Link "wołyński"

[maaax]

kresowianie.prv.pl/

[maaax]

Wypowiedź 27 maja 2003 r. podczas dyskusji panelowej
"Przeszłość, która dzieli. Eksterminacja ludności polskiej
na Wołyniu i w Galicji Wschodniej w latach 1943-1945",
zorganizowanej przez Instytut Pamięci Narodowej,
Uniwersytet Wrocławski i Kolegium Europy Wschodniej.

W wystąpieniu moim zajmę się głównie faktami dot. ludobójstwa na Polakach
Wołynia. Są one wynikiem analizy ponad 2.600 różnych źródeł, na które składają
się dokumenty wykorzystane przy opracowywaniu mojej i mego ojca
pracy "Ludobójstwo..." (2.500 źródeł), następnie: nadesłane nam relacje po jej
ukazaniu się, opublikowane dokumenty Komitetu Ziem Wschodnich SN przez dr
Lucynę Kulińską z Krakowa w dwu tomach w 2001 i 2002 oraz Archiwum A. Bienia
przez Jana Brzeskiego i Adama Rolińskiego w 2001, a także szereg
niepublikowanych dokumentów archiwalnych Delegatury Rządu RP.
Odnośnie zbrodniczej działalności nacjonalistów ukraińskich w latach 1939-
1945 wymierzonej przeciw ludności polskiej na Wołyniu można wyróżnić dwa główne
okresy:
I okres - to czas od września 1939 do października 1942, z dwoma podokresami
wrzesień-listopad 1939 oraz czerwiec 1941-październik 1942. W tym okresie
nacjonaliści ukraińscy dokonali mordu ok. 1500 osób, przy czym większość, ok.
1100 osób przypada na rok 1939 i ponad 200 aktów terroru bez ofiar
śmiertelnych, w tym rabunki, podpalenia, próby zabójstw i napadów.
Z opublikowanych dokumentów wynika, że w Małopolsce Wschodniej rozmiary tych
zbrodni w tym okresie były wielokrotnie większe i w związku z tym w sumie
wysokość strat polskich oceniamy na 4-5 tys. ofiar.
Dodać do tego trzeba, że w tym I okresie latem 1941 były dokonywane przez
Ukraińców masowe mordy ponad 2000 Żydów pod hasłem "dni Petlury" we Lwowie, a
także kilkuset Żydów w Krzemieńcu oraz w kilkudziesięciu mniejszych
miejscowościach. Na ten temat istnieje już poważna literatura izraelska i
niemiecka (Shmul Spector, Dieter Pohl, Tomas Held).
II okres - czas nieustępliwego i bezwzględnego biologicznego niszczenia
Polaków (także Żydów, którzy uratowali się podczas likwidacji gett) -
obejmujący ostatni kwartał 1942 r. i lata 1943-1945 aż do zakończenia
ekspatriacji Polaków.
Liczbowe wyrażenie zbrodni popełnionych przez OUN-UPA w stosunku do Polaków
na Wołyniu w okresie II jest następujące:
niepełna liczba zamordowanych Polaków w znanych miejscach, czasie i
okolicznościach w latach 1942-1945 wynosi ok. 35.500,
z tego niemal 33.500 zamordowanych Polaków przypada na sam rok 1943, kiedy to
usiłowano unicestwić wszystkich dostępnych,
podczas apogeum zbrodni 1943 r. w lipcu i sierpniu zamordowanych zostało: co
najmniej 10.500 osób w lipcu w co najmniej 530 miejscowościach i co najmniej
8.300 w sierpniu w 300 miejscowościach
w 17 miejscowościach zamordowano ponad 200 osób,
w sumie w latach 1939-1945 na Wołyniu zamordowano w ustalonych miejscach,
czasie i okolicznościach około 36.650 Polaków, w co najmniej 1.721
miejscowościach, a osób znanych z nazwiska - w zaokrągleniu 19.400.
Są to liczby cytowane z naszej pracy "Ludobójstwo...", ale w przyszłości
ulegną one podwyższeniu, bowiem wciąż wpływają od świadków uzupełnienia,
odkrywane są nieznane wcześniej dokumenty i w świetle tych nowych materiałów
powiększa się liczba zamordowanych w znanych miejscach, czasie i
okolicznościach. Dalej wzrasta liczba miejscowości, w których mordy miały
miejsce na pewno, oraz rośnie liczba zamordowanych osób znanych z nazwiska.
Szacowana w naszej pracy "Ludobójstwo..." liczba zamordowanych Polaków w
latach 1939-1945 została określona na 50-60 tysięcy. Obecnie szacunek ten
podnosimy do 60 tysięcy, opierając się na ważnym dokumencie archiwalnym,
odnalezionym przez mego ojca, z którego wynika, że ordynariusz diecezji łuckiej
bp Adolf Szelążek w sprawozdaniu z 1944 r. dla Stolicy Apostolskiej, określał
liczbę zamordowanych na nie mniej niż 60 tysięcy na podstawie informacji
przekazanych mu przez księży.
Na tle powyższych liczb ilustrujących zbrodnie OUN-UPA polska odpowiedź na
nie przedstawiała się następująco:
Walki obronne prowadzone przez samoobrony oraz oddziały partyzanckie AK, które
powstały po apogeum zbrodni w lipcu 1943 r., miały miejsce w 148
miejscowościach.
W 23 miejscowościach polska strona podjęła walki ofensywne, których celem
było zapobieżenie napadom i usunięcie z rejonu skupiska Polaków śmiertelnego
zagrożenia lub uprzedzenie napaści. Podczas walk zginęło co najmniej 311
Ukraińców, członków nacjonalistycznych bojówek.
W 44 miejscowościach Polacy dokonali odwetów, w których zginęło co najmniej
113 Ukraińców.
Liczby dotyczące walk i odwetów, podobnie jak i pozostałe, nie są liczbami
pełnymi. Jednakże pięciokrotnie wyższe liczby podane ostatnio przez dra
Grzegorza Motykę w artykule w "Rzeczpospolitej" z 24-25.05. br. w świetle
naszych badań są zawyżone i wymagałyby szczegółowego uzasadnienia. Uwaga ta
tyczy się również szacunku ok. 2.000 Ukraińców podanego przed laty przez J.
Turowskiego, skąd być może została przejęta przez dra Motykę.
Często występującym nadużyciem, jest zestawianie liczby zamordowanych
Polaków na Wołyniu w wysokości 50-60 tys., lub ogólniej określanych na
kilkadziesiąt tysięcy, z szacowanymi stratami ukraińskimi rzędu 15-20 tysięcy
odnośnie wszystkich terenów, na których one wystąpiły w latach 1939-1947 (a
więc z Małopolską Wschodnią do połowy 1945 r. i obszarem leżącym w granicach
Polski powojennej do połowy 1947 r.), w dodatku bez rozróżnienia na ofiary walk
z jednej strony i ofiary odwetów z drugiej strony. Zabiegi te, przeważnie
stosowane przez media, tworzą nieprawdziwy obraz wydarzeń na Wołyniu, w którym
1/3 ofiar polskich stanowiłyby ofiary ukraińskie. To zafałszowanie proporcji
między ofiarami strony polskiej i ukraińskiej prowadzi do nieprawdziwych
twierdzeń o walkach bratobójczych na Wołyniu, wojnie domowej itd.
Jest sprawą w dodatku powszechnie znaną, choć nie poruszaną w publikacjach
IPN, że terror Służby Bezpeky OUN był w stosunku do własnych rodaków olbrzymi i
według oceny dra hab. W. Poliszczuka, wynosił ok. 50 tys. ludzi. Historycy
ukraińscy problemu tego nie zauważają. Słusznie zatem przypomniał o tym W.
Hercuń w "Trybunie" z 14.05. br.
Jeśli chodzi o liczbowe określenie ofiar zbrodni w Małopolsce Wschodniej, to
uważam, że podawane szacunki są przedwczesne, bowiem do tej pory brak podobnego
zinwentaryzowania zbrodni, jak dla Wołynia. Jak dotąd nie słychać, by takie
inwentarze powstawały w IPN dla województw tarnopolskiego, stanisławowskiego i
lwowskiego.
Obecnie przejdę do kwalifikacji zbrodni wołyńskiej.
Okres I, tj. lata 1939-1942, w których w porównaniu z okresem II (lata 1942-
1945 jeśli chodzi o Wołyń), należy określić jako fazy pregonocydalne. Jest to
pojęcie wyłonione w socjologicznych badaniach nad genocydem. Akty zaliczane do
faz pregenocydalnych to stosowane wobec członków grupy akty terroru,
zastraszanie, bicie, rabunek i niszczenie mienia, różnego rodzaju szykany,
także zabójstwa, nieraz skrytobójcze, pojedyncze lub grupowe, ale jeszcze nie
kojarzone z motywem narodowościowym, etnicznym, rasowym czy religijnym. Należy
tu także wskazać na takie akty, jak agitacja, literatura i utwory muzyczne
zachęcające do zbrodni na tle narodowościowym (lub innym wymienionym w
Konwencji o zwalczaniu i karaniu zbrodni ludobójstwa z 9.XII.1948), tworzące
właściwy dla nich klimat i inicjujące je. Na Wołyniu jeszcze przed wojną
pojawiały się od czasu do czasu ulotki "rżnąć Lachów", nie traktowane wówczas
poważnie, o czym wspomina bp Szelążek. Początek więc faz pregenocydalnych może
być cofnięty przed 1939 rok. Wszystkie te wymienione czyny miały miejsce w
stosunku do Polaków zanim doszło do właściwego ludobójstwa lat 1942-1945 i, jak
się później okazało, do niego właśnie prowadziły.
Zbrodnie okresu II, koniec 1942-1945, w świet

Prosze o dokonczenie textu dot.watku i/lub o link

[bonobo44]

bylbym wdzieczny za dokonczenie textu dot.watku i/lub podanie linku

bonobo44

[maaax]

po prostu wejdx na te strone podana wyzej ; nastepnei pod "wspomnienia" tam sa
3 jedno z nich jest cyt. bylo dlugie i sie nie zmiescilo.
Po wejsciu na te strone, zajrzyj tez pod 'pomnik" i obejrzyj zdjęcie !

dokonczenie textu dot.watku II

[bonobo44]

dzieki - oto bezposredni link
www.idn.org.pl/medykon/wolyn/inne/przeszlosc.htm
i - dla porzadku - dokonczenie:

<<Zbrodnie okresu II, koniec 1942-1945, w świetle Konwencji o zwalczaniu i
karaniu zbrodni ludobójstwa z 1948, której artykuł II wymienia czyny przeciwko
życiu i zdrowiu dokonywane w celu zniszczenia w całości lub części grupy
narodowościowej, etnicznej, rasowej i religijnej, są zbrodniami ludobójstwa,
ponieważ Polacy byli mordowani przez nacjonalistyczne bojówki dlatego, że byli
Polakami. Zostało to udokumentowane w naszej pracy "Ludobójstwo..." odnośnie
Wołynia. Również zbrodnie w Małopolsce Wschodniej są zbrodniami ludobójstwa,
jak wynika jednoznacznie nawet tylko z dokumentów Polskiego Państwa
Podziemnego. Nie zmieniają tej kwalifikacji wydawane przez OUN-UPA tu i ówdzie
w Małopolsce (ale podkreślam nie na Wołyniu), bezprawne nakazy opuszczenia
gospodarstw i przeniesienia się za San.
Odnośnie twierdzenia dra Motyki z "Rzeczpospolitej" z 24-25.05. br., gdzie
pisze, że niesłusznie prof. Ryszard Szawłowski i Ewa Siemaszko krytykują takie
terminy, jak "konflikt" czy "akcje antypolskie" używane zamiast
terminu "ludobójstwo", oraz odnośnie dalszych związanych z tym jego rozważań,
pragnę przekazać w imieniu prof. Szawłowskiego, że nie wykazał tu jakiejkolwiek
znajomości olbrzymiej już dziś literatury w dziedzinie ludobójstwa w językach
zachodnich, w związku z czym nie orientuje się, że termin ludobójstwo (genocyd)
na Zachodzie jest używany nie tylko w prawie, ale również w socjologii, gdzie
funkcjonują definicje ludobójstwa socjologiczne, w naukach politycznych,
pomijając już częste stosowanie tego terminu w pracach historycznych.
Cechy charakterystyczne zbrodni na Wołyniu zostały wskazane w syntezie
wydarzeń wołyńskich, zawartej w przedmowie do naszego "Ludobójstwa..." prof.
prawa międzynarodowego i nauk politycznych R. Szawłowskiego, który, o ile wiem,
jest obecnie jedynym naukowcem w Polsce zajmującym się ludobójstwem jako
zagadnieniem prawnym i socjologicznym oraz w wymiarze komparatystycznym. Przy
okazji, jego praca na ten temat ukaże się jeszcze w tym roku.
Wskazuje on na następujące charakterystyczne cechy tych zbrodni, które w
świetle zgromadzonego materiału faktograficznego trudno podważyć i z którymi w
pełni się zgadzam:
Na Wołyniu dążono do całkowitego unicestwienia społeczności polskiej w wymiarze
tak totalnym, jak to czynili Niemcy w stosunku do Żydów (tzw. holocaust), od
niemowląt po starców. Polacy, podobnie jak Żydzi, byli przez Ukraińców
tropieni, wyłapywani, zabijani podstępnie pojedynczo i zbiorowo. Właśnie ta
uporczywość w eksterminacji, starania by zamordować, kogo da się dosięgnąć,
świadczy o ludobójstwie totalnym, tym, czym był holocaust Żydów. Mordowani byli
także Polacy wyznania prawosławnego oraz nie używający języka polskiego w mowie.
Nieco inaczej było w Małopolsce Wschodniej, gdzie obok ludobójstwa totalnego,
zdarzało się również ludobójstwo selektywne, np. mordowanie wyłącznie mężczyzn.
Ludobójstwo było dokonywane z okrucieństwem, nierzadko wręcz sadystycznym,
nawet w stosunku do osób, które sprawcy oceniali jako ludzi dobrych lub wobec
których mieli długi wdzięczności. Okrucieństwa nie oszczędzano nawet dzieciom.
Przewija się ono w przeróżnych źródłach, również w sprawozdaniu dla Stolicy
Apostolskiej bpa Szelążka.
Zaangażowanie w zbrodnie szerokich kręgów społeczności wołyńskiej, bowiem obok
bojówek OUN-UPA i tzw. podległych im Samooboronnych Kuszczowych Widdiłów, czyli
chłopów pozostających w gospodarstwach, ale stawiających się do akcji w razie
potrzeby, uczestniczyły, jeśli nie w samym zabijaniu, to w dobijaniu,
podpalaniu, czy rabunku, osoby "niezrzeszone", w tym kobiety, wyrostki czy
prawie dzieci.
Dodam jeszcze, że czynny udział w ludobójstwie w formie agitacji, a nawet
zabójstwach, brała część duchownych prawosławnych na Wołyniu, oraz duchownych
grekokatolickich w Małopolsce Wschodniej, a na Wołyniu, gdzie było ich
niewielu, np. zbrodniczą agitacją odznaczył się - wedle słów bpa Szelążka -
unicki zakon redemptorystów w Kowlu. Niewątpliwie część duchowieństwa czyniła
to pod przymusem OUN-UPA, ale pozostali z wewnętrznego przekonania. Wg
Konwencji z 1948 r. w art. III czyny te określane są jako podżeganie i
traktowane jako przestępstwa ludobójstwa. >>

dokonczenie textu dot.watku III

[bonobo44]

<<Eksterminacji - w całości lub części polskiej - podlegały rodziny mieszane,
jako rodziny, w których zepsuta została ukraińska krew. Zabójstw dokonywały
albo bojówki OUN-UPA, albo ukraiński członek rodziny - z własnej woli, gdy
dostrzegł "kardynalny błąd życiowy", albo pod terrorem. Stąd zabójstwa żony i
dzieci przez męża, ojca przez dzieci, a nawet zabójstwa przez brata siostry,
która chciała wyjść za mąż za Polaka.
Mordercami byli współobywatele i sąsiedzi, często pozostający przez całe
generacje w dobrych stosunkach, a nie okupanci i obcy.
Unicestwieniu biologicznemu ludności polskiej towarzyszyło niszczenie śladów
jej obecności.
W III okresie, tj. po dokonaniu ludobójstwa, interesujące są zachowania
społeczeństw, których grupy dokonywały tej zbrodni. Sprawa ta jest dla nas
Polaków aktualna po dziś dzień, a szczególnie w latach 60. rocznicy apogeum
zbrodni wołyńskiej i małopolskiej i gdy polskie władze czynią zabiegi, by
państwo ukraińskie również odniosło się do tej rocznicy.
W środowisku politycznym Ukrainy zwraca uwagę głos szefa administracji
prezydenta Ukrainy Wiktora Medwedczuka z kwietnia br., który wypowiada ocenę
tamtych wydarzeń bliską stanowisku polskiemu. Medwedczuk stwierdza m.in., że
zbrodnie te winny być potępione oraz że - i tu cytat - "organizatorzy rzezi
wołyńskiej, przelewając krew niewinnej ludności cywilnej, splamili świętą dla
milionów Ukraińców ideę walki o niezależne państwo ukraińskie". Zaznacza też,
że - cytuję - "siły polityczne, które wciągnęły Wołyń (a potem i Galicję) w
anarchię i pogromy, ani ich następcy i ideowi spadkobiercy po dziś dzień nie
znaleźli w sobie odwagi, by wziąć na siebie moralną odpowiedzialność za
wołyńską tragedię". Jest to jedyna znana mi, o tej wymowie, wypowiedź publiczna
tego szczebla na Ukrainie.
Bulwersują natomiast, świadczące o głęboko zakorzenionym zakłamaniu i braku
podstawowych norm moralnych, takie zjawiska, jak plakat przeciw potępieniu
zbrodni ludobójstwa rozwieszany w miastach wołyńskich, gdzie czytamy m.in. że
jeszcze przed wojną Polacy na Wołyniu wymordowali ponad 100 tys. Ukraińców, czy
też apel 33 deputowanych do Rady Najwyższej Ukrainy opublikowany przez "Hołos
Ukrainy" 16 maja br.
Jeśli chodzi o środowiska historyków ukraińskich, to jak do tej pory,
równolegle z pojedynczymi głosami wskazującymi na potrzebę potępienia zbrodni,
mamy do czynienia przede wszystkim z przekręcaniem faktów w celu przynajmniej
pomniejszenia zbrodni, przedstawianie jej jako walki dwóch równorzędnych sił,
ograniczenia odpowiedzialności lub też przeniesienia jej na Polaków, oraz
usprawiedliwienia pod różnymi pretekstami.
Warto też powiedzieć, że ukraińska społeczność Wołynia, w pewnym stopniu
będąc pod presją żyjących jeszcze członków OUN-UPA, a także ich spadkobierców
ideowych, nie przejawia obecnie postaw wskazujących na zażenowanie czy poczucie
winy. Dla zobrazowania stylu myślenia "wołyńskiego", przytoczę tu przykład
sprzed kilku dni, gdy świadek tamtych wydarzeń p. Aniela Dębska, będąc w
Kisielinie, gdzie ocalała tam z napadu na kościół, otoczona została przez swe
dawne koleżanki szkolne należące wtedy do UPA i najpierw usłyszała wspomnienia
o dobrych sąsiadach Polakach, o wspaniałych jej teściach, których UPA
zamordowała, a gdy zapytała "To po coście nas mordowali", padła
odpowiedź: "Trzeba było, takie były czasy". I to jest dokładnie to samo, co
słyszeli Polacy od swych dobrych sąsiadów 60 lat temu "Teraz wam trzeba
umierać".

Ewa Siemaszko
"Głos Kresowian" - nr 11, maj-czerwiec 2003