tragiczny epizod z historii Birczy

[piotrzr]

Instytut Pamięci Narodowej informuje :

. S 2/02/Zk – śledztwo wszczęte w dniu 11 kwietnia 2002 roku w sprawie
torturowania oraz pozbawienia życia 28 członków UPA przez funkcjonariuszy
państwa komunistycznego, po uprzednim wzięciu ich do niewoli w styczniu 1946
roku w Birczy woj. podkarpackie tj. o przestępstwo z art. 148 § 2 pkt 1 i 4
kk w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 roku o Instytucie
Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
(Dz. U. Nr 155, poz. 1016 z późn. zmianami).
W toku śledztwa przesłuchano dotąd 56 świadków, w tym ludność cywilną obecną
w czasie 3 ataku na Birczę w dniu 6/7 stycznia 1946 roku, milicjantów
Posterunku MO w Birczy oraz członków służby pomocniczej MO w tej
miejscowości, część żołnierzy 26 pp, 28 pp i 30 pp biorących udział w obronie
Birczy, członków zespołu ekshumacyjnego prowadzącego prace archeologiczno-
ekshumacyjne w sierpniu 1999 roku w Birczy. Ponadto dokonano kwerendy w
Centralnym Archiwum Wojskowym w Warszawie, w wyniku czego uzyskano kopię
dokumentów archiwalnych, wytworzonych przez Wojsko Polskie w styczniu 1946
roku w związku z atakiem UPA na to osiedle. Występuje w nich różna liczba
jeńców wziętych wtedy do niewoli, bez podania ich danych osobowych. Dokonano
oględzin akt byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Rzeszowie przeciwko Annie
K. – żonie jednego z dowódców UPA prowadzącego atak na Birczę w tamtym
czasie. Na podstawie informacji adresowej, odnalezionej w publikacji
książkowej, zwrócono się do niej pisemnie o potwierdzenie adresu oraz
podanie, czy nadal jest obywatelką Polski. Po uzyskani odpowiedzi, będzie
możliwość przesłuchania wspomnianej w charakterze świadka.
W powyższej sprawie większość zaplanowanych czynności procesowych została
wykonana. W dalszym biegu śledztwa należy przesłuchać około 20 prawdopodobnie
byłych żołnierzy, obrońców Birczy oraz powołać biegłego lekarza sądowego, dla
dokonania oceny, czy obrażenia powstałe u członków UPA, których szczątki
ujawniono w Birczy w 1999 roku zostały zadane w walce, czy też w wyniku
ewentualnych tortur czy egzekucji. Śledztwo to prawdopodobnie zostanie
ukończone w 2004 roku.

Obecnie - w epoce sympatii dla "pomarańczowej rewolucji" trzeba pamiętać i o
takich wspólnych epizodach z historii

pacyfikacja Lachawy

[upowiec]

Zacytuję za książką Grzegorza Motyki - "Tak było w Bieszczadach" :
[...]"Podczas jednej z takich operacji, 1 lub 4 stycznia [1946] we wsi Lachawa
natknięto się na sotnię "Jara". Po kilkugodzinnym boju sotnia wycofała się,
tracąc trzech lub siedmiu ludzi. Po odejściu sotni żołnierzekoło budynku
miejscowej szkoły rozstrzelali dziewięciu mieszkańców, wśród nich 14- i 15-
letniego chłopca. Spalono dużą część wsi i aresztowano kilkanaście osób, które
zaprowadzono do Birczy. Tam trzy osoby rozstrzelano, a dwie pobito tak, iż
zmarły w drodze powrotnej do swojej wioski."
Od siebie dodam, że pózniej całą ludność Lachawy wysiedlono, a wieś uległa
zniszczeniu i obecnie nikt tam nie mieszka.

[jakku]

Byłem w Lachawie niedawno i mam kilka pamiątek. Może się mi uda coś więcej
napisać o Lachawie.

masakra w Cisowej

[upowiec]

Pisał o tym wydarzeniu darino na tym forum : 19 pażdziernika - "słynni
birczanie" i 10 listopada - "wysiedlenie Cisowej".

polscy bandyci z Huty Brzuskiej

[upowiec]

Napiszę o tym w przyszłym tygodniu, muszę tylko dotrzeć do zródeł !

masakra w Dobrej Szlacheckiej

[upowiec]

I znowu podaję za książką Grzegorza Motyki - "Tak było w Bieszczadach": "W
Przemyskiem sformowano ponad 100-osobowy oddział manewrowy 28 pp. Jego
działaniami kierował mjr Teodor Czerkaszyn i mjr Aleksy Szmonin. Pierwszym
zadaniem było przeczesanie lasów na zachód od Birczy. 6 stycznia [1946] w
Dobrej Szlacheckiej natknął się on na sotnię "Jara". Upowcy wycofali się bez
strat własnych, więc żołnierze "zajęli się" mieszkańcami wsi zabijając
26 "banderowców" i czterech biorąc do niewoli. Nocą z 6 na 7 stycznia oddział
przyszedł z pomocą atakowanemu garnizonowi w Birczy. W kolejnych działaniach od
9 do 18 stycznia oddział zabił dalszych 65 osób (w tym 17 ranych spalonych w
podziemnym szpitalu). Kilku Ukraińców wzięto do niewoli. W tym czasie oddział
stracił czterech zabitych".

do piotrzr !

[darino]

Czy orientujesz się, czy są prowadzone jakieś inne śledztwa IPN dotyczące gminy
Bircza ? Gdzie mogę to sprawdzić ?

[piotrzr]

Służe uprzejmie :

www.ipn.gov.pl/a_260204_spotkanie_Kertyczak.html

Spotkanie Prezesa IPN prof. Leona Kieresa z Prezesem Związku Ukraińców w
Polsce, 26 lutego 2004 r.
W dniu 26 lutego br. prof. Leon Kieres spotkał się z Mironem Kertyczakiem
Prezesem Związku Ukraińców w Polsce. W spotkaniu wziął udział prof. Witold
Kulesza Dyrektor Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
W czasie spotkania omawiano współpracę Związku Ukraińców w Polsce z Instytutem
Pamięci Narodowej. Prof. Leon Kieres poinformował Prezesa Związku Ukraińców w
Polsce o śledztwach prowadzonych w IPN-GKŚZpNP dotyczących zbrodni, których
ofiarami były osoby narodowości ukraińskiej.
W Oddziałowych Komisjach Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
Instytutu Pamięci Narodowej toczy się obecnie 25 śledztw oraz 2 postępowania
wyjaśnijące dotyczące zbrodni, których ofiarami były osoby narodowości
ukraińskiej.
INFORMACJA O ŚLEDZTWACH
DOTYCZĄCYCH ZBRODNI, KTÓRYCH OFIARAMI BYŁY OSOBY NARODOWOŚCI UKRAIŃSKIEJ.

Jak wynika z dokonanych ustaleń w Oddziałowych Komisjach Ścigania Zbrodni
przeciwko Narodowi Polskiemu toczą się śledztwa dotyczące zbrodni, których
ofiarami były osoby narodowości ukraińskiej.
Śledztwa te prowadzone są w sprawach zabójstw, bezprawnego pozbawienia wolności
oraz fizycznego i psychicznego znęcania się na szkodę obywateli polskich
narodowości ukraińskiej.
/tutaj zamieszczam ciekwą notkę o podrzeszowskiej Białej - natomista polecam
przeszukanie biuletynów IPN o pozistałyhc śledztwach - nasz teren może być
badany również w innych - oprócz rzeszowa - ośrodkach - Piotr/
/.../
Do chwili obecnej w żadnym z tych śledztw nie przedstawiono zarzutów osobom
podejrzanym, jednak inicjatywa dowodowa w niniejszych sprawach nie została
wyczerpana.

/..../


12. S 74/01/Zi - śledztwo wszczęte 21 grudnia 2001r. w sprawie zabójstwa z
użyciem broni palnej
Piotra Łuki – syna Michała,
Antoniego Pałczyńskiego,
Andrzeja Puca,
Piotra Łuki – syna Władysława,
Józefa Łuki,
Tomasza Michałka,
Stefana Chomy,
Michała Pruca
i Antoniego Pruca
dokonanego 20 lutego 1945r. w Rzeszowie, to jest o przestępstwo z art. 148§2
pkt 4 kk w zw. z art. 3 ustawy z 18 grudnia 1998r. o Instytucie Pamięci
Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U.Nr 155
poz. 1016 z późn. zm.).
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w nocy z 20 na 21 lutego
1945r. wskazane wyżej osoby zamieszkujące w miejscowości Biała koło Rzeszowa
zostały zabrane ze swoich domów, przy czym związano im ręce drutem, a następnie
doprowadzono na wzgórze – tzw. Łany i tam je rozstrzelano.
Rozstrzelane osoby były wyznania grekokatolickiego, narodowości ukraińskiej.
W toku śledztwa przesłuchano 43 świadków, w tym dwukrotnie dwie osoby. Spośród
świadków 7 osób przesłuchano w drodze pomocy prawnej udzielonej przez
Prokuraturę Ukrainy.
11 października 2002r. skierowano do Prokuratury Obwodu Lwowskiego wniosek o
udzielenie pomocy prawnej poprzez przesłuchanie jednego świadka, przy czym do
chwili obecnej nie otrzymano odpowiedzi w tym zakresie.
W toku śledztwa odnaleziono zapisy dotyczące tych zbrodni w dwóch raportach
sytuacyjnych MO przechowywanych w Oddziałowym Biurze Udostępniania i
Archiwizacji Dokumentów w Rzeszowie. Przeprowadzono również w Centralnym
Archiwum Wojskowym kwerendy mające na celu ustalenie oddziałów Wojska Polskiego
formowanych w lutym 1945r. w Słocinie koło Rzeszowa z uwagi na informacje
przekazane przez jednego ze świadków, z których wynikało, że czynów tych
dopuścili się żołnierze Wojska Polskiego. Przeprowadzono także kwerendę w
Archiwum Państwowym w Rzeszowie w celu uzyskania dokumentów zawierających
informacje o ewentualnym prowadzeniu śledztwa w tej sprawie w 1945r. Wystąpiono
również do Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w
Rzeszowie w celu odnalezienia akt postępowania karnego prowadzonego w sprawie
dopuszczenia się tych zabójstw.
Czynności wykonane w tej sprawie nie doprowadziły dotychczas do wykrycia
sprawców dokonanych zbrodni.
W śledztwie tym zaplanowano do przesłuchania jeszcze dwóch świadków. Z uwagi na
brak odpowiedzi Prokuratury Ukrainy dotyczącej przesłuchania jednego świadka
zamieszkującego na terenie obwodu lwowskiego trudno jest w chwili obecnej
wskazać termin zakończenia prowadzonego śledztwa.
/.../

jakże ironicznie albo i tragicznie /w świetle ustaleń
IPN/ brzmią słowa opublikowanych wspomnień mieszkńca obecnej dzielnicy
Zalesia " W roku szkolnym
1944/45 gdy uczęszczałem do VII klasy szkoły Podstawowej w słocinie, w
rzeszowie formowała się 10. Dywizja Piechoty a 27.pułk tej dywizji stacjonowal
w słocinie. Dla potrzeb wojsk zajmowane były również pomieszczenia szkolne-
dziś szkoła podstawowa w Słocinie nosi imię Bohaterów 27.Pułku Piechoty"


A wystąpienia Darino czytałem na forum Werhowyny oraz Polska-Ukraina- bardzo
ciekawe - sam też jestem zainteresowany stane własności cmentarzy grek-kat. i
cerkwisk.
A o Birczy - polecam publikacje Pana Smoleńskiego i tytułowe opowiadanie ze
zbiorku "Pochówek dla rezuna"
Pozdrowienia

dzięki za informacje !

[darino]

Poczytam i oczywiście poinformuję na forum o wynikach lektury.

[nina40]

Posiadam kserokopię meldunku (telefonogramu)z posterunku MO w Birczy nadanego
przez J.Winiarskiego(ówczesnego komendanta)o napadzie na Birczę 22.X.1945 r.
Treść
Informuję,że dnia 22.X.b.r. o godz.11,30 silna grupa uzbrojona i wyposażona w
amunicję, w mundurach polskich,rosyjskich i niemieckich posługująca się
językiem polskim,ukraińskim i niemieckim napadła na Birczę. Walka trwała ok.4
godz. Banderowcy spalili 11 domów mieszkalnych wraz z zabudowaniami
gospodarskimi,polski dom ludowy,koszary wojskowe i tartak. W płomieniach
poniosło śmierć 3 osoby. Zludności cywilnej zabito 3 kobiety,4 mężczyzn,1
dzicko-wszyscy narodowości polskiej,1-na osoba nar.ukraińskiej.Zabito 7
żołnierzy w tym 1 kapitan Wojsk Polskich. Ponadto bandyci obrabowali kilkunastu
Polaków. W okolicy panuje ogromna panika. Ludność polska zwraca się po raz
ostani do władz z prośbą o udostępnienie srodków transportowych do ewakuacji
ludności cywilnej.

Do
Zast. Komendanta Pow. w Przemyślu
Podpisał i nadał: Winiarski