randybvain 31.01.17, 20:43 Razy jest mianownikiem albo biernikiem od raz. Dawniej tak samo wyglądał też narzędnik liczby mnogiej. Czy można zaakceptować jednak razy jako dopełniacz liczby mnogiej w wyrażeniach typu pięć, sześć, sto, wiele razy? Odpowiedz Link Obserwuj wątek Podgląd Opublikuj
arana Re: Razy 31.01.17, 22:48 randybvain napisał: > Czy można zaakceptować jednak razy jako dopełniacz liczby mnogiej w wyrażeniach typu pięć, sześć, sto, wiele razy? Dziś owszem, bo forma razy + liczebnik musiała się zleksykalizować, skoro Linde notuje stare formy: Jowisz pięć kroć razów świat obszedł czy Wiele razów widziałem go. Odpowiedz Link
arana Re: Ta raz 01.02.17, 19:01 randybvain napisał: > A co zrobić z tą razą? Polubić oczywiście! Wszak to śliczna archaistka - kto wie, czy nie ładniejsza od opiewanej wiolonczelistki. Tuwimowi tak się podobała, że ... zaprosił ją na herbatkę. PS Szkoda, że dziś w języku nie została - jak przed wiekami - ta raz. Wzbogaciłaby rzadkie u nas rymy męskie. Odpowiedz Link
randybvain Re: Ta raz 02.02.17, 20:39 Intryguje mnie jednak, skąd to się wzięło. Robocza hipoteza jest taka, że jest to dziedzictwo czasów, gdy dopełniacz liczby mnogiej rzeczowników męskich stał się równy mianownikowi i biernikowi liczby pojedynczej, po odpadnięciu wygłoskowych spółgłosek: Mlp razos -> razъ Blp razom -> razъ Dlm razom -> razъ Istnieje przecież wyraz dotychczas, w którym czas to zachowana reliktowa forma dopełniacza, podobnie (do) Czech, Niemiec, Włoch. Może więc istniały formy takie, jak pięć raz, które z jednej strony tłumaczyłyby tę razę, a z drugiej może jakoś z tego powstała forma pięć razy? Odpowiedz Link
stefan4 Re: Ta raz 02.02.17, 21:18 randybvain: > Może więc istniały formy takie, jak pięć raz Tak się mówi po rosyjsku: * один раз * два, три, четыре раза * пять раз Ale to chyba nie dlatego, że раз był rodzaju żeńskiego, tylko jakoś podobnie do polskiego ,,sto gram'' zamiast ,,sto gramów''. Tylko że teraz już chyba w rosyjskim nie ma innej formy. Сто раз я клятву говорил такую: сто лет в темнице лучше протоскую, сто гор скорее в ступе истолку я, чем истину тупице растолкую. - Stefan Odpowiedz Link
arana Re: Ta raz 03.02.17, 11:55 randybvain napisał: > Intryguje mnie jednak, skąd to się wzięło. Nie wiem, Randy. Ja znalazłam tylko ślad czeski, który cytuję poniżej. Punktem wyjścia wyrażenia jedna razą było przysłówkowo używane jedną (Czesi do dziś używają odpowiedniej formy jednou), które znaczyło naraz, nagle. W polskim przekładzie tzw. Pamiętnika janczara (XVI w.) czytamy: „Sami dobrze wiedzą [mowa o Turkach], iż gdyby jednąć przegrali”, tzn. gdyby raz przegrali . Do tej formy jedną dostosowano razą zamiast razem, a potem razą znalazło się w innych połączeniach. [Droszewski, O kulturę słowa, PIW 1970, t. 1, s. 658] Odpowiedz Link
arana Re: Pięć raz 03.02.17, 16:35 randybvain napisał: > ... Może więc istniały formy takie, jak pięć raz, które z jednej strony tłumaczyłyby tę razę, a z drugiej może jakoś z tego powstała forma pięć razy? Pięć raz na dzień, w oznaczonych godzinach napisał Mickiewicz. A zatem trafiłeś! Odpowiedz Link
randybvain Re: Sześć i siedem raz 04.02.17, 23:40 Dziękuję. Przydałby się nam korpus języka staropolskiego. Może już taki istnieje albo przynajmniej jest gdzieś kompilowany. Muszę poszukać. Odpowiedz Link
arana Staropolszczyzna 05.02.17, 07:35 randybvain napisał: > Dziękuję. Przydałby się nam korpus języka staropolskiego. Może już taki istnieje albo przynajmniej jest gdzieś kompilowany. Muszę poszukać. > To mój ulubiony: poliqarp.wbl.klf.uw.edu.pl/pl/slownik-warszawski/query/ Slownik Lindego jest tu: kpbc.umk.pl/dlibra/publication?id=8173&from=pubindex&dirids=27&tab=1&lp=689 oraz online: www.google.pl/?gws_rd=ssl#q=s%C5%82ownik+lindego+online Korpusy, druga pozycja od dołu: eswil.ijp-pan.krakow.pl/?str=linki&jezyk=en Jeszcze inny sposób to wpisanie w książkowego gógla szukanego zwrotu w cudzysłowie. Trzeba się tylko liczyć z góglowymi obyczajami. Np. "pięć raz" odczyta jako pięć raz i piec raz. Ale to tylko uatrakcyjnia szukanie i daje szansę na znalezienie źródła, na które inaczej byś nie trafił. A w ogóle to mogłabym napisać rozprawkę pt. "Błąd jako kategoria twórcza", hehe. Np. kiedyś poszukiwanie gęsi zaprowadziło mnie do Sieny, a gógiel w jednym wyniku podpowiedział się na (ze spacją), hussites i seraj. Jasne, że tak ciekawego zestawu nie mogłam ominąć. I dobrze, bo była to interesująca wypowiedź Ułaszyna o Husie. Odpowiedz Link
randybvain Re: Staropolszczyzna 05.02.17, 23:10 Jak ten internet ułatwia wszystko! Kiedyś trzeba było iść do biblioteki, wypełniać druczki, później wertować strony godzinami, a dziś to moment Odpowiedz Link
rozbiciedzielnicowe razy - razów 01.02.17, 21:06 randybvain napisał: > Razy jest mianownikiem albo biernikiem od raz. Dawniej tak samo w > yglądał też narzędnik liczby mnogiej. > Czy można zaakceptować jednak razy jako dopełniacz liczby mnogiej w wyra > żeniach typu pięć, sześć, sto, wiele razy? Odmiana słowa "raz": - "raz" w znaczeniu "uderzenie, cios": sgjp.pl/leksemy/#1912/raz - "raz" w znaczeniu "powtórzenie": sgjp.pl/leksemy/#14180/raz Odpowiedz Link
