Słowianie: różnice w ubiorze

[titus_flavius]

Ave,
mało się o tym pisze, ale pomięzy różnymi odmianami Słowian występowały
istotne różnice w ubiorze i fryzurach. Wspominają o tym relacje kronikarzy.
I tak Nestor odróżniał strój polski (wzmianka o diable w stroju polskim,
który ukazał się pobożnemu zakonnikowi). także Thietmar odróżniał Polaków po
stroju.
Wiadomo też, że Polacy i północni Rusini nosili na modłę normańską długie
włosy i brody, a Rusini południowi wygalali się na łyso.
T.

[rycho7]

titus_flavius napisał:

> Wiadomo też, że Polacy i północni Rusini nosili na modłę normańską długie
> włosy i brody

Stad uroczystosc postrzyzyn. Skracali aby byly dlugie. Zupelnie logicznie. A co
robil swistak?

> a Rusini południowi wygalali się na łyso.

Jakby lysych pokryc papa to bylby ubior. A tak na razie mamy roznice we
fryzurach. Ja tam na poludniu tez wolalbym na lyso. A w zimie cieplej mi jest z
wasami.

Roznice powazne, powiedzilbym wrecz ideologiczne albo klasowe.

[ignorant11]

titus_flavius napisał:

> Ave,
> mało się o tym pisze, ale pomięzy różnymi odmianami Słowian występowały
> istotne różnice w ubiorze i fryzurach. Wspominają o tym relacje kronikarzy.
> I tak Nestor odróżniał strój polski (wzmianka o diable w stroju polskim,
> który ukazał się pobożnemu zakonnikowi). także Thietmar odróżniał Polaków po
> stroju.
> Wiadomo też, że Polacy i północni Rusini nosili na modłę normańską długie
> włosy i brody, a Rusini południowi wygalali się na łyso.
> T.
>

Sława!

Bardzo ciekawy aspekt poruszyłeś.

Ciekawe skąd wzieły sie nasze podgolone łby szlacheckie?

A jeszcze ciekawszą fryzurą jest kozacka przypomijnająca i jakies chińsko-
japońskie warkoczyki i popularnego irokeza...

Może wprowadzic mode w subkulturze młodzieżowej fryzurę na kozaka?

Pozdrawiam!

Sarmacki gust

[ignorant11]

Sarmacki gust

Ubiór narodowy w XVII wieku

Zjawisko orientalizacji, widoczne od początku kształtowania się polskiego,
męskiego ubioru narodowego, uległo nasileniu w XVII wieku. W tym okresie
większość Polaków przejawiała sarmacki gust w urządzaniu domostw, zamiłowaniu
do wschodniej broni i oporządzenia koni, a zwłaszcza w ubiorach, które coraz
bardziej odróżniały polskich szlachciców od mężczyzn, podporządkowujących się
wskazówkom mody zachodnioeuropejskiej.
ANNA SIERADZKA 2003-08-19

Sarmatyzm w odniesieniu do ubiorów oznaczał zamiłowanie do kosztownych tkanin,
futer, szat długich i obfitych, nakryć głowy, spodni i obuwia, typowych dla
polskiej tradycji oraz własnych form fryzur i zarostu. Te wszystkie elementy
złożyły się na niepowtarzalny wizerunek Polaka-Sarmaty, utrwalony w sztuce i
literaturze.

W pierwszej połowie XVII wieku rozpowszechniły się podstawowe części ubioru
narodowego: żupan, delia, kołpak, buty z cholewami. Do kanonu szlacheckiej
garderoby wszedł kontusz, stając się na długi czas drugim, obok żupana,
podstawowym wyróżnikiem polskiej mody.

Kontusz był w Polsce używany co najmniej od lat trzydziestych XVII wieku, ale
jego pierwsze przedstawienia ikonograficzne pojawiają się dopiero w drugiej
połowie tegoż stulecia. Ubiór ten łączył w oryginalną niepowtarzalną całość
podstawową formę tureckich kaftanów z krojem szat zachodnioeuropejskich. Z
tyłu, od linii pasa, plecy kontusza przechodziły bez przecięcia do jego dolnego
brzegu, tworząc długi, wąski prostokąt, zwany "słupem". Po obu stronach
tegoż "słupa" doszywano od talii w dół kloszowe boki. Drugą wyróżniającą cechą
kontusza były rękawy: wszyte do podkrojonych pach, szerokie u góry i zwężające
się przy dłoniach. Dopiero od końca XVII wieku rękawy te rozcinano od ramienia
do łokcia lub na całej długości, co stworzyło zwisające po bokach lub odrzucane
do tyłu wyloty, tak charakterystyczne dla wyglądu polskiej szlachty w następnym
stuleciu. Z przodu kontusz był początkowo otwarty na całej długości, ukazując
spodni żupan, bądź przepasany w talii kontuszowym pasem z tkaniny. W XVII
stuleciu większość kontuszy, pełniących rolę reprezentacyjnego okrycia
wierzchniego, była podbijana futrem i zaopatrzona w szalowy, futrzany kołnierz.

Zdegradowany do roli ubioru spodniego żupan widoczny był tylko z przodu, spod
rozchylonego kontusza. Dbano jednak o odpowiedni dobór tkanin i barw tych dwu
podstawowych części stroju, zestawiając je kontrastowo lub harmonijnie - w
odświętnych szatach preferowano nadal wszelkie odcienie czerwieni.

Żupany i kontusze wierzchnie niemal całkowicie kryły długie spodnie,
występujące wówczas jako stosunkowo wąskie portki lub obszerne, wschodnie
szarawary, zawsze wpuszczane w buty o miękkich, sięgających do kolan cholewach.

Obok kołpaków w całości sporządzonych z futra, coraz popularniejsze stawały się
niskie czapki o wierzchu z miękkiej tkaniny, ale także obwiedzione futrzanym
otokiem, Oblicze szlachcica Sarmaty znacznie różniło się od gładko wygolonych
(co najwyżej ze szczątkowym wąsikiem) twarzy zachodnioeuropejskich elegantów,
ich długich włosów czy obfitych peruk. W połowie XVII wieku Polacy mocno
podgalali włosy, pozostawiając jedynie na środku głowy sterczący czub. Za
czasów Jana III Sobieskiego nosili, tak jak król, fryzurę z włosów wysoko
podciętych na okrągło wokół głowy, z krótką grzywką nad czołem. Obowiązkowe
były sumiaste, bujne wąsy, natomiast okazałe brody stopniowo zanikały.

Najlepsze przykłady ówczesnego gustu i mody odnajdujemy na licznych
siedemnastowiecznych wizerunkach portretowych, portretach trumiennych czy w
scenach alegoryczno-rodzajowych, dokładnie i wyraźnie oddających wygląd oraz
strój Polaków. Nie bez powodu sarmacki typ malarstwa i sarmacki ubiór uznawane
są za nierozłączną całość, dobitnie wyrażającą oryginalność i wyjątkowość
polskiej kultury czasów I Rzeczypospolitej.

Anna Sieradzka jest profesorem w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu
Warszawskiego. Zajmuje się głównie sztuką polską XIX i XX wieku oraz
kostiumologią i rzemiosłem.