Stowarzyszenie "Magurycz"

tawnyroberts "Punk klei krzyże" - cz. I 11.02.08, 12:00

Wywiad z Szymonem Modrzejewskim, założycielem
Stowarzyszenia "Magurycz" ("Rzeczpospolita", 9-10 lutego 2008 r.,
dodatek "Plus Minus"). Rozmawiała Joanna Lichocka.

www.rp.pl/artykul/55362,91077.html

"Punk klei krzyże"

Należymy do kręgu, w którym cmentarz znika, kiedy traci swoje walory
wizualne. Mnie to nie daje spokoju. Nie wiem, na ile to jest kwestia
wychowania czy przywiązania do własnych idei, ale dla mnie to są
miejsca sakralne bez względu na to, czy są bardziej czy mniej
widoczne - mówi kamieniarz Szymon Modrzejewski.

Rz: Od ponad 20 lat zajmujesz się ratowaniem starych cmentarzy,
przydrożnych krzyży i kapliczek w Bieszczadach i Beskidzie Niskim.
Skąd pomysł u ciebie, warszawiaka z inteligenckiej rodziny, by, jak
to nazywasz, kleić krzyże?

Szymon Modrzejewski: Nigdy się nad tym nie zastanawiałem,
inteligentem też raczej nie jestem. Nawet nie miałem takiej
potrzeby. Jeśli już, to czuję potrzebę, by wyjaśniać, że nie
obudziłem się któregoś dnia olśniony i postanowiłem, iż będę się
takimi rzeczami zajmował. Ale ludzie wciąż pytają.

Chodziłem po Bieszczadach jak wiele osób i w końcu przyszedł moment,
że zaczęło interesować mnie coś, co wydaje mi się istotniejsze. Coś
więcej niż tylko wejść na szczyt i zaliczyć kolejne punkty górskiej
odznaki. Przestałem chodzić szlakami. To było najprostsze wyjście,
by urozmaicić wędrówki. W moim środowisku elementem rywalizacji
było – kto dalej powędruje w 24 godziny? Albo dłużej? Najlepiej
zimą, bez namiotu... Dziś powiedzielibyśmy, że to takie sporty
ekstremalne. Jak przestałem się kręcić po szlakach, to się okazało,
że jest mnóstwo czytelnych śladów, tylko trzeba nauczyć się je
czytać. I pewnego razu wszedłem na cmentarz, nie mając świadomości,
że jestem na cmentarzu.

Rz: Jak wchodzimy na cmentarz, to zwykle wiemy, gdzie jesteśmy.

S.M.: No właśnie. Cmentarze są takimi obszarami, które na ogół są
dość jasno i czytelnie wyznaczone. Schodziłem z Połoniny Caryńskiej,
a robiłem to wcześniej po wielekroć, nie mając świadomości, że
schodząc na samo dno doliny, w której tętniła wieś niemała,
przechodzi się obok miejsca, gdzie stała cerkiew i gdzie pochowani
są ludzie. Schodziłem trochę obok szlaku i wszedłem w krzaki, las
był gęsty, nie bardzo wiedziałem, czy doszedłem tam, gdzie chciałem.
Stanąłem więc na kamieniu, żeby się rozejrzeć. Pośliznąłem się,
zdarłem niechcący kawałek mchu i zobaczyłem napis... cyrylicą, dało
się go odczytać i jasne się stało, że to nagrobek, ktoś tu jest
pochowany. Przyznaję, że wprowadziło to niepokój.

Rz: I oczyściłeś ten pomnik?

S.M.: Nie od razu. Zarejestrowałem go, a po chwili okazało się, że
nie jest jedyny, że jest ich więcej. Było to miejsce nieczytelne i
zarośnięte, wtedy jeszcze granice tego cmentarza nie były dla mnie
oczywiste. Ale zacząłem tam przychodzić. Przyciągało mnie miejsce,
ten nagrobek. Zresztą to najbardziej niezwykły nagrobek, z jakim się
tutaj spotkałem. Człowiek pod nim pochowany zrobił go sam dla siebie
za życia. Nie był cechowym kamieniarzem, tylko, jak sądzę,
naturszczykiem, samoukiem.

Rz: Na czym polega ta niezwykłość?

S.M.: Większość nagrobków posiada inskrypcję poświęconą osobie,
którą upamiętnia. A tam nie dość, że inskrypcja wypełnia lico
nagrobka, to jest też na jego bokach i z tyłu. Jak na wiejski,
bojkowski grób jest bardzo rozbudowana. Bo zwykle wyryte jest: tutaj
leży ten i ten, pokój jego duszy, data śmierci, czasami urodzin. A
Hryć Buchwak, który jest tam pochowany, w inskrypcji poza wyznaniem
wiary pisze też do żony i dzieci, że oddaje się we władanie Boga i
by się nie martwili, bo na pewno wszystko będzie w porządku. I że
ich także oddaje opiece boskiej. Rzadko spotyka się tak rozbudowane
inskrypcje.

Rz: I to był punkt zwrotny?

S.M.: Tak. Ktoś mógłby powiedzieć, że to był rodzaj objawienia.
Dotąd nie zdawałem sobie sprawy z tego, że przestrzeń, która dla
mnie była pustką, jest nią tylko pozornie i od bardzo niedawna. Ale
też poza cmentarzem nie zostało z tamtej miejscowości prawie nic.
Jest miejsce po cerkwi, dwie, trzy piwnice i bezcenny cmentarz.
Wiele lat później odsłonięto podmurówkę dworu i karczmy. I koniec.
Ta gmina była jedną z najliczniej zaludnionych w przedwojennej
Polsce, zamieszkana przez Bojków, Rusinów czy górali karpackich, jak
kto woli. Zostali wysiedleni, część na tereny sowieckiej Ukrainy,
część potem w ramach akcji „Wisła”. W 1947 roku zrobiło się tu pusto.

Zacząłem szukać tego, co dawałoby obraz tamtej rzeczywistości,
ocalałych okruchów. A ocalał kamień. I nie jest to tylko materialny
ślad, ale i duchowy. Mnóstwo mówi o różnych aspektach życia tych
ludzi. Cmentarze cum tacent clamant (milcząc wołają), trzeba tylko
to wołanie usłyszeć. Myślę też, że to ogromna satysfakcja dla ludzi,
gdy przychodzą i widzą krzyż zwalony, potłuczony na kilkanaście
kawałków, a później się okazuje, że naprawienie go nie jest takie
trudne. Gdy czasem pokazuję zdjęcia tego, co naprawialiśmy, ludzie
robią wielkie oczy, bo trudno im jest sobie wyobrazić, że coś tak
zniszczonego można uratować.

Rz: Jaki był najstarszy nagrobek, który naprawiałeś?

S.M.: Najstarszy, którym się zajmowaliśmy, i w ogóle najstarszy w
Bieszczadach polskich nagrobek na wiejskim cmentarzu, to XVII-
wieczna piaskowcowa płyta z Chmiela, gdzie jest pochowana kobieta o
trudnym do ustalenia nazwisku. To jest najprawdopodobniej 1644 rok.
My ten nagrobek tylko oczyściliśmy, podnieśliśmy nieco ponad poziom
ziemi. Prawdopodobnie był kiedyś ulokowany w cerkwi, tak wynika z
przekazów, ale nie ma pewności. Natomiast jest pewne, że leżąc w
takiej pozycji, w jakiej go zastaliśmy, był narażony na zniszczenie
inskrypcji, bo leżał niemal poziomo i zatrzymywała się na nim woda.
Inskrypcja nie była już tak czytelna jak np. 20 lat temu.

Koniec XVIII w. to był czas, kiedy zaczęto wyprowadzać cmentarze
poza okolicę świątyń. Nie wiem do końca, jak to było w całej
Europie, ale na pewno w Galicji zostało to zarządzone wcześniej niż
np. w Paryżu. I wtedy też pojawiła się ochota do indywidualizowania
pochówków i ich oznaczania. Zdecydowany boom na nagrobki – nie
chodzi tylko o Bieszczady, ale o całą Polskę i Europę – to tak
naprawdę połowa XIX wieku i później. Tylko trzeba pamiętać, że dla
mieszkańców wsi były to bardzo kosztowne rzeczy. Są takie
miejscowości jak Wisłok, gdzie przed II wojną światową mieszkało
ponad 3,5 tys. mieszkańców. I na dwóch cmentarzach, które tam
funkcjonowały, jest 30 nagrobków, które powstały w ciągu pół wieku.
To dowodzi, jak niewiele osób stać było na nagrobek. Gdzieś
wyczytałem, że – mówię o Bojkowszczyźnie, o Bieszczadach szeroko
pojętych – wart był parę wołów, a to był majątek.

tawnyroberts "Punk klei krzyże" - cz. II 11.02.08, 12:07

Rz: Gdy zająłeś się cmentarzami w Bieszczadach, to w pierwszych
latach mówiłeś: ludzie patrzą i mają mnie za wariata.

S.M.: Tak to wyglądało. Przyznaję, że jak zapaliłem się do tego, to
w ogóle niespecjalnie reagowałem, na to, kto, co mówi. Podejrzewano
mnie o to, że chodzę tam i wykopuję jakieś rzekome skarby, że mam
jakąś wiedzę tajemną i o coś dziwnego, a mrocznego chodzi mi
zapewne. Zresztą później, jak zaczęły się obozy Magurycza,
wielokrotnie podejrzewano nas, że jesteśmy nasłani i szukamy
skarbów, bo Ukraińcy na pewno coś tam zakopali. To świadczy przede
wszystkim o tym, że ci, którzy nas o to podejrzewali, posiadali
marną wiedzę na temat terenu, bo to wprawdzie były niegdyś gęsto
zaludnione tereny, ale i bardzo biedne.

Żyjemy w kręgu kulturowym, w którym cmentarz jest postrzegany jako
miejsce groźne, straszne, smutne, niebezpieczne. I obcowanie z nim,
jakaś specjalna atencja dla takich miejsc, rodzi niepokój w
ludziach. Nawet w turystach wędrujących z plecakami. Teraz jest ich
coraz mniej, ale nawet wśród nich wiedza o tym, po czym się
poruszają, bywa znikoma. Choć myślę, że większość musiała o coś
zahaczać wzrokiem, co budziło jakieś skojarzenia, niepokój. Jak się
idzie przez dolinę, w której była wieś, i widzimy drzewa owocowe,
które tworzą jakiś porządek, no to widać, że to sad. Dla mnie po
pewnym czasie przestało być problemem rozpoznanie miejsca, w którym
stała cerkiew. Nawet jeżeli nie miałem mapy sprzed wojny, to
wyraźnie to miejsce wskazywałem. I czułem, że czytam tę pustkę.

Rz: Skąd ta potrzeba oznaczania, przywracania krzyży, kapliczek,
nagrobków?

S.M.: Należymy do kręgu, w którym cmentarz znika, kiedy traci swoje
walory wizualne. Mnie to nie daje spokoju. Nie wiem, na ile to jest
kwestia wychowania czy przywiązania do własnych idei, ale dla mnie
to są miejsca sakralne bez względu na to, czy są bardziej czy mniej
widoczne. Nie widzę powodu, żeby je desakralizować, zwłaszcza gdy są
to jedyne ślady po wsi, po ich mieszkańcach.

Suma tych znaków, te krzyże przydrożne, fundamenty cerkwi, cmentarze
wyznaczają obszar dawnego świata, bez którego tego dzisiejszego by
nie było. Krzyż stawiano często na początku wsi. A pańszczyźniany,
na pamiątkę zniesienia pańszczyzny, gdzieś na końcu wsi. Jest to
część krajobrazu kulturowego.

Rz: Jak się nauczyłeś tej pracy?

S.M.: Pojechałem na pierwszy obóz zorganizowany przez Stanisława
Krycińskiego, to on wymyślił, żeby cmentarze remontować społecznie.
Dostałem młotek, dłuta, kamień. Trochę uporu i się okazuje, że to
można poskładać, posklejać, wypionować. Ale bywa, że ludzie mówią po
naszej wizycie – ten cmentarz to był taki fajny, zarośnięty, takie
romantyczne ruiny. To jest zły trop, marny punkt widzenia – chcemy,
żeby ktoś po nas też miał szansę coś zobaczyć.

Rz: Czy teraz też natykasz się na przykłady dewastacji? Tej
współczesnej?

S.M.: W Krakowie na cmentarzu podgórskim jest kilkadziesiąt poważnie
zdewastowanych nagrobków. Z gwiazdami Dawida wymalowanymi farbą albo
z poprzewracanymi krzyżami. Nie rozumiem, jak tak bogate miasto nie
jest w stanie tego naprawić. Mamy swoje plany, ale może tam
wpadniemy na chwilę, dla przykładu. Tu w górach ostatni znany mi
wypadek to dewastacja nagrobków na cmentarzu greckokatolickim w
Szklarach, nieistniejącej wsi na południe od Rymanowa. To był 1993
albo 1994 rok, panowie przejechali ciągnikiem gąsienicowym po
nielicznych zachowanych nagrobkach na cmentarzu cerkiewnym. Z rozmów
wynikało, że im wygodnie było akurat tędy jechać.

Rz: Ratujecie głównie cmentarze greckokatolickie.

S.M.: Dlatego, że tutaj, w Beskidzie Niskim, stanowią większość, w
ogóle Karpaty to główne miejsce naszych działań. W Bieszczady
regularnie wracamy. U stóp wododziału Karpat większość cmentarzy
wyremontowaliśmy. Ale bywa, że ktoś się dziwi, że myśmy w ogóle coś
tam kiedyś robili. Bo cmentarze zarastają. Nie jesteśmy w stanie
blisko setki cmentarzy, którymi się zajmowaliśmy, odwiedzać i
odkrzaczać regularnie, ale nagrobki stoją, a nie leżą.

Rz: A miejscowe władze lokalne tego nie robią?

S.M.: Gdy chodzi o miejsca, gdzie nic już nie istnieje poza
cmentarzem, to w optyce władz lokalnych są one rejonem abstrakcji.
Jeszcze u siebie, gdzieś obok sklepu czy urzędu, to bywa, że
zadbają. Ale na odludziu, w pustej dolinie? Jest trochę takich
miejsc, gdzie udało nam się ludzi może nie tyle zarazić ideą samego
utrzymywania tych miejsc, ile nakłonić do zadbania, by miały jakiś
czytelny charakter, także po to, by nie były bezczeszczone.

Rz: Może jest tak, że gdy nie ma potomków ludzi, którzy leżą na tych
cmentarzach, to one są martwe? Może trzeba pozwolić im umrzeć?

S.M.: W to, że zawsze gdzieś są jacyś potomkowie, nie wątpię. Nawet
jak się patrzy na Żydów polskich, to się okazuje, że jednak ciągle
można odnaleźć ludzi mniej lub bardziej bezpośrednio związanych z
bardzo małymi miejscowościami. Cmentarze pełne są ludzi, bez których
świat nie mógłby istnieć. Ten, który zastajemy w takiej czy innej
formie, był przez nich współtworzony. I to jest fajne, to mi się
podoba, i nie widzę powodu, żeby o tym zapominać i przestać dbać o
ich, nasze miejsca. W Smolniku nad Sanem, a właściwie w miejscu, w
którym był kiedyś Smolnik, widać jeszcze ślad starej drogi, pola, na
których stały domy, a które zaorano, by nie było śladu domostw ani
drzew owocowych, studni, piwnic. Cerkiew na grzbiecie zbocza wygląda
kosmicznie, nic wokół niej nie ma. Prócz cmentarza, na którym jest
parę nagrobków. Przyjeżdżaliśmy tam przez kilka lat kleić nagrobek
rozwarstwiony, co było skutkiem przewrócenia go, na 250 kawałków. W
1995 roku nagle pojawił się tam na cmentarzu jakiś człowiek. Dość
dziwnie ubrany – rzucało się w oczy, że nie jest tutejszy. Bez trudu
można było dojrzeć w nim potomka wysiedlonych. Ten człowiek
popatrzył na nas. Nic nie powiedział. I odszedł. W którymś momencie
zaciekawiony jego nieobecnością oderwałem się od pracy i idę.
Patrzę, a on klęczy przed cerkwią i płacze. Nie umiem się zachować
jak dziennikarz. Ja tego człowieka nie tknąłem, o nic nie zapytałem.
Po prostu poszedłem do pracy. Co miałem innego zrobić? Pogłaskać go?
Odpowiedź na pytanie o sens naszej pracy była i wtedy, i teraz dla
mnie oczywista.

Potem udało mi się z nim porozmawiać. Przyjechał z Ukrainy po prawie
50 latach. Był w szoku. Przyjeżdżając, nie spodziewał się, że będzie
tak samo, ale nie spodziewał się też, że nie ma nic. Był też
zdziwiony naszą obecnością. Powiedział, że bardzo dziękuje i tyle.

Rz: Naprawiacie groby polskie, rusińskie, żydowskie. Czasami można,
w kontekście tego, co robisz, usłyszeć albo przeczytać zdania o
spłacaniu długu. Że przyjechałeś tutaj, żeby odkupić nasze winy
wobec innych narodów. Jak na to reagujesz?

S.M.: Źle. Wysypką. To nie było tak, że któregoś dnia coś mnie
olśniło i powiedziało mi – zrób to, bo to dobrze wpłynie na stosunki
polsko-ukraińskie, polsko-rusińskie, polsko-łemkowskie, polsko-
żydowskie, polsko-ewangelickie, polsko-tatarskie. Kiedy zacząłem się
tym zajmować, w ogóle miałem blade pojęcie o tym, jak bardzo to są
nabrzmiałe historie, jak bardzo obciążone są dziesiątkami
koszmarnych wydarzeń i stereotypów. Każdy z nas jest na swój sposób
jedyny. W tym sensie jesteśmy różni i tworzymy różnorodność. Były i
myślę, że są na świecie takie miejsca, gdzie ludzie różnych kultur i
różnych religii jakoś mogą ze sobą współżyć, współistnieć.
Przywracanie pamięci o tym nie jest spłacaniem długu, tylko
uświadamianiem, że to możliwe.

tawnyroberts "Punk klei krzyże" - cz. III 11.02.08, 12:18

Rz: Od ponad 20 lat organizujesz obozy dla chętnych, którzy tak jak
ty, całkowicie, społecznie remontują cmentarze.

S.M.: Muszę przyznać, że z takim ustawowym wolontariatem to raczej
mamy mało wspólnego, bo u nas pracuje się od świtu do nocy. Jak
trzeba, to nawet do rana. I ludzie jakoś dają radę. To dowodzi, że
jak im zaszczepić ideę, to się okazuje, że to wcale nie jest trudne.
I że naprawdę są w stanie dużo poświęcić, żeby skleić ten czy inny
krzyż, macewę czy inny nagrobek, czyjkolwiek on jest. Czy pracować w
padającym śniegu, czy jeść marchewkę przez tydzień, bo nie ma
pieniędzy na jedzenie.

Rz: Jacy ludzie przyjeżdżają najczęściej na obozy Magurycza?

S.M.: Na początku to byli głównie ludzie na przełomie liceum i
studiów albo początkujący studenci. Teraz to się trochę zmieniło. To
w większości są osoby na studiach, zbliżające się ku ich końcowi, i
osoby trzydziestoparoletnie, i starsze. Jeden chłopak, dyrektor w
dużej międzynarodowej firmie, przyjeżdża regularnie. Bierze urlop
specjalnie po to, żeby przyjechać do nas i pracować. Ludzie są tak
różni jak te cmentarze.

Rz: Ty też się wyróżniasz. Jesteś punkiem z irokezem na głowie i
dłutem w ręku. To może szokować.

S.M.: No tak, wiedziałem, że nie może się obejść bez tego wątku. Że
punkowiec, że to i tamto, i w ogóle nie wiadomo co. Ale jak ktoś coś
wie o ruchu punkowym, to znajdzie związek, zbieżność bez trudu. Te
cmentarze, nagrobki, które naprawiamy, to margines traktowany jak
śmieci historii, niedostrzegane i wyrzucane poza nawias. Ruch
punkowy gromadził ludzi w jakimś sensie wykluczonych, pozostających
poza głównym nurtem społecznym, tak jak te cmentarze pozostają
wykluczone. No więc oswajamy te cmentarze, chcemy, żeby były żywe,
żeby je rozumiano, to takie kamieniarstwo w służbie hermeneutyki.

Rz: A czy Łemkowie, Bojkowie, którzy tu zostali, wrócili, mieszkają
teraz, wspierają to, co robicie? Doceniają, co robicie dla nich?

S.M.: I tu jest właśnie błąd logiczny. Tak naprawdę nie robimy tego
dla nich – chociaż mam nadzieję, że cieszy ich to – tylko dlatego,
że uważamy, iż to jest sensowne. Nie należy spodziewać się po żadnej
mniejszości ani większości, że będzie się zajmować szczególnie
dziedzictwem kulturowym, nawet kiedy pojawia się możliwość
wynarodowienia. Chodzi mi o to, że jeśli społeczność traci jakieś
cechy, które świadczą o tym, że stanowią wspólnotę, to nie będzie
mieć jakiegoś specjalnego ciśnienia, żeby o to swoje dziedzictwo
kulturowe dbać. Dla nich teraz ważniejsze jest, żeby kupić nową
lodówkę czy plazmę, niż to, żeby zadbać o krzyż przydrożny czy jakiś
stary nagrobek rodziny, której już dawno nie ma. I tak naprawdę to
dla nich jest niezręczna sytuacja, że tu obcy ktoś, z zewnątrz, nie
autochton, zajmuje się ich sprawami i to w momencie, kiedy oni się
tymi sprawami nie zajmują wcale lub tylko sporadycznie. Tyle że
uważam, iż to także moja sprawa.

Rz: Twój sąsiad mówi, że to musi drażnić. Przyjechał Lach z
grzebieniem na głowie i naprawia łemkowskie krzyże.

S.M.: Nie do końca tak jest, ale faktem jest, że absolutnie nie
wierzą w to, iż robimy to społecznie, zdecydowana większość ludzi
podejrzewa albo jest przekonana, że na tym zarabiam. Są takie
miejsca, gdzie się do nas przekonali, nawet są gotowi do pomocy,
zaakceptowali nasze istnienie. Trzeba tylko przyjeżdżać na dwa,
cztery tygodnie rok po roku. To metoda małych kroków. Powoli
konstruujemy rzeczywistość, a nie ona nas.

Rz: Jeżeli liczysz to, co zrobiłeś, to liczysz cmentarze, krzyże czy
groby?

S.M.: Chcesz trochę statystyki? Wchodzimy w 22. rok działalności
tego przedsięwzięcia i on zacznie się wystawą w Gorlicach
pokazującą, co robimy. W ciągu 21 lat byliśmy w 80 miejscowościach,
w których remontowaliśmy prawie 100 różnych cmentarzy. Rok temu
oficjalnie zarejestrowaliśmy stowarzyszenie Magurycz. Zaraz potem
dostaliśmy cztery nagrody za to, co robimy. Miłe te nagrody, ale nie
w tym rzecz.

Rz: No dobrze, była statystyka, pomówmy jeszcze o mistyce. Chcę
zapytać, czy przodkowie, ci z tamtej strony...

S.M.: Dają znaki? Tak. Bo im się podoba to, co robisz, albo chcą
powiedzieć, patrz coś narobił, popraw. Były takie przygody. Zawsze
można powiedzieć, że da się je na milion sposobów wytłumaczyć,
ale... Na cmentarzu w Berehach, tam, gdzie to wszystko się dla mnie
zaczęło, kilka lat później pracowaliśmy. Była strasznie podła
pogoda, lało, wiało. Mamy zwyczaj, że na koniec pracy zapalamy
świece czy znicze. Tym razem zapaliliśmy dwie czy trzy świeczki
wcześniej, ale one gasły co chwila, bo padało. Przechodząc, po raz
kolejny zapaliłem te świeczki. Wróciłem do swojej pracy, w którymś
momencie zerknąłem na nie odruchowo i one zgasły. Robiłem dalej
swoje, nagle odwróciłem się… a one się paliły.

Rozejrzałem się, bo może któryś z nas przechodził i je zapalił, ale
nie, wszyscy na swoich miejscach. Przyznam, że się nie
zastanawiałem, czy to możliwe, czy nie, tylko wydało mi się to
rodzajem pozytywnego znaku. Ale opowiem o znaku od żywych. Na tym
samym cmentarzu kilka lat wcześniej widziałem niemal co dzień
staruszka wypasającego owce. Nie wiem, jak miał na imię, nazywali go
dziadek Kapes. To już był czas, w którym obszar tego cmentarza był
mi dokładnie znany. A dziadek był małomówny, przynajmniej w stosunku
do mnie. Milcząc, przemierzał ścieżkę obok cmentarza. Któregoś dnia
na tej ścieżce zastałem oparty o drzewo krzyż, żelazny, kuty.
Charakterystyczny krzyż, który bez wątpienia wieńczył którąś z kopuł
cerkwi. Zdziwiłem się, przechodziłem tyle razy, a nie było go tu.
Wziąłem ten krzyż. Bałem się, że ktoś go zabierze. Jest to przykład
rzadkiego w tej chwili kowalstwa i jest bezcenny, i po prostu
niezwykły.

A po latach miałem wyrzuty, że może powinienem na tej ścieżce go
zostawić. Wiele lat później, już po śmierci dziadka Kapesa, idę o
wschodzie słońca po połoninie nad Berehami i spotykam tam jego
wnuka, Adama. Dość rzadkie spotkanie zważywszy porę.

Powiedział, że coś dla mnie ma. Przychodzę do niego, a on przynosi
krzyż. Do pary, do tamtego. Ludzie do tych rzeczy mają różny
stosunek. Dla mnie te nagrobki, krzyże przydrożne są bezcenne. Warte
więcej niż dzieła Michała Anioła czy Rodina. I patrzę na ten krzyż,
a Adam mówi: dziadek kazał ci to dać. Zrozumiałem, że dziadek Kapes
uważał mnie za osobę stosowną, żeby jej te krzyże z nieistniejącej
cerkwi przekazać. Okazuje się nagle, że on obserwował te starania,
przyglądał się temu, co robię. Tych dwóch krzyży nie oddam.
Rozumiem, że oba pochodzą z cerkwi w Berehach. Chciałbym wiedzieć,
jak wyglądała. Nie znalazłem do tej pory żadnego jej zdjęcia,
żadnego wiarygodnego opisu. Szukam.

Szymon Modrzejewski (ur. 1969) od 1987 r. zajmuje się porządkowaniem
i rekonstrukcją cmentarzy wszystkich wyznań i innych zabytków
kultury materialnej na obszarze Bieszczadów, Beskidu Niskiego i
Roztocza. W trakcie obozów remontowych, które prowadzi, zabiegom
konserwatorskim poddano prawie 900 obiektów. Od zeszłego roku jego
Nieformalna Grupa Kamieniarzy „Magurycz” przekształciła się w
stowarzyszenie. Więcej informacji: www.magurycz.org/

P.S. W papierowym wydaniu "Rzeczpospolitej" wywiad ukazał się pod
tytułem "Czytam tę pustkę".

piotrzr Piekna aktywnośc :) 11.02.08, 21:26

Od lat obserwuję i podziwiam działalność i Towarzystwa i osób wymienionych w
cytowanym artykule.
To dzięki Nim nie giną materialne pamiątki bytności Ukraińców na Zakierzoni ;)
- wolyniak2 Re: Piekna aktywnośc :) 09.03.10, 20:54
  
  Tawny napisał "Idea pracy na cmentarzach jest apolityczna, nie służy żadnej instytucji, kultowi, nie głosi żadnej jedynie słusznej wizji
  historii, nie wynika też z inspiracji religijnej, a odwołuje się do wrażliwości i potrzeby służenia. Jej istota tkwi w fascynacji różnorodnością i możliwością współistnienia tego, co zdaje się antynomią."
  Natomiast piotrunio jak zwykle "Od lat obserwuję i podziwiam działalność i Towarzystwa i osób wymienionych w cytowanym artykule. To dzięki Nim nie giną materialne pamiątki bytności Ukraińców na Zakierzoni"
  
  Radzisz innym, by czytali ze zrozumieniem, miotasz obelgi, naśmiewasz się. A warto zacząć najpierw od siebie!

darino poradnik "Kamienie są lekkie" 29.05.08, 10:05

Magurycz wydał taki 12-stronicowy poradnik. Czy są jacyś chętni na
bezpłatne egzemplarze ? Chętnie prześlę.

tawnyroberts Re: poradnik "Kamienie są lekkie" 29.05.08, 10:53

Ja, ja!!! Jeśli poradnik jest w formie pliku, to możesz przesłać
na "gazetową" pocztę. Pozdrawiam i wielkie dzięki!
- darino Re: poradnik "Kamienie są lekkie" 29.05.08, 11:39
  
  Na razie otrzymalem wiadomość, że jest już gotowy. Odbiór ze
  względów logistycznych pewnie za parę dni, ale już pytam, żeby
  wiedzieć, jakie jest zapotrzebowanie. Poradnik jest "papierowy", ale
  mogę zeskanować i przesłać. Poczekam jeszcze na następne ewentualne
  zgłoszenia, i wtedy zamówię odpowiedną ilość. Pozdrowienia !
  - tawnyroberts Re: poradnik "Kamienie są lekkie" 29.05.08, 13:26
    
    No to nie pozostaje mi nic innego jak tylko czekać. Myślę, że
    papierową wersję poradnika "wyciągnę" od Szymona w czasie lipcowego
    obozu w Tyrawie. Skany przydałyby mi się wcześniej w związku z
    pracami na cmentarzu w Wołodziu. Stąd jeśli mógłbyś mi je podesłać
    byłoby extra!
dymek25 Re: poradnik "Kamienie są lekkie" 29.05.08, 14:24

Jestem chętna, nawet za opłatą. Czy adres podać, czy go gdzieś jeszcze masz? Tylko prosiłabym po 23.06, bo wyjeżdżam.
- darino Re: poradnik "Kamienie są lekkie" 30.05.08, 08:28
  
  Niestety adres gdzieś przepadł. Myślę, że szybciej znalazłbym Cię
  osobiście, niż Twój adres na moim biurku lub półce :)))
  Oczywiście prześlę broszurę, obejrzysz i ocenisz. Dobrowolne datki
  na "Magurycz" oczywiście zawsze mile widziane :)))
  Pozdrawiam !!!
mariusz9959 Re: poradnik "Kamienie są lekkie" 29.05.08, 17:56

Ja też Darku proszę o egzemplarz i z przyjemnością go odbiorę
osobiście a gdyby przy tym był jeszcze Igor to pewnie nie przyjdę
sam.( Dziewczyny orzekły, że to bardzo przystojny gość)
kokode Re: poradnik "Kamienie są lekkie" 27.04.11, 21:46

Dario, ja poproszę!!! Bardzo... bardzo... bardzo...

surowiczny rozsyłanie 30.05.08, 06:52

mi przypadła funkcja kolportażu w/w przewodników

-> tawnemu wyślę ok 50 sztuk wraz z zaległymi kartami cmentarzy
-> mariusz - teraz pracuje z ihorem (jeżeli to ten) ;) przewodniki dla ciebie
wiec beda czekac u nas lub u darka
-> dymek , podaj najlepiej darkowi adres, lub mi na mejla - wyślemy

pozdrawiam

darino Re: rozsyłanie 30.05.08, 08:30

Fajnie, że Tawny tyle dostanie - myślę, że w naszej okolicy i
we "Wrotach" znajdzie się trochę osób zainteresowanych tematem.
- tawnyroberts Re: rozsyłanie 30.05.08, 11:29
  
  Dzięki chłopaki za takie wyróżnienie (aż tyle egzemplarzy). Ciężko
  będzie znaleźć tylu chętnych na poradniki, ale obiecuję, że dołożę
  starań, aby jak największa ich ilość trafiła w powołane ręce.
  Pozdrawiam!
  - darino Re: rozsyłanie 30.05.08, 12:22
    
    Na pewno warto podrzucić do gimnazjum w Birczy - sprzątali kirkuty w
    Birczy i Rybotyczach.
tawnyroberts Karta cmentarza i poradnik - przypomnienie 27.06.08, 09:42

Hej Surowiczny, przypominam się w związku z kartami cmentarza i poradnikiem
"Magurycza". Miałem nadzieję, że Cię "dopadnę" w Roztoce, ale się nie udało.
Wybierasz się może w lipcu na obóz do Tyrawy?

tawnyroberts Remont cmentarza w Żukowie 30.05.08, 12:26

W dniach 27 kwietnia - 4 maja 2008 r., z inicjatywy dawnych
mieszkańców Żukowa i Freifeldu, odbył się pierwszy etap remontu
cmentarza greckokatolickiego w Żukowie (obecnie Kowalówka, gmina
Cieszanów, powiat Lubaczów). Prace wykonywali wolontariusze ze
Stowarzyszenia Magurycz z Nowicy. Jak pisze "głowa" Magurycza,
Szymon Modrzejewski udało się wyremontować, z użyciem wybranych
technik konserwatorskich, 33 nagrobki, a jest ich na cmentarzu w
Żukowie ponad 200. Na "pierwszy ogień" poszły najstarsze pomniki,
przeważnie z pierwszej połowy XIX w., należące do najciekawszych.
Niewykluczone, że już w połowie września 2008 r. odbędzie się drugi
etap robót. Chętni mile widziani!

A oto dwie fotorelacje z przeprowadzonych prac:

www.magurycz.org/rest/zukow/
jarek-surowiczny.fotosik.pl/albumy/423784.html

Żuków (Kowalówka) leży na szlaku architektury drewnianej województwa
podkarpackiego. We wsi znajduje się dawna cerkiew greckokatolicka
pw. Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy, wzniesiona w drugiej
połowie XVIII w. Po 1947 r. została zaadaptowana na rzymskokatolicki
kościół filialny pw. Narodzenia NMP. Na remontowanym cmentarzu
znajdują się ruiny murowanej, neogotyckiej kaplicy grobowej
rodziny Dernbachów pw. Zmartwychwstania Pańskiego z 1877 r.

Opracował (na podstawie wiadomości z sieci): tawny

piotrzr pytanie o wydawnictwo 30.05.08, 17:23

wprawdzie nie będę o owo wydawnictwo prosił - ale chcialbym się dowiedzie o jego
zawartośc- czy to coś w rodzaju poradnika kamieniarza czy raczej "kronika
dokonanń" ???
el-2 Cmentarz w Kowalówce 2010 11.07.10, 11:56

Niedawno miałem przyjemność odwiedzić cmentarz w Kowalówce. Zainteresowanych
jego stanem na dzień dzisiejszy zapraszam do obejrzenia krótkiej relacji wideo.

www.youtube.com/watch?v=xGfvgDLJAxM

tawnyroberts Plany "Magurycza" na 2009 rok 25.06.09, 23:32

Za kilka dni rozpocznie się kolejny, już dwudziesty trzeci,
kamieniarski sezon Stowarzyszenia "Magurycz". Warto zapoznać się z
planami Szymona Modrzejewskiego i spółki na najbliższe miesiące i
wziąć udział w jednym z obozów. Mnóstwo pracy, wspaniała atmosfera i
niesamowite przeżycia gwarantowane!

Plan działań Stowarzyszenia "Magurycz" na rzecz ochrony sztuki
sepulkralnej i małej sakralnej architektury przydrożnej w 2009 r.

Prace cmentarne:

1. Baligród, gm. w miejscu – cmentarz żydowski, zakończenie prac
remontowych przy macewach, zakończenie odkrzaczania obszaru
cmentarza (planowany termin 27.06 – 11.07).
2. Podkamień, rejon Brody, obłast’ lwowska, Ukraina – cmentarz
ukraiński pod Kamieniem, kontynuacja prac remontowych; cmentarz
ukraińsko-polski, prace remontowe przy wybranych ukraińskich
nagrobkach; Monastyr Studytów, prace remontowe przy wybranych
kamiennych detalach architektonicznych (planowany termin 25.07 -
02.08).
3. Żydowskie, gm. Krempna – cmentarz greckokatolicki, zakończenie
remontu nagrobków (planowany termin 15.08 - 30.08).
4. Ciechania, gm. Krempna - cmentarz greckokatolicki, zakończenie
remontu nagrobków (planowany termin 15.08 - 30.08).
5. Grab, gm. Krempna – greckokatolickie kapliczki przydrożne,
zakończenie remontu nagrobków (planowany termin 15.08 - 30.08).
6. Huta Polańska, gm. Krempna – cmentarz katolicki, remont nagrobków
(planowany termin 15.08 - 30.08).
7. Przysłup, gm. Uście Gorlickie – cmentarz z I wojny światowej nr
58, wstępne prace porządkowe (planowany termin 05.09 - 19.09).
8. Prowadzenie prac remontowych organizowanych przez inne
stowarzyszenia.

Działania edukacyjne i inne:

10. Organizacja konferencji poświęconej ochronie sztuki sepulkralnej.
11. Prezentowanie wystaw "Magurycza".
12. Rozbudowa archiwum sztuki sepulkralnej "Magurycza".
13. Warsztaty, których osią będzie ochrona sztuki sepulkralnej.

Więcej na:

www.magurycz.fora.pl/

tawnyroberts Efekty prac "Magurycza" w 2009 r. 07.12.09, 22:44

Kilka dni temu otrzymałem od Szymona Modrzejewskiego sprawozdanie z
działalności Stowarzyszenia "Magurycz" w 2009 r. Był to już
dwudziesty trzeci sezon ratowania zapomnianych cmentarzy przez
Szymona i spółkę. Sezon jak zwykle bardzo pracowity. A efekty jak
zawsze zdumiewające...

SPOŁECZNE DZIAŁANIA STOWARZYSZENIA MAGURYCZ NA RZECZ OCHRONY SZTUKI
SEPULKRALNEJ I MAŁEJ SAKRALNEJ ARCHITEKTURY PRZYDROŻNEJ W ROKU 2009

Magurycz, kamienie, praca społeczna – słów parę o XXIII sezonie prac:

- 29.IV–3.V, Smerekowiec, gm. Uście Gorlickie – remont nagrobka
Klimentija i Semena Jadłowskich na cmentarzu greckokatolickim oraz
krzyża przydrożnego fundowanego przez Michała i Tedoskę Hudak w 1908
r. (wyk. W. Gracoń); dotacja prywatna, środki własne Magurycza
(część prac przy wskazanych obiektach została wykonana wcześniej
przez wynajętych profesjonalistów komercyjnie).

- 12/13.V, Nowa Wieś, gm. Łabowa – cmentarz greckokatolicki,
zaawansowanie w 80% prac remontowych przy 10 nagrobkach, w tym
nagrobka o. Wasyla Maściucha, pierwszego administratora
Administracji Apostolskiej Łemkowszczyzny; dotacja Ukraińskiej
Cerkwi Greckokatolickiej, środki własne Magurycza.

- 27.VI–11.VII, Baligród, gm. w miejscu – remont kolejnych 33 macew
i dalsze odkrzaczanie kirkutu (zaawansowane w 95%); dotacja
Naczelnego Rabina Polski Michaela Schudricha, środki własne
Magurycza, darowizny, 46 obóz.

- 25.VII–8.VIII, Podkamień, rejon Brody, obłast’ lwowska, Ukraina –
cmentarz „kozacki”, rekonstrukcja trzonu krzyża z XVIII w.;
cmentarz „dominikański”, remont 12 ukraińskich i polskich nagrobków;
remont detali kamiennych w Monastyrze Studytów (dawny klasztor
dominikański); dotacja Fundacji Orange, środki własne Magurycza, 47
obóz.

- 15–29.VIII, Żydowskie, gm. Krempna – cmentarze greckokatolickie,
skomplikowany remont 4 nagrobków, zaawansowanie remontu kolejnych 4
w 50%; remont 4 kapliczek i krzyży przydrożnych zaawansowany w 60%;
odsłonięcie cerkwiska; dotacja Fundacji Wspomagania Wsi, środki
własne Magurycza, 48 obóz.

- 6–20.IX, Magura Małastowska, gm. Uście Gorlickie – cmentarz nr 58
z I W.Ś., wstępne prace porządkowe i remontowe; dotacja Rady Ochrony
Pamięci Walk i Męczeństwa uzyskana przez Stowarzyszenie Przyjaciół
Nowicy, środki własne Magurycza, 49 obóz.

- IV/XI – gromadzenie w Polsce i na Ukrainie materiałów służących
rozbudowie Archiwum Sztuki Sepulkralnej i Małej Sakralnej
Architektury Przydrożnej; dotacja Fundacji Wspomagania Wsi, środki
własne Magurycza.

- VII/VIII – prowadzenie prac remontowych na przykościelnym
cmentarzu katolickim w Tyrawie Wołoskiej we współpracy ze
Stowarzyszeniem Dziedzictwo Mniejszości Karpackich; prowadzenie prac
remontowych na wielowyznaniowym cmentarzu w Drohobyczu (Ukraina) we
współpracy z Caritasem UGKC tamże.

O słowach wypowiedzianych w sprawie ochrony sztuki sepulkralnej:

- 23/24.IV, Biała Podlaska – Międzynarodowa konferencja
naukowa „Cmentarze jako znak kultury pogranicza polsko-
wschodniosłowiańskiego”, referat poświęcony działalności Magurycza.

- 23/24.VI, Krynica – Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Łemkowie –
ostatni Mohikanie Europy?”, referat poświęcony działalności
Magurycza.

- warsztaty, prezentacje: Baligród, Biecz, Drohobycz, Gładyszów,
Maróz, Nowica, Radocyna, Rzeszów, Sanok, Tyrawa Wołoska, Żdynia.

CMENTARZE PEŁNE SĄ LUDZI, BEZ KTÓRYCH ŚWIAT NIE MÓGŁBY ISTNIEĆ...

SZCZEGÓŁY

1. Liczba wolontariuszy, którzy bezpośrednio wzięli udział w
projektach: 73

2. Liczba osób, na które projekty oddziaływały pośrednio:
- w skali regionu (4 gminy, 4 powiaty): parę tysięcy
- w skali kraju (trudne do oszacowania): około 100.000
- poza granicami (Ukraina, Pidkamiń): parę tysięcy

3. Organizacje, instytucje i osoby, które współpracowały w
realizacji projektów:
- Caritas Samborsko-Drohobyckiej Diecezji UGKC w Drohobyczu, Ukraina,
- Monastyr Studytów w Podkamieniu, Ukraina,
- mieszkańcy Smerekowca,
- Magurski Park Narodowy, Krempna,
- Stowarzyszenie Dziedzictwo Mniejszości Karpackich, Zagórz,
- Stowarzyszenie Przyjaciół Nowicy, Nowica,
- Towarzystwo „Mołoda Łemkiwszczyna”, Lwów, Ukraina,
- Towarzystwo „Łemkiwszczyna”, Lwów, Ukraina.

4. Fundusze na społeczną działalność Magurycza, których istota
pozostaje niezmienna od 23 lat, pozyskano od:
- Fundacji Wspomagania Wsi,
- Fundacji Orange,
- Naczelnego Rabina Polski Michaela Schudricha,
- darczyńców prywatnych oraz ze składek członkowskich.

5. Wykaz ważniejszych relacji w środkach masowego przekazu o
realizowanych projektach i Maguryczu:

- III/IV 2009 – „Besida”, dwumiesięcznik Zarządu Głównego
Stowarzyszenia Łemków, rok XXI, nr 2 (107), XXII sezony społecznej
pracy Magurycza i Nadsania na cmentarzach południowo-wschodniej
Polski i Ukrainy, 1987-2008.

- wywiad z Szymonem Modrzejewskim na temat pracy Magurycza
www.youtube.com/watch?v=IkmB0K-eClA

- wideoklip pokazujący prace na cmentarzu wielowyznaniowym w
Drohobyczu, które prowadził Magurycz
www.youtube.com/watch?v=xAdP6Z7fpt0&feature=fvsr

- X.2009 – miesięcznik „Bieszczady”, nr 3 (3),
10/2009, "Stowarzyszenie Magurycz – lekarze kamiennych nagrobków".

- XI.2009 – TVP3 Lublin, program Nataszy Ziółkowskiej poświęcony
działalności Magurycza.

- informacje na licznych stronach internetowych, w tym:
www.witrynawiejska.org.pl, www.beskid-niski.pl, www.national-
geographic.pl, www.pk.org.pl, www.kulturaludowa.pl,
www.twojebieszczady.pl, forum.bieszczady.info.pl.

6. Wydawnictwa:

- „XXII sezony społecznej pracy Magurycza i Nadsania na cmentarzach
południowo-wschodniej Polski i Ukrainy, 1987 – 2008”, dodruk z
wkładką o działaniach Magurycza w 2009 roku.

- „Kamienie są lekkie, czyli remonty kamiennych nagrobków – porady
praktyczne”.

7. W ramach działań w roku 2009 wyremontowaliśmy w Polsce i na
Ukrainie 61 nagrobków kamiennych na cmentarzach greckokatolickich
(Żydowskie, Smerekowiec, Podkamień), cmentarzu żydowskim (Baligród)
i cmentarzu wielowyznaniowym (Podkamień), 2 krzyże przydrożne
(Żydowskie, Smerekowiec), rozpoczęliśmy remont 2 kapliczek
przydrożnych i krzyża przydrożnego (Żydowskie, zaawansowane w 50%)
oraz rozpoczęliśmy remont cmentarza z I wojny światowej (Magura
Małastowska, nr 58). Nadto zajmowaliśmy się także ratowaniem detali
kamiennych w Monastyrze Studytów w Podkamieniu.

Szymon Modrzejewski - przewodniczący Magurycza

Copyright (c) by Stowarzyszenie Magurycz, XI.2009 r.

tawnyroberts Plany "Magurycza" na 2010 rok 08.03.10, 09:58

Otrzymałem od Szymona Modrzejewskiego wstępny plan pracy "Magurycza"
na 2010 rok, z dopiskiem: "Jeśli chcesz z nami pracować, to zastanów
się poważnie i napisz gdzie się wybierzesz". Dotyczy to także innych
bywalców forum, bo na obozach "Magurycza" pracować może każdy.
Zapraszam w imieniu Szymona!

PLAN DZIAŁAŃ MAGURYCZA NA RZECZ OCHRONY SZTUKI SEPULKRALNEJ W ROKU
2010 – SEZON XXIV

1. Berehy Górne, gm. Lutowiska, Bieszczady – cmentarz
greckokatolicki – remont wybranych nagrobków i dokumentacja – 29
kwiecień–4 maj.

2. Baligród, gm. w miejscu, Bieszczady – cmentarz żydowski –
zakończenie remontu macew, dokumentacja i odkrzaczania kirkutu – 26
czerwiec–10 lipiec.

3. Mrozy i Szeligi, gm. Ełk, Mazury – cmentarze ewangelickie –
remont nagrobków, dokumentacja, odkrzaczanie – 11–24 lipiec.

4. Podkamień, województwo lwowskie, Ukraina – cmentarz „kozacki”,
cmentarz polsko-ukraiński – remont wybranych nagrobków; Szargorod,
województwo winnickie, Ukraina – cmentarz katolicki, żydowski i
prawosławny – remont wybranych nagrobków – 25 lipiec–15 sierpień.

5. Żydowskie, gm. Krempna; Zawadka Rymanowska, gm. Dukla, Beskid
Niski – cmentarze greckokatolickie oraz krzyże i kapliczki
przydrożne – remont nagrobków oraz wybranych obiektów małej
sakralnej architektury przydrożnej – 18 sierpień–1 wrzesień.

6. Magura Małastowska, gm. Uście Gorlickie, Beskid Niski – cmentarz
z I wojny światowej nr 58 – kontynuacja remontu, prace
rekonstrukcyjne – 5–19 wrzesień.

7. Poza wskazanymi obozami może mieć miejsce szereg drobnych działań
interwencyjnych.

Podczas każdego z obozów będą także miały miejsce warsztaty
poświęcone ochronie szeroko pojętego dziedzictwa kulturowego, a w
szczególności sztuki sepulkralnej.

KAMIENIE SĄ LEKKIE!
POWODZENIE WSKAZANYCH OBOZÓW ZALEŻY OD TWOJEGO UDZIAŁU I POZYSKANIA
FUNDUSZY, O KTÓRE STARANIA TRWAJĄ (jasność w tej materii będziemy
mieli w czerwcu). TERMINY MOGĄ ULEC ZMIANIE!

UWAGA!!!
Na forum Magurycza (www.magurycz.fora.pl) w wątku „Planowane
obozy Magurycza w 2010 roku” dla każdego ze wskazanych obozów
założony jest osobny temat. Tam też, po zalogowaniu się na forum,
należy zaznaczyć swój akces, jednocześnie wysyłając na adres
szymon@magurycz.org zgłoszenie, które powinno zawierać: imię,
nazwisko, adres aktualny i zameldowania, e-mail, telefon i obozy, w
których chcesz wziąć udział!

Szymon Modrzejewski, przewodniczący "Magurycza"

tawnyroberts Ocalić Berehy Górne 22.06.10, 12:57

W jednym z ostatnich numerów "Naszego Słowa" pojawił się relacja
redaktora naczelnego tej gazety - Jarosława Prystasza z
obozu "Magurycza" w Berehach Górnych. Prace miały miejsce w czasie
majowego długiego weekendu. Poniżej tłumaczenie artykułu.

"Ocalić Berehy Górne"

Cmentarze są pełne ludzi, bez których świat nie mógłby istnieć*

*Koniec*

Pomiędzy Połoniną Caryńską i Wetlińską do 1947 r. była wieś Berehy
Górne. Ze stu gospodarstw pozostało jedno. To rezultat walk UPA z
polskim Korpusem Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW) wiosną 1946 r.
Jedynym świadkiem tego, że tutaj była wieś stał się greckokatolicki
cmentarz. Znajduje się on przy szlaku turystycznym. W latach 1960-
1962 i cmentarz mógł zniknąć: wówczas nagrobnych kamieni używano
jako tłucznia dla wzmocnienia budowanej drogi – bieszczadzkiej
pętli. Zachowało się tylko kilkanaście grobów.

*Szymon*

24 lata temu Szymon Modrzejewski zaszedł na ten cmentarz jako
turysta. Przypadkowe zejście z turystycznego szlaku zmieniło życie
tego człowieka, a także cmentarzy, zwłaszcza w Berehach. Wewnętrzny
głos nakazał Szymonowi szukania możliwości odnowienia tego i innych
bieszczadzkich cmentarzy. Uświadomienie sobie faktu, że ludzie
niszczyli nagrobki podziałało na wyobraźnię młodego warszawianina.
Przyłączył się do obozów, jakie organizował Stanisław Kryciński w
ramach grupy „Nadsanie”. W 1989 r. trzeci konserwatorski obóz miał
miejsce w Berehach Górnych.

- Po roku (w 1987 r. – przyp. J.P.) poznałem Stanisława
Krycińskiego. Pod koniec lat siedemdziesiątych wraz ze Studenckim
Kołem Przewodników Beskidzkich rozpoczął on akcję opisywania i
rejestrowania wszystkiego, co zachowało się na tych ziemiach. Ale to
nie wystarczało i zaczął remonty. Znajomi powiedzieli mi, że tutaj w
Berehach, w bazie namiotowej, ten człowiek organizuje obóz. To był
pierwszy obóz „Nadsania”. Ja się na tym nie znałem, ale kiedy
usłyszałem, że ktoś chce coś zrobić z cmentarzami, od razu tam
pojechałem. A potem zacząłem patrzeć na Bieszczady zupełnie inaczej.
Zacząłem odkrywać dla siebie nowe miejsca. Chodziłem, szukałem
miejsc, map, cmentarzy. Większość wsi zrównana z ziemią. Jedyne co
po nich zostało to cmentarze, resztki budynków, młynów, dworów.
Wywołało to u mnie poczucie niesmaku.

*Wieś*

- Nagle przeczytałem, że tutaj stała cerkiew, był cmentarz, prawie
tysiąc mieszkańców. To była normalna wieś – wspomina Szymon. Jego
ocena sytuacji była jednoznaczna: - Nagle okazało się, że nic po
nich nie zostało... Ja także mam bliskich pochowanych na
cmentarzach. Chciałbym tam powracać. I zaczyna nad tobą panować
przejmujące odczucie, że wszystko rozkłada się w przyrodzie. A tutaj
chodzi o to, żeby tę pamięć jak najdłużej zachować. Po latach
uświadamiasz sobie, że ludzie różnych kultur, narodowości potrafili
wspólnie żyć. Wszystko, co przyniosła ze sobą II wojna światowa,
pokazuje, jak łatwo można popchnąć ludzi do nierozumnych działań.
Bojkowska kultura w Polsce została w istocie całkowicie zniszczona.
Było kilkadziesiąt świątyń, a ocalała na swoim miejscu jedna
bojkowska cerkiew w Smolniku. To dramat, że ten region został tak
okrutnie zubożony. Mamy tutaj park narodowy, który przyciąga ludzi,
ale nie byłoby go, jakby ludzi nie wysiedlono. To złośliwość
historii. Ta pustka, w jakiej można wiele rzeczy ujawnić i odsłonić,
jest tylko wyimaginowana. Mam to w świadomości, widzę tę wieś żywą.
Odbywają się tutaj msze, pogrzeby, wesela... Niektórych mieszkańców
personalizuję... Był Iwan Buchwak, Hryć Buchwak, Paraska Buchwak...
To konkretni ludzie, chociaż nie mam pojęcia, jak oni wyglądali.
Jednak są oni wyczuwalni.

*Cmentarz*

- Na takie kamienne, nagrobne cokoły mało kto mógł sobie pozwolić.
Większość albo niczego nie miała, albo tylko maleńkie kamienne
cokoliki z krzyżem. O tej porze roku widać rzeźbę cmentarza –
pagórki grobów. Kiedy spojrzysz, to widać nasypane mogiły, których
niedługo pewnie nie będzie. Ja już 24 lata przychodzę regularnie na
ten cmentarz i jego rzeźba jest w coraz gorszym stanie. To także
złośliwość losu: my remontujemy nagrobne pomniki najbogatszych
mieszkańców wsi – zauważa dalej Szymon.

*„Ten kamień Hryć Buchwak zrobił swoimi rękami – 1926”*

- Hryć musiał być kamieniarzem. Nawet jak sam się uczył, to był
kamieniarzem, ponieważ sam sobie wyrzeźbił kamień nagrobny... Gdyby
przyglądnąć się wyrzeźbionym literom na nagrobku jego ojca Iwana, to
widać, że już wtedy umiał rzeźbić pomniki. To ta sama Hryciowa ręka.
Jeśliby rozmawiać o kanonach i wzorach w rzemiośle kamieniarskim, to
często ciężko odróżnić, kto zrobił dany pomnik i skąd on pochodził,
bo to były standardy, jakich nie można było przekraczać. A Hryć
robił sobie tak jak chciał. Te pomniki są absolutnie niepowtarzalne.
Świętość tego miejsca jest oczywista, ale te mogiły są najbardziej
cenne. To nie oznacza, że inne mniej szanuję. Żyjemy w kulturze,
jaka potrzebuje znaków, symboli, czegoś jasnego. Jeśli tutaj nie
będzie żadnego kamienia nagrobnego, to ten cmentarz będzie mentalnie
stracony. Myślę, że to nasz obowiązek: zadbać o pamięć tych ludzi.
Tym bardziej, że, poza wszystkimi kontekstami, oni w niczemu nie
byli winni. Po prostu sobie żyli... – mówi Szymon.

*Rezultat*

- Starzeję się i zaczynam fizycznie odczuwać efekty pracy (na
cmentarzach – przyp. J.P.) przez prawie ćwierć wieku. Chciałbym
uczyć innych tej pasji, prowadzić regularne zajęcia kamieniarskie,
ale musiałbym sam je organizować, a to wymaga finansów. Nie na
wszystko mogę znaleźć pieniądze. Oprócz tego, nie mam czasu na inne
sprawy. Przy takich projektach muszę szukać finansowania. Mógłbym to
samo robić za pieniądze. Ja remontuję cmentarze, ale nie za
finansowe wynagrodzenie. Mój jeden procent podatku wynosił 11,20
złotych: to pokazuje moje realne dochody poza „Maguryczem”. Czasami
zaczyna dokuczać mi świadomość, że wkrótce skończę 41 lat, a po
prawdzie niczego nie mam. Ale mam nieprawdopodobnie wielkie
zadowolenie i przyjemność, nawet serdeczność, tych ludzi, którzy
przyjechali na obóz, wśród nich połowa pierwszy raz.

Żyjemy tu i teraz, służąc pamięci. Narody bez pamięci przestają
istnieć. Cmentarz to historia tej miejscowości.

Są takie miejsca, gdzie remontowaliśmy cmentarz i wpółcześni
mieszkańcy, absolutnie z nim nie powiązani, opiekują się nim (na
przykład Moszczaniec, Wisłok Wielki). My wyremontowaliśmy, a teraz
cmentarz jest przypilnowany.

Berehy są przykładem tego, że to co robimy nie jest wieczne. Te
mogiły nadal wymagają opieki. Jak tylko będę mógł, to będę tutaj
powracał. Ten przyjazd finansowały zupełnie nieznane mi osoby. Żeby
tutaj przyjechać, trzeba mieć pieniądze na chemię, jedzenie. Ci
ludzie przez internet zebrali 3100 złotych i właśnie mnie zapytali,
co ja uważam w Bieszczadach za priorytet. Wskazałem na Berehy –
zakończył prezes „Magurycza”.

tawnyroberts Ocalić Berehy Górne - cz. II 22.06.10, 13:00

*„Magurycz” – członkowie i przyjaciele*

Mariusz z Krakowa przyjechał na taki obóz po raz trzeci. Dowiedział
się od znajomej o Szymonie, który żyje z dala od cywilizacji w
starej, wspaniałej chacie. „Człowiek powinien po sobie coś
pozostawić” – mówi.

„Admirał”, czyli Magda z Warszawy, pracuje już trzy lata. Wyszło
spontanicznie: „Znajomy powiedział, że można za darmo spędzić
wakacje w Bieszczadach i zrobić coś pożytecznego. Ja nawet nie
wyobrażałam sobie o co chodzi. Zanim dobrze się zastanowiłam,
zadzwoniłam do Szymona, a on szybko załatwił sprawę, bo wiedział, że
mogę się rozmyślić. Jeżdżę na te obozy dlatego, że one się odbywają.
Jeśliby były gdzie indziej, to pewnie i tam bym jeździła. Teraz
stoisz na tym samym miejscu, gdzie człowiek rzeźbił litery, modlił
się i tym podobnie. Klękasz w miejscu, w jakim wcześniej klękali.
Odczuwam metafizyczne doznania zwłaszcza, gdy czyszczę figurę
Chrystusa albo figury świętych. Wyczuwam, że to nie jest zwykły
kawałek kamienia. To nieprawdopodobne uczucie, gdy czyścisz metalową
szczotką i masz świadomość, że jeszcze dodajesz cierpienia. Po nagim
ciele szczotką drucianą... I jeszcze napis „wicznaja pamiat’”
obsypuje się i zostaje „wiczna”, a „pamiat’”już odpadła. A ty masz
możliwość przedłużyć tę wieczność na dziesięc, dwadzieścia lat”.

Małgorzata z Warszawy, sekretarz stowarzyszenia „Magurycz”: „Ja
przyjechałam we wrześniu 2007 r. na warsztaty
kamieniarskie „Galicja/Galizien/Галичина”, żeby zrobić reportaż. Ale
tak mi się spodobało, że reportaż nie powstał, a ja zostałam.
Chociaż praca ciężka, jest to piękna odmiana codziennego życia.
Kiedy pracuję w dzienniku, to praca ma jednodzienny wymiar, a tutaj
efekty pracy będą żyły dwadzieścia, trzydzieści lat. Tak jak mówił
Szymon: pracujemy przy krzyżach, przed jakimi modlili się ludzie
pięćdziesiąt, osiemdziesiąt lat temu. To wywołuje wrażenie jedności
i kontynuacji. Gdy pracuję, to wiem, że tam są pomarli ludzie. Gdy
pracujemy, to ludzie będą wiedzieli, że to cmentarz, a nie pole. O
tym Hryciu Buchwaku nikt by nie pamiętał, tak samo o Ewce, której
nagrobek ja czyściłam.”

Dla Emilii ze Szczecina to przygoda. Drugi koniec Polski wydaje się
egzotyczny. Agata, także ze Szczecina, informację o „Maguryczu”
przypadkowo znalazła w internecie. Zdecydowały się pojechać razem.
Obydwie porządkują groby w Szczecinie. Dla nich to ciekawa,
praktyczna lekcja.

Roman z Warszawy piąty raz z „Maguryczem”. Jeździł także na prace
remontowe z innymi grupami. Jego przyciąga urok niezwykłych,
szalonych ludzi. Jeśli za komputerem tworzy się wirtualny świat, to
tutaj jest doświadczenie realnej pracy – remontu wielkiego kamienia.

Piotr z Ustrzyk Dolnych pierwszy raz zajmował się pracą
wolontariusza i jest zadowolony. Odczuwanie cmentarzy dla niego to
raczej osobiste przeżywanie. Na cmentarzach, których nikt nie
odwiedza – to historia, a na czynnym cmentarzu – to osobiste uczucia.

Prace remontowe na cmentarzu w Berehach Górnych „Magurycz” wykonywał
od 29 kwietnia do 3 maja 2010 r. Udział w nich wzięło 13 osób.

Jarosław Prystasz

*cytat ze strony internetowej „Magurycza”: www.magurycz.org/

"Nasze Słowo" nr 24, 13 czerwca 2010 r.

tawnyroberts W Nowicy na końcu świata 17.12.10, 22:22

24 grudnia, o godzinie 21.50, w TVP Kultura odbędzie się premierowa emisja najnowszego filmu Nataszy Ziółkowskiej-Kurczuk "W Nowicy na końcu świata". Przez cały rok film gościł na wielu festiwalach filmowych i konferencjach naukowych. Z uwagi na fakt, że informację o premierze obrazu dostałem od lidera "Magurycza" - Szymona Modrzejewskiego, domyślam się, że to właśnie on wystąpi tam w roli głównej. O przepraszam, pierwsze skrzypce to pewnie będą tam grać kamienne krzyże, do czego już chyba wszyscy sympatycy talentu i pasji Szymona zdążyli się przyzwyczaić. Tak czy inaczej, film zapowiada się arcyciekawie. Pora też chyba całkiem odpowiednia: już po wigilijnej kolacji, ale jeszcze przed pasterką, czyli w momencie, gdy troszkę zaczynamy się nudzić i włączamy telewizor. Już nie mogę się doczekać...

tawnyroberts "Magurycz" wyróżniony!!! 27.04.11, 11:33

Szymon Modrzejewski z "Magurycza" znalazł się na tegorocznej liście 27 zdobywców nagrody Unii Europejskiej w dziedzinie dziedzictwa kulturowego „Europa Nostra” 2011. Nagrody zostaną wręczone 10 czerwca w Amsterdamie. Podczas ceremonii wyróżnienia „grand prix” otrzyma sześć spośród 27 zwycięskich projektów, za wybitne osiągnięcia w dziedzinie dziedzictwa kulturowego w 2011 r.

Serdecznie gratuluję w imieniu swoim i całego stowarzyszenia "Wrota Karpat Wschodnich" z Birczy!

tawnyroberts Szymon Modrzejewski zdobywcą Grand Prix!!! 17.06.11, 12:15

Bardzo się ucieszyłem, że Szymon Modrzejewski z "Magurycza" otrzymał prestiżową nagrodę Grand Prix "Europa Nostra 2011", jako jeden z sześciu szczególnie zasłużonych za "wybitne osiągnięcia związane z dziedzictwem kulturowym". Szymon zapracował na te laury jak nikt inny, zmagając się już przeszło 20 lat z kamienną materią na cmentarzach Bojkowszczyzny i Łemkowszczyzny. A wszystko po to, żeby ocalić od zapomnienia i wzbogacać kulturowo tę naszą piękną, srodze doświadczoną przez historię, ziemię. Jeszcze raz serdeczne gratulacje w imieniu własnym i wszystkich "cmentarników" z okolic Dynowa!

"Szymon Modrzejewski laureatem unijnej nagrody "Europa Nostra""

Szymon Modrzejewski, kamieniarz z Uścia Gorlickiego, odebrał w piątek w Amsterdamie jedną z sześciu unijnych nagród Grand Prix "Europa Nostra" 2011 za wybitne osiągnięcia związane z dziedzictwem kulturowym.

W tym roku do nagrody "Europa Nostra" zgłoszono 140 projektów z 31 państw. Wybrano 27 laureatów, z których sześciu uhonorowano dodatkowo Grand Prix. W kategorii muzealnictwa nagrodzono Muzeum Archeologiczne w Gdańsku za odrestaurowanie spichlerza "Błękitny Baranek", w którym urządzono muzeum.

Modrzejewski od ponad 20 lat zajmuje się porządkowaniem i rekonstrukcją cmentarzy wszystkich wyznań i innych zabytków kultury materialnej w południowo-wschodniej Polsce, stosując wybrane techniki konserwatorskie.

Nagroda "Europa Nostra", czyli Nagroda Unii Europejskiej w Dziedzinie Dziedzictwa Kulturowego, przyznawana jest od 2002 r. To wspólna inicjatywa Komisji Europejskiej i federacji "Europa Nostra", której celem jest promowanie dbałości o dziedzictwo narodowe.

Nagrody wręczał na uroczystości hiszpański tenor Placido Domingo, który jest przewodniczącym federacji "Europa Nostra" i unijna komisarz edukacji i kultury Andrulla Wasiliu.

Na uroczystości Domingo podkreślił, że "wartość dziedzictwa kulturalnego ma dla Europy zasadnicze znaczenie".

Federacja "Europa Nostra" istnieje od 1963 r. Zajmuje się ochroną dziedzictwa kulturalnego i środowiska naturalnego. Skupia ponad 200 pozarządowych organizacji (związanych z działalnością na rzecz dziedzictwa narodowego) z 40 krajów Europy. Jej siedziba mieści się w Hadze.

wyborcza.pl/1,91446,9764925,Szymon_Modrzejewski_laureatem_unijnej_nagrody__Europa.html#ixzz1PWe690tS

tawnyroberts Sprawozdanie z działalności "Magurycza" za 2010 r. 27.04.11, 13:55

I jakby na potwierdzenie słuszności decyzji o przyznaniu nagrody "Europa Nostra" dla "Magurycza" - sprawozdanie z XXIV sezonu prac stowarzyszenia na cmentarnej niwie.

SPOŁECZNE DZIAŁANIA STOWARZYSZENIA MAGURYCZ
NA RZECZ OCHRONY SZTUKI SEPULKRALNEJ
I MAŁEJ SAKRALNEJ ARCHITEKTURY PRZYDROŻNEJ
W POLSCE I NA UKRAINIE W ROKU 2010 (do końca XI)

Magurycz, kamienie, cmentarze, praca społeczna – słów parę o XXIV sezonie prac:

– 29 IV - 3 V – Berehy Górne, gm. Lutowiska – cmentarz greckokatolicki – powtórny, po 21 latach, remont 17 tamtejszych nagrobków, ze szczególnym uwzględnieniem nagrobków rodziny Buchwaków; montaż kopii trójramiennego krzyża żeliwnego; prace sfinansowane ze środków własnych Magurycza, środków wolontariuszy i – przede wszystkim – darowizn użytkowników portalu www.bieszczady.info.pl.

– 3 - 6 VI – Berehy Górne, gm. Lutowiska – cmentarz greckokatolicki – zakończenie prac; Beniowa, gm. Lutowiska – cmentarz greckokatolicki, krzyż przydrożny – prace interwencyjne; Baligród, gm. w miejscu, koszenie przed pracami na przełomie VI i VII; Chyrzynka, gm. Krzywcza – cmentarz greckokatolicki – remont 2 nagrobków; prace sfinansowane ze środków własnych Magurycza, darowizn użytkowników portalu www.bieszczady.info.pl oraz przez mieszkańca Chołowic.
Oba wskazane wyżej przedsięwzięcia składają się na 50 obóz Magurycza.

– 26 VI - 10 VII – Baligród, gm. w miejscu – cmentarz żydowski – remont kolejnych 50 macew i dalsze odkrzaczanie kirkutu (zaawansowane w 95%); prace sfinansowane ze środków własnych Magurycza i darowizn; 51 obóz.

– 11 - 17 VII – Mrozy, gm. Ełk – cmentarz ewangelicki – prace porządkowe i remontowe 40 nagrobków; projekt partnerski; prace, którymi kierował Magurycz, w których wzięli udział wolontariusze Magurycza i ełckiego Stowarzyszenia Adelfi; prace sfinansowano z dotacji Urzędu Miasta Ełk dla Adelfi; Magurycz wspomógł to przedsięwzięcie użyczając swój sprzęt.

– 24 VII - 14 VIII – Szarhorod (Szarogród), rejon w miejscu, winnicka obłast’, Ukraina – cmentarz prawosławny, żydowski i katolicki – prace porządkowe i remontowe z użyciem wybranych technik konserwatorskich – w sumie 50 nagrobków, a to we współpracy z Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych z Szarhorodu w ramach projektu „Śladami niepamięci – reanimacja wielokulturowego dziedzictwa Szarhorodu”; nadto – co jest nowością w działalności Magurycza – projekt wzbogacono o działania społeczne (wywiady z mieszkańcami; różnego rodzaju działania z młodymi mieszkańcami Szarhorodu w celu stworzenia archiwum historii miasta; spektakle teatralne oparte na zgromadzonym materiale; wystawa obrazująca bogactwo dziedzictwa kulturowego Szarhorodu); projekt sfinansowano z dotacji Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności/Fundacji Edukacja dla Demokracji w ramach Programu RITA – Przemiany w Regionie; projekt wsparła też na różne sposoby społeczność Szarhorodu; 52 obóz.

– 19 - 30 VIII – Zawadka Rymanowska, gm. Dukla – cmentarz greckokatolicki „grzebalny” – remont z użyciem wybranych technik konserwatorskich 17 nagrobków we współpracy ze Stowarzyszeniem Na Rzecz Rozwoju Wsi Karpackiej „Karpatka” z Zawadki Rymanowskiej; dotacja Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków, środki własne Magurycza, wsparcie „Karpatki” i mieszkańców Zawadki Rymanowskiej; 53 obóz.

– 5 - 15 IX – Magura Małastowska, gm. Uście Gorlickie – cmentarz nr 58 z I wojny światowej –kontynuacja prac porządkowych, remontowych i rekonstrukcyjnych; dotacja Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków, środki własne Magurycza, a to wszystko we współpracy z Radą Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa i Stowarzyszeniem Przyjaciół Nowicy; 54 obóz.

– IV/X – gromadzenie w Polsce i na Ukrainie materiałów służących rozbudowie Archiwum Sztuki Sepulkralnej i Małej Sakralnej Architektury Przydrożnej; dotacja Fundacji Wspomagania Wsi, środki własne Magurycza.

O słowach wypowiedzianych w sprawie ochrony sztuki sepulkralnej:
– Katowice – V Dni Socjologii, Uniwersytet Śląski.
– Siedlce – XII Festiwal Nauki i Sztuki, Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach.
– Szczekociny – II Ogólnopolska Konferencja Osób Dbających o Dziedzictwo Kultury Żydowskiej w Polsce; referat o działalności Magurycza.
– warsztaty, prezentacje: Baligród, Nowica, Zawadka Rymanowska, Warszawa.

Nadto w dniach 4 XI – 3 XII prezentowana była w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Jaśle wystawa fotografii prezentująca działania Stowarzyszenia Magurycz.

CMENTARZE PEŁNE SĄ LUDZI, BEZ KTÓRYCH ŚWIAT NIE MÓGŁBY ISTNIEĆ...

Szczegóły:

1. Liczba wolontariuszy, którzy bezpośrednio wzięli udział w projektach: 79.

2. Liczba osób, na które projekty oddziaływały pośrednio: w skali regionu (7 gmin, 6 powiatów) - parę tysięcy, w skali kraju (trudne do oszacowania) - około 100.000, poza granicami (Ukraina, Szarhorod) - parę tysięcy.

3. Organizacje, instytucje i osoby, które współpracowały w realizacji projektów i innych działań: Bieszczadzki Park Narodowy, Ustrzyki Górne; Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych, Szargorod, Ukraina; Gmina Baligród; Gospodarstwo Agroturystyczne „Farfurnia”, Zawadka Rymanowska; Miejska Biblioteka Publiczna w Jaśle; Mieszkaniec Chołowic, Polska; Mieszkańcy Szarhorodu, Ukraina; Mieszkańcy Zawadki Rymanowskiej, Polska; Nadleśnictwo Baligród; Osoby prywatne: Wacek Dutka (Gorlice), Dariusz Czechowicz (Kraków), Jan Czechowicz (Nasiczne); OSP Baligród; Stowarzyszenie Adelfi, Ełk; Stowarzyszenie Na Rzecz Rozwoju Wsi Karpackiej „Karpatka”, Zawadka Rymanowska; Stowarzyszenie Przyjaciół Nowicy, Nowica; użytkownicy portalu bieszczady.info.pl.

4. Fundusze na społeczną działalność Magurycza, których istota pozostaje niezmienna od 24 lat, pozyskano od: darczyńców prywatnych oraz składek członkowskich, darczyńców prywatnych związanych z portalem www.bieszczady.info.pl, Fundacji Wspomagania Wsi, Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków, Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności/Fundacji Edukacja dla Demokracji, Stowarzyszenia Przyjaciół Nowicy.

5. W ramach działań w roku 2010 wyremontowaliśmy w Polsce i na Ukrainie 136 nagrobków kamiennych na 2 cmentarzach greckokatolickich, 2 żydowskich, 1 prawosławnym i 1 katolickim (nie wliczamy tu nagrobków wyremontowanych w projektach partnerskich).

Szymon Modrzejewski - przewodniczący Magurycza
Stowarzyszenie Magurycz, XI 2010

tawnyroberts Cmentarz - miejsce (nie)obecnych 14.03.13, 11:45

Zgodnie z zapowiedzią, ukazała się pierwsza książka "Magurycza", zatytułowana "Cmentarz - miejsce (nie)obecnych". Jak się w nią zaopatrzyć? Najlepiej opowie Wam o tym sam Szymon Modrzejewski w treści wiadomości, jaką otrzymałem parę dni temu na e-maila. Zachęcam do kupna, bo naprawdę warto, a przy okazji można przyczynić się do uratowania choćby części jakiegoś zapomnianego cmentarza.

W SPRAWIE DYSTRYBUCJI KSIĄŻKI MAGURYCZA!
(jej zawartość poniżej)

Proszę, nalegam, proszę :) POMÓŻCIE!

zabiegać o zamówienia - ta książka to okazja zebrania sporej kwoty na działalność MAGURYCZA! - i informować, że konieczna jest wpłata na konto Magurycza zatytułowana:

"DAROWIZNA NA DZIAŁALNOŚĆ STATUTOWĄ K"

nie niższa niż 30 PLN, a najchętniej wyższa :)

Wysyłka następuje po zarejestrowaniu wpłaty na naszym koncie.

Zamówienia - Olga Solarz: osolarz@poczta.onet.pl

W przypadku wysyłki za granicę prosimy o podanie kraju, a wtedy wskazana kwota zostanie podwyższona o koszt wysyłki (mamy np. zamówienie z Kanady, list lotniczy tam to 13 PLN).

PRZY CZYM W MEJLU DO OLGI WINIEN ZNALEŹĆ SIĘ ADRES, NA KTÓRY MAMY WYSŁAĆ KSIĄŻKĘ (nie koniecznie adres uwidoczniony przy przelewie jest tożsamy z miejscem zamieszkania).

Spis treści:

1. Szymon Modrzejewski - "Kamienie są lekkie. Ochrona sztuki sepulkralnej w praktyce".
2. Filip Modrzejewski - "Pracowity a koszlawy napis. O inskrypcjach, patrzeniu i czytaniu".
3. Damian Nowak - "Terytorium strachu. Cmentarze epidemiczne w Polsce południowej".
4. Olga Solarz - "Pochowana prawda".
5. Wołodymyr Zachariew - "Kamień w obrzędowości pogrzebowej dawnych mieszkańców Centralnego Podola".
6. Andrzej Żygadło - "Percepcja atrybutów cmentarza".

Książka ukazała się dzięki: Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności, Fundacji Edukacja dla Demokracji, Fundacji Wspomagania Wsi, środkom własnym Magurycza i społecznemu wysiłkowi jego członków oraz sympatyków.

Książkę można też zobaczyć tu:

www.facebook.com/media/set/?set=a.420766051347464.1073741825.275275319229872&type=1

Serdeczności kamienne, cmentarne i ludzkie też
Szymon Modrzejewski
głowa Stowarzyszenia Magurycz
szymon@magurycz.org
www.magurycz.org
Nowica 13, 38-315 Uście Gorlickie
0-18-351-63-45 albo poza domem 0-600-688-811
NIP: 738-20-54-339
.............................................
WESPRZYJ NAS!!! KONIECZNY DOPISEK "DAROWIZNA"
52 1020 1026 0000 1102 0118 9554
.............................................
CMENTARZ - TERYTORIUM ŻYWYCH I UMARŁYCH

tawnyroberts „Brusno - (nie)istnienie w kamieniu” 02.01.14, 15:19

„Brusno - (nie)istnienie w kamieniu”, znaczy się wydawniczej ofensywy "Magurycza" ciąg dalszy. Tym razem będzie to absolutny unikat, czyli rzecz o kamieniarce bruśnieńskiej, o której słyszał prawie każdy, ale powiedzieć coś więcej na jej temat nie potrafi prawie nikt. Będzie zatem okazja do nadrobienia zaległości, a przy okazji można wesprzeć działalność statutową Stowarzyszenia "Magurycz", a mianowicie remonty zapomnianych cmentarzy polsko-ukraińskiego pogranicza i nie tylko. Gorąco zachęcam do nabycia wydawnictwa, a poniżej list Szymona Modrzejewskiego w tej sprawie.

Szanowni Państwo,

Przyjaciele, Wolontariusze, Kibice, Wielbiciele (etc., etc.) Magurycza!

Po wielu miesiącach starań, badań, dociekań już za kilkanaście dni ukaże się książka:

„Brusno - (nie)istnienie w kamieniu”

której celem jest wyjawienie powojennych losów kamieniarzy ze Starego Brusna, ale także przedwojennych historii ich rodzin. Co zebraliśmy, wyposażyliśmy w liczne archiwalne, nigdy nigdzie nie publikowane fotografie, wspomnienia kamieniarzy i ich rodzin, a nawet unikatowe szkice nagrobków czynione ich rękoma. Obraz uzupełniają dociekania dotyczące kamieniarki bruśnieńskiej w wielu kontekstach.

Książkę posiąść można tylko w jeden sposób, a to wpłacając darowiznę na konto Stowarzyszenia „Magurycz” w wysokości nie mniejszej niż 40 złotych.

Wpłata musi być zatytułowana: DAROWIZNA NA DZIAŁALNOŚĆ STATUTOWĄ B

Oto numer konta:

52 1020 1026 0000 1102 0118 9554

Rzeczona darowizna może być oczywiście wyższa, bardzo będziemy radzi, bowiem też w ten sposób gromadzone pieniądze umożliwiają nam działanie. Jeżeli pragną Państwo wiedzieć więcej o tym, co robimy, to proszę o wiadomość, a poślę tą drogą garść informacji.

W przypadku „zamówienia” więcej niż jednego egzemplarza, kwotę wskazaną należy pomnożyć, a po literze „B” w tytule wpłaty dodać odpowiednią cyfrę, a to 2, 3, 4 itd.

Koszty wysyłki zwykłym lub poleconym listem priorytetowym pokrywa „Magurycz”. Nastąpi ona nie później niż 3 dni po zarejestrowaniu wpływu na konto. Przy czym wysyłka będzie możliwa począwszy od 14 stycznia 2014 r.

Proszę pamiętać o wskazaniu zwykłego adresu pocztowego, nie zawsze wszak adres pojawiający się przy przelewie jest faktycznym adresem zamieszkania.

Zamówienia: osolarz@poczta.onet.pl

Spis treści:

Olga Solarz - „Losy wykute w kamieniach. Historie niektórych rodzin kamieniarskich ze Starego i Nowego Brusna”;
Filip Modrzejewski - „Wiejskie cmentarze, podobne litery, galernicy cyrylicy”;
Damian Nowak - „Hier ruht in Gott. Cmentarze osadników józefińskich na Lubaczowszczyźnie”;
Mariusz Koper - „Inskrypcje nagrobne na cmentarzach greckokatolickich ziemi tomaszowskiej i lubaczowskiej”;
Agnieszka Szokaluk-Gorczyca - „Nagrobki bruśnieńskie na terenie byłego zaboru rosyjskiego”;
Szymon Modrzejewski - „Rzut oka na upamiętnienia roku 1848 na Roztoczu Wschodnim i w innych rejonach Galicji + fotografie (z opisem) 27 upamiętnień z Galicji (w tym 18 z Roztocza)”.

Najważniejszy jest artykuł pierwszy - w nim zdjęcia kamieniarzy ze Starego Brusna, także przy pracy z lat 30. ale i 70. (sic!) XX w., zdjęcie cerkwi, zdjęcia szkiców nagrobków autorstwa Iwana Kuznewycza etc., etc.

Wyrażamy nadzieję, że nie rozczarują się Państwo, bowiem suma nie publikowanych nigdzie wcześniej informacji jest tej publikacji atutem niezbywalnym, nie wspominając nawet jak bardzo w ten sposób zgromadzone pieniądze pomogą nam działać dalej - czyli w 28 roku istnienia „Magurycza”.

Serdeczności kamienne, cmentarne i ludzkie też,

Szymon Modrzejewski

Głowa Stowarzyszenia „Magurycz”
szymon@magurycz.org
www.facebook.com/StowarzyszenieMagurycz
Nowica 13, 38-315 Uście Gorlickie
0-18-351-63-45 albo poza domem 0-600-688-811
NIP: 738-20-54-339

Najnowsze z forum Przemyśl

Zaloguj się