regulacje rzek i potoków

[upowiec]

EKOLODZY o regulacji rzek. Betonowe szkody

"GW", Adam Wajrak, 23-05-2005

Zamiast przeznaczyć 250 mln euro na odbudowę zniszczeń spowodowanych
powodziami i tworzyć system wczesnego ostrzegania, betonowaliśmy koryta rzek
wbrew ekologii i unijnym standardom - alarmują ekolodzy po zbadaniu, jak
Polska wydała pieniądze z Europejskiego Banku Inwestycyjnego.

W 2001 roku EBI pożyczył Polsce 250 mln euro na odbudowę popowodziowych
zniszczeń i stworzenie ochrony przeciwpowodziowej. Była to już trzecia
pożyczka na ten cel od 1997 roku.

Pieniądze spożytkowano na nieuzasadnione regulacje małych rzek i potoków, w
sumie blisko tysiąc projektów - wynika z przedstawionego wczoraj w Krakowie
raportu Polskiej Zielonej Sieci i Towarzystwa na rzecz Ziemi.

- Nie mogliśmy dokładnie przyjrzeć się wszystkim przypadkom, dlatego pod lupę
wzięliśmy osiem rzek i potoków. Przy opracowaniu raportu brali udział
przyrodnicy, hydrotechnicy, zwróciliśmy też uwagę na aspekty prawne - mówi
Anna Roggenbuck z Polskiej Zielonej Sieci.

Wyniki kontroli są porażające. Regulacje odbywały się niezgodnie z prawem,
brakowało pozwoleń na budowę i pozwoleń wodnoprawnych. Tak było w przypadku
pięciu rzek i potoków. - Doszło do zniszczenia bogactwa przyrodniczego. Na
przykład w czasie regulacji rzeki Stradomki zniszczono jedną piątą
porastających jej brzegi lasów lęgowych. Po regulacji rzeki Krztynia ilość
żyjących w niej gatunków ryb zmniejszyła się o 60-80 proc. - wylicza
Roggenbuck.

W czterech z ośmiu badanych przypadków zagrożenie powodziowe wzrosło -
zniszczone zostały naturalne tereny zalewowe i przyśpieszono spływ wody.

Prace były niezgodne z duchem unijnej Ramowej Dyrektywy Wodnej, która za
nadrzędny cel stawia utrzymanie w dobrym stanie ekosystemów. Nie rozpatrywano
różnych wariantów regulacji, tylko przeprowadzano ją w starym stylu -
prostowano koryta, często je betonowano. Nikt w Europie już tego nie robi. -
Choć przeanalizowaliśmy tylko niewielką część regulowanych,rzek sądzimy, że
podobnie wyglądała regulacja innych cieków. Oznacza to, że mamy do czynienia
z nieuzasadnionym i niespotykanym od 1989 roku niszczeniem rzek. Pożyczkę z
EBI będziemy spłacać do roku 2026, a ewentualne przywrócenie tych rzek do
poprzedniego stanu będzie w wielu wypadkach niemożliwe - ocenia Roggenbuck.

[darino]

Po obecnych upałach widać, że trzeba zacząć magazynować wodę, albo przynajmniej
zwolnić jej odpływ, bo za parę lat może nam zabraknąć ...
Dobrze, że w planach jest wybudowanie trzech zbiorników retencyjnych w gminie.
Bobry też się mnożą i coraz bardziej zastawiają potoki, chociaż szkód też
czynią co niemiara.

"zasady dobrej praktyki w utrzymywaniu rzek..."

[upowiec]

www.bgw.gov.pl/prasowy/komunikat1.html#K36
Zasady dobrej praktyki w utrzymaniu rzek i potoków górskich

9 maja w Ministerstwie Środowiska odbyła się konferencja, która była poświecona
prezentacji opracowania pt.: "Zasady dobrej praktyki w utrzymaniu rzek i
potoków górskich". Dokument ten został oficjalnie przyjęty przez Ministra
Środowiska.

"Zasady dobrej praktyki w utrzymaniu rzek i potoków górskich" to praca
interdyscyplinarnego zespołu autorskiego realizowana z aktywnym udziałem
Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie oraz organizacji
pozarządowych. Opracowanie zostało ukierunkowane na wzmocnienie ochrony
ekosystemów wodno-lądowych. Prezentuje nowatorskie podejście do spraw przyrody
oraz wskazuje możliwości zachowania jej dobrego stanu pomimo konieczności
prowadzenia robót hydrotechnicznych.

Niniejsza konferencja jest kolejnym świadectwem zmian, jakie zachodzą w całej
sferze szeroko rozumianej ochrony naturalnego środowiska. Zagadnienia, które
zostaną poruszone dotyczą rzek i potoków górskich, nowych sposobów ich
utrzymania, sposobów uwzględniających z jednej strony, obowiązek
zagwarantowania bezpieczeństwa powodziowego, z drugiej zaś ochronę ekosystemu
rzeki, co w praktyce przełoży się na zachowanie w jak najlepszym stanie jej
walorów przyrodniczych.

"Zasady dobrych praktyk w utrzymaniu rzek i potoków górskich" to odpowiedź na
wyzwanie jakie stawia nam nowa polityka wodna. Spośród wielu nowatorskich
rozwiązań i propozycji zmian "Dobre praktyki" wykluczają m.in. bezkrytyczne
kanalizowanie naturalnego koryta rzeki, dające priorytet szybkiemu spływowi
wody nad retencją, zwracają uwagę na sposób utrzymania roślinności na brzegach
rzek w poszanowaniu bogactwa i bio-różnorodności tych środowisk. Wskazują
wreszcie na sposób wykonania prac z zastosowaniem naturalnego materiału, a
także na kształtowanie budowli regulacyjnych w sposób zbliżony do występującego
w naturze, która nie akceptuje, ani kąta, ani linii prostej.

Na konferencję zostali zaproszeni m.in. marszałkowie, wojewodowie oraz starości
z województw: małopolskiego, śląskiego i podkarpackiego.

regulacje rzek i potoków nieskuteczne

[darino]

"Polski oddział WWF, jednej z największych organizacji ekologicznych na
świecie, opublikował komunikat, w którym ostro krytykuje działania polskiego
rządu nazywane "przeciwpowodziowymi".

Dzięki olbrzymim pożyczkom z Europejskiego Banku Inwestycyjnego (razem prawie
600 mln euro) od powodzi w 1997 roku w całym kraju trwa regulacja rzek. Po
wielkiej wodzie w 2001 roku nasiliło się tempo prac. W Małopolsce wyregulowano
m.in. Stradomkę, Sołę, Chechło, a także niewielkie dopływy rzek.

- Niedawne powodzie udowadniają, że pieniądze z pożyczki wyrzucane są w wodę i
płyną do morza po pierwszych dużych deszczach. Marnujemy olbrzymie fundusze na
zupełnie nieskuteczną ochronę przeciwpowodziową - twierdzi Jacek Engel,
kierownik programu "Wody śródlądowe" WWF. Jako przykład podaje Stradomkę i
Białą Tarnowską. W ostatnich latach prace na brzegach tych rzek oraz na
mniejszych dopływach prowadziły dwie instytucje: Regionalny Zarząd Gospodarki
Wodnej oraz Małopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych. - Nie jestem
przeciwnikiem umacniania brzegów czy ratowania dróg. Ale pytam: po co te prace,
skoro po kilku dniach intensywnych deszczów Biała wylała jak nigdy wcześniej?
Po co prostować, skoro nie zagraża ona domostwom? - docieka Engel. Ekolodzy
wskazują też na olbrzymi rozziew pomiędzy deklaracjami władz RZGW i praktyką.
Urząd obiecał jak najmniej ingerować w koryta rzeczne. - Tymczasem robotnicy
prowadzący prace na Białej traktują rzekę jak asfaltową drogę. Zniszczyli
miejsca, w których wypuściliśmy 200 tys. sztuk narybku łososia - twierdzą w WWF.

RZGW jest zaskoczony krytyką. - Akurat na Białej Tarnowskiej nie prowadziliśmy
systematycznych regulacji. Wykonywaliśmy jedynie lokalne umocnienia - twierdzi
Janusz Szafrański, zastępca dyr. RZGW, odpowiedzialny za utrzymanie wód. - My
działamy zgodnie z prawem. Na Białej są stopnie wybudowane jeszcze w latach 60.
i mamy obowiązek się nimi opiekować.

- Po co, skoro nie zapobiegają powodzi? - pyta Engel.

W położonych nad Białą Ciężkowicach odpowiedzi na to pytanie nie znają.
Przyznają jednak, że takiej fali powodziowej jak ta sprzed dwóch tygodni, nie
pamiętają. - Nie wiem, czy praca RZGW jest potrzebna. Ale sprawa na pewno jest
bardziej skomplikowana - podkreśla burmistrz Ciężkowic Józef Szymański. - W
ciągu kilku ostatnich lat walczyłem z właścicielami działek położonych na
terenach zalewowych. Mówiłem, że to nie jest miejsce do budowania. Podnieśli
grunt o kilka metrów, pobudowali fabrykę. Mamy dowody, że każda taka inwestycja
podnosi falę powodziową o kilka centymetrów. Jak przyszła powódź, ci ludzie
chcieli mnie zlinczować.

Podobne sygnały słychać z myślenickiego Zarabia. Właściciele położonych tam
restauracji twierdzą, że odkąd rozpoczęła się związana z modernizacją
Zakopianki regulacja rzeki, wystarczy jedna noc ulewnego deszczu, by poziom
wody wzbierał do niespotykanych zazwyczaj rozmiarów. RZGW nie widzi jednak
powodu do niepokoju: - Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, która
jest inwestorem, wykonała odpowiednie analizy. Wyszło z nich, że regulacja nie
zwiększy zagrożenia powodzią - mówi Janusz Szafrański.

Ekolodzy z WWF proponują zupełnie inną drogę niż ta wybrana przez RZGW. -
Powodzie zawsze będą się zdarzały, są naturalnym elementem przyrody. Zamiast
topić w nich miliardy złotych, zacznijmy odtwarzać tereny zalewowe. Trzeba
zacząć wykupywać grunty w dolinach rzecznych, odtwarzać mokradła - proponuje
Engel.

- To nie są nowatorskie pomysły. Od wielu lat rozmawiamy o takich pomysłach -
studzi zapędy ekologów Szafrański. - Tylko pytam, gdzie mają te tereny zalewowe
powstać? Większość lokalizacji już od dawna jest zamieszkała i silnie
zurbanizowana.

Ekolodzy nie zamierzają rezygnować. - Kolejna powódź przyniesie smutne
potwierdzenie naszych argumentów. Mamy nadzieję, że po kolejnym dramacie
decydenci wreszcie się obudzą - komentują aktywiści WWF."
serwisy.gazeta.pl/kraj/1,34309,3425322.html

koniec z regulacjami i melioracjami

[darino]

"Obecnie funkcjonujący w Polsce system melioracji został zbudowany
kilkadziesiąt lat temu i odpowiada ówczesnym warunkom, m.in. ilości opadów,
która w ostatnich latach sukcesywnie maleje - powiedziała ekohydrolog dr Kinga
Krauze.
"Systemy melioracyjne, odprowadzające wodę z pól i łąk, powodują nadmierne
osuszanie tych terenów. Woda nie zatrzymuje się i nie jest magazynowana w
ziemi. Taki stan był dobry w tych latach, kiedy opadów było więcej. Teraz te
rozwiązania nie są przystosowane do rzeczywistości" - powiedziała w czwartek
PAP ekohydrolog.

Jak wyjaśniła Krauze, skutki suszy są tym groźniejsze, im większe zmiany w
środowisku wprowadzi człowiek. Dlatego, aby w przyszłości łatwiej przetrwać
upalne i suche lata, Polska musi działać na rzecz przywrócenia naturalnego
kształtu rzek, zlewni rzek i terenów podmokłych. "Regulacja koryt rzek
spowodowała, że bardzo szybko odprowadzają one wodę do jezior i mórz.
Zmniejszyły się też powierzchnie lasów i terenów podmokłych, zwłaszcza
torfowisk, które najlepiej magazynują wodę" - tłumaczyła.

Jej zdaniem, aby w kolejnych latach zredukować skutki suszy dla rolnictwa
potrzebne są przemyślane, kompleksowe działania, takie jak sztuczna
meandryzacja rzek, zmiana systemu odwadniania pól i łąk oraz ochrona terenów
retencjonujących wodę: lasów i mokradeł.

"Doraźnie pomóc mogłoby też lokalne niewielkie spiętrzanie wody na rzekach.
Docelowo potrzebne jest jednak systematyczne przywracanie krajobrazowi w Polsce
naturalnego kształtu, inaczej nie uporamy się z problemem suszy, która
prawdopodobnie będzie dotykać nas w przyszłych latach" - podkreśliła Krauze.

Jej zdaniem, nie można jeszcze mówić o klęsce hydrologicznej. Przyznała jednak,
że z badań Centrum Ekologii PAN wynika, że w ciągu ostatnich kilku lat bilans
wodny w Polsce był niekorzystny.

"W tym roku, po obfitych opadach śniegu zimą, wydawało nam się, że ten rok
będzie lepszy. Potem jednak przyszła sucha wiosna, a następnie suche i upalne
lato, co doprowadziło do tego stanu, jaki mamy obecnie" - zaznaczyła."
wiadomosci.onet.pl/1362764,16,item.html