Szmulowizna czy Michałów

kester Re: Szmulowizna czy Michałów 29.11.06, 13:48

W wątku o Otwocku jest link do kawałka planu z 1896, że Szmulowizna była nazwą
oficjalna a nie tylko potoczną... Widać też na tym planie jaki fragment miasta
okraślano tą nazwą...

www.warszawa1939.pl/forum/wyborcza/1896.jpg

kester Re: Szmulowizna czy Michałów 29.11.06, 15:06

Wg Jarka Zielinskiego (Atlas tom 5) Radziwiłł kupił tę wieką posesję od Emila
Bruhla. I odtąd nazywano ja Michałów. Na części staneła potem Bazylika. Zapytaj
Jarka on pewnie ma wszyskie interesujące Cię informacje.
Co do ulicy Michałowskiej to pewnie powojenny wymysł. Pierwotnie Michałowską
nazywła się ulica łacząca Panieńską z późniejszym pl. Weteranów. Znikęła w
czasach budowy szpitala.

kester Poprawka 29.11.06, 16:57

Michałowska jest jednak przedwojenna! Ulica Michałowska odchodząca od
Siedleckiej jest już w spisie ulic Kalendarzyka Policyjnego wydanego w 1939
roku. Występuje też w tym miejscu na planach i w przewodnikach sprzed 1950 r.

horpyna4 Re: Szmulowizna czy Michałów 29.11.06, 15:54

To ja może podam garść informacji. Na pewno się przydadzą, chociaż są nieco
wyrywkowe.
Rok 1856. Na "Planie Miasta Warszawy i Okolic" (nazwy rosyjskie i polskie) jest
zaznaczona "Szmulowszczyzna".
Rok 1859. Na planie Warszawy widnieje już "Szmulowizna".
Rok 1864. Plan Sytuacyjny Przedmieścia Praga "z oznaczeniem regulacyi..." podaje
układ ulic będących wówczas częściowo w projekcie. Pojawia się ul. Michałowska,
ale w zupełnie innym miejscu, niż dzisiaj. Przecina Plac Alexandra (obecnie pl.
Weteranów 1863 r.), jej połówka to dzisiejsza ul. Łukasińskiego. Jest również
ul. Szmulowska, na terenie dzisiejszego "Konesera".
Rok 1865. Ubiegłoroczne projekty jeszcze nie zrealizowane. "Szmulowizna"
zaznaczona, jak również nieco dalej "Kol. Targówek".
Rok 1867. Powstały już ulice w okolicy pl. Alexandra. W pobliżu "Szosse do
Radzymina" nic nie zaznaczone.
Rok 1882. Jest Szmulowizna i Targówek, Michałowa cały czas nie ma - może mapa
nie obejmuje go.
Rok 1896. Mapa obejmuje cały łuk "Drogi Żelaznej Obwodowej", Michałów nie jest
zaznaczony. Szmulowizna i Targówek są.
Rok 1915, mapa niemiecka. Obejmuje już spory teren, jest to zresztą mapa
sztabowa, a więc sporo na niej informacji. "Schmuliowisna" jest, Michałowa nie
znalazłam.
Rok 1931. Szmulowizna znikła z planu, oficjalnie tereny te należą do Targówka.
Czyli wtedy z nazwy oficjalnej stała się potoczną, zwyczajową.
A nazwa Michałów pojawia się oficjalnie po uruchomieniu pętli tramwajowych na
Kawęczyńskiej i Radzymińskiej. Być może była wcześniej na jakichś bardziej
szczegółowych planach.

kaj.ka Re: Szmulowizna czy Michałów 29.11.06, 20:02

Dziękuję. Parę refleksji. Nazwa Michałów mogła się pojawić na planach, mapach
najwcześniej na przełomie wieków. Nie znam daty tranzakcji pomiędzy Bruhlem i
Radziwiłłem, domyślam się tylko, że musiało to się zdarzyć tuż przed rokiem
1900. Michał zmarł w 1903. Ciekawe też czy Michałostwo kupowali grunta już z
myślą o ufundowaniu świątyni, czy byla to tylko lokata kapitalu, a myśl
powstała pózniej.
> A nazwa Michałów pojawia się oficjalnie po uruchomieniu pętli tramwajowych na
> Kawęczyńskiej i Radzymińskiej. Być może była wcześniej na jakichś bardziej
> szczegółowych planach.
Czy pojawiła sie oficjalnie, oto jest pytanie. Wiem, że po wojnie na tablicy
tramwaju (chyba "7") jeżdżącego ul. Kawęczynską stało napisane "Michałów
Bazylika), zaś nazwa ta w żaden sposob nie wiązała się z pętlą na Radzymińskiej.
- kester Re: Szmulowizna czy Michałów 29.11.06, 20:43
  
  "We wrześniu 1902 roku Radziwiłłowie zakupili przy ulicach Siedleckiej i
  Kawęczyńskiej plac pod budowę świątyni. Tegoż roku władze miejskie zatwierdziły
  projekt Stanisława Grochowicza, dotyczący budowy kompleksu, który miał zawierać
  obok świątyni również duży ośrodek wychowawczy dla miejscowych dzieci i
  młodzieży. Nie wiadomo dzisiaj dlaczego Radziwiłłowa nigdy nie skorzystała z
  tego projektu. Kilka lat później zleciła innemu architektowi Łukaszowi
  Wolskiemu zrobienie nowego projektu, który zyskał akceptację księżnej.
  Prawdopodobnie głównym powodem zmiany stylu planowanej budowy była możliwość
  zakupienia do bazyliki kolumn przygotowanych dla bazyliki Św. Pawła za Murami w
  Rzymie. W momencie, kiedy księżna dowiedziała się, że kolumny nie będą mogły
  być wykorzystane w Rzymie, ponieważ długość ich nie odpowiada wysokości
  bazyliki, postanowiła. zakupić je i sprowadzić do Warszawy.
  W 1907 roku rozpoczęto budowę murowanej świątyni według projektu architektów
  Łukasza Wolskiego i Hugona Kudery. Pełnomocnikiem księżnej do spraw budowy
  został ks. Alojzy Volkmer."
  
  Tekst pochodzi z "Bazylika Najświętrzego Serca Jezusa w Warszawie" MAG Agencja
  Wydawnicza Katolików wydana ok. 2000 (brak daty w książce). Bogato ilustrowana
  pełna historia budowy Bazyliki...
  - andrzej_b2 Ks. Volkmer 01.12.06, 10:35
    
    Kester napisał:
    >Pełnomocnikiem księżnej do spraw budowy został ks. Alojzy Volkmer."
    
    Ks. Alojzy Volkmer to ten, który skakał przez płot, będąc pierwowzorem dla
    naszego noblisty pokojowego, choć ten ostatni napewno do dziś o tym nie wie.
    
    Na pocz. XIX w., gdy następował rozwój ludnościowy Grochowa i Kamionka, cały ten
    olbrzymi teren należał wtedy do parafii św. Floriana. Najbliższym miejscem kultu
    dla okolicznych mieszkańców była kostnica przy cmentarzu na Kamionku. Ludność
    coraz częściej zaczęła tam gromadzić się na nabożeństwa. Wikariuszem
    oddelegowanym do obsługi duszpasterskiej obiektu został ks. Volkmer. W końcu
    kuria biskupia zwróciła się do władz o zezwolenie na budowę tam kaplicy i o
    zalegalizowanie zgromadzeń religijnych. Jednak wieloletnie starania i różne
    interwencje w Petersburgu spełzały na niczym. Ludność nie mogąc doczekać się
    zgody, którejś letniej nocy 1912 r. zbudowała w tajemnicy drewnianą kaplicę, a
    ksiądz zaczął odprawiać w niej nabożeństwa. Pewnego dnia, gdy wewnątrz trwało
    nabożeństwo, oddziały policji i żandarmerii zablokowały bramy cmentarza, z
    zamiarem aresztowania księdza. Ten w porę uprzedzony przez ludność, przeskoczył
    płot od strony jeziorka kamionkowskiego i uszedł zasadzki.
    Pozdrawiam :-)
- horpyna4 Re: Szmulowizna czy Michałów 29.11.06, 21:33
  
  Chyba jednak się wiązała. Mam w tej chwili przed nosem reprint planu Warszawy z
  1939 roku. Zaznaczone są obie pętle, przy Kawęczyńskiej i Radzymińskiej. Jeżeli
  nawet na plan zostało coś naniesione obecnie (bywa tak czasem przy reprintach
  starych map), to odwrotna strona nie budzi wątpliwości. Widać, które fragmenty
  są współczesne, a które są odbitkami starych. No i mamy "Informator dyrekcji
  tramwajów i autobusów m. st. Warszawy, Młynarska 2. Ważny od 16 lipca 1939r.".
  W tymże informatorze czytamy: 7 OPACZEWSKA - Grójecka - Al. Jerozolimskie - Dw.
  Główny - Al. 3 Maja - Most i Al. Poniatowskiego - Al. Zieleniecka - Targowa -
  Ząbkowska - MICHAŁÓW (Radzymińska); 25 PL. NARUTOWICZA - Filtrowa - Sucha -
  6. Sierpnia (Politechnika) - Śniadeckich - Marszałkowska - Dw. Główny - Al.
  Jerozolimskie - N. Świat - Krak. Przedm. - Pl. Zamkowy - N. Zjazd - Most
  Kierbedzia - Zygmuntowska - Dw. Wileński - Targowa - Ząbkowska - MICHAŁÓW
  (Kawęczyńska). Być może po wojnie nazwa Michałów odnosiła się już tylko do
  jednej pętli, co było o tyle słuszne, że się nie myliły. Ale na początku lat
  60-tych zostały już tylko nazwy pętli "Radzymińska" i "Kawęczyńska".
  - kaj.ka Re: Szmulowizna czy Michałów 30.11.06, 12:29
    
    No, takiego dowodu nie mozna kwestionować. Myślę, że "Michałów" dla krańcowego
    przystanku "7" na Radzymiskiej skojarzono z wyrazistym napiem MICHAŁÓW na
    budynku posterunku kolejowego wznoszacego sie na nasypie prawieże nd pętlą
    tramwajową, o ile oczywiście mnie pamięć nie myli, bo mieszkałem w tamtej
    okolicy w latach 46/56 czyli dawno, dawno... A moze było odwrotnie.
    Odnoszę wrażenie, że nazwa Michałów pojawia się efemerycznie, i być może była
    reakcją, tak przed wojną, no i po, na brzmiące pejoratywnie, ksenofobicznie
    nazwy Szmulowizna, a tym bardziej Szmulki. Szmul, Szmulek podobnie jak Icek czy
    Mosiek (Moszek) to były imiona przewijające się w szmocesach, kawałach, i, bez
    obrazy, używane czasem jako przezwiska.
    Muszę przyznać, że w latach dzieciństwa i młodości, kiedy mieszkałem na
    Szmulkach, nie otarłem sie nawet o nazwy Szmulowizna (Szmulki) czy Michałów, a
    że mieszkałem właśnie na Szmulkach dowiedziałem się trochę póżniej od Wiecha
    czyli St. Wicheckiego.
    - horpyna4 Re: Szmulowizna czy Michałów 30.11.06, 14:39
      
      No właśnie. Ja też dowiedziałam się o nazwie "Szmulki" i jej pochodzeniu od
      kogoś urodzonego kilkanaście lat przed I wojną, osoby urodzone później już nie
      znały tej nazwy, nie wiedziały odziałalności Szmula Zbytkowera, chociaż o rzezi
      Pragi uczono w okresie międzywojennym na lekcjach historii. I przyznaję, że ta
      nazwa zabrzmiała trochę jak żart. Ja mieszkałam wprawdzie na Mokotowie, ale na
      Radzymińskiej często odwiedzałam ciotkę, były więc to dla mnie nieobce tereny,
      tak mniej więcej od końca lat 50-tych. O ich pierwotnej nazwie usłyszałam chyba
      dopiero w latach 60-tych, dobrze, że miałam w soim otoczeniu osoby długo żyjące.
      - masstah Re: Szmulowizna czy Michałów 04.12.06, 23:48
        
        Hmmm, moja babcia, przedwojenna targowiczanka, zawsze używała nazwy Szmulki na
        określenie tej okolicy. A za nią jej dzieci i w efekcie ja oczywiście. Więc to
        nie tylko Wiech tą nazwę przechował, ona była w potocznym użyciu. Ale Szmulki a
        nie Szmulowizna. Poza tym wątpię by oznaczało to że babcia wie kto to był Szmul
        Zbytkower i skad się wzięła nazwa, prawie na pewno nie wie ;-)

vars2 Re: Szmulowizna czy Michałów 01.12.06, 09:25

Ja tez pamietam tylko MICHALOW, jako nazwe tego obszaru Pragi. A urodzilem sie
po wojnie. Nazwa Szmulki zaistniala chyba w latach 70-tych, wlasnie po
felietonach Wiecha, ale on umiejscowili Szmulki wokol ulicy Zabkowskiej. Obszar
wokol Bazyliki NSJ byl nazywany Michalolwem.
Uwazam, ze mieszkancy tego rejonu powinni wystapic do Urzedu dzielnicy o zmiane
nazwy ze Szmulowizna na MICHALOW.

horpyna4 Re: Szmulowizna czy Michałów 01.12.06, 11:43

Nazwa "Szmulowizna" jest nazwą historyczną, co już napisałam. Natomiast jej
wersja "Szmulki" to wyrażenie potoczne, wzięte z felietonów Wiecha. A z tego,
co zrozumiałam, Michałów nie pokrywa się terytorialnie ze Szmulowizną, jest od
niej bardziej na wschód, czy północny wschód. Oczywiście, że nie pamiętasz
Szmulowizny, bo znikła ona już w okresie międzywojennym, może dlatego, że była
to nazwa "nieelegancka", a może nie podobała się antysemitom. Zresztą sam Szmul
Zbytkower nie pasował do klasycznego wizerunku Żyda stworzonego przez
antysemitów, był niejako jego zaprzeczeniem. Mieszkańcy Pragi, wdzięczni za jego
zasługi, nazwali dzielnicę od jego imienia i ta nazwa przetrwała cały okres
zaborów. Jeżeli współczesnym mieszkańcom nazwa się nie podoba, to trudno. Ale
jednak szkoda, że znikają dawne historyczne nazwy. Odnosi się to zresztą do
różnych miejscowości w całej Polsce.

lynks80 ciekawostka od Microsoftu 01.12.06, 11:08

Na mapach satelitarnych od Microsoftu znalazłem Michałów :) co prawda w trochę
dziwnym miejscu ale daje do myślenia na jakie mapy nałożyli spece z Microshitu
swoje zdjęcia satelitarne

link:

local.live.com/default.aspx?v=2&ss=yp.madison%20square%20garden&cp=52.260468~21.055786&style=r&lvl=17&tilt=-90&dir=0&alt=-1000&scene=1655173

kaj.ka Re: Szmulowizna czy Michałów 04.12.06, 14:31

No więc Szmulowizna to historyczna nazwa obszaru pozostającego we władaniu
Szmula Zbytkowera, dzięki z przychylności Króla Stasia, obejmujacego ziemie
położone na wschod od Pragi (Starej Pragi), ale takze Bródno i Golędzinów.
Nazwa jednak przylgnęła do części dzierżawy położonej na wschód od Brzeskiej
(czy Markowskiej), a ograniczoną od północy Bialostocką, Radzymińską, a od
południa Kawęczyńską, a moża Kijowską. I to były i są Szmulki. Natomiast
Michałów to część wschodnia Szmulowizny, połozona pomiędzy ulicami Otwocką,
Kawęczyńską, Łochowską, a może nawet Łomżyńską i linią kolejową (wały). Myślę,
że znajdzie się ktoś, kto zna zródło, z którego możnaby zaczerpnąć wiedzę o
zasięgu ziem zakupionych przez Marię i Michala Radziwiłłów.

kaj.ka Re: Szmulowizna czy Michałów 07.12.06, 21:32

Jest jeszcze jedna historyczna nazwa terenu Szmulek

Targówek natomiast król rozparcelował, a części tych włości (folwark Bojnówek -
dzisiejsze Szmulki) wydzierżawił na 40 lat swemu liwerantowi Szmulowi
Jakubowiczowi Zbytkowerowi jednemu z najbardziej prężnych kupców i bankierów
końca XVIII
www.targowek.waw.pl

Najnowsze z forum Warszawa

Zaloguj się