, bo oni doprowadzili do absurdu, do wywiadu, do
spisku, były konfrontacje. I wtedy mi dano polecenie.
Tow. Rybicki: Stała sprawa doprowadzenia do procesu Spychalskiego.
Jaki użytek robiliście z tych rozmów. Daliście wnioski?
Tow. Mietkowski: To, co Spychalski napisał, to przekazałem. O jednym
oświadczeniu ja pamiętam, ale o tym nie pamiętam. Mój stan zdrowia
nie pozwala mi na to. Po rozmowie ze Spychalskim dostałem ataku
serca. (Ale daliście sprawozdanie i wnioski?) (Przecież o kierunku tej
rozmowy musieliście z kimś mówić, z kierownictwa partyjnego).
Więc ja mówię, jaki był kierunek rozmowy, że opierał się na
materiałach z III Plenum. (Ale czy aby go oczyścić, czy pognębić?)
Ani jedno, ani drugie, ale żeby wyjaśnić. Ja ze śledztwem Spychals-
kiego nie miałem nic wspólnego. Przed rozmową zapoznałem się
z materiałem. Przeprowadzenie rozmowy trwało jeden wieczór i po
tygodniu druga rozmowa, w międzyczasie on napisał swoje oświad-
czenie. A w jakim kierunku to szło? Pewnie, że moje odpowiedzi są
nie bardzo określone, bo ja nie pamiętam dokładnie. Ja nie miałem
nic wspólnego z tymi rzeczami.
Tow. Pszczółkowski: Po kilka godzin rozmawialiście dwa razy na płasz-
czyźnie partyjnej, na czym to polegało?
Tow. Mietkowski: On wyjaśnił, w jaki sposób zostali wciągnięci do pracy
partyjnej czy dookoła partii ludzie, którzy byli uważani za obcych.
Tow. Pszczółkowski: Jakie odnieśliście wrażenie, że on winien czy nie
winien?
Tow. Mietkowski: Ciężko na to odpowiedzieć. Wrażenie było bardzo
ciężkie.
Tow. Rybicki: Wam podlegał jaki departament?
Tow. Mietkowski: Podstawowe, finanse, gospodarka, szkolnictwo. Za
każdym razem jakiś z departamentów, Dep. VII, śledczy nigdy. VII
Dep. to jest wywiad zagraniczny, kiedyś zastępowałem Romkows-
kiego na I, V, byłem jakiś czas na IV, ale to nie razem. Nie tylko
departamenty i Biuro Paszportowe.
Tow. Pszczółkowski: w 1952 r. Spychalski przyjmując do wiadomości
punkty oskarżenia prosił o zakomunikowanie kierownictwu Partii,
że nie popełnił zarzuconych mu czynów, że „taki nie był". Fejgin
kazał to zaprotokołować. Rozmawialiście dwa razy ze Spychalskim,
czy Spychalski nie mówił tego?
Tow. Mietkowski: Nie, takiego oświadczenia nie było. On mówił, że
w stosunku do niektórych ludzi nie wiedział, co oni reprezentują, on
nie miał złych zamiarów. Ja mu nie stawiałem zarzutu zdrady czy
spisku, to on nie mógł tego powiedzieć. W 1952 r. chorowałem
8 miesięcy.
Tow. Pszczółkowski odczytuje wyciąg z zeznań Komara i stwierdza, że
ludzie chcieli się dostać do kierownictwa partii, ale ich nie dopusz-
czono. Czy w rozmowach nie domagał się tego Spychalski?
Tow. Mietkowski: Rozmowy nie zostały zakończone. Oświadczenie tow.
Spychalskiego zostało przekazane. (A swego wrażenia nie przekaza-
liście?) Nie, po pierwszej rozmowie skończyło się na tym, że tow.
Spychalski napisze wyjaśnienie.
Tow. Nowak: Jeżeli Was kierownictwo partyjne posłało do tow. Spychals-
kiego w celu przeprowadzenia rozmów, czy nikt się nie zaintereso-
wał, co tam jest ze Spychalskim?
Tow. Mietkowski: Prawdopodobnie Radkiewicz, ponieważ miał być napi-
sany dokument, ten dokument poszedł do kierownictwa, a po drugiej
rozmowie rozchorowałem się i na tym przerwał się mój udział. Potem
leżałem 4 miesiące w szpitalu. W 1952 r. kiedy przyjechałem, to
ledwie chodziłem. Bo ja miałem przecież przez kilka tygodni ponad
40o, miano robić operację. Od tego czasu jest u mnie wielka zapaść
pamięci.
Tow. Dłuski: Mówiłeś, że wrażenie Twoje po tej rozmowie było ciężkie.
W jakim sensie ciężkie, że człowiek się wplątał, że krzywda mu się
dzieje?
Tow. Mietkowski: Dla mnie nie ulegało wątpliwości wtedy, że ludzie,
którzy zostali wciągnięci do partii, że to są wrogowie. Dlatego to było
ciężkie, bo on mówił, jak wchodzili, jak ich wciągał, dla mnie to było
ciężko, że ci ludzie wierzyli.
Tow. Rybicki: A pamiętacie taką sprawę: była pewna komisja dla roz-
pracowania Dąbrowszczaków?
Tow. Mietkowski: Nie, nie było takiej Komisji. Była jedna Komisja, która
sprawdzała kadry VII Dep. II Oddział wspólnie, włączono wtedy
wywiad. Ja byłem w tej Komisji razem z Komarem. Zaczęli tę
Komisję w mojej nieobecności, a po powrocie mnie włączyli. Myśmy
się zajmowali tym, że się z aparatu usuwało różnych ludzi. Teraz
mogę powiedzieć: część słusznie, część niesłusznie. Tam wśród
usuniętych z VII Dep. II Oddz. była znaczna część Dąbrowszczaków.
(Ale była Komisja: Leśniewski, Humel). Tak, pamiętam, ale to nie
o Dąbrowszczaków chodziło, oni przedstawiali różne wnioski. Powo-
łał ją na pewno Radkiewicz, a nie ja. (A oficera Grzędę pamiętacie?)
Nie, ale Siedlecki, Humel, Leśniewski — to była Komisja, która
rozpracowała nie tyle Dąbrowszczaków, ile zapoznawała się z kad-
rami. Najlepszy dowód, te wszystkie wnioski przecież ja dawałem,
oni dawali wnioski o aresztowaniu też, tam aresztowany został
w

[gorol7]

Ilu Hanysow mieszka w Gliwicach? Zna ktos jakies liczby?Duzo ich emigruje z
miasta?

[Gość: andy]

Jebcie sie w beke gorole!
Gliwice Śląskie