Czesław Miłosz

[mala200333]

Czesław Miłosz przyszedł na świat 30 czerwca 1911 r. w Szetejniach na Litwie. Dziś przypada 110. rocznica jego urodzin
Niechęć do polskiego nacjonalizmu, którą Miłosz przejawiał całe życie, zrodziła się właśnie w czasach studiów. Poeta był świadkiem brutalnych akcji Młodzieży Wszechpolskiej
Okupację Miłosz przetrwał w Warszawie, pracował jako woźny w Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego
Emigracja oznaczała dla Miłosza oderwanie od jedynego języka, w którym chciał pisać. Świadectwa z tego okresu pokazują go jako człowieka na granicy załamania nerwowego - zachowywał się "jak zwierzę w klatce"
W latach 70. żona Miłosza Janka śmiertelnie zachorowała. Wkrótce spadł kolejny cios - ujawniła się choroba psychiczna młodszego syna poety
"Kiedy dostałem Nagrodę Nobla, to już całkowicie straciłem kontrolę i tylko włosy wydzierałem z głowy, dowiadując się, kim jestem w oczach innych" - wspominał otrzymanie największej nagrody w swoim życiu poeta

[mala200333]

W latach 70. żona Miłosza Janka śmiertelnie zachorowała. Przez całe lata poeta wykładał na uniwersytecie i zajmował się nią, sprzątał, gotował, pielęgnował. W tym okresie spadł na niego kolejny cios - ujawniła się choroba psychiczna jego młodszego syna. Miłosz szukał wtedy pociechy w pracy nad tłumaczeniem Biblii: Psalmów i Księgi Hioba.

Po latach był też świadkiem choroby i śmierci swojej drugiej żony Carol, młodszej o ponad 30 lat, która miała być dla niego podporą na starość.

[mala200333]

W USA wydał m.in. "Zniewolony umysł", "Zdobycie władzy", "Dolinę Issy", "Rodzinną Europę", "Traktat poetycki", tomy poezji "Król Popiel i inne wiersze" (1962), "Gucio zaczarowany" (1965), "Miasto bez imienia" (1969), zbiory esejów i szkiców "Widzenia nad Zatoką San Francisco" (1969), "Ziemia Ulro" i "Mój wiek" (zapis rozmów Miłosza z Aleksandrem Watem, 1977), "Ogród nauk" (1978). W kraju jego twórczość była wówczas niemal nieobecna, co najwyżej publikowana okazjonalnie w antologiach.

W 1974 r. otrzymał Nagrodę Polskiego PEN Clubu za wybitne osiągnięcia w dziedzinie przekładu, w 1976 r. - Guggenheim Fellowship, w 1977 r. nadano mu doktorat honoris causa Uniwersytetu Michigan w Ann Arbor. W 1978 r. otrzymał Neustadt International Prize for Literature oraz równoznaczną z doktoratem honorowym nagrodę University of California - Berkeley Citation.

[mala200333]

Po latach tak opisywał tę chwilę w "Autoportrecie przekornym": "Kiedy dostałem Nagrodę Nobla, to już całkowicie straciłem kontrolę i tylko włosy wydzierałem z głowy, dowiadując się, kim jestem w oczach innych. Zawsze uważałem siebie, na przykład, za poetę dość hermetycznego, dla pewnej nielicznej publiczności. I co się dzieje, kiedy tego rodzaju poeta staje się sławny, głośny, kiedy staje się kimś w rodzaju Jana Kiepury, tenora albo gwiazdy futbolu? Naturalnie, powstaje jakieś zasadnicze nieporozumienie".

Władze w Polsce miały kłopot z zapowiadaną na czerwiec’81 wizytą Miłosza w kraju - poeta od trzech dekad był uznawany za renegata, zapis cenzorski uwzględniał nie tylko jego twórczość, ale i wzmianki z nazwiska. Miłosz miał przyjechać do Polski w okresie wyjątkowo dla władz niewygodnym. "Miesiąc wcześniej w Rzymie dokonano zamachu na papieża Polaka, dwa tygodnie później zmarł prymas Stefan Wyszyński. Trwała nieustanna próba sił partii i Solidarności, choć działacze związku nie zdawali sobie jeszcze sprawy, że są już gotowe listy osób przeznaczonych do internowania. Kraj kipiał, a oczekiwania jego mieszkańców wobec poety, czy raczej pisanego wielką literą Poety, były bardzo duże" - pisał Franaszek.

[mala200333]

Poeta został pochowany w krypcie zasłużonych klasztoru oo. Paulinów na Skałce w Krakowie - obok m.in. Jana Długosza, Stanisława Wyspiańskiego, Jacka Malczewskiego i Karola Szymanowskiego.

"Nie mamy drugiego twórcy w naszej XX-wiecznej historii, który by objął swoją twórczością tak rozległy obszar intelektualny i duchowy. Niczego nie odejmując innym naszym wielkim, nikt z nich - Różewicz, Herbert, Szymborska, Białoszewski - nie objął pisarstwem czy myślą tak wiele" - pisał Andrzej Franaszek.

We wrześniu 2016 r. na wileńskiej starówce odsłonięto wyremontowane schody im. Czesława Miłosza. Wyryto na nich cytaty z twórczości noblisty, po litewsku i po polsku. "To nie jest pomnik ani popiersie, tylko schody, żywe miejsce miasta. Myślę, że Czesław Miłosz byłby zadowolony z takiej formy upamiętnienia" - mówił PAP dyrektor Instytutu Literatury Litewskiej i Folkloru Mindaugas Kvietkauskas.

[mala200333]

Bolesne życie prywatne.

[seremine]

Ciekawe..