Czy w wyciu jest przedrostek?

[kotulina]

Przedrostek "wy-" służy do wyrażenia czynności z wewnątrz na zewnątrz.

JA, CZŁOWIEK - wydają się oczywistymi, podstawowymi punktami odniesienia w słowotwórstwie a wycie to najbardziej podstawowy sposób wyrzucania nagromadzonych w sobie emocji. To może być wycie ze szczęścia, z żalu, ze strachu, z podniety.

Dlatego stawiam tezę, że czasownik WYĆ pochodzi od przedrostka WY- .

Tak jak PRZEĆ od przedrostka PRZE- . Ciekawe, że w PARCIU jest PAR - francuski odpowiednik PRZE, PRZEZ.

Może NAĆ też pochodzi od przedrostka? NAĆ jest NA- , chociaż w przyrodzie wiele rzeczy jest NA, więc wiele rzeczy mogłoby być nacią. Jeśli faktycznie NAĆ jest od NA- , to może rośliny okopowe były u Słowian szczególnie ważne?

[stefan4]

kotulina:
> Dlatego stawiam tezę, że czasownik WYĆ pochodzi od przedrostka WY- .
>
> Tak jak PRZEĆ od przedrostka PRZE- .
[...]
> Może NAĆ też pochodzi od przedrostka?

Jest jeszcze KUĆ

[kotulina]

stefan4 napisał:

> kotulina:
> > Dlatego stawiam tezę, że czasownik WYĆ pochodzi od przedrostka WY- .
> >
> > Tak jak PRZEĆ od przedrostka PRZE- .
> [...]
> > Może NAĆ też pochodzi od przedrostka?
>
> Jest jeszcze KUĆ

[kotulina]

>
stefan4 napisał:
> Jest jeszcze KUĆ

przedśmiertne przedrostka wycie (też z) Borysiem

[deerzet]

SEJP, s. 717:
wyć [...] z przedr. zawyć (...) od pie. dźwk. pierwiastka *u- 'wydawać przeciągły głos ', poświadczony też np. w r. ukat' 'ts.'. Zob. wyga.

wyga od XVIII w. [...] dial wyga ż 'suka', 'stara gęś' [...] Wyłącznie polskie. Objaśniane jako derywat od wyć (zob.), z archaicznym, rzadkim przyr. -ga (por. struga). Pierwotne znaczenie byłoby zatem 'ten, kto wyje', z czego przypuszczalnie 'stary, doświadczony pies' > 'doświadczony człowiek'. Na wczesne powstanie wyrazu może wskazywać dertywat wyżeł 'pies myśliwski' (zob.), jeśli słuszna jest etymologia tego wyrazu.

s. 489:
przeć I [...] od pie. *(s)per 'podpierać, wspierać, opierać' [...].
przeć II przeje od XVI w. 'psuć się, gnić, butwieć pod wpływem wilgoci i ciepła, odparzać się, zaparzać się', dial. 'palić, parzyć', 'zaparzać się' (np. kasza przeje 'praży się') [...] od pie. per(ә- / *prē-* 'tryskać, pryskać, parskać, prychać'. Zob. para I, parcieć, parzyć.

s. 346:
nać [...] stpr. noatis [...] 'pokrzywa' [...] i zapewne stwniem. nazza [...] 'ts.', pochodne stwniem. nezzila, śrwniem. nezzel (dziś niem. Nessel) 'ts.'. Odpowiedniki ie. sugerują przeniesienie na łodygi z liśćmi pewnych roślin uprawnych. Dalsza etymologia niepewna, może od pie. *ned- / *net- 'skręcać razem, wiązać, łączyć'.

ESJP, s. 826:
PRZEĆ 4 dial. 'przecie' XIX; skrót zamiast przecie (p.); por. zaś : zasie.
s. 816
PRZECIE partykuła 'wszak' XVIII-2, przecię 'w końcu, wreszcie, zawsze; wszak' XVI--XVIII, przed-się 'przed siebie' [...] Antonimem do przed-się było za-się, skąd zasie, zaś (p).

SEJP - Wiesław Boryś, Słownik etymologiczny języka polskiego, Wydawnictwo Literackie

ESJP - Andrzej Bańkowski, Etymologiczny słownik etymologiczny języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN

A temat?

[cyberros]

deerzet napisał:

> SEJP, s. 717:
> wyć [...] z przedr. zawyć (...) od pie. dźwk. pierwiastka *u-
> 'wydawać przeciągły głos ', poświadczony też np. w r. ukat'
> 'ts.'. Zob. wyga.

Skoro w wyciu jest przedrostek, to jaki jest temat? Przedrostek sam przecież nie występuje, wyraz nie może składać się tylko z przedrostka...

terminologia

[stefan4]

cyberros:
> Skoro w wyciu jest przedrostek, to jaki jest temat?

Przedrostek + rdzeń + przyrostek = temat (dodawanie nieprzemienne).
Temat + końcówka = słowo.
Np. w rzeczowniku podpułkownikowi tematem jest podpułkownik- a końcówką -owi; i ten temat składa się z przedrostka pod-, rdzenia -pułk- i przyrostka -ownik. Nie jestem pewien, czy taka terminologia utrzymała się do dzisiejszych czasów, ale jeśli tak, to nie powinieneś pytać o temat tylko o rdzeń.

Wydaje mi się, że temat istotnie nie może być pusty; ale końcówka, rdzeń, przedrostki i przyrostki mogą. Kotulina właśnie zastanawia się nad słowami z pustym rdzeniem, postaci temat+końcówka, gdzie temat=przedrostek.

- Stefan

[cyberros]

stefan4 napisał:

> cyberros:
> > Skoro w wyciu jest przedrostek, to jaki jest temat?
> Przedrostek + rdzeń + przyrostek = temat (dodawanie nieprzemienne).
> Temat + końcówka = słowo.
> Np. w rzeczowniku podpułkownikowi tematem jest podpułkownik- a ko
> ńcówką -owi; i ten temat składa się z przedrostka pod-, rdzenia [
> i]-pułk-[/i] i przyrostka -ownik. Nie jestem pewien, czy taka terminolo
> gia utrzymała się do dzisiejszych czasów, ale jeśli tak, to nie powinieneś pyta
> ć o temat tylko o rdzeń.
> Wydaje mi się, że temat istotnie nie może być pusty; ale końcówka, rdzeń, przed
> rostki i przyrostki mogą. Kotulina właśnie zastanawia się nad słowami z pustym
> rdzeniem, postaci temat+końcówka, gdzie temat=przedrostek.

Moze tak jest. W "wycie" nie widze po prostu cześci skladowych, wyglada ten wyraz jak niepodzielna calość.

> - Stefan
>

[kalllka]

W wyciu nic przyjemnego. A i nic za nim nie idzie / tyle co wyrostek,. robaczkowy /

Ps. Cyber. ostatnio niezwykle , ekhm, ekstrementalne pytania zadaje; nie to bym czekała odpowiedzi, stwierdzam tylko

[stefan4]

kalllka:
> W wyciu nic przyjemnego. A i nic za nim nie idzie

Może pójść pać. Tylko że związek semantyczny między wycie a wyciepać jest wątły...

- Stefan

[kalllka]

Ma być wątły / z.s./
aby ślady nie doprowadziły za szybko do uśpionego związku frazeologicznego.

wszystkie rzeki na ziemi zamienimy w rynsztoki...

[stefan4]

deerzet:
> Objaśniane jako derywat od wyć (zob.), z archaicznym,
> rzadkim przyr. -ga (por. struga).

W rzeczowniku struga rzadki przyr. -ga musiał przyrosnąć do stru-, bo do czego by innego? Skoro struga pochodzi od struć, to znaczy, że nasze praszczury i pramyszy zdawały sobie sprawę z tego, że woda w rzekach kiedyś będzie zatruta...

- Stefan

[apersona]

a w strumieniu?

[kotulina]

@apersona
A strumień płynie z prądem.

[kotulina]

@deerzet
Dziękuję za tak rozbudowaną odpowiedź.

A czy w krowie jest końcówka?

[cyberros]

kotulina napisała:

> Przedrostek "wy-" służy do wyrażenia czynności z wewnątrz na zewnątrz.
> JA, CZŁOWIEK - wydają się oczywistymi, podstawowymi punktami odniesienia w słow
> otwórstwie a wycie to najbardziej podstawowy sposób wyrzucania nagromadzonych w
> sobie emocji. To może być wycie ze szczęścia, z żalu, ze strachu, z podniety.
> Dlatego stawiam tezę, że czasownik WYĆ pochodzi od przedrostka WY- .
> Tak jak PRZEĆ od przedrostka PRZE- . Ciekawe, że w PARCIU jest PAR - francuski
> odpowiednik PRZE, PRZEZ.
> Może NAĆ też pochodzi od przedrostka? NAĆ jest NA- , chociaż w przyrodzie wi
> ele rzeczy jest NA, więc wiele rzeczy mogłoby być nacią. Jeśli faktycznie NAĆ j
> est od NA- , to może rośliny okopowe były u Słowian szczególnie ważne?

A czy w krowie jest końcówka? Taka jak w np. w nazwisku "Kowalczykowa"?

[stefan4]

cyberros:
> A czy w krowie jest końcówka? Taka jak w np. w nazwisku "Kowalczykowa"?

W krowie końcówką jest -e. W krowa końcówką jest -a, taką samą jak w Kowalczykowa. Powyższa takosamość działa tylko w mianowniku i narzędniku, w innych przypadkach końcówki są różne.

Kowalczykowa składa się z tematu Kowalczykow- i końcówki -a. Temat Kowalczykow- składa się z rdzenia Kowal-, przyrostka -czyk (oznaczającego zdrobnienie) i drugiego przyrostka -ow (oznaczajacego przynależność). Być może zresztą Kowal- nie jest rdzeniem tylko złożeniem przedrostka ko- (takiego jak w ko-sinus) z rdzeniem -wal-. Kowal byłby wtedy towarzyszem wala, w końcu wali w to kowadło i wali.

Hipoteza, że krowa skład się z rdzenia kr-, przyrostka -ow i końcówki -a, jest ciekawa. Dla jej potwierdzenia należałoby ustalić, kto to był ten kr, do którego należały krowy.

- Stefan

[cyberros]

stefan4 napisał:

> cyberros:
> > A czy w krowie jest końcówka? Taka jak w np. w nazwisku "Kowalczykowa"?
>
> W krowie końcówką jest -e. W krowa końcówką jest -a
> ], taką samą jak w Kowalczykowa. Powyższa takosamość działa tylko w mia
> nowniku i narzędniku, w innych przypadkach końcówki są różne.


W Kowalczykowa wg mnie końcówką jest -owa. Krowa nie ma końcówki leksykalnej, dla celów gramatyczno-fleksyjnych można oczywiście krowę podzielić na temat gramatyczny krow i na końcówkę gramatyczną -a, ale wyraz krow nic nie znaczy. Inaczej jest w Kowalczykowa, ktora pochodzi bezposrednio od Kowalczyk. Krowa nie pochodzi ani od krow ani od kr.

[stefan4]

cyberros:
> W Kowalczykowa wg mnie końcówką jest -owa.

To chyba nie jest powszechnie stosowana terminologia. Wpisałem do Google'a ,,temat i końcówka'' i na kilku pierwszych trafionych witrynach było tylko o końcówkach fleksyjnych. Wobec tego podział Kowalczykowej na temat i końcówkę jest taki:

Kowalczykow-a
Kowalczykow-ej
Kowalczykow-ej
Kowalczykow-ą
Kowalczykow-ą
Kowalczykow-ej
Kowalczykow-a

W temacie Kowalczykow- mieści się rdzeń Kowal- przyrostek -czyk i drugi przyrostek -ow.

Przyrostek -czyk tworzy zdrobnienia: kowalczyk to mały kowal, tak jak młynarczyk to mały młynarz a bednarczyk to mały bednarz. Mam wrażenie, że na kresach zmieniano czasem -czyk na -czuk albo na -czak, ale to chyba i tak znaczyło zdrobnienie.

Przyrostek -ów lub żeński -ow oznacza należenie do kogoś. Kraków należy do Kraka, Kowalowa należy do kowala, synowa należy do syna, teściowa do teścia. W zasadzie na męża ciotki można by mówić ciociów, ale nie przyjęło się z powodu męskiego szowinizmu (ona należy do niego a nie na odwrót).

To, że właścicielem krowy jest kr, to oczywiście był żart; przepraszam, że nieudany.

cyberros:
> ale wyraz krow nic nie znaczy.

Temat pozbawiony końcówki fleksyjnej nie musi niczego znaczyć.

- Stefan

[arana]

stefan4 napisał:

> To, że właścicielem krowy jest kr, to oczywiście był żart; przepraszam, że nieudany.


Anienie, trafiłeś w sedno, wszak kiedyś bydło pasali kr... ólewicze. Jak myślisz, skąd się wziął niejaki Parys w lasu Idy, hę?

[kalllka]

Mnie szalenie spodobał "ciotkow"
Kudy prostem wujom do ciotów.

przyrostek?

[cyberros]

stefan4 napisał:

> cyberros:
> > W Kowalczykowa wg mnie końcówką jest -owa.
>
> To chyba nie jest powszechnie stosowana terminologia. Wpisałem do Google'a ,,t
> emat i końcówka'' i na kilku pierwszych trafionych witrynach było tylko o końcó
> wkach fleksyjnych. Wobec tego podział Kowalczykowej na temat i końcówkę
> jest taki:
>
> Kowalczykow-a
> Kowalczykow-ej
> Kowalczykow-ej
> Kowalczykow-ą
> Kowalczykow-ą
> Kowalczykow-ej
> Kowalczykow-a

Tak, ale mnie nie chodzi o koncówki fleksyjne, zresztą nie o fleksji jest mowa w glównym wątku. Chodzi o urabianie nowych slów. Facet Kowalczyk, koncówka "-owa" o znaczeniu dzierzawczym, i jest jego zona Kowalczykowa. Jest jeszcze "-ówna" dla córki (Kowalczykówna). W przypadku krowy nie ma ani faceta kr, ani nie ma córki krówny. Gdyby bylo "byk", "bykowa" i "bykówna" to co innego... Moze to chodzi o przyrostki, nie o koncówki?

zarostki z rodziną

[stefan4]

cyberros:
> Moze to chodzi o przyrostki, nie o koncówki?

Jeśli z przodu jest przedrostek, to z tyłu powinien być zarostek. Termin przyrostek jest jakiś taki niedookreślony, bo nie wiadomo, z którego końca przyrasta. Czy my mamy w języku polskim śródrostki? Niemcy mają, np. umbringen

[kotulina]

stefan4 napisał:

> Hipoteza, że krowa skład się z rdzenia kr-, przyrostka -ow
> i końcówki -a, jest ciekawa. Dla jej potwierdzenia należałoby ustalić,
> kto to był ten kr, do którego należały krowy.

Był Kr-akiem. -ak to popularna końcówka od Wielkopolski po Serbię.

A co z myciem ?

[gat45]

od "myć" ?
Kto by powiedział, że to taki prastary twór...
A z podstawą wszelkiego bytu - "jeść" ?

To chyba Jaroszy dziwował się, jaki ten polski język dziwny jest i tajemniczy (cytuję z pamięci)
Ja jem - od jajo
ty jesz - od tyć
my jemy - od myć
wy jecie - od wyć
oni ją - jacy oni jaką ją ?