To, co piękne...

[Gość: O Skoradzie]

Co uklada towar na polkach. Wracalem z Monash University wieczorem i wstapilem
do Chadstone Shopping Centre, bo tam jest sporo miejsca na parkingu i wiecej
sklepow otwartych wieczorami. I co widze? Skorad ukladal mrozonki na polkach
lodowek...
Biedak trzasl sie caly, bo nie stac go na cieple ubranie i rekawice...
Rodacy! Pomozcie! Wyslijcie mu stary kozuch barani i pare rekawic!
Aussie

[kolargol]

Pogoda późnej już jesieni
Słoneczny miód na ziemię zlewa.
Liście się złocą w sto odcieni.
Powiewa wiatr i szumią drzewa.

Rozkosz najsłodsza i okrutna
Upaja serce bezlitośnie.
Nieba głąb blada jest i smutna,
Jak w dniach starości myśl o wiośnie.

A drzewa nie przestają szumieć:
Nadziei pieśń czy wyrzeczenia?
Serce daremnie chce zrozumieć,
Gdzie nie ma nic do rozumienia

Leopold Staff

[kolargol]

Nie wierzyłem
Stojąc nad brzegiem rzeki,
Która była szeroka i rwista,
Że przejdę ten most,
Spleciony z cienkiej, kruchej trzciny
Powiązanej łykiem.
Szedłem lekko jak motyl
I ciężko jak słoń,
Szedłem pewnie jak tancerz
I chwiejnie jak ślepiec.
Nie wierzyłem, że przejdę ten most,
I gdy stoję już na drugim brzegu,
Nie wierzę, że go przeszedłem.

Leopold Staff

[kolargol]

Czy nigdy na ciebie nie przyszła godzina
Boski promień spadający nagle, aż pękają te bańki
mydlane, woda, bogactwo,
Te gorliwe cele działania - książki, polityka, sztuka, amory,
I nie zostaje zupełnie nic?

Walt Whitman

[elodia]

Ale szok !!! Założyłam całkiem niedawno taki wątek (promienie piękna) na forum
bydgoskim , kilka osób wpisało się , reszta wyśmiała , wyszydziła a dla trzech
osób stałam się wrogiem nr jeden a tu wchodzę i tyyyle promieni piękna , że
słów braknie :)


GOŚCIE
Jeden po drugim Goście wciąż nadchodzą z różnych stron,
wielu z otwartym sercem, z pękniętym mało kto.

I nie wie nikt, dokąd noc prowadzi
i po cóż im płynie wino z kadzi.
Ja chcę kochać, kochać, kochać, kochać ach,
chcę kochać dziś.

Ci, którzy tańczą nuże tańczyć, ci, którzy płaczą, łkać.
- Witajcie wszyscy - woła Głos - do środka proszę was.

I nie wie nikt, dokąd noc prowadzi
i po cóż im płynie wino z kadzi.
Ja chcę kochać, kochać, kochać, kochać ach,
chcę kochać dziś.

I wchodzą potykając się, samotni, pełni smutku
i mówią: - Odsłoń wreszcie twarz !, lub: - Czemuś mnie opuścił ?

I nie wie nikt, dokąd noc prowadzi
i po cóż im płynie wino z kadzi.
Ja chcę kochać, kochać, kochać, kochać ach,
chcę kochać dziś.

W blasku pochodni wielkie drzwi otwarły się na oścież
jeden po drugim wchodzą więc, targani namiętnością.

I nie wie nikt, dokąd noc prowadzi
i po cóż im płynie wino z kadzi.
Ja chcę kochać, kochać, kochać, kochać ach,
chcę kochać dziś.

I biesiadują śpiesząc się, bo pałac znika już,
jeden po drugim wrócą przez ten ogrodowy mur.

I nie wie nikt, dokąd noc prowadzi
i po cóż im płynie wino z kadzi.
Ja chcę kochać, kochać, kochać, kochać ach,
chcę kochać dziś.

Ci, którzy tańczą nuże tańczyć, ci, którzy płaczą, łkać,
a ci, którzy zbłądzili, znów błądzą, jeszcze raz.

I nie wie nikt, dokąd noc prowadzi
i po cóż im płynie wino z kadzi.
Ja chcę kochać, kochać, kochać, kochać ach,
chcę kochać dziś.

Jeden po drugim Goście wciąż nadchodzą z różnych stron,
wielu z pękniętym sercem, z otwartym mało kto.

I nie wie nikt, dokąd noc prowadzi
i po cóż im płynie wino z kadzi.
Ja chcę kochać, kochać, kochać, kochać ach,
chcę kochać dziś.

tłum. Maciej Zembaty

[elodia]

Lacrimosa


ZATRZYMAJ MNIE

Budząc się z bezsennej drzemki
Padłem ofiarą tęsknoty
Otrząsając się z dziecięcej ufności
Widzę moje rany niczym ziejące otwory
Póki istnieć będzie czas
A wskazówki zegara będą się obracać
Ja też wegetować będę
Lecz radość życia opuściła mnie
Życie wypala się w duszy mej
A tęsknota dzielnie czyni swą powinność
Trzymaj mnie życie
Zatrzymaj mnie
Zatrzymaj mnie tu

FLAMME IN WIND

Słaby blask świecy zapalonej w drzwiach walczy o ciepło i przepych
Ty, światło mojego życia, płomyk na wietrze
W lustrze moja uśmiechnięta twarz
Obłok gorącego oddechu rozpływa się w mroku i w ciszy
Zimową porą wylizuje rany mojej duszy
Wołanie rozświetla noc, oczekiwanie pełne nadziei
Lecz samotność idzie w ślad za ciszą
Otrzeźwienie zamienia się w rezygnację i monotonię
Nikt nie zawoła po raz drugi
Ta świeca w śniegu musi zgasnąć
A mój cień wtapia się w noc
W obłoku oddechu pojawia się sylwetka
Czyjeś oczy wypalają rany w moim ciele
Moja tęsknota rośnie, nadzieja staje się coraz silniejsza w zamieci
Lecz poza tym nie dzieje się nic
Płatki śniegu tańczą wokół płomienia który już nie grzeje
Lód skuł moje ciało, moje światło gaśnie
Ten sen nie skończy się nigdy, pragnienie nigdy nie przeminie
Ciało zamarznięte w śniegu czeka na słońce
Ramiona rozwarte, a uśmiech na twarzy pozostanie na zawsze

tłumaczone przez Tomka Beksińskiego

[elodia]

Lacrimosa


MILCZENIE

Obrzydzenie, które zamykasz w objęciach świat...
Nienawiści, co płyniesz przez serca...
Zepsucie, ciągnące przez szeregi;
Szlachetne szeregi ludzi
Gdzie równi stoją z równymi...
A teraz - między szeregami rozwiera się otchłań
Rozdzielająca rasy jak odległe generacje.
Och, obrzydzenie, które wyznaje świat...
Żaden człowiek cię nie widział,
Żaden człowiek cię nie słyszał.
Nikt się nie odezwie
I nikt o nic później nie zapyta.
A nad całą ulicą unosi się zapach krwi,
Chociaż nic się nie wydarzyło...
Te ręce złożone do modlitwy;
Te ręce gotowe są zabijać.
Te ręce błagające o pokój;
Te ręce będą zakuwać w kajdany.
Te usta proszące o łaskę;
Te usta oskarżają.
Ten człowiek złamany i konający;
Ten człowiek nie umrze.
A oczy, które to widziały;
Te oczy zamykają się...
I niepowstrzymanym strumieniem spływa krew...
A milczenie krzyczy coraz głośniej...

[elodia]

ULICA CZASU

I tym, co zobaczyłem, była ludzkość...

I tym, co zobaczyłem, była głupota
Odpowiadająca ludzkiemu upadkowi;
Zachowanie zwierząt...

Czekałem cały dzień
I widziałem ludzi przepychających się obok mnie.
Teraz jest wieczór i ulica opustoszała...
Jestem zmęczony - gdzie jeszcze powinienem pójść?

Na ulicy Czasu...

Samotny od wielu godzin
Teraz jestem już w drodze,
Która prowadzi mnie w przeszłość
Ulicą Czasu...

Wszędzie tutaj widziałem ludzi
Przyciśniętych do ziemi - niemych ze strachu,
Upokarzanych przez swoich braci
I bezwzględnie zdeptanych.
Widziałem ludzi
W głębi duszy wstydzących się swoich czynów;
Zdradzonych i rozczarowanych
I tak wcześnie w swoim życiu
Oddanych śmiertelnej walce.

Pokonany czy też zwycięski,
Wzmocniony czy zniszczony:
W końcu pozostaje tylko nienawiść
I wszyscy kończą na dnie.

Widziałem sławę wielkich ludzi,
Słuchałem ich słów:
Poruszyły mnie głęboko...
Ale przecież wcześniej widziałem ich koniec
I śmierć ich wizji.

Wędrowałem przez wojny.
Widziałem strach i zepsucie;
Tak samo w czasie wojny, jak i podczas pokoju.
Egoizm - ślepą nienawiść,
Chyba tkwiła tu zawsze...
Dalej biegłem poprzez noc
I widziałem tylko więcej, coraz więcej łez...
Biegłem coraz dalej
I tym, co widziałem, była głupota
Odpowiadająca ludzkiemu upadkowi,
Zwierzęce zachowanie.

A kiedy wstał ranek
I noc ustąpiła słońcu
Ukazały mi się, młode i niezwykłe
Wspaniałe czasy Grecji;
Nadzieja tamtych ludzi,
Ich odwaga i ich siła.
Pierwszy raz na mojej drodze
Poczułem radość...
I wyczerpany wędrówką przez czas
Położyłem się na ziemi
Pod ateńskimi murami.

I kiedy zamykam oczy
Widzę młody lud,
Dumny i pełen nadziei,
Wzrastający twarzą do słońca.



Lacrimosa

Latarnia, Józef Kurylak

[sainbois]

W tym śnie przeobraziłem się w latarnię
Oprawioną w złoto i w czarne żelazo
I oświetlałem bramę wielkiego cmentarza

Później kołysałem się w kajucie okrętu
Gdzie zakonnicy tłumaczyli Księgę Świętą
Płynąc ku bezdennym samotnym odmętom

Żywiły się mym światłem piękne dzieci
Gnijący starcy i zwierzęta smutne
Lecz wewnątrz byłem ciemnością
Bezwzględną ostateczną i okrutną.

[kolargol]

elodia napisała:

> Ale szok !!! Założyłam całkiem niedawno taki wątek
(promienie piękna) na forum
> bydgoskim , kilka osób wpisało się , reszta wyśmiała ,
wyszydziła a dla trzech
> osób stałam się wrogiem nr jeden a tu wchodzę i tyyyle
promieni piękna , że
> słów braknie :)
>
>
> GOŚCIE
> Jeden po drugim Goście wciąż nadchodzą z różnych stron,
> wielu z otwartym sercem, z pękniętym mało kto.
>
> I nie wie nikt, dokąd noc prowadzi
> i po cóż im płynie wino z kadzi.
> Ja chcę kochać, kochać, kochać, kochać ach,
> chcę kochać dziś.
>
> Ci, którzy tańczą nuże tańczyć, ci, którzy płaczą, łkać.
> - Witajcie wszyscy - woła Głos - do środka proszę was.
>
> I nie wie nikt, dokąd noc prowadzi
> i po cóż im płynie wino z kadzi.
> Ja chcę kochać, kochać, kochać, kochać ach,
> chcę kochać dziś.
>
> I wchodzą potykając się, samotni, pełni smutku
> i mówią: - Odsłoń wreszcie twarz !, lub: - Czemuś
mnie opuścił ?
>
> I nie wie nikt, dokąd noc prowadzi
> i po cóż im płynie wino z kadzi.
> Ja chcę kochać, kochać, kochać, kochać ach,
> chcę kochać dziś.
>
> W blasku pochodni wielkie drzwi otwarły się na oścież
> jeden po drugim wchodzą więc, targani namiętnością.
>
> I nie wie nikt, dokąd noc prowadzi
> i po cóż im płynie wino z kadzi.
> Ja chcę kochać, kochać, kochać, kochać ach,
> chcę kochać dziś.
>
> I biesiadują śpiesząc się, bo pałac znika już,
> jeden po drugim wrócą przez ten ogrodowy mur.
>
> I nie wie nikt, dokąd noc prowadzi
> i po cóż im płynie wino z kadzi.
> Ja chcę kochać, kochać, kochać, kochać ach,
> chcę kochać dziś.
>
> Ci, którzy tańczą nuże tańczyć, ci, którzy płaczą, łkać,
> a ci, którzy zbłądzili, znów błądzą, jeszcze raz.
>
> I nie wie nikt, dokąd noc prowadzi
> i po cóż im płynie wino z kadzi.
> Ja chcę kochać, kochać, kochać, kochać ach,
> chcę kochać dziś.
>
> Jeden po drugim Goście wciąż nadchodzą z różnych stron,
> wielu z pękniętym sercem, z otwartym mało kto.
>
> I nie wie nikt, dokąd noc prowadzi
> i po cóż im płynie wino z kadzi.
> Ja chcę kochać, kochać, kochać, kochać ach,
> chcę kochać dziś.
>
> tłum. Maciej Zembaty
>
>


Witamy cie tu serdecznie !

[Gość: Palnick]

Mantra Dalajlamy na trzecie tysiąclecie

1. Weź pod uwagę, że wielka miłość i wielkie osiągnięcia wiążą się z wielkim
ryzykiem.
2. Gdy coś tracisz nie przegap tej wewnętrznej lekcji.
3. Stosuj zasadę 3S: szacunek dla siebie, szacunek dla innych, stuprocentowa
odpowiedzialność za wszystkie swoje czyny.
4. Pamiętaj, że nie otrzymanie tego, czego pragniesz jest czasami cudownym
zrządzeniem losu.
5. Naucz się zasad, tak abyś wiedział jak je mądrze łamać.
6. Nie pozwól aby mała niezgoda zburzyła wielką przyjaźń.
7. Kiedy zdasz sobie sprawę, że popełniłeś błąd, natychmiast poczyń kroki aby
go naprawić.
8. Codziennie spędź trochę czasu w samotności.
9. Bądź otwarty na zmiany, ale nie porzucaj swoich wartości.
10. Pamiętaj, że milczenie jest czasami najlepszą odpowiedzią.
11. Prowadź dobre, godne życie. Kiedy się zestarzejesz i będziesz je wspominał,
będziesz mógł się nim cieszyć jeszcze raz.
12. Atmosfera miłości we własnym domu jest podstawą twojego życia.
13. Podczas sprzeczki z kochanymi osobami odnoś się tylko do aktualnej
sytuacji, a nie przywołuj przeszłości.
14. Dziel się swoją wiedzą. To droga do nieśmiertelności.
15. Okaż przyjaźń Twojej planecie Ziemi.
16. Raz w roku udaj się do miejsca w którym jeszcze nie byłeś.
17. Pamiętaj, że najlepsze partnerstwo to takie w którym Wasza wzajemna miłość
przewyższa Wasze wzajemne potrzeby.
18. Oceniaj swój sukces poprzez pryzmat tego, z czego musiałeś zrezygnować aby
go osiągnąć.
19. Podchodź do miłości i gotowania z beztroskim oddaniem.
„ Możemy odrzucić wszystko: religię, ideologię, nabytą mądrość. Niezbędne jest
tylko jedno: miłość i współczucie. To jest właśnie moja prawdziwa religia, moja
prosta wiara. Z jej punktu widzenia nie potrzebujemy świątyń, kościołów,
meczetów, synagog ani wyrafinowanych filozofii, doktryn i dogmatów. Świątynią
jest nasze własne serce i nasz własny umysł. Doktryną – współczucie. Wszystko
czego nam trzeba – to miłość do innych i szacunek dla ich praw i godności,
niezależnie od tego kim , lub czym są. Dopóki praktykujemy tę miłość i szacunek
w codziennym życiu, dopóki mieszka w nas współczucie wobec innych a powodowani
poczuciem odpowiedzialności, postępujemy powściągliwie, to – wykształceni czy
prości, wierzący w Buddę, Boga lub coś innego albo zgoła nic – bez wątpienia
będziemy szczęśliwi.” - Dalajlama.

[kolargol]

Pytać zawsze - dokąd, dokąd?
Gdzie jest prawda, ziemi sól,
Pytać zawsze - jak zagubić,
Smutek wszelki, płacz i ból

Chwytać myśli nagłe, jasne,
Szukać tam, gdzie światła biel,
W Twoich oczach dwa ogniki,
Już zwiastują, znaczą cel,

W Twoich oczach dwa ogniki,
Już zwiastują, znaczą cel.

Świecie nasz, świecie nasz,
Chcę być z Tobą w zmowie,
Z blaskiem twym, siłą twą,
Co mi dasz - odpowiedz!

Świecie nasz - daj nam,
Daj nam wreszcie zgodę,
Spokój daj - zgubę weź,
Zabierz ją, odprowadź.

Szukaj dróg gdzie jasny dźwięk,
Wśród ogni złych co budzą lęk,
Nie prowadź nas, powstrzymaj nas,
Powstrzymaj nas w pogoni...

Świecie nasz -
Daj nam wiele jasnych dni!
Świecie nasz -
Daj nam w jasnym dniu oczekiwanie!
Świecie nasz -
Daj ugasić ogień zły!
Świecie nasz -
Daj nam radość, której tak szukamy!
Świecie nasz -
Daj nam płomień, stal i dźwięk!
Świecie nasz -
Daj otworzyć wszystkie ciężkie bramy!
Świecie nasz -
Daj pokonać każdy lęk!
Świecie nasz -
Daj nam radość blasku i odmiany!
Świecie nasz -
Daj nam cień wysokich traw!
Świecie nasz -
Daj zagubić się wśród drzew poszumu!
Świecie nasz -
Daj nam ciszy czarny staw!
Świecie nasz -
Daj nam siłę krzyku, śpiewu, tłumu!
Świecie nasz -
Daj nam wiele jasnych dni!
Świecie nasz -
Daj nam w jasnym dniu oczekiwanie!
Świecie nasz -
Daj ugasić ogień zły!
Świecie nasz...

Świecie nasz, świecie nasz,
Chcę być z Tobą w zmowie,
Z blaskiem twym, siłą twą,
Co mi dasz - odpowiedz!

Marek Grechuta

[kolargol]

4. Cień polny

I wyszedł ze mnie na rozmowę
Przydrożny chrystus: kłos drewniany.
Mówił językiem głuchoniemych,
patrzył źrenicą ociemniałych
przydrożny Chrystus: kłos drewniany.

Działo się to w dwudziestym wieku
tuż przy wyjętym sierpie z żniw.
Ojciec nam przyniósł jabłecznika
i weselnego placka koło.

Przy jabłeczniku tym i placku,
raczej najemni parobkowie
niźli synowie gospodarza,
pochwaliliśmy płodność ziemi
podobnej do chutliwej samki
i sierp na niebo odłożony
i noc pod sierpem tym przytulną
kapliczce i stogowi siana.

Pole przed nami było w kwarcu
do piórek trawy wypalone.
Opócz kamienia i jaszczurki
ten kamień listkiem żyłkującej
nie było tu innego cienia.

I również w nas scedzony cień
wychłeptał pies dyszący przy nas.

Tadeusz Nowak

[kolargol]

Wodne znaki

I są na niebie wodne znaki
zwierząt widzianych w zbożu w lesie
Siano nad nami przeżuwają
pławią się w stawie łajnią w zmierzch

Nie ma wodnego znaku króla
znaku biskupa nie ma nawet
znaku żołnierza jedzącego
po wielkiej bitwie chleb i czosnek

O królu jeśli chcesz
widzieć na niebie swoje berło
zostaw owoc królowej
pod wieżyczką z jedwabiu
U komnaty wół stoi
łeb podstawia pod miecz

A ty biskupie jeśli pragniesz
aby pastorał niosła jutrznia
zasłoń psałterzem
podwójny owoc gospodyni
W korytarzyku jednorożec
dobija się do włóczni

Żołnierzu jeśli chcesz
widzieć swój łuk z dębiny
na polu zorzy stratowanej
pod białe pole czosnku
zostaw w stogu zaszytym igłą
małe moździerze dworskiej służki
U stogu świnia pochrząkuje
liżąc twój bagnet

Bo są na niebie wodne znaki
rzeźnika hycla szczurołapa
Pod ich rękami głowy zwierząt
Obok narzędzie wyostrzone

I są na niebie wodne znaki
zwierząt widzianych w zbożu w lesie
Siano nad nami przeżuwają
pławią się w stawie łajnią w zmierzch

Tadeusz Nowak

Noc letnia

[tagesstein]

Gwiazdy zdwoiły pracę,
szepcąc ziemi:
Nie bój się, nie bój.....
i ziemia się na wznak obraca
kwiatami
ku niebu.

Nokturnik II

[veza]

Te na niebie rozwiane atłasy,
długie szale malowane w pasy,
krwawe hafty, które w oczach gasną,
frędzla ciemna zmieniająca się w jasną,
te nietrwałe malowane szlaki,
te zygzaki zmieniające się w ptaki,
białe róże zmieniające się w sępy,
plusz golębi rozerwany na strzępy,
te blednące etole z szynszyli:
to są stroje dla ubrania chwili,
to ubranie dla szczęścia, uszyte
w magazynie nazywanym Błękitem.
Dla minuty tej radości, co będzie,
starczy suknia, którą obłok przędzie.
Ubierz w szale z obłoków nadzieję,
co się pierwej rozchwieje, rozwieje?
Gdzie ta szarfa różowa, złocona?
A gdzież ręka przed chwilą chwycona?

Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

[d_nutka]

Gość portalu: Palnick napisał(a):

> Mantra Dalajlamy na trzecie tysiąclecie
>
> 1. Weź pod uwagę, że wielka miłość i wielkie osiągnięcia wiążą się z wielkim
> ryzykiem.
> 2. Gdy coś tracisz nie przegap tej wewnętrznej lekcji.
> 3. Stosuj zasadę 3S: szacunek dla siebie, szacunek dla innych, stuprocentowa
> odpowiedzialność za wszystkie swoje czyny.
> 4. Pamiętaj, że nie otrzymanie tego, czego pragniesz jest czasami cudownym
> zrządzeniem losu.
> 5. Naucz się zasad, tak abyś wiedział jak je mądrze łamać.
> 6. Nie pozwól aby mała niezgoda zburzyła wielką przyjaźń.
> 7. Kiedy zdasz sobie sprawę, że popełniłeś błąd, natychmiast poczyń kroki
aby
> go naprawić.
> 8. Codziennie spędź trochę czasu w samotności.
> 9. Bądź otwarty na zmiany, ale nie porzucaj swoich wartości.
> 10. Pamiętaj, że milczenie jest czasami najlepszą odpowiedzią.
> 11. Prowadź dobre, godne życie. Kiedy się zestarzejesz i będziesz je
wspominał,
>
> będziesz mógł się nim cieszyć jeszcze raz.
> 12. Atmosfera miłości we własnym domu jest podstawą twojego życia.
> 13. Podczas sprzeczki z kochanymi osobami odnoś się tylko do aktualnej
> sytuacji, a nie przywołuj przeszłości.
> 14. Dziel się swoją wiedzą. To droga do nieśmiertelności.
> 15. Okaż przyjaźń Twojej planecie Ziemi.
> 16. Raz w roku udaj się do miejsca w którym jeszcze nie byłeś.
> 17. Pamiętaj, że najlepsze partnerstwo to takie w którym Wasza wzajemna
miłość
> przewyższa Wasze wzajemne potrzeby.
> 18. Oceniaj swój sukces poprzez pryzmat tego, z czego musiałeś zrezygnować
aby
> go osiągnąć.
> 19. Podchodź do miłości i gotowania z beztroskim oddaniem.
> „ Możemy odrzucić wszystko: religię, ideologię, nabytą mądrość. Niezbędne
> jest
> tylko jedno: miłość i współczucie. To jest właśnie moja prawdziwa religia,
moja
>
> prosta wiara. Z jej punktu widzenia nie potrzebujemy świątyń, kościołów,
> meczetów, synagog ani wyrafinowanych filozofii, doktryn i dogmatów. Świątynią
> jest nasze własne serce i nasz własny umysł. Doktryną – współczucie. Wszy
> stko
> czego nam trzeba – to miłość do innych i szacunek dla ich praw i godności
> ,
> niezależnie od tego kim , lub czym są. Dopóki praktykujemy tę miłość i
szacunek
>
> w codziennym życiu, dopóki mieszka w nas współczucie wobec innych a
powodowani
> poczuciem odpowiedzialności, postępujemy powściągliwie, to – wykształceni
> czy
> prości, wierzący w Buddę, Boga lub coś innego albo zgoła nic – bez wątpie
> nia
> będziemy szczęśliwi.” - Dalajlama.


Palnicku
dawno tu nie zaglądałam i cieszę się, ze dziś znalazłam chwilę by tu zerknąć.
pamięć ludzka jednak bywa zwodnicza.
mnie zwiodla.
przez ponad rok myślałam, że ten wątek byl na FA i że go założył AndrzejG.
wczoraj, też przypadkiem, miałam w ręce książkę z wypisami myśli Dalajlamy na
kazdy dzień roku. zdążylam doczytać tylko do połowy marca. cóż za uniwersalizm
i humanizm.i pozostaje mi tylko jedno pytanie-dlaczego nie jestem szczęśliwa?
czyż można być szczęśliwym widząc wokół siebie, i tu na forum, tylu
nieszczęśliwych?
nie, nie potrafię byś szczęśliwa widząc wokól tyle biedy i nieszczęścia
i tu z Dalajlamą moje drogi się rozchodzą
pozdrawiam
d_nutka

[elodia]

In My Secret Life - W moim tajemnym życiu słowo mistrza
W moim tajemnym życiu
W moim tajemnym życiu

Widziałem cię rano
Poruszałaś się szybko
Wygląda na to, że nie potrafię
Uporać się z przeszłością
Bardzo tęsknię za tobą
I nie mam na oku nikogo innego
Nadal kochamy się ze sobą
W moim tajemnym życiu

Maskuję gniew uśmiechem
Nie cofam się przed zdradą i kłamstwem
Robię wszystko co trzeba
Żeby przetrwać
Ale wiem, co jest dobre a co złe
I oddałbym głowę za prawdę
W moim tajemnym życiu


Trzymaj się, mój bracie
Trzymaj się mocno, siostro
Nareszcie dostałem rozkazy
I będę maszerować w dzień i w noc
Aż przekroczę granice
Tajemnego życia


Rzut oka na gazetę
I chce ci się płakać
Nikogo nie obchodzi
Czy ktoś umrze, czy nie
Ten kto rozdaje karty
Każe nam myśleć, że wszystko jest
Czarne albo białe
Dzięki Bogu to nie takie proste
W moim tajemnym życiu

Przygryzam wargę
I kupuję, co mi każą
Od najnowszego przeboju
Po pradawne mądrości
Ale zawsze jestem sam
A serce mam jak z lodu
W moim tajemnym życiu
Jest tłoczno i zimno
W moim tajemnym życiu


tłum. Daniel Wyszogrodzki
W mym tajemnym życiu.
W mym tajemnym życiu.

Widziałem cię dziś rano
Tak szybką w ruchach,
Więc ciągle chyba czegoś
W przeszłości szukam.
I tęsknię wciąż do ciebie,
Choć dokoła ciemno,
To nadal się kochamy
W mym życiu tajemnym.

Uśmiechem złość pokrywam
I umiem się szczerzyć.
Robię to, co potrzeba,
By jakoś przeżyć.
Ale wiem, czym jest zło,
I dobro uchwycę,
I umarłbym za prawdę
W mym tajemnym życiu.

Trzymaj się, mój bracie,
I trzymaj się siostro,
Dostałem rozkazy,
Z rana ruszam ostro.
A kiedy się ściemni,
Przekroczę granice
W mym życiu tajemnym.

Wieści w gazecie
Zmuszają do łez
I każdy ma w nosie,
Czy umrzesz, czy nie.
Najlepiej, byś widział
Świat w bieli i czerni,
Na szczęście nie u mnie,
W mym życiu tajemnym


Więc z samozaparciem
Przyjmuję ten świat,
Nowości, a także,
Co wiedział mój dziad.
Alem zawsze samotny
I w sercu zimnica.
I tłoczno jest, i mroźno
W mym tajemnym życiu.



tłum. Wojciech Mann


A Thousand kisses Deep - Na głębokości Tysiąca pocałunków słowo mistrza
Kucyki biegają
Dziewczęta są jeszcze młode
Jest o co zawalczyć
Na początku trochę wygrywasz
A potem koniec - krótko trwa dobra passa
Zostajesz wezwany, żeby stawić czoło
Niepokonanej porażce
I żyjesz tak, jakby twoje życie było realne
Na głębokości tysiąca pocałunków

Znam wiele sztuczek
I nakręcam się czym popadnie
Wróciłem na Ulicę Boogie
Najpierw traci się pewność ręki
Potem wchłania nas Arcydzieło
Może miałem do przejechania wiele mil
Może miałem dotrzymać wielu obietnic
Rzucasz to wszystko, żeby tylko przeżyć
Na głębokości tysiąca pocałunków

A czasem kiedy noc się dłuży
Podnosimy się na duchu - my nieszczęśni
My bezwolni - i zanurzamy się
Na głębokość tysiąca pocałunków

Ograniczeni seksem
Staramy się pokonać granice morza
Ale dla takich padlinożerców jak ja
Zabrakło już oceanów - przekonałem się
Stanąłem na dziobie statku i pobłogosławiłem to
Co jeszcze zostało z naszej floty
Po czym pozwoliłem się pogrążyć
Na głębokości tysiąca pocałunków

Znam wiele sztuczek
I nakręcam się czym popadnie
Wróciłem na Ulicę Boogie
Nie zechcą wymienić tu z nami podarków
Skoro jesteśmy zobowiązani je zatrzymać
Myśl o tobie ulotna
Ale w twojej kartotece jest wszystko
Oprócz tego, co zapomnieliśmy zrobić
Na głębokości tysiąca pocałunków

A czasem kiedy noc się dłuży
Podnosimy się na duchu - my nieszczęśni
My bezwolni - i zanurzamy się
Na głębokość tysiąca pocałunków

Kucyki biegają
Dziewczęta są jeszcze młode
Jest o co zawalczyć

tłum. Daniel Wyszogrodzki

That don't make it Junk - Nie Znaczy, że to śmieć
Walczyłem z butelką
Ale musiałem robić to po pijanemu
Zaniosłem brylant do lombardu
Co nie znaczy, że to śmieć

Wiem, że będzie mi wybaczone
Chociaż nie wiem, skąd to wiem
Nie ufam mym wewnętrznym przekonaniom
Wewnętrzne przekonania przychodzą i odchodzą

Dlaczego tu do mnie zadzwoniłaś?
Dlaczego zawracasz sobie głowę moim sercem?
Najpierw unosisz mnie w akcie łaski
A potem odstawiasz na miejsce
Z którego na pewno spadnę

Za późno na kolejnego drinka
Światła dogasają
Wsłucham się w śpiew ciemności
Bo wiem, o czym śpiewa

Próbowałem kochać cię po swojemu
Ale nie potrafiłem tego utrzymać
Więc zamknąłem Księgę Pragnienia
I teraz robię to, co mi każesz

Dlaczego tu do mnie zadzwoniłaś?
Dlaczego zawracasz sobie głowę moim sercem?
Najpierw unosisz mnie w akcie łaski
A potem odstawiasz na miejsce
Z którego na pewno spadnę

Walczyłem z butelką
Ale musiałem robić to po pijanemu
Zaniosłem brylant do lombardu
Co nie znaczy, że to śmieć
Nie znaczy, że to śmieć


tłum. Daniel Wyszogrodzki

Here it is - Oto jest

Posłuchaj...

Oto jest twoja korona
Twoja pieczęć i pierścienie
A to twoja miłość
Do wszelkiego stworzenia

Oto twój wózek
Twoja tektura i szczyny
A to twoja miłość
Do tego wszystkiego

Niechaj wszyscy żyją
I niechaj wszyscy umierają
Witaj - moja ukochana
I - moja ukochana -
Żegnaj

Oto twe wino
I pijacki upadek
A to twoja miłość
Miłość do tego wszystkiego

Oto twoja choroba
Twoje łóżko i basen
A to twoja miłość
Do kobiety i mężczyzny

Niechaj wszyscy żyją
I niechaj wszyscy umierają
Witaj - moja ukochana
I - moja ukochana -
Żegnaj

Oto i noc
Zaczęła się noc
A to twoja śmierć
W sercu syna

Oto poranek
(Nim śmierć nas rozdzieli)
A to twoja śmierć
W sercu córki

Niechaj wszyscy żyją
I niechaj wszyscy umierają
Witaj - moja ukochana
I - moja ukochana -
Żegnaj

Oto spieszysz się
Oto giniesz
A to znów miłość
Na której zbudowano
To wszystko

Oto twój krzyż
Gwoździe i wzgórze
A oto i miłość
Która wybiera wedle
Własnej woli

Niechaj wszyscy żyją
I niechaj wszyscy umierają
Witaj - moja ukochana
I - moja ukochana -
Żegnaj

tłum. Daniel Wyszogrodzki
Love Itself - Sama miłość
Przez okno wpadło światło
wprost od samego słońca
Mój pokój wypełniły
promienie miłości

Dostrzegłem w nich wyraźnie
Pył nieczęsto oglądany
To z tego pyłu Bezimienny
Tworzy Imię dla takiego
Jak ja

Powiem więcej:
Miłość trwała i trwała
Aż doszła do otwartych drzwi
I nagle sama miłość
Sama miłość
Odeszła

W świetle słonecznym
Krzątały się pyłki - pływały i tańczyły
Wciągnęły mnie pomiędzy siebie
W bezkształtnej ceremonii

Powiem więcej:
Miłość trwała i trwała
Aż doszła do otwartych drzwi
I nagle sama miłość
Sama miłość
Odeszła

Kiedy wróciłem stamtąd gdzie byłem
Mój pokój wyglądał tak samo
Ale niczego już nie było
Pomiędzy Bezimiennym
A Imieniem

W świetle słonecznym
Krzątały się pyłki - pływały i tańczyły
Wciągnęły mnie pomiędzy siebie
W bezkształtnej ceremonii

Powiem więcej:
Miłość trwała i trwała
Aż doszła do otwartych drzwi
I nagle sama miłość
Sama miłość
Odeszła

I nagle sama miłość
Sama miłość
Odeszła

tłum. Daniel Wyszogrodzki

By The Rivers Dark - Nad Ciemnymi Rzekami słowo mistrza
Błądziłem
Nam ciemnymi rzekami
Przeżyłem życie
W Babilonie

Zapomniałem słów
Mojej świętej pieśni
I opadłem z sił
W Babilonie

Nad ciemnymi rzekami
Nie mogłem dostrzec
Kto czeka tam na mnie
Kto mnie prześladuje

A on rozciął mi wargę i serce
I nie mogłem napić się
Z ciemnej rzeki

I przesłonił mnie
A wtedy zajrzałem do swego wnętrza
I zobaczyłem rozwiązłe serce
I ślubną obrączkę

Nie wiedziałem
I nie widziałem
Kto czeka tam na mnie
Kto mnie prześladuje

I wpadłem w panikę
Nad ciemnymi rzekami
Nareszcie znalazłem swoje miejsce
W Babilonie

A wtedy ugodził mnie w serce
Z zabójczą siłą i powiedział:
To serce nie jest twoje

I oddał w

[Gość: elodia]

I oddał wiatrowi
Moją ślubną obrączkę
I okrążył nas
Ze wszystkich stron

Nad ciemnymi rzekami
O zbolałym poranku
Spędzam życie
W Babilonie

Wycisnąłem pieśń
Z uschniętej gałęzi
Ale drzewo śpiewa
Tę pieśń dla niego

Niechaj nie padną słowa prawdy
Niechaj umilknie błogosławieństwo
Jeżeli zapomnę o mym Babilonie

Nie wiedziałem
I nie widziałem
Kto czeka tam na mnie
Kto mnie prześladuje

Nad ciemnymi rzekami
Gdzie dzieje się to wszystko
Nad ciemnymi rzekami
W Babilonie

[d_nutka]

zgubiłeś m... na początku?

[elodia]

Nie zubiłam:)
Elodia

Mumonkan, koan 24

[sainbois]

Odrzuć mowę i słowa

Pewien mnich zapytał kiedyś mistrza Fuketsu:
- Jak można wyrazić istotę rzeczy poza słowami i milczeniem?
Fuketsu odrzekł:
Z czułością wspominam marzec w Konan,
Głosy przepiórek i pachnące kwiaty.

Komentarz Mumona
Zen Fuketsu jest jak błyskawica, która oświetla drogę, gdy pojawi się
przeszkoda. Ale dlaczego ma w ustach wiersze starych poetów i nie wypluwa ich?
Jeśli potraficie to zrozumieć, możecie stać się absolutnie wolni. Odrzućcie
słowa oraz mowę i powiedzcie coś!

Wiersz Mumona

Fuketsu nie użył górnolotnych słów.
Zanim usta się otworzą, "to" jest już powiedziane.
Jeśli nie zaprzestaniesz bezmyślnej paplaniny,
Nigdy "tego" nie osiągniesz.

[Gość: Esteta]

... to kwestia indywidualnego gustu. Jeden woli grube, inny chude, sa tez tacy,
co wola chlopakow... :(

[kolargol]

Westchnienie
Ach nieraz chciałbym przywołać jak niegdyś
skwarne południa i rude obłoki
zachłanną zieleń i radość owoców
alkohol spojrzeń rozdzierany jedwab
świece kapiące na aksamit nocy
blask kobiecego ramienia czerń węgla
rtęć melancholii podmiejskiej wybuchy
granatu śmiechi.1 motoru czy gniewu
daremnie chciałbym czy mówię czy pisze
nit' ma metafor jest tylko smak soli
nic ma wspaniałych barw jest ciężka ziemia

Adam Ważyk

[andrzejg]

I love You


Nowocześni mężczyźni zakładają swoim kobietom
tytanowe pasy cnoty
elektroniczne karty odblokowują
cyfrowe kody dostępu

Nowoczesne kobiety wyszukują w Internecie
komputerowych hakerów
piją kawy w wirtualnych kafejkach

Bez antywirusowej ochrony
pochłaniają kilobajty danych

Nieświadomym nowoczesnym mężczyznom
wyznają zainfekowaną miłość w e-mailach zatytułowanych
I love You.

[kolargol]

Wiersz o jesionach
Wiersz się zarzyna od ciemnych jesionów
a potem nie ma w nim już nic pewnego
i zamiast płynąć szerokim potokiem
rwie się przystaje i żąda milczenia
I co mi po was o ciemne jesiony?
Nie w moim stylu jesteście Nie w stylu
mieści się prawda niepewnego wiersza
Wiem co kryjecie przede mną i dla mnie
i tylko dla mnie i tylko przede mną
wiem że u kresu ostatniej podróży
na samym krańcu wielkiego bezsensu
będzie to samo co było z początku
nie szelest liści lecz szeptanie matki

Adam Ważyk

[kolargol]

Fotografia
Dziecko stulecia, chmuro wspomnień,
mój smutku niepodobny do mnie,
twoje nieskromne oczy chłopca
zapadną w serce nic wiem komu,
ja z tobą mówić nie potrafił;,
milcząc oglądam fotografia,
która dziewczynka mi przyniosła
spod gruzów warszawskiego domu.
Oszczędź mi swojej opowieści
czulej i wątlej bardzo treści,
która za życia obumarła,
to z rumowiska i wspomnienia
przeszłość buduje nam więzienia.
O latach nic mów mi serdecznych,
o zimach prawie przeszłowiecznych,
wiem, komu lekarz pustą łyżką,
a komu zajrzał głód do gardła.
Ty znasz niepokój, ja wiem wszystko,
i uśmiech twój, jak skromną schedę
po zmarłych, wkładam do portfelu,
uśnij w zanadrzu, tyś był jeden...
Wśród smutnych dzieci dwóch stuleci
tyś był, mój chłopcze, jeden z wielu.

Adam Ważyk

[kolargol]

Hotel
Proszę mnie zbudzić o piątej trzydzieści
Odjeżdżam rannym pociągiem
Okno jest uchylone pokój jest przegrzany
trzeba zamknąć kaloryfer ale nic ma klucza
Zanim doszedłem do pokoju pamiętam skręcałem trzy razy
stara kobieta w szlafroku kiwała na mnie palcem
Czy byt pan kiedyś w Czorsztynie
ran przypomina mi kogoś kogo tam poznałam
i kto dawno nie żyje
Nie ma klucza do słów staruszki
Nic ma klucza od kaloryfera
W ciemności widzę anonimowe oczy
Może to moje oczy to na pewno moje
1'rzcwracam się na prawy bok
Przewracam się na lewy bok
Przewracam się na trzeci bok

Adam Ważyk

[kolargol]

O matce
rano tęcza na ścianie odbita z lusterka
falisty brzęk zegara wydobywa na jaw
maj się sadem puszystym jak chmura rozćwierkał
w oknie które granicą jest izby i maja

powiewają tu matki ciemne ciche ręce
przebywają tęczowy refleks czy wodospad
nad obrusem ciemnieją ciszej i goręcej
mimo zmarszczek szept smutny niemyślaną groźbą

matko zbudzony patrzę spod rzęs trawy leżąc
matko twe siwe oczy płaczą nade mną może wiatr
jestem tu choć daleko na innym wybrzeżu
twój ostatni kwiat

tak mało wiesz o synu chodząca wśród gromnic
tyle że spajam głazy rymów
tyle że nie mogę zapomnieć
płomienia dymu

jak nikt inny jesteś pośród ludzi
mówić cóż mówić drżeć z niemocy słów
żebyś młoda i piękna w uśmiech mogła wrócić
znów

Józef Czechowicz

[kolargol]

jesienią
w oknie chmur plamy deszczowa sieć
ogród to rdzawość czerwień i śniedź
w kroplach co ciężkie na brzoskwiń listkach
niebo kultete błyska i pryska

słucham szelestów jesienny gość
mato wód szmeru szumu nie dość
czujnie czatuję rankiem przy oknie
gdy kwiat opada w kałużę ogniem

może usłyszę któregoś dnia
nutę człowieczą z samego dna
nutę co dzwoni mocno i ostro
a niebo całe dźwiga jak sosrąb

Józef Czechowicz

[kolargol]

Miłość
przedświt się czule czołgał
przez mroczne puszcze l chaszcze
noc przed nim płynęła wołgą
górą krążyła jak jastrząb
u dróg ciemnych z niebem twarzą w twarz
chaty tłoczyły się w ciżbie
miłość bez gwiazd
miłość tlała po izbach
usta spajają na usta młotem
mocno ciemność sprzęga
pierwsze uściski młocie
nieskończona wstęgą
ciało się ciałem nakrywa
pachnącym świeżą śliwą
ramiona w gorącei przestrzeni
zamykają się ciemnym pierścieniem
tapczan twardy zgrzany jak rola
orzą chyże lemiesze kolan
aż zamiast pszenic wschodzących i żyt
zaszemrye srebrem świt
zastuka do okien biało

podnieść oczy spojrzeć z uśmiechem
to kwitnącej czereśni gałąź
zgięła się pod strzechę

Józef Czechowicz

[kolargol]

moje zaduszki
wyprowadzam królów szeregi
mają szaty zorzanozłote
ja nad falą ładogi oniegi
zluite szaty fałduję młotem

przeznaczenie to moje umarli
wam krokami pożarów grać
aiunie wzywać na grobów darni
słów muzyką ku wam je gnać

a w tym kraju inaczej świta
łuski wodne u kryp się łamią
gwiazdę bladą przez kraty widać
glosy fabryk ramią i kłamią

o piwiarnio w której się budzę
obnażane konary lip
ci pijani ubodzy ludzie
dorożkarska szkapa u szyb

wolno kładę na kartach rękę
trudno śpiewać śpiewaniem pisać
zziębli z torów zbierają węgiel
węgiel brudzi listopad liszaj

lepię tęcze na rudej darni
królów gonię na złoty bieg
to co stworzę wesprzyjcie zmarli
może przetrwa i nas i brzeg

Józef Czechowicz

[Gość: AndrzejG]

Zaduszki


Jak się zakończy ta historia?
Pod piaskiem suchym czy pod gliną,
Czy też się skończy w prosektorium
Do żył wstrzykniętą formaliną?

Tak czy inaczej, ten grunt grząski
Jakimś pochłonie nas sposobem.
Zawrzemy czułe, wieczne związki,
Chemiczne związki z własnym grobem.


Antoni Słonimski

[kolargol]

nic więcej
niepokój z ognia
siwobiały wodospad
rozwiane włosy matki
gdy je rzesze rozcięły na poi
smutek wlatuje przez okna
dośnić dospać
dosięgnąć katedr ostatnim
obrotem kół

jak tło mozaiki spękana
ręka na trzonie łopaty
moja może być zbrodnia
i dobry dar
Janku Joanno anna
szepcze jesienny badyl
skądże to w oczach wilgotnych
rudy żar

tak naznaczyło mnie signum
tonąc widzę w odmęcie
widzę kto dni me ciosa
z bólu i cyfr

niczego nie rozstrzygną
stupy płomienne w rzędzie
kładą się
jest kosa
będzie wichr

Józef Czechowicz

[kolargol]

daleko
wiatraki kołyszą horyzont
chaty pachną stepem
chatom źle
stoją na palcach o zachodzie ślepe
wspinają się jak konie
za chwilę się pogryzą

nie step ucichłe morze
rozlewa się wieczór bez szumu
świecące szyby otoczyły kolejowy dworzac
zachód mozolnie żuje gumę

ostajcie zdrowo matuś
z wojska napiszę list
nad parowozom dym białe kwiaty
gwizd

w niedzielę pociąg odiechał
w inną niedzielę przyjdzie
pracują czerwone obłoki pchają się ku słońcu

na stacji dzień jak codzlcń tydzień jak tydzień
a szyny
szyny się nigdzie nie kończą

Józef Czechowicz

[kolargol]

dawniej
szły lipy
gubiły kwiat
mały byłam żaglem łez nakryty
ale to się chyba nie zmieści
w rymami szytej
opowieści

szły liipy
gubiły kwiat
uśnij nuciły sprzętów skrzypy
bębenek mój drewniany koń
w globusie zaklęty świat

nocą bezsenną naprzeciw łóżka
poruszało się duże okno wędrowało
zapadała się w otchłań poduszka
wichr porywał leżące olało

wszyscy spali nie spały lęhi
z lustra wynurzały się suche jak patyk
hyczały maleńki rnaleńfci
będziesz jak ojciec w KiZputalu wariatów

nic można było budzić mamy
żeby powiedzieć to straszne
dobre lipy chodzą pod domom
sypia kwiatami
jeśli zasypią przerażenie zasnę

tak z głowa żaglem łez nakryta
płynąłem ciężko do świtu
a świt otwierał mi oczy

kwitł świat
cóż mi globus konik bębenek malowany
oto słońce świeci na tapczany
świeci matka siostra i brat

Józef Czechowicz

[kolargol]

Na wsi
Siano pachnie snem
siano pachniało w dawnych snach
popołudnia wiejskie grzeją żytem
słońce dzwoni w rzekę z rozbłyskanych blach
życie - pola - złotolite

Wieczorem przez niebo pomost
wieczór i nieszpór
mleczno krowy wracają do domostw
przeżuwać nad korytem pełnym zmierzchu.

Nocami spod krzyżów na rozdrogach
sypie się gwiazd błękitne próchno
chmurki siedzą przed progiem w murawie
to kule białego puchu
dmuchawiec

Księżyc idzie srebrne chusty prać
świerszczyki świergocą w stogach
czegóż się bać

Przecież siano pachnie snem
a ukryta w nim melodia kantyczki
tuli do mnie dziecięce policzki
chroni przed złem

Józef Czechowicz

[kolargol]

o świerszczach
paście się paście w chrzęście połonin
włóczęgi świerszcze śpiewacze
chmura za chmurą góra za górą
za górą goni
zwiastuje rzeczy podwójny urok
tak nic inaczej

deszcz w seledynach drobno zacina
po niedalekimi stoiku
szopa zwalana zgniłe nią krokwie
o słońce z malin oświeć ją okwieć
łuną dwoistych uroków

z tamtego deszczu jeszcze w potoku
pianą przepływa sam szum
a cieniów szprychy za drzewami
wieczór nierychły
wiozą tu po ziół zamszu

malenństwa świerszcze chwila upalna
upalna ale jak ciało

wieźcie ją w śpiewie po gniewnym niebie
pieśń kto wie może czasem uwalnia
Jedyność a tej tak mało

Józef Czechowicz

Światu

[sainbois]

Świat ten jest dla mnie i jam jest dla świata,
który ciężarem serce mi rozgniata
jak nieprzytomny kochanek.
Daję mu wszystko nie trwożąc się o nic,
choć grozi śmiercią, którą trzyma w dłoni,
mnie, najwierniejszej z kochanek.
Zabawki, skarby, umare motyle
kładzie przede mną i leżą przez chwilę,
aż znów je wicher rozmiecie.
Całuję usta jego wieloustne:
mów o miłości, nim na zawsze usnę
w objęciach twoich, mój świecie.

[kolargol]

ta chwila
ręko smagła otwórz okno dnia z podwórka utocz
i nalało się jak w dzbanek soku godzina zimnych
oddech gęstwin równomierny deszczu tupot
przyspiew rynny

to jest w kuchni dom na pradze niedaleko remiz
tramwajami co za ozarwień ulice się dławią
a zły odblask bije zorzą po kamieniach
i doszoz i doazcz i doazoz i doszcz i deszcz

oczy patrzcie senna topiflł szyby w siwym dreszczu
tęczy szabla kropel magia chmur ciężkie delfiny
upadają na twarz ziemi cieniem wieszczym
srebrnym hymnem
srebrnym hymnom doszcz i daszoz i doszcz i deszcz

Józef Czechowicz

[kolargol]

Lubię szeptać ci słowa, które nic nie znaczą -
Prócz tego, że się garną do twego uśmiechu,
Pewne, że się twym ustom do cna wytłumaczą -
I nie wstydzą się swego mętu i pośpiechu.
Bezładne się w tych słowach niecierpliwią wieści -
A ja czekam, ciekawy ich poza mną trwania,
Aż je sama powiążesz i ułożysz w zdania,
I brzmieniem głosu dodasz znaczenia i treści...
Skoro je swoją wargą wyszepczesz ku wiośnie -
Stają mi się tak jasne, niby rozkwit wrzosu -
I rozumiem je nagle, gdy giną radośnie
W śpiewnych falach twojego, co mnie kocha, głosu.

Bolesław Leśmian

* * *

[sainbois]

Nigdy w oczy nie spojrzę kobiecie
(w sto lat po mnie zakwitną krokusy)
nigdy w oczy nie spojrzę kobiecie,
w której dusza ma chodzi po świecie.

Ja, co łzy jej zważyłam w mej piersi
(w sto lat po mnie zakwitną fijołki),
ja, co łzy jej zważyłam w mej piersi,
jak nie czynią druhowie najszczersi -

ja, co jedna słuchałam cierpliwie
(w sto lat po mnie zakwitną jabłonie)
ja, co jedna słuchałam cierpliwie
o jej życia radości i dziwie -

nigdy ust jej nie dotknę ustami
(w sto lat po mnie zakwitną jaśminy),
nigdy ust jej nie dotknę ustami
ni jej włosów nie obleję łzami.

Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

[kolargol]

A lubią jeszcze powikłaną zgrają
Spłoszyć się nagle o samej północy
Albo udawać, że tyk udają
Uległość niebu i hołd swej niemocy...
I lubią szukać wskroś nieba opary,
I nie znajdować błękitnej przyczyny
Narodzinm którym słoneczne zegary
Nie dały jednej, śmiertelnej godziny.
Lubią się jeszcze nie skarżyć, nie żalić
Na kwiatów wonność, na słońca uduszność
I na ten ogień, co nie chce ich spalić,
I na istnienia całego niesłuszność!

A potem na wznak kłaść się na niebiosy,
Splatać ramiona i sozplatać włosy.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

A oni właśnie najtrwalej, najdzielniej
Mogliby kochać - od nocy do świtu -
Podobni mewom w zatokach błękitu.
Tym się od nich różni, że tak nieśmiertelni
Oni to właśnie zmyśliliby krocie
Pieszczot zawiłych nie znanych na ziemi
I niestrudzeni byliby w pieszczocie,
I niestrudzeni - i wielcy - i niemi!
Bo dla nich tylko, zaprawdę, że dla nich
Przyjdzie ta miłość, co światy ogarnie!
Jam śledził w niebie poloty ich sarnie
I lęk błękitny w ich źrenicach łanich!

Jam słyszał nieraz, że szemrzą jak płomień
Skrzydłem utkanym z tęcz i oszołomień!

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Akteon
Powieść o Akteonie: wiosna szumi w borze.
Podpatrzył w blask boginię, skąpaną w jeziorze.
Za karę go w jelenia przedzierzgnęła mściwie.
Pokrwawiła się wieczność o leśne igliwie!...
Psy go własne opadły, szarpiąc, jak zwierzynę!
Wpośród godzin istnienia miał taką godzinę!
Próżno gronił obcego, które boli, ciała!
Śmierć go, psami poszczuwszy, z jeleniem zrównała....
Próżno wzywał na pomoc dawnych towarzyszy,
Nasłuchując ich kroków na pobrzeżach ciszy!
Nikt nie poznał po głosie i po znoju rany,
Że to człowiek

[kolargol]

Alcabon
Był na świecie Alcabon. Był, na pewno był!
O brzóz przyszłość wiódł z mgłami walki nieustanne.
Próżnię życia na karku dźwigał z całych sił!
"Tere - fere!" - tak śpiewał,
Gdy się śmierci spodziewał,
Aż pokochał osiadłą na strychu Kuriannę.

Dur go pchał wzwyż po schodach. Dur, na pewno dur!
We łbie miał złote mroczki i srebrne zamiecie,
Gdy wspinając się ku niej, dawał baczny zór
Na czar, co się po cichu
Tak utrwala na strychu,
Jakby miejsca zabrakło gdzie indziej na świecie.

W drzwi uderzył oburącz. W drzwi, na pewno w drzwi!
Ktokolwiek w drzwi kołacze - niech wejdzie i kocha!
Kurianna, jak Kurianna... Śni raczej, niż drwi...
Na barłogu - od środka
Patrzy duża i słodka -
Lgnie do niej ufna ciału koszula - ciasnocha.

Znój mu wargi przynaglił! Znój, na pewno znój!
Szedł do niej po ciemnościach, jak wicher po łanie!
Kto ma oczy - niech widzi! Był ich cały trój:
On i barłóg, i ona,
I wyrychlił ramiona,
By ją porwać na trwałe wbrew światu kochanie!

Biel jej ciała przywłaszczał. Biel, na pewno biel!
A chłonęła go w siebie ciszkiem, jak mogiła,
Poznał, czym jest czar nocy, szept i chętna ściel,
I tak skochał dziewczynę,
Że wołała w mrok: "Ginę!" -
Bo się pierwszej miłości niechcący broniła.

Gil jej w uszach zadzwonił. Gil, na pewno gil!
Tak tętniła krwią śpiewną, tak drżała w głąb chcenia...
Zdzierż szczęście!... Nie zdzierżyła!... Ledwo kilka
chwil!...
Nienawykła do czary,
Zmarła z westchnień nadmiaru,
Umierając, nie miała nic do powiedzenia!

Strych zawinił wszystkiemu! Strych, na pewno strych!
Z jego wyżyn dał w nicość nura bezpowrotnie -
Zaśmiał się w samo niebo, a przy ziemi ścichł,
Pilnej śmierci cios tępy
Duszę rozpruł na strzępy,
Aż się z niej wysypały skarby dożywotnie!

Piach się z duszy wysypał! Piach, na pewno piach!
Ten, co w podróż się złoci do zorzy, gdy kona -
Bochen chleba w gwiazd wieńcu - skrót pałacu w mgłach -
Rzęsa Boża - dwie pszczoły -
I trzy z wosku anioły.
Czego tylko nie było w duszy Alcabona!

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Anioł
Czemu leciał tak nisko ten anioł, ten duch
Sięgający piersiami skoszonego siana?
Wiatr rozgarniał mu skrzydeł świeżący się puch,
A od kurzu miał ciemne jak Murzyn kolana...

Włos jego - hartowana w niekochaniu miedź!
Oczy płoną, miłosnym nieskalane szałem!
Snem wezbrała mu w skrzydłach niewiadoma płeć,
Kiedy lecąc sam siebie przemilczał swym ciałem...

Możem zbyt go zobaczył lub uwierzył zbyt,
Bo w niechętnej zadumie przystanął w pół drogi...
I znów w oczach mu błysnął nieczytelny świt,
Gdy do lotu pierś tężył i prostował nogi.

Rosa jeszcze mu ziębła na wargach, a on
Już piętrami swych skrzydeł ku niebu się wzbielił
I ogarom ciała oddał bezmiarom na strwon,
A jam się do niebiosów wówczas onieśmielił...

Odtąd, gdy wchodzę z tobą w umówiony park,
Gdzie światła księżycowe do stóp nam się łaszą -
W twych wargach szukam jego przemilczanych warg
I nie wiem, co się dzieje z tą miłością naszą?...

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Ballada bezludna
Niedostępna ludzkim oczom, że nikt się po niej nie błąka,
W swym bezpieczu szmaragdowym rozkwitałą w bezmiar łąka,
Strumień skrzył się na zieleni nieustannie zmienną łatą,
A gwoździki spoza trawy wykrapiały się wiśniato.
Świerszcz, od rosy napęczniały, ciemnił pysk mnadmoiarem
śliny
I dmuchawec kroplą mlecza błyskał w zadrach swej łęciny,
A dech łąki wrzał od wrzawy, wrzał i żywcem w słońce dyszał,
I ne było tu nikogo, kto by widział, kto by słyszał.
Gdzież me piersi, Czerwcami gorące?
Czemuż nie ma ust moich na łące?
Rwać mi kwisty rękami obiema!
Czemuż rąk mych tam na kwiatach nie ma? Zabóstwiło się
cudacznie pod blekotem na uboczu,
A to jakaś mgła dziewczęca chciała dostać warg i oczu,
I czuć było, jak boleśnie chce się stworzyć, chce się
wcielić,
Raz warkoczem się zazłocić, raz piersiami się zabielić -
I czuć było, jak się zmaga zdyszanego męką łona,
Aż na wieki sił jej zbrakło - i spoczęła niezjawiona!
Jeno miejsce, gdzie być mogła, jeszcze trwało i szumiało,
Próżne miejsce na tę duszę, wonne miejsce na to ciało.
Gdzież me piersi, Czerwcami gorące?
Czemuż nie ma ust moich na łące?
Rwać mi kwisty rękami obiema!
Czemuż rąk mych tam na kwiatach nie ma? Przywabione
wszystkim szmerem, wszystkie zioła i owady
Wrzawnie zbiegły się w to miejsce, niebywałe węsząc ślady,
Pająk w nicość sieć nastawił, by pochwycić cień jej cienia,
Bąk otrąbił uroczystość spełninego nieistnienia,
Żuki wiły się we wieńce, ach, we wieńce pożegnalne!
Wszyscy byli w owym miejscu na słonecznym na obrzędzie,
Prócz tej jednej, co być mogłą, a nie była i nie będzie!
Gdzież me piersi, Czerwcami gorące?
Czemuż nie ma ust moich na łące?
Rwać mi kwisty rękami obiema!
Czemuż rąk mych tam na kwiatach nie ma?

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Ballada dziadowska
Postukiwał dziadyga o ziem kulą drewnianą,
Miał ci nogę obciętą aż po samo kolano.

Szedł skądkolwiek gdziekolwiek - byle zażyć wywczasu,
Nad brzegami strumienia stanął tyłem do lasu.

Stał i patrzał tym białkiem, co w nim pełno czerwieni,
Oj da-dana, da-dana! - jak się strumień strumieni!

Wychynęła z głębiny rusałczana dziewczyca,
Obryzgała mu ślepie, aż przymarszczył pół lica.

Nie wiedziała, jak pieścić - nie wiedziała, jak nęcić?
Jakim śmiechem pośmieszyć, jakim smutkiem posmęcić?

Wytrzeszczyła nań oczy - szmaragdowe płoszydła -
I objęła za nogi - pokuśnica obrzydła.

Całowała uczenie, i łechtliwie i czule,
Oj da-dana, da-dana! - tę drewnianą, tę kulę!

Parskał śmiechem dziadyga w kark poklękłej ułudy,
Aż przysiadał na trawie, jakby tańczył przysiudy.

Aż mu trzęsła się broda i dwie wargi u gęby,
Aż się kulą obijał o perłowe jej zęby!

"Czemuż jeno całujesz moją kłodę stroskaną?
Czemuż dziada pomijasz aż po samo kolano?

Za wysokie snadź progi dla czarciego nasienia,
Ty, wymoczku rusalny - ty, chorobo strumienia !

Pieszczotami to drewno chcesz pokusić do grzechu?
Oj da-dana, da-dana ! - umrę chyba ze śmiechu !" -

Spowiła go ramieniem, okręciła, jak frygą!
"Pójdźże ze mną, dziadoku - dziaduleńku -dziadygo !

Będę ciebie niańczyła na zapiecku z korali,
Będę ciebie tuczyła kromką żwiru spod fali.

Będziesz w moim pałacu miał wywczasy niedzielne,
Będziesz pijał z mej wargi pocałunki śmiertelne!"

Pociągnęła za brodę i za torbę żebraczą
Do tych nurtów pochłonnych, co się w słońcu inaczą.

Nim się zdążył obejrzeć - już miał falę na grzbiecie -
Nim się zdołał przeżegnać - już nie było go w świecie!

Zakłębiły się nurty - wyrównała się woda,
Znikła torba dziadowska i łysina i broda !

Jeno kloc ten chodziwy - owa kula drewniana
Wypłynęła zwycięsko - oj da-dana, da-dana!

Wypłynęła - niczyja, nie należna nikomu,
Wyzwolona z kalectwa, wypłukana ze sromu!

Brnęła tędy - owędy szukająca swej drogi,
Niby szczątek okrętu, co się wyzbył załogi!

Grzała gnaty na słońcu ku swobodzie, ku życiu,
Zapląsała radośnie na swym własnym odbiciu!

I we żwawych poskokach podyrdała przez fale.
Oj da-dana. da-dana! - w te zaświaty - oddale!

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Ballada o dumnym rycerzu
Śpi owo rycerz, śpi bezrozumnie
I raz na zawsze - w dębowej trumnie.

Leży wygodnie, bo się ułożył.
Tak aby nigdy snu nie zatrwożył...

Jego kochanka z różańcem w ręku
Zawodzi pełna skargi i jęku:

»Przyszłam ci wyznać moje niemoce,
Że nie wiem, jak tam spędzasz swe noce?...

Bo odkąd w ciemnym nocujesz grobie -
Ani ty przy mnie - ni ja przy tobie!

Kochałam oczy i usta twoje,
Wczoraj kochałam, dzisiaj się boję!

Boję się szatą w mrok zaszeleścić,
Boję się w myśli ciebie popieścić!...

Trzy dni się w myśli twój czar promienił,
Dziś nie wiem, ile grób cię odmienił...

Ani mi z tobą łoża podzielić,
Ani urodą swoją weselić -

Darmo przymuszam uparte ciało,
By się twym oczom podobać chciało!

Przy tobie martwym - ja nieszczęśliwa
Wstydzę się jeno, żem jeszcze żywa!...«

Rozważył rycerz, że w słowach - zdrada,
I po dawnemu leżąc, powiada:

»Choć mi robaki oczy wyżarły -
Nie wstyd mi tego, żem już podziemny!...

Taką mam sytość i przepych w próżni,
Że mnie od króla Bóg nie odróżni!

Taka noc błysła nad życia zbiegiem,
Że mu świat cały - jednym noclegiem!

Ani mi słońca, ani mi nieba,
Ani miłości twojej potrzeba!

Ani mi zemsty w onej ustroni,
Gdzie krew nie szemrze i miecz nie dzwoni!

Nie znasz ty dumy, nie znasz pogardy
Tych, którzy w ziemi posnęli twardej...

W piersi ich - wielka ciszy potęga
I żaden zawód ich nie dosięga!

I nawet z resztek zsiniałej wargi
Nie wydobędziesz jęku ni skargi!

Oto w pobliżu mam ja sąsiada,
Co już od serca w proch się rozpada.

Ten ci jest śmiercią ode mnie starszy -
I śpi, na żmijach głowę oparłszy.

Lecz co przecierpiał i co zobaczył -
Nawet półszeptem wyrzec nie raczył!

Nie ulżył jękiem niemej żałobie,
Nie wyznał nigdy, co przeżył w grobie!...

A wszak ci w trupach taka moc bywa,
Że trup i w grobie wiele przeżywa!

Lecz Bogu chyba w dzień zmartwychwstania
W twarz rzuci wzgardę swego wyznania!«

I zamilkł rycerz - dumnie i godnie -
I po dawnemu leżał wygodnie.

Jego kochanka z różańcem w ręku
Odeszła, pełna wstydu i lęku...

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Bałwan ze śniegu
Tam - u samego lasów brzegu,
Gdzie kruk -jedyny pustki widz,
Ktoś go ulepił z tego śniegu,
Co mu na imię: biel i nic...

Na głowę śmieszną wdział czapulę,
A w bok żebraczy wraził kij -
I w oczy spojrzał mu nieczule
I rzekł na drwiny: "Chcesz - to żyj!"

I żył niezgrabny, byle jaki,
A gdym doń przyszedł śladem trwóg -
Już weń wierzyły wszystkie ptaki,
Więc zrozumiałem, że to - bóg...

Czarował drzewa ócz błyskotem,
Piersią, do której wichry lgną -
I kusił mnie niewiedzą o tem,
Co było we mnie - tylko mną...

Pan ośnieżonej w dal przyczyny
Poprzez ślepotę mroźnych cisz
Patrzał w wądoły i w niziny,
Co mu się śniły wzwyż i wzwyż!

A kiedy poblask wziął od słońca
I w nicość zalśnił - błędny wskaż -
Pojąłem wszystko aż do końca
I uwierzyłem jeszcze raz!

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Baśń
Strzeliło srebrne słońce
Nad siną gór korono,
Obłokiem purpurowym
Na dwoje przekreślone.
U samych progów lasu
Lśnią rzeki blade tonie,
A wietrzyk po nich chodzi
I.wodę czerpie w dłonie...
Zanucił jakiś ptaszek
I martwy w kwiaty spada...
Na brzeg rusałek wiotkich
Wybiega wnet gromada -
A ciała ich - zielone,
A warga się czerwieni,
Jak właśnie o poranku
Tęczowy liść jesieni!
Zdradliwych oczeretów
Twarde i ostre wstęgi
Stopy im poraniły
W ciemnozielone pręgi.
Lecz piersi im rozpiera
Śmiech pusty i uparty
I błyska rząd szmaragdów
Spod wargi wpółotwartej...
Światełka złotych oczu
Rzucają blask dokoła
I tonie w złotym świetle
Twarz cała - okrom czoła!...
A z boru staruch leśny
Wynurza kark otyły...
"Witajcie, swawulnice!
A coście dzisiaj śniły?"
I piersi mchem porosić
Łopuchem wciąż okrywa,
A w brodzie jakaś pliszka
Zastrzegła mu nieżywa.
I w krąg go otoczyły
Rusałek korowody...
"A siadajże, dziaduniu,
Na pniaku - wedle wody!
Kończ bajkę rozpoczętą,
Niech wątek się wyjaśni!
Już setny maj się zbliża,
A ty nie kończysz baśni!"

Na pniaku staruch usiadł
I gładzi włos zielony,
Aż z brody martwą pliszkę
Wyciągnął - zadziwiony...
"Tfu! martwa pliszka w brodzie!
Niedobra to oznaka:
Ktoś znowu przerwie bajkę!
Już dola moja taka!
Cóż robić! Ciągnę dalej,
Lecz, by nie popsuć wątku,
Pieszczotki moje wodne,
Zaczynam od początku:

"Lat tysiąc chyba temu
Królewna piękna żyła,
Co serce miała złote,
A w sercu smutków siła!
Raz - z okien swego zamku
Wyjrzała w świat daleki,
Wyjrzała i zasnęła,
Zasnęła jak na wieki!
I przyszedł rycerz młody,
A zbroja na nim szczera..."
Tu - urwał nagle staruch
I trwożnie się oziera:
"Ktoś idzie... Słyszę kroki...
Ha! martwa pliszka w brodzie...
Ja schowam się na drzewie,
A wy się skryjcie w wodzie!"

Szmer kroków wciąż się zbliża,
W całym go słychać lesie -
To rycerz w swych objęciach
Królewnę śpiącą niesie...
I niesie ją, i tuli,
I zrywa z lic zasłonę,
I do ust jej przyciska
Swe usta rozpalone...

Skoczyły wnet rusałki
Do rzeki - w samo słońce,
Co w wodzie się odbiło
Złociste, pałające!
I widać jeno w dali
Ich głowy rusałczane,
Z główkami lilii wodnych
Bezładnie przemieszane!

A wietrzyk pląsający
Słów ich odnosi echa
Do dziada, co na drzewie
Przez liście się uśmiecha:
"Nieznośny, nudny dziadu!
Któż bajkę nam wyjaśni?
Już setny maj się zbliża,
A ty nic kończysz baśni!"

Bolesław Leśmian
"Wędrowiec" 1901 nr 43

[kolargol]

* * *
Żuraw skrzypi za furtą ogrodu,
Słońce skrzy się w zadrach płotu tak nieznośnie,
Z gęstwy płynie dech przyziemny chłodu,
Wilga gwiżdże i dwugłośnie i trójgłośnie.
Lubię dojrzeć ukradkiem
Kłos, co w kwiatach przypadkiem
Taki inny wzwyż rośnie.

Z odrobiną słońca w rdzawej blasze
Popod klombem polewaczka leży pusta.
Zdaje mi się, że dmuchnięciem zgaszę
Złotą muchę, co uderza w moje usta.
Obłok, prosząc przez drzewa
Skry ogniste, powiewa,
Jak płonąca w dal chusta.

Ta murawa, wychmarzona z rosy,
Mym się oczom tak narzuca, jak dziwota,
Skoro jabłko, zjedzone przez osy,
Wskaże mi ją, dzwoniąc w ziemię, jak pięść złota.
Wzrok zdziwiony nią pieszczę,
Jakbym nie znał jej jeszcze
Za dni mego żywota.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Żołnierz
Wrócił żołnierz na wiosnę z wojennej wyprawy,
Ale bardzo niemrawy i bardzo koślawy.

Kula tak go schłostała po nogach i bokach
Że nie mógł iść inaczej jak tylko w poskokach.

Stał się smutku wesołkiem skoczkiem swej niedoli,
Śmieszył ludzi tym bólem co tak skacząc boli.

Śmieszył skargi hołubcem i żalu wyrwasem,
I żmudnego cierpienia nagłym wywijasem.

Zwlókł się do swej chałupy. "Idź precz popod płoty,
Niepotrzebny nam skoczek w polu do roboty.

Pobiegł do swego kuma, co w kościele dzwonił,
Lecz ten nie chciał go poznać i kijem postronił.

Podreptał do kochanki a ta się zaśmiała
Ramionami, biodrami wszystką mocą ciała!

Z takim w łożu drygałą mam tańczyć do śmierci?
Ciała ledwo ćwierć miary a skoków - trzy ćwierci!

Ani myślę ci dotrwać w takin niedopląsie!
Ani myślę wargami sypiać na twym wąsie!

Zanadtoś mi wyskoczny do nieba na przełaj!
Idźże sobie gdziekolwiek i nie klnij, i nie łaj!

Więc poszedł do figury, co stała przy drodze.
Chryste, na wskroś sosnowwy, a zamyśl się srodze!

Nie wiem, czyja cię ręka ciosała wyśmiewna,
Lecz to wiem, że skąpiła urody i drewna.

Masz kalekie kolana i kalekie nogi.
Pewno skaczesz, miast chodzić, unikając drogi?

Taki z ciebie chudzina, takie nic z obłoków.,
Że mi będziesz dobranym towarzyszem skoków.

Chrystus słysząc te słowa zsunął się na ziemię.
Ów, co Boga wyciosał, bity bywał w ciemię!

Obie ręce miał lewe, obie nogi - prawe,
Sosnowymi stopami podziurawił trawę.

Marna ze mnie sośnina, lecz piechur niemarny.
Przejdę wieczność piechtami, chociażem niezdarny.

Pójdziemy nierozłącznie, bo wspólna nam droga.
Będzie nieco człowieka, będzie nieco Boga.

Podzielimy się męką - podzielnać jest męka!
Wszak ta sama nas ludzka skoślawiła ręka.

Tobie trocha śmieszności, mnie śmieszności trocha,
Kto się pierwszy zaśmieje - ten pierwszy pokocha.

Ty podeprzesz mię ciałem, ja ciebie sośniną,
A co ma się nam zdarzyć, niech się zdarzy ino!

I wzięli się za ręce, i poszli niezwłocznie.
Wadząc nogą o nogę śmiesznie i poskocznie.

I szli godzin wieczystych nie wiadomo ile,
Gdzież bo owe zegary, co wybrzmią te chwile?

Mijały dnie i noce, którym mijać chce się,
I mijało bezpole, bezkrzewie, bezlesie.

I nastała wichura, i ciemność bez końca.
I straszna nieobecność wszelakiego słońca.

Kto tam z nocy na północ w burzę i zawieję
Tak bardzo człowieczeje i tak bożyścieje?

To dwa Boże kulawce, dwa rzewne cudaki
Kuleją byle jako w świat nie byle jaki!

Jeden idzie w weselu, drugi w bezżałobie.
A obydwaj nawzajem zakochani w sobie.

Kulał Bóg, kulał człowiek, a żaden - za mało.
Nikt się nigdy nie dowie, co w nich tak kulało?

Skakali jako trzeba i jako nie trzeba,
Aż wreszcie doskoczyli do samego nieba!


Bolesław Leśmian

[kolargol]

Zwiewność
Brzęk muchy w pustym dzbanie, co stoi na półce
Smuga w oczach po znikłej za oknem jaskółce
Cień ręki na murawie, a wszystko niczyje
Ledwo się zazieleni, już ufa że żyje

A jak dumnie się modrzy u ciszy podnóża
Jak buńczucznie do boju z mgłą się napurpurza
A jest go tak niewiele, że mniej niż niebiesko
Nic prócz tła, biały obłok z czerwoną przekreską

Dal świata w ślepiach wróbla spotkanie traw z ciałem
Szmery w studni, ja w lesie, byłeś mgłą - bywałem
Usta twoje w alei, świt pod groblą, w młynie
Słońce w bramie na oścież, zgon pszczół w koniczynie

Wstążka zmarłej dziewczyny na znajomej darni,
Słońce, co chwiejnie skacząc, źdźbli się w łzach deszczarni.
Wiara fali w istnienie za drugim nawrotem
I wołanie o wieczność w jaśminach za płotem.

Chód po ziemi człowieka, co na widnokresie
Malejąc mało zwiewną gęstwę ciała niesie
I w tej gęstwie się modli i gmatwa co chwila
I wyziera z gęstwy w świat i na motyla

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Zwierzyniec
Flamingo różowiejąc smukli się nad wodą
Skrzydlatego jedwabiu zaciszną urodą.
Sama dal tak w nim skupia swe znikliwe dzieje.
Że - czy leci, czy stoi - zawsze daleczeje.

Wielbłąd w słońcu zapłowiał stąd o kroków siedem
Jak sprzęt Boży, okryty poniszczonym pledem.
Świat, co szuka oparcia dla swego zamętu.
Korzysta z pogarbionej ciszy tego sprzętu.

Ślepia, z których się słońce nigdy dość nie wylśni.
Patrzą na mnie z plamiste rozwrzaskanej pilśni.
W której mrok się tygrysim gęstwi uścierwieniem -
Ten sam mrok, co w ogrodzie był tylko - brzóz cieniem.

Pies mój, kwiat oszczekując, łbem się tuli ku mnie -
By poistnieć w mym świecie trafnie i beztłumnie -
I oczami po prośbie w twarz mi się człowieczy,
A ja wchodzę - w Mgłę zwierząt i w Tuman wszechrzeczy

Bolesław Leśmian

[kolargol]

* * *
Znojni miłosnych zachęceń tajemicą,
Jednako zemdleć potrafią w pogoni
I za rycerzem, co się kocha w broni,
I za bezbronną na kwiatach dziewicą.
Zmarli i żywi, zbożni i występni
Niezwyciężeni - i ów, który ginie -
Są ich miłości zarówno dostępni
Jak szczyty górskie i kwiaty w dolinie!
Nie ujdzie motyl ni pszczoła, ni szerszeń
Ich oczomchciwym, gdzie błęlitna bzczność
Zmienia tęsknotę w bezbrzeż i cudaczność
Skąpiąc jej wszelkich granic i zawierszeń!

Bo nie zna granic ich żądzy przewina
Prócz tej, gdzie nagłe szczęście się zaczyna...

Bolesław Leśmian

Z pierwszego dywanu, Rumi

[sainbois]

Kiedym ujrzał, żem jest cierń - wnet schroniłem się w gęstwinę róży;
kiedym ujrzał, żem jest kwas - wnet zmieszałem się z nektarem trzciny.
Kiedym ujrzał, żem jest jad - predko wlałem w czarę lek teriaku;
kiedym ujrzał na dnie męt - zaczerpnąłem źródeł nieśmiertelnych.
Kiedym ujrzał, żem jest mrok - na Jezusie gwiezdnym wsparem dłoń mą;
kiedym ujrzał, żem jest grób - otworzyłem bramy wiecznych sadów.

tłumaczył Tadeusz Miciński

[kolargol]

Znikomek
W cienistym istnień bezładzie Znikomek błąka się skocznie.
Jedno ma oko błękitne, a drugie - piwne, więc raczej
Nie widzi świata tak samo, lecz każdym okiem - inaczej -
I nie wie, który z tych światów jest rzeczywisty - zaocznie?

Dwie dusze tai w swej piersi: jedna po niebie się włóczy -
Druga - na ziemi marnieje. Dwie naraz kocha dziewczyny:
Ta czarna - snu wieczystego na pamięć barwnie się uczy -
Ta jasna - całun powiewny tka dla umarłej doliny.

Którąż z nich kocha naprawdę? Złe ścieżki! - Głębokie wody! -
Urwiska! - Nawoływania! - I znikąd żadnej pomocy! -
I powikłane od lęku, w mrok pierzchające ogrody! -
A w dłoniach - nadmiar istnienia, a w oczach - okruchy nocy!

I mgła na ustach dziewczyny, rumianych marzeń rozgrzewką -
A kwiaty wzajem się widzą - a zgony wzajem się tłumią! -
Znikomek spożył kęs nieba i miesza złotą mątewką
Cień własny z cieniem brzóz kilku. A brzozy śnią się i
szumią.

Bolesław Leśmian

Budzę się, lecz nie w świetle dziennym

[sainbois]

Budzę się, lecz nie w świetle dziennym - w sierści ciemnej
Nocy. O, czerń tych godzin, które są za nami!
Jakie widma widziałaś, jakimi szlakami
Szłaś, duszo! A przed tobą dłuższe drogi dzienne.
Mam świadka na te słowa. Lecz godziny senne
Znaczą tyle, co lata, co życie. A lament
Mój to krzyk ciągły, listy słane w ślepą zamieć
Do Tego, który żyje gdzieś z dala ode mnie.

Gerard Manley Hopkins

Drzewa w Binsey, ścięte w 1879 roku

[sainbois]

Osiki miłe, klatki przewiewne, zielone,
Co więziły, wiązały rozbrykane słońce,
Dziś zwalone, zwalone, wszystkie są zwalone;
Żadna z ich szerokiego, szarego szeregu
Nie została na łące,
By dygotać w migotach
I chłód cienia cichego
Kłaść na rzece, na wijącym się wietrze, wikłającym się w wiklinie brzegu.

Gdybyśmy to wiedzieli, co czynimy ziemi,
Gdy ją ryjemy i rwiemy,
Rżnąc, rąbiąc zieleń, aby wzrost w niej zamarł!
Albowiem nawet nasz dotyk
Niszczy świat sielski, wrażliwy i wiotki;
I - tak jak oka gładką gałkę
Wystarczy przekłuć, by stracić wzrok całkiem -
Ów świat, tam nawet, gdzie mamy go zamiar
Poprawić - pot krwawy
Leje w udrękach agonii:
Ci, co po nas przychodzą, widzą pustkę zamiast
Dawnej piękności. Dość jest ludzkiej dłoni
Zadać ciosów parę, by złamać
Szczególność tych słodkich błoni,
Tych wiejskich błoni, tych sielskich błoni,
Słodką szczególność tych sielskich błoni.

Gerard Manley Hopkins, w tłumaczeniu Stanisława Barańczaka

[kolargol]

Zmory wiosenne
Biegnie dziewczyna lasem. Zieleni się jej czas...
Oto jej włos rozwiany, a oto - szum i las!

Od mrowisk słońce dymi we złotych kurzach - mgłach,
A piersi jej rozpiera majowy cudny strach!

Śnił się jej dzisiaj w nocy wilkołak w głębi kniej
I dwaj rycerze zbrojni, i aniołowie trzej!

Śnił się jej śpiew i pląsy, i wszelki prak, i zwierz!
I miecz, i krew, i ogień! Sen zbiegła wzdłuż i wszerz!...

A teraz biegnie w jawę przez las na lasu skraj -
A za nią - Maj drapieżny! Spójrz tylko - tygrys - amaj!...

Dziewczyna płonie gniewem... zaciska białą pięść...
A wkoło pachną kwiaty... Szczęść Boże, kwiatom, szczęść!

A wkoło pachną kwiaty, słońcem się dławi zdrój!
Purpura - zieleń - złoto! Rozkwitów szał i ból!

Grzmi wiosna! Tętnią żary! Krwawią się gardła róż!
O, szczęście, szczęście, szczęście! Dziś albo nigdy już!...
Dziewczyno, hej, dziewczyno! Zieleni się nam czas!...
Kochałem nieraz - ongi - i dzisiaj jeszcze raz...

Dziewczyno, byłem z tobą w snu jarach, w głębi kniej -
Jam - dwaj rycerze zbrojni i aniołowie trzej!...

Jam - śpiew i pląs zawrotny! Jam wszelki ptak i zwierz!
Jam miecz i krew, i ogień! Sen zbiegłem wzdłuż i wszerz...

Sen zbiegłem goniąc ciebie, twój wierny tygrys - maj!..
Ja jestem las ten cały - las cały aż po skraj!

Bolesław Leśmian
1912

[kolargol]

Zmierzchun
Póty w cieniu jałowca śniła rozłożyście,
Aż z lasu wybrnął Zmierzchun - i pomącił liście.

Złote żuki, wylęgłe z ciepłych snów dziewczyny,
Wnicestwiły się w bujnej piersi - kosmaciny.

Poznał żuki - po złudzie... l jednym spojrzakiem
Ogarnął - krzak - dziewczynę - i nicość za krzakiem.

Płodząc we łbie żądz nagłych jadowite męty,
Pełznął ku niej - w biel ramion zaborczo wśmiechnięty.

Tchem drapieżnym uderzył o senny brzeg ciała...
"Śmierć lub miłość!..." Pobladła - i miłość wybrała!

A w dalekim ogrodzie - za siódmą gęstwiną -
Tam widziano dwie dłonie, co z baśni w baśń płyną.

Żałowały się wzajem, zmarniałe przedwcześnie -
A dcszcz padał w ogrodzie - i padał dcszcz we śnie.

Obie mokre od deszczu, w nierównej z snem walce
Do modlitwy o szczęście splatały swe palce.

I w dalekim ogrodzie omdlewały czasem,
Gdy je Zmierzchun zbyt pieścił w swej norze - pod lasem.

Bolesław Leśmian
[prwdr. "Skamander" 1936 z. 74]

[kolargol]

Zmierzch majowy
Zmierzchu majowy, purpurą się ściel!
Z jabłonnych kwiatów - czar tobie i biel!...

W jedną się falę stapiają bez fal -
Ze światłem - smutek, a ze smutkiem - dal.

Ten Maj w niebiosach, zwieczornialy Maj!
Przypomnij wszystko - i - zrozum - i łkaj...

Wiem, ze ty teraz pochyliłeś skroń
W okno, rozwarte na światłość, na woń.

I wzrok wytężasz poza życia kres
Aż do utraty oddechu i łez -

Aż do wchłonięcia oddali i cisz,
Aż do niewiedzy, dla kogo tak śnisz?

Aż do pytania, dlaczego w ten znój
Świat zda się obcy, choć bliski, choć twój?

I czemu zorzy purpurowy czas
Do trwóg przynagla i ciebie, i nas?

I czemu trzeba ku zbłaganiu zórz
Poczwórnych dłoni i aż dwojga dusz?...

Bolesław Leśmian
"Bluszcz" 1912 nr 20

[kolargol]

Zmierzch bezpowrotny
Różowieje o zmierzchu twój spłowiały liścik...
Wóz turkocze za oknem. Może sen mój właśnie
Tak odjeżdża w złą ciemność - śpiewnie i kolaśnie...
W niebie - drobnych obłoków napuszysty wyścig!

Reszta Boga - w niebiosach! Zachód tlejąc zrudział.
0. uwierzyć w tę Resztę i potrwać w tym błędzie!
W dziejach gwiazdy najdalszej brać zawrotny udział
I zawczasu już srebrnieć tym, co kiedyś będzie...

Lub tam, gdzie żale świata na szczytach się śnieżą
W tym śniegu, w tym wzbielałym ku zaciszom zgonie
Znaleźć dwie załamane, dwie bez jutra dłonie
I całować nie wiedząc, do kogo należą...

Gdym twe dłonie w wiosennej całował zamroczy.
Cóżem wiedział o tobie? Nic - śnie mój nietrwały!
A kochałem twe dreszcze i duszę, i oczy.
I świat cały - i usta - i znowu świat cały!

Bolesław Leśmian

To co Piękne zawsze jest różowe - jak UW

[czerwony_zlodziejski_ryj]

download.consumptionjunction.com/multimedia/cj_13558.swf

To co piekne

[kolargol]

Zmierzch
Pierwsza zmierzchu fala
Spływa ponad dach
W szybach - mrok, a z dala
Słońce się dopala
W nasturcjach i mgłach

Mąci nam rozmowę
Pustych murów biel...
Dłonie swe różowe
Ściel pod moją głowę -
Nic nie mówiąc, ściel!

Kto swe serce zbada
W taki zmierzch jak ten?
Łza śmiertelnie blada
W snu głębinę spada,
Choć nie wierzy w sen!...

Bolesław Leśmian

[kolargol]

* * *
Zmienionaż po rozłące? O, nie, niezmieniona!
Lecz jakiś kwiat z twych włosów zbiegł do stóp ołtarzy,
A choć brak tego zbiega nie skalał twej twarzy,
Serce me w tajemnicy przed twym sercem kona...

Dusza twoja śmie marzyć, że w gwiezdne zamiecie
Wdumana, będzie trwała raz jeszcze i jeszcze --
Lecz ciało? Któż pomyśli o nim we wszechświecie,
Prócz mnie, co tak w nie wierzę i kocham i pieszczę?

I gdy ty, szepcząc słowa, w ust zrodzone znoju,
Dajesz pieszczotom ujście w tym szepcie, co pała,
Ja, zamilkły wargami u piersi twych zdroju,
Modlę się o twojego nieśmiertelność ciała.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Zły jar
Łza, dawno zapomniana, śni się memu oku.
Łza - snem!...
A szczęście?... Obłok płynął... Toć wiem, że w obłoku!
Toć wiem!

Ów czar jeszcze pamiętam w wiosennym bezkresie -
Ów czar!
I las nagły po drodze - i w tym nagłym lesie
Zły jar!

W złym jarze człowiek blady krtań nożem przecina...
Więc cóż?
Sam przez się!... Własnoręcznie!... Mówią, że - Przyczyna!
Że - Nóż!

I mówią: "Chciał mrzeć, głupi! Słońce w twarz mu świeci...
Chciał mrzeć!..."
A on wie, że ból z ciała wymknął się i leci!...
Leć - leć!...

Bolesław Leśmian
Iprdr. "Kurier Poranny" 1933 nr 15 pt. "Wspomnienie"]

[kolargol]

Zielony dzban
To nie stu rycerzy, lecz sto trupów leży!
Nie sto trupów leży, jeno stu rycerzy!
A nie dla nich ruczaj dzwoni,
A bór szumny od nich stroni,
Jeno wicher we sto koni
Znikąd ku nim bieży.

Wybiła godzina - wiosna się zaczyna,
Z chaty poprzez kwiaty wybiega dziewczyna,
Dzban zielony, pełen wody,
Niesie zmarłym dla ochłody
W skwar śmiertelnej niepogody,
Co w proch wargi ścina.

Stopy moje - bose, skronie - złotowłose,
Kochałam, płakałam, zmarłym wodę niosę,
Oczerstwijcie ból wasz słony,
Smakiem śmierci podraźniony,
Cały ranek w dzban zielony
Ciułałam tę rosę.

Wypić - wypijemy, lecz nie ożyjemy,
Na polu w kąkolu żal się chwieje niemy,
A my leżym z ziemią w zmowie
W tym tu rowie i parowie,
Lecz nikt tego nie wypowie,
Gdzie my teraz, gdzie my?

Jedyny dobytek - ciszy w sobie zbytek
I snu podziemnego żmudny bezpożytek.
Nim sporządzisz dla nas sanie
Na wieczyste zimowanie,
Połóż wieniec na kurhanie
Z kalinowych witek.

W waszym zgromadzeniu, w natłoczonym cieniu,
Jest taki, co maki kładł mi na ramieniu,
Niech ze dzbana pije wodę,
Niech przypomni lata młode,
Gdy raz spojrzał w mą urodę
W nagłym zachwyceniu !

Płyną dni niezłomne, czasy nieprzytomne,
Nie wierzę, że leżę trzy lata ogromne!
Mak pamiętam purpurowy,
Ale twojej, dziewczę, mowy
I tej złotej w słońcu głowy
Już dziś nie przypomnę!

Chmurzą się błękity, płacze deszcz obfity,
Na trawie w murawie leży dzban rozbity,
Dzban rozbity leży, leży,
A śpi pod nim stu rycerzy,
A wiatr znikąd ku nim bieży,
Kurzawą okryty!

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Zielona godzina
I
Rozechwiały się szumne gałęzi wahadła
Snem trącone! Wybiła Zielona Godzina!
Wynijdź, lesie, z swej głębi, ty - nasz i nie nasz!

Czy jaz dusza w twe gąszcze znowu się zapadła?
Czy jaz twarz się strumieniom twoim przypomina?
Jeszcze moja przed chwilą - już niczyja twarz...

Dziwno mi, że ją widzą wód prądy i drzewa,
Tę samą - a już inną, i szepczą: "To - ona!
Zbłąkaną poza nami - Bóg przywrócił nam!..."

Mamże dziś po jej rysach poznać łaś, co śpiewa?
Wszak mówiłem: gdy przyjdzie Godzina Zielona -
Oddam lasom - co leśne, choćbym zginął sam!...

Boleslaw Lesmian

[kolargol]

II
I przyszła!... Czują mrowisk ruchliwe pagóry,
Ze to ja po nich stąpam, rwąc pajęczyn gazę,
Skrzącą się, jak sam poblask - znikąd i bez tła...

Cisza, dławiąc się w kwiatach, brzmi echem w lazury,
Jakby właśnie, do kwiatów mająca urazę,
Niewidzialna dziewczyna, głośno płacząc, szła!

Duchu mój, wrażę ciebie, niby dziób bociani,
W mokradła, żab oddechem nabrzmiałe i wzdęte,
Byś poznał woń pod ziemią zaczajonych wód!

W tobie - znojny szmer wężów, śmierć zdybanej łani,
Nagła czerwień wiewiórek i zbóż złoto święte,
I skwary macierzanek i paproci chłód.

Jakże las, wespół z tobą zieleniąc się, dyszy!
Wzdłuż polany przed chwilą wędrowny cień kruka
Przemknął, ledwo ukosem tykając mych brwi.

Zdaje mi się, że teraz - w tym znoju, w tej ciszy,
Kiedy dzięcioł do dębu pierwszego zapuka -
Czyjejś chaty dalekiej rozewrą się drzwi!...

Boleslaw Lesmian

XVII sonet do Orfeusza

[sainbois]

Gdzie, w jakich błogo uzdrojonych ogrodach, na jakich cichych
drzewach, z ich odlistnionych tkliwie kwietnych kielichów
dojrzewają nieznane owoce pociechy, owe wybrane,
wyborne, z których być może jeden na łące zdeptanej

twego ubóstwa znajdujesz. Raz po raz zdumiewasz się innej
wielkości owocu, błogosławionej świeżości
bytu, łagodnej słodyczy łupiny,
i że lekkomyślność ptaka nie zabrała ci jej i nie pozazdrościł

robak na dole. Sąż drzewa przez anioły oskrzydlane,
przez niewidzialnych ogrodników tak dziwnie hodowane,
że nie należąc do nas, nami zaowocowały?

Czy nie potrafiliśmy nigdy, cienie i mary,
przez nasze za wcześnie dojrzałe i znów więdnące zamiary
zamącić tych letnich miesięcy ciszy zobojętniałej?

R. M. Rilke

To co piekne

[kolargol]

Ze wspomnień dzieciństwa*
...Przyjemnie czasem zgnieść w sobie rozsądek.,
Jak pasożyta, co niszczy marzenie,
I z lądu życia uciec na przylądek
Samotnych rojeń! jedno okamgnienie - I już tam jestem!...
Znów sie czuję dzieckiem
W krótkich spodenkach, jak niegdyś, przed laty,
Kiedym u Boga siedział za przypieckiem,
Goniąc motyle i zrywając kwiaty;
Gdym, wierząc w czary i drżący ze strachu -
Ciemnych pokojów badał tajemnice,
Gdym po choinki poznawał zapachu,
Ze Bóg się rodzi - i gdym swoje lice
Tulił do kolan panien na wydaniu,
A płeć rozróżniał tylko po ubraniu...

Mieszkałem wówczas w starej kamienicy
Razem z mym koniem drewnianym i batem,
Przez okna w głębie patrzałem ulicy,
Co mi się zdała niezbadanym światem,
Nieskończonością!... Firanek perkale
W słońcu się w błonę mieniły ze srebra,
Żeś widział przez nic obłoków owale
I ram okiennych ciemniejące żebra.
W oknach - donice w koszulach z papieru:
Mirt, niby lokiem pokryty i szklisty.
Kaktus, jeż kwiatów, sterczący bez szmeru,
I heliotropu wonne ametysty.
Przy ścianie - szafa, zabawek skarbnica,
I łóżko z kapą w rurczaste falbany.
O gniazdko moje! Któż dziś cię zaszczyca
Swą obecnością? A nuż staruch jaki
Wtargnął tam dzisiaj między twoje ściany
I dymem fajki lub prochem tabaki
Płoszy sny moje, które dotąd może
Drzemią po kątach w kurzu, jak rupiecie,
I swojej własnej złorzeczą niedoli,
Bo je stróż opój o zwyczajnej porze
Stamtąd wymiata co dzień, aż powoli
Wszystkie wymiecie!

W tym to pokoju, wpośród zabaw zgiełku,
Pod matczynego ramienia opieką
Czułem się dobrze, jak lalka w pudełku...
A kiedy indziej - jak motyl nad rzeką!

I tylko czasem coś we mnie pobladło,
Coś tam zadrżało w myśli pajęczynie...
Wtedy lubiłem spoglądać w zwierciadło
I ujrzeć w jego wymownej głębinie
Własny mój pokój, odbity tak żywo,
Choć ze zmienioną nieco perspektywą...
Niby mój własny, ten sam, co na jawie -
A jednak inny, tajemniczy, głuchy
I niedostępny, i tak straszny prawie,
Jakby w nim same przebywały duchy!
Toć sprzęty, lustra oddane przezroczom,
Jak sny się moim przedstawiały oczom!
Sprawdzić - te same, a jednak odmienne,
Rzekłbyś, bez wagi i zrobione z ciszy...
Gdy tupnę nogą, to mego tupnięcia
Wiem, że się w tamtym pokoju nie słyszy...
Wszystko tam takie bezdenne i senne,
I takie pełne czaru i zaklęcia,
Tak niepodobne do jawy, tak cudne,
Aż mię coś wlokło w te głębie bezludne,
Jakieś zachwyty wlokły nieczlowieczc
I nie wiedziałem, co mię tam tak wlecze?
Co się w mej piersi tak tajemnie miota?
I nie wiedziałem, że to jest tęsknota,
Ta, która kiedyś ma utworzyć przedział
Pomiędzy duszą mą a między życiem!
Lecz anioł stróż mój coś tam o tym wiedział,
Bo z skrzydeł szmerem i ze serca biciem
Stawał nade mną, kiedym spoczął we śnie,
I patrzał w oczy lękliwie, boleśnie,
I coś mi szeptał z pochylonym czołem,
Lecz ja słów jego wtedy nie pojąłem,
Tyłkom do piersi przyciągał go blisko!
Dopiero później - zrozumiałem wszystko...

Bolesław Leśmian
"Wędrowiec" 1901 nr 50

[kolargol]

Zamyślenie
Kto wybaczy mi moją do wróżby niezdolność?
Nie wiem, co dziś pokocham - co jutro wyśpiewam?
I dłonią, jak sierść zwierza, głaszczę mimowolność
Pieśni, których warczenia w sobie się spodziewam.

Po warczeniu poznaję, że przybyły z lasów,
I oswajam je z wolna, i uczę swej mowy,
Aż zamęt ich podziemnych szmerów i hałasów
Wyprzejrzyści się nagle w okrzyk lazurowy.

Gdzie jar ciemny, gdzie rozstaj - tam powiew mej duszy,
Gdzie szepty pocałunków - tam są usta moje.
Gdzie chata mrze od progu - tam mój kij pastuszy,
Gdzie plusk wioseł - tam serca wędrowne napoje.

Lubię szaty swe liche, gdy na wskroś przemokną
Deszczem jak łzami pieśni, co szumiąc zamiera,
A nie śpiewam, lecz jeno słowami przez okno
W świat wyglądam, choć nie wiem. kto okno otwiera.

Niech się pieśni me same ze siebie wygwarzą.
Obym ich nie dobywał, ale w sobie dożył!
A nie chcę im górować ni barwić się twarzą.
Jeno być niewidzialnym jak Ten, co mnie stworzył.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Zaloty
Nędzarz bez nóg, do wózka na żmudne rozpędy
Przytwierdzony, jak zielsko do ruchomej grzędy,
Zgroza bladych przechodniów i ulic zakała,
Obsługując starannie brzemię sweego ciała,
Kręci korbą, jak gdyby na lirze w czas słoty
Wygrywał swoje skoczne ku niebu turkoty -
I nad brzegiem urwistym tęczowych rynsztoków
Toczy się wraz z odbiciem zmydlonych obłoków,
Toczy się bałamutnie do dziewki z podwórza,
Do przystani stóp bosych - i ducha wynurza
Z łachmanów, i wciąga paździory swych dłoni
Ku jej zębom śnieżystym, i tak mówi da niej:
"Kocham strzęp twojej błotem zbryzganej spódnicy,
Kocham głośny twój oddech! Na całej ulicy
Ty jedynie mym ustom bywasz tak potrzebna!
Wiem, że moja tęsknota, niby szkapa źrebna,
Wlekąc mię, wyda na świat płód nowych udręczeń.
W tym mój tryumf, że jestem niestrudzony klęczeń
Twej krasy! Kochajże mnie! Nuże do pieszczoty!
Potwór błaga cię o nią! Przyjm moje zaloty!
Wnijdź naga i bezwstydna w mej nędzy bezdomność
I tak pieść, by wargami pożreć mą ułomność!"

Ona mu się broni,
A on mówi do niej:

"Wszak musi ktoś okochać to co juz się stało ~
I ten wózek męczeński, i korbę zbolałą,
I żądzę w resztkach cielska, jak w zgliszczach, poczętą
I ten ochłap człowieka, co chce być przynętą!
Odsłoń czar w mej brzydocie! Znijdź z wyżyn do karła
Bądź posłuszna mym dłoniom, jak slepa lub zmarła!
Zdołam być nieodparty jako grzech i zguba
I potrafię wysiłkiem zmyślnego kadłuba
Zdobyć się na pieszczoty słodkie, jak czereśnie"
Których dotąd nikt nigdy nie oglądał we śnie!"

Ona mu się broni,
A on mówi do niej:

"Małoż ci pół człowieka, by stał się twym skarbem?
Chcę być drogą ci raną, wiernym tobie garbem!
Czyż próżni, którą nóg mych nieobecność tworzy,
Nie zapełni ból, miłość ni jęk mych bezdroży?
Śmiech mię bierze! O, gdybym ziemię nieobjętą
Mógł uderzyć raz w życiu zdrową, silną piętą
I widzieć, jak zdeptana pod stopą wygląda?
Śpieszno mi w nieskończoność! Wiem, że mnie pożąda
I bez wstrętu spożyje me łachy i żale.
Są gdzieś dłonie mi chętne i usta - korale,
Co od głów się przesuną w pieszczocie ochoczej
Aż do stóp, których nie ma! Niech wóz się potoczy
Na przełaj - tam, gdzie właśnie ode mnie z daleka
Ktokolwiek, zwierz lub robak, na mą miłość czeka!"

Ona mu się broni,
A on w zaświat stroni,

Ona go swoim czarem do bólu zachęca,
A on patrzy, nie patrzxąc, i korbę podkręca,
I odjeżdża - odjeżdża - gdzxiekolwiek - pośpiesznie,
Turkocąc i furkocząc niezgrabnie i śmiesznia,
Odjeżdża, kalekując, w poszukiwań znoje,
W kraje przygód miłosnych, w wieczne niepokoje.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Zaklęcie
Ptaku nocny, coś bywał za świata rubieżą
I widziałeś uwarłych - mów, co czynią? "Leżą".
"A co jeszcze?" "Wciąż leżą bez przerw, bez wytchnienia,
Nie ma dla nich ni słońca, ni wiatru, ni cienia!
Nie modlą się, nie płaczą, nie śnią i nie wierzą -
I nic - tylko leżą! Nic - tylko tak leżą!"

Dziewczyna, co się mojej sprzeciwia przemocy,
Niechaj w łożu obłędnym polegnie tej nocy!
Bezoporna, bezsilna, bezbronna, bezwiedna,
Niechaj grzesząc pragnieniem leży sama jedna!
Niech nie modli się, nie śni, nie płacze, nie wierzy -
I niech tylko tak leży - niech dla mnie tak leży!

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Zachód
W błękicie - szkarłat zórz! Wniebowstąpienie róż!
Wieczność płonie tak samo, jak płonęła za młodu...
Ogród, gdzie w złotym mchu tkwi odrobina tchu
Niezbędnego dla ciebie, co śnisz wnętrze ogrodu.

By iść do tamtych stron, odzyskać trzeba zgon.
Zagubiony w tym bycie, co narzucił się światu.
Nic nie mów - tylko patrz! I nie patrz, ale płacz.
Bo już nie ma dla duszy wyjścia z tego szkarłatu!

Bolesław Leśmian
1933

[kolargol]

Za grobem
Nad brzegami zagęstwionych nicości
Szumi wiara w wiekuiste sitowie.
Nikt już nie dba o swe ciało i kości!
Nikt nikomu nic już odtąd nie powie!

Z resztek życia śmierć swawolna po ciemku
Wydmuchuję bańkę trudną i złotą,
By przyświecać młodziuchnemu widemku.
Co się bawi skrzepłą w kukłę tęsknotą,

Z zaprószoną wspomnieniami źrenicą
Cień zmarłego, co drętwotę pokonał.
Mknie pośmiertnie urojoną ulicą,
Aby wśnić się w dom, gdzie mieszkał i skonał.

W rozwiewisku zagrobowej pokrzywy
Dziwaczeje pleśniejąca Niedziela...
Szukam brata, który nie był szczęśliwy!
Szukam siostry, co nie znała wesela!

Cienie, cienie! Darmo w mroku was gonię!
Pustkę tylko chwytam dłońmi obiema...
Więc nie wszyscy tu się znajdą po zgonie?
Więc są tacy, których nie ma, bo nie ma?

Nie ma mgły tej, co tak chciała być duszą,
By się snami do wieczności sposobić!
O, te bóle, które bolą, bo muszą!
O, ta rozpacz, która nie wie, co robić!

Już się gwiezdne poniszczyły zamiecie -
Cień się chwieje, poróżniony z mogiłą,
Coś innego stać się pragnie w zaświecie,
Coś innego niż to wszystko, co było!...

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Za górą
Za górą, za chmurą, za dalą
Promienie zagasły spalone,
Na niebie się gwiazdy krysztalą -
Błękitne - różowe - zielone!...
I chyli się niebios opona,

I zda się tam śpiewnie i gwarnie,
Świat cały wyciąga ramiona,
Świat cały ku niebu się garnie!...
A światło uderza swą falą

W obłoki jak w skały spiętrzone -
I gwiazdy się palą - krysztalą
Błękitne - różowe - zielone!...

Bolesław Leśmian
"Bluszcz" 1897 nr 24

[kolargol]

Z wędką
Na sprężystej buja fali
Lotny spławik mojej wędki,
Elektrycznie błyszczą w dali
Złote, czarne, srebrne cętki...
Porzuciwszy dna głębinę,
Ni to żmijek korowody,
Krążą płotki srebrno-sine
Pod oszkleniem jasnej wody.
Kędzierzawych traw wilgocie
Miodowymi soki wonią,
Turkusowych ważek krocie,
Pełne słońca - lecą, dzwonią -
Jak stopionych spływ metali,
Nurt się rzeki sunie giętki,
Na sprężystej buja fali
Lotny spławek mojej wędki!
* * *
Oczeretów bór złocisty
Rozsypuje szumy śpiewnie,
Skrzydlatego pieśń lutnisty
W tysiąc dzwonków bije rzewnie -
Ha! to nasze w polu, w lesie
Dźwięczą śpiewki sierocińskie,
Wiatr po ziemi całej niesie
Szumki-dumki ukraińskie!
Jaskółczane i skowrończe,
Pełne smutku i wesela -
Aż po lniane chmur opończe
Dzwonków, dzwonków drży kapela!
* * *
Słońce w pełni swej na szczycie
Tak się w niebo, tając, wrzyna,
Że nie dojrzeć na błękicie,
Gdzie się jego krąg zaczyna!
Skrzą się chmurki, światło prószy
Złotym pyłem na sklepienie
I przez oko aż do duszy
Blade leją się odcienie!
Z tych odcieni upleciony,
Kwietny obraz z chmur wynika,
Tajemniczy, oskrzydlony -
Barw świetlana mozaika!
* * *
Wędko, wędko leszczynowa!
Zapomniałem już o tobie!
Kolorowa niebios mowa
O słonecznej prawi dobie!
Chciałbym upleść cię z promieni
I zarzucić cichą porą
Gdzieś - na błękit, co się mieni
Tęczą blasków, jak jezioro!
I wróciłabyś z zdobyczą,
Niosąc dla mnie gwiazdę nową,
Jakąś piosnkę tajemniczą
Lub nieznane jakieś słowo!

Bolesław Leśmian
"Wędrowiec" 1898 nr 32

[Gość: pierwszy sekretarz]

”Kubek”
Z jednego kubka ty i ja
Piliśmy onej chwili,
Lecz że nam w wodę padła łza,
Więc kubek my rozbili.

I poszli w świat i poszli w dal,
Osobną każde drogą,
Ani nam szczątków onych żal,
Co zrosnąć się nie mogą...

Dziś, kiedy w skwary znojnych susz
Samotne kroki niosę,
Gwiazdy mi jasne z złotych kruż*
Podają srebrną rosę.

Lecz wiem, że w żadnej z gwiezdnych czasz
Nie znajdzie się ochłoda,
Jaką miał prosty kubek nasz,
Gdzie były łzy - i woda.


Maria Konopnicka

[kolargol]

Z sonetów ukraińskich
*
O stepie! płaskorzeźbo złocistozielona!
Gdy księżyc martwym srebrem na tobie rozkwita.
Burza smutków, płaszczami wichrów półokryta,
Leci - i do twojego przytula się łona.

Czarne widmo kozaka pędzi w dal i kona,
I grzmi tętent daleki trwożnego kopyta.
Chmura kształtów dziwacznych, w szafiry zaryta,
Śpi jak mumia tęsknoty, blaskiem nasycona;

A step ją balsamuje wonnej piersi tchnieniem
I nagle przywabiony dzikim jej spojrzeniem,
Rzekłbyś - zrywa się z ziemi od jej ócz potęgi,

Płynie w dal niezwichrzoną. patrzy w gwiazd ślepotę,
A szatany stepowe - wielkie, szczerozłote.
W dzikim tańcu przez sine pędzą widnokręgi!

Bolesław Leśmian
"Praca" 1909 nr 33

IX sonet do Orfeusza

[sainbois]

Ten tylko, kto zdołał wznieść
lirę pomiędzy cienie,
może hołd zmienić w pieśń,
przeczuć jej brzmienie.

Kto z umarłymi mak
spożył, z ich plonu,
zachowa najlżejszy takt
i tchnienie tonu.

Choćby odbicie wodne
zmąciło kształty swoje,
nie trać obrazu.

Tylko w oboim żywiole
stają się głosy od razu
wieczne, łagodne.

R. M. Rilke

XXII sonet do Orfeusza

[sainbois]

My, wciąż spieszący,
lecz czasu krok - tylko
maleńką chwilką
we wiecznie trwającym.

Wszystko spieszace
przeminie wczas,
tylko trwające
uświęca nas.

Niech nie porywa
was pęd i lot,
nie trwońcie młodych lat.

Wszystko spoczywa:
światło i mrok,
książka i kwiat.

R. M. Rilke

VII sonet do Orfeusza

[sainbois]

Sławić! tak! Wyszedł, jak kruszec widocznie
z głazu milczenia - wybraniec. Jego
serce, o, efemeryczne tłocznie
wina, dla ludzi nie wyczerpanego.

I nawet proch mu nie odebrzmi tonem,
kiedy go boski przykład ogrzeje.
Wszystko winnicą będzie i gronem,
co w południowym słońcu dojrzeje.

Ani królowie w kryptach pochowani
nie będą przeczyć mu swym próchnem ani
cień bogów, kiedy upadnie nocą:

on z posłów, których śmierć się nie ima,
jeszcze w Drzwi Zmarłych wchodząc trzyma
misy pełne dorodnych owoców.

R. M. Rilke, z I części Sonetów

To co piekne

[kolargol]

Z lat dziecięcych
Przypominam - wszystkiego przypomnieć nie zdołam:
Trawa... za trawą - wszechświat... A ja - kogoś wołam.
Podoba mi się własne w powietrzu wołanie
I pachnie macierzanka - i słońce śpi - w sianie.

A jeszcze? Co mi jeszcze z lat dawnych się marzy?
Ogród, gdzie dużo liści znajomych i twarzy -
Same liście i twarze!... Liściasto i ludno!
Śmiech mój - w końcu alei. Śmiech stłumić tak trudno!
Biegnę, głowę gmatwając w szumach, w podobłoczach!
Oddech nieba mam - w piersi! Drzew wierzchołki - w oczach!
Kroki moje już dudnią po grobli - nad rzeką.
Słychać je tak daleko! Tak cudnie daleko!
A teraz - bieg z powrotem do domu - przez trawę
I po schodach. co lubią biegnących stóp wrzawę...
I pokój przepełniony wiosną i upałem.
I tym moim po kątach rozwłóczonym ciałem
Dotyk szyby ustami... Podróż - w nic, w oszklenie -
I to czujne, bezbrzeżne z całych sił - istnienie!

Bolesław Leśmian

[kolargol]

* * *
Z dłońmi tak splecionymi, jakbyś klęcząc, spała,
W niedostępne mym oczom wpatrzona widzenie,
Płaczesz przez sen i wstrząsem wylęklego ciała
Błagasz o nagłą pomoc, o rychłe zbawienie.

Jeszcze płaczu niesytą do piersi cię tulę,
A ty goisz się we mnie, niby lgnąca rana,
A ja płacz twój całuję, biodra i kolana
I ramię i zsuniętą z ramienia koszulę.

Lecz karmiony ust twoich spłakanym oddechem,
Nie pytam o treść widzeń. Dopiero z porania
Zadaję ciemną nocą tłumione pytania.
Odpowiadasz bezładnie - ja słucham z uśmiechem.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Z cyklu "Sny"
I
Wstępuję na snów życia marmurowe schody,
Ni tu we śnie Jakuba! W ręku ściskam promień
Zamiast lampy przewodniej! Szumią róż ogrody...
Z dymiących ziół się wznoszą wizje oszołomień!...
Oto pochód obłoków pod promieni zbroją
Śród grania trąb powietrznych i bębnów, i fletni!
Oto księżyc wypływa - wielki, tysiącletni!...
Wcielone czary ziemi - myśli serca poją...
Idę - lecę, na widzeń rozanielon szczycie,
Jeno wszystkie te cuda zmieścić w oczach żądam!
Czuję w sobie prawdziwe i jedyne życic,
Gdy przez okno mej duszy na ziemię poglądami...
Bo gdyby rzeczywistość stworzyła mi oczy -
Nie usłyszałbym piosnek śród wszechświata głosów,
Nie trysnęłyby farby z bezdennych pomroczy,
Nie zakwitła harmonia nad głębią chaosów!
II
Księga mych marzeń - to mój skarb jedyny!
Mam ją przy sobie i zawsze, i wszędzie...
Czerpię z niej wiosnę w jesienne godziny,
Com w niej wyczytał - było albo będzie!...

Przyszłość do oka wccchnęła mi duszę,
Latarnię widzeń składając w mej dłoni!
Dążąc do celu - przeczuwać go muszę...
Nie widząc kwiatka - poznam go po woni!...

W mej piersi płomień pięknych snów migota,
Biorąc mi serce za zwątpień narzędzie,
I sam już nic wiem, czy to jest tęsknota
Za tym, co było - czy za tym, co będzie!...
III
Miałem sen cherubinów! W mych oczach z szelestem
Z nasion pączki tryskały, z pączków rosły kwiaty!
I myślałem, że bogiem wszystkich kwiatów jestem
I wiosennych narodzin śledzę czas skrzydlaty!

Jako szkło, przezroczystą była ziemia cała!
Olbrzymia panorama ruchliwych widoków
Stubarwnymi kulami pączków mi strzelała,
Chroniąc śród czarnych pustyń - rzeki wonnych soków!

Zbudził mię kwiat z warowni, pierś zraniwszy wonią
Jak dzidą bezcielesną - i pytał spłakany,
Com ja widział pod ziemi skamieniałą skronią,
Kędy jego ojczyzny rozkwitają łany!...
IV
Z powierzchni wody blask się wysnuwa, jak para...
To - księżyc! Na jeziorze żaden cień nie mrugnie!
Niby płyta kamienna, lśni toń srebrno-szara...
Śmiało stąpaj po fali - fala się nic ugnie!

Stoję, wsparty o mostka chwiejnego krawędzie,
Czar mię wlecze do światów rusałczanych cienia!
Napój ciszy się rozlał w głowie, w żyłach - wszędzie!
Śmiało stąpaj po fali, co pije z promienia.

Tam znajdziesz długich tęsknot zaklęte krainy,
Tam ujrzysz treść piosenek, któreś słyszał w echu!
Śmiało rzuć się na fali krysztalnc równiny!
Ach! w takim samobójstwie nie byłoby grzechu!...

Bolesław Leśmian
"Echo Muzyczne, Teatralne i Artystyczne" 1897 nr 5

[kolargol]

Wzlata nad ziemię
Wzlata nad ziemię, wzlata nad morze
Rozsokolony mój duch.
Jedno mu niebo szumi w przestworze,
A drugie - pod nim. w jezior odwzorze,
Zazdrosny - buja we dwóch!

Z niedoścignienia i z przedaleka
Przybył na ziemię w sam żar
I nie on na nią. lecz ona czeka,
By wił się po niej niby ptak-rzeka,
Wił i rozwijał swój czar!

Nieprzymuszony i mimowolny
Złotą zasępia się brwią,
On - wszechobecny i wszechokolny,
I ponadleśny, i ponadpolny,
Rozrzutny śpiewem i krwią!

Jesień i zima, wiosna i lato,
Zdwojone jeziora dnem.
Wszystkie się wspólnie złożyły na to,
By mu być łożem, sadem i chatą,
I wiecznym mieniem, i snem...

Ale nie jemu z piór swych bez skazy
Leniwe gniazdo wić!
On wie, słonecznej chciwy zarazy,
Ze mu nie wolno konać dwa razy.
Dwa razy życiem żyć!

Raz tylko z niebem w ziące-rozłące
Miłosnych spróbuje cisz -
Raz tylko skrzydła, już konające,
A jeszcze chętne, jeszcze gorące.
Bogom utoży w krzyż.

Raz tylko śmiechem zdepcze bezkarnie
Skończoność, zwłokę i czas -
Raz tylko w słońcu spłonie pożarnie.
Raz tylko światy cale ogarnie,
Raz tylko, jeden raz!...

Bolesław Leśmian
"Literatura i Sztuka" 1907 nr 4

[kolargol]

* * *
wzdłuż chat, ponad strzechami
południa żar zawzięty
widomie drga i mami
niepochwytnymi pręty...

wpośród zielonych muraw
schną rosy ciemne ślady,
samotnej studni żuraw
patrzy w dalekie sady

na przeciwlegle wzgórze
głóg wpełza i berberys
poprzez słoneczne kurze
gałęzi rzuca przerys

południe samo siebie
roztrwania w omam senny...
niebem prześwieca w niebie
przeźroczy księżyc dzienny

znienacka w drzew głębinie
wiśnia się płoni smagle -
o, teraz, w tej godzinie
pokochać - kogoś - nagle

ten znój z błękitem w zmowie
dech piersiom tak utrudnia!
zachciało się mej głowie
śnić miłość wśród południa!

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Wyznanie spóźnione
Lubię twoim weselem rozniecony gwar -
I twoimi oczami upatrzona drogę -
I czar w śmiechu zjawiony - ten sam zawsze czar!...
Żem cię dotąd nie kochał - zrozumieć nie mogę!

Dziś, gdy ogród zaszumi lub zaskrzypią drzwi,
Zrywam się, aby stwierdzić pustkę beznadziejną,
I przypomnieć twe kroki - i głos twój i brwi -
I o ustach, i dłoniach pomarzyć kolejno.

Słyszę płacz przewezbrany obłoków i zórz!
Wszystko - klęczy i błaga!...A ty - coraz dalej!
O, nie wracaj, nie wracaj - tylko dłonie złóż
Do modlitwy za wszystkich, co Cię nie kochali.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Rwanie bzu
Narwali bzu, naszarpali,
Nadarli go, natargali,
Nanieśli świeżego, mokrego,
Białego i tego bzowego.

Liści tam - rwetes, olśnienie,
Kwiecia - gąszcz, zatrzęsienie,
Pachnie kropliste po uszy
I ptak sie wśrod zawieruszył.

Jak rwali zacietrzewieni
W rozgardiaszu zieleni,
To sie narwany więzień
Wtrzepotał, wplątał w gałęzie.

Śmiechem się bez zanosi:
A kto cię tutaj prosił?
A on, zieleń śpiewając,
Zarośla ćwierkiem zrosił.

Głowę w bzy - na stracenie,
W szalejące więzienie,
W zapach, w perły i dreszcze!
Rwijcie, nieście mi jeszcze!

Julian Tuwim
(Treść gorejąca 1936)

[kolargol]

Żegnając się z matką
Jak do Ciebie będę pisał
pochylony nad sobą w żalu.
Serce chłodne świeci jak kryształ
i choć wczoraj się z Tobą rozstałem,
jak Ci słowo do dłoni podam
badający uparcie ciemność,
skoro mówisz: lekka jest młodość
chociaż ognia bukiet nad ziemia,
skoro mówisz: ciąłem człowieczym
trzeba schodzić nisko, najniżej,
bo radosna w locie tym wieczność
jest kołyska zrodzona na krzyżu.
Jak Ci sercem odpowiem jak źródłem
wykuty głosem śpiewnym,
kiedy tłum przerażonych jaskółek
niosą po ręce lewej,
jak mych ust niewyczutych graniem
mam zawołać bohaterski i bliski,
gdy po mej ręce prawej
drży ojczyzny pogięta kołyska
i piosenka wieczorna leży
jak owocu zniszczone grono,
dalej niebo, dom mój i księżyc
opuszczony jak Ty i młodość.

Tadeusz Gajcy

[kolargol]

Wyznanie
Nie rań pogardą tej obcej dziewczyny,
Jej czar jest inny niżeli twój czar.
Tyś memu ciału dreszcz w świecie jedyny,
A ona ust mi chce oddać maliny -
Czyja dłoń zdoła odtrącić ten dar?

Wszak tobie pierwszej tę miłość wyznaję -
Ona nic nie wie, choć czeka i śni.
Szedłbym tak do niej, jak w lasy i gaje,
A odkąd znam ją, wciąż mi się wydaje,
Że policzone są wiosny mej dni!

Wargi ma falą w uśmiechu ozdobne,
Jaśnistym włosem olśniona skroń,
Spojrzenia - pilne i z lekka żałobne,
Dłonie do twoich niechcący podobne -
Pieszcząc pomyśle, że pieszczę twa dłoń...

Jej zaklęć szepty nie zmienią mnie wcale,
Jej pocałunek nie rozłączy nas!
Pozwól mi odejść w ust tamtych korale,
Bym łkał przez chwile, bym kochał niestale
Raz jeszcze jeden, ach, tylko ten raz!

Bolesław Leśmian
Ha

[kolargol]

Droga tajemnic
Błękitniejący umarłych proch
rośnie w ziemi mocny jak żywioł
i na oczach pisze co noc
kręte znaki jak mróz na szybie.

Białą czaszką kołysze księżyc
stosy planet utkanych z kości,
zagubisz się, pomylisz - w tym tokowisku zwierząt
szklistym włosem porosłych.

Łasi się grom i ciemność
do twych stóp: skuś się tylko i poddaj,
a zarośniesz jak liściem - ziemią
i zaleje cię ogień i woda.

Usta z lęku zwiotczałe jak gąbka
schylisz, poznasz: misterny znak
pisza w oczach ręką jak lotka,
który kości umarłych zna.

Będzie syczeć wapno i fosfor,
każdy ślad twój pokryje węgiel,
aż gwiazdy w kopule nocy
wzejdą bliskie i jakże piękne.

I wywiedzie cię z trwogi gęstej,
w zimnej skórze zamkniętego jak w łusce,
który ognia lub kwiatu szlestem
sen odmyka - jakże obcy i pusty.

Tadeusz Gajcy
Widma, 1943

[kolargol]

* * *
Wyszło z boru ślepawe, zjesieniałe zmrocze,
Spłodzone samo przez się w sennej bezzadumie.
Nieoswojone z niebem patrzy w podobłocze
I węszy świat, którego nie zna, nie rozumie.

Swym cielskiem kostropatym kąpie się w kałuzy,
Co nęci, jak ożywczych jadow pełna misa,
Czołgliwymi mackami krew z kwiatów wysysa
I ciekliną swych mętow po ziemi się smuży.

Zwierzę, co trwać nie zdoła zbyt długo na świecie,
Bo wszystko wokół tchnieniem zatruwa i gasi,
Lecz gdy ty białą dłonią głaszczesz je po grzbiecie,
Ono, mrucząc, do stóp twych korzy się i łasi.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Zamyślenie
Kto wybaczy mi moją do wróżby niezdolność?
Nie wiem, co dziś pokocham - co jutro wyśpiewam?
I dłonią, jak sierść zwierza, głaszczę mimowolność
Pieśni, których warczenia w sobie się spodziewam.

Po warczeniu poznaję, że przybyły z lasów,
I oswajam je z wolna, i uczę swej mowy,
Aż zamęt ich podziemnych szmerów i hałasów
Wyprzejrzyści się nagle w okrzyk lazurowy.

Gdzie jar ciemny, gdzie rozstaj - tam powiew mej duszy,
Gdzie szepty pocałunków - tam są usta moje.
Gdzie chata mrze od progu - tam mój kij pastuszy,
Gdzie plusk wioseł - tam serca wędrowne napoje.

Lubię szaty swe liche, gdy na wskroś przemokną
Deszczem jak łzami pieśni, co szumiąc zamiera,
A nie śpiewam, lecz jeno słowami przez okno
W świat wyglądam, choć nie wiem. kto okno otwiera.

Niech się pieśni me same ze siebie wygwarzą.
Obym ich nie dobywał, ale w sobie dożył!
A nie chcę im górować ni barwić się twarzą.
Jeno być niewidzialnym jak Ten, co mnie stworzył.

Bolesław Leśmian

[rozkosznybobasek]

Uwazam ze pipcia jest piekna - smierdzi ale swoj smak ma!

[kolargol]

[Wyruszyła dusza w drogę...
Dzwonią we dzwony...]
Wyruszyła dusza w drogę... Dzwonią we dzwony
"Gdzie są teraz moje sady? udzie moje schrony?!

Zawołały wszystkie lasy, pełne motyli
"Spocznij, duszo, w naszym cieniu - me zwlekaj chwili!"

"Jakże mogę w waszym cieniu spocząć niezwłocznie,
Kiedy sama jestem cieniem, gdzie nikt nic spocznie!"

Zawołała wonna łąka, zaisniona rosą
"Kos mnie sobie na użytek złocistą kosą!"

"Jakże mogę ciebie kosie, łąko mielona -
Kiedy sama kosą śmierci jestem skoszona!"

I zawołał Bóg zjawiony "Miłuj mnie w niebie,
Gdzie radością niecierpliwy czekam na ciebie!"

"Jakże mogę cię miłować w szczęścia pobliżu,
Gdym smutnego pokochała niegdyś na krzyżu?!

"Pozbawiłem ciebie świata i sosen z boru,
Byś nie miała, oprócz Boga, nic do wyboru!"

"Zagnałeś mnie z krasnych maków w ciemność mogiły -
Gdzieżeś ukrył owe miecze, co mnie zabiły?!

"Nic ukryłem owych mieczy, mam je przy boku,
Jeno zechciej - nieszczęśliwa - spocząć w obłoku!"

"Jakże spocznę w twym obłoku - z ziemią w rozłące,
Kiedym lasom odmówiła i mojej łące!"

"Otrzyj oczy zapłakane szat moich bielą,
A rozkażę mym aniołom - niech cię weselą!"

"Jakże mogę się weselić z tobą w przestworze,
Kiedy śmierci twej pożądam - Boże, mój Boże!"

I zamilkli, i patrzyli nawzajem w oczy -
A ponad nim i ponad nią wieczność się toczy.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Wśród georginij
Wśród georginij - brzęczenie os.
Twojeż to kroki? Twójże to głos?
To - koniec lata, jeden z tych dni,
Gdy słońce blednie, a ogród lśni.

To chory półsen znużonych drzew.
Odwróć swe oczy, ucisz swój śpiew!
To - spija rosę ostatni znój -
To - w cieniu twoim cień spoczął mój.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Wspomnienie
Te ścieżyny, których stopą dziecięcą
Dotykałem... Co z nimi? Gdzie one?
Tak się kręcą. jak łzy się kręcą,
Z oczu w nicość strącone!

Budziła mnie poranku wilgoć świeża,
A słońce malowało mi na ścianie
Złote psy - złote wybrzeża,
Złote skrzypce - złote otchłanie...

Kto dość zaklinająco spogląda
W światło nawidocznione milczeniem,
Musi w końcu zobaczyć słonecznego wielbłąda
I zbójcę słonecznego ze skrzystym spojrzeniem...

Przy śniadaniu patrzyłem w stół jak w pustynię.
Śniąc, że na wielbłądzie jadę... Zbójcą jestem...
A ojciec, jakby wiedząc, że wielbłąd go wyminie,
Czytał dziennik ze spokojem i szelestem...

Karafka naświetlała haftem troistej tęczy
Wąs ojca - i gzyms szafy - i róg serwety białej.
Osa w firankach pogmatwanie brzęczy,
Jakby same firanki nićmi w słońcu brzęczały...

Podłoga zwiercedliła, lśniąc sennym nabytkiem,
Palmy liść z jaśniejszym nieco spodem
Ale tak, że mętniał w rozcieńczeniu płytkiem.
Jakby zieleń ktoś rozlał mimochodem...

Fotel, trawiąc ciszę aksamitną,
Ociężale wygodniał i płowiał...
Cukier igrał skrą błękitną,
Bochen chleba - różowiał...

Zegar wytrząsał ze sprężynowych zwojów
Dłużącą się nutę w głąb sali.
W umeblowanym półśnie słonecznych pokojów
Wszyscy trwa1i i nie umierali.

A potem coś się stało... Źle, że coś się stało...
Ten sam zegar w innych miastach bił nieśmielej...
I dusza się potknęła o nieoględne ciało
I kolejno umierać zaczęli...

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Wrogowie
Tam na zielonym dąb szumi dolińcu.
A pod tym dębem - półskrzyniec ze złota.
A łabędź biały śpi w złotym półskrzyńcu.
A w jego dziobie - igła się migota.
A na jej ostrzu - wroga mego życie.
Leżę pod dębem. Dąb szumi obficie.

Dość mi przyłamać ostrze od niechcenia.
A śmierć swym wichrem w proch nędzny go utrze!
Wśród dębowego namyślam się cienia.
Czy dziś - czy jutro - czy może pojutrze?
Lecz on coś przeczuł i nagle się zbliża.
I dąb pośpiesznie żegna znakiem krzyża...

A ja udaję, żem spoczął na rosach.
O niczym nie wiem i sny mam dziecięce.
Chrabąszcz się w moich zawieruszył włosach.
Twarz mi zdrętwiała i ścierpły mi ręce.
Bom ich nie zdążył usunąć z pokrzywy.
Wróg mój jest chytry, zły i podejrzliwy

I z nożem w dłoni w twarz mi się pochyla,
Zagląda pilnie i bada. i waży...
Jedna, w swymi locie nieostrożna chwila,
Nikły wstrząs powiek, nie ten wyraz twarzy!...
W głąb snu się wtulam, aż mi w oczach ciemno.
Dech zataiłem. Dąb szumi nade mną...

Bolesław Leśmian

[kolargol]

* * *
Wracam, wracam po długiej rozłące,-
Dłonie twoje, niecierpliwe, lgnące.

Wszystko - dawne, a niby na nowo-
Drogi oddech-znajomy ruch głową...

Znów prowadzisz przez wszystkie pokoje,
I idziemy, idziemy oboje...

Nowej sukni nie postrzegłem wcale-
Śmiech Twój dzwoni, że patrzę niedbale.

Pokazujesz dłonią niespodzianie
Nowe w kwiaty obicia na ścianie

I list do mnie zaczęty na stole-
"Pełen żalu...Niech leży...Tak wolę".

Okno nagle otwierasz w głąb nieba-
Niepotrzebnie, a właśnie tak trzeba.

Dłoń ma tulisz do serca, więc słyszę,
Jak uderza,- choć w ustach masz ciszę...

I w tej ciszy, w straszliwym milczeniu
Skroń mi, płacząc, składasz na ramieniu.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Wół wiosnowaty
Pierwszy upał wiosenny, skrząc się po murawach,
Ślepi szyby w chałupach i wodę we stawach.
Muchy ruchem celowym - a bez celu krążą.
W jeden powój miłosny dwie łątki się wiążą.
Świerszcz wzniósł nogę - na baczność, a drugą - w sen
dłuży...
Gardziel kwiatu drobnego zachłysnął bąk duży -
Tylko wół, co tej wiosny czad chłonie morderczy -
Jak rogata mogiła, w pustkowiu pól sterczy!

Źle mu! Przemęczył żebra, przepracował płuca!
Pole w ślepiach kołuje... Mrok do łba się rzuca...
Nigdy dotąd nie tracił ziemi pod kopytem...
Stracił teraz i runął!... Runął - całym bytem!
Za duży - dla litości, dla snu - zbyt brzuchaty...
A że zemdlał na wiosnę - zwie się Wiosnowaty.

Toć go znałem! Miał w pysku - woń mlecznej ciepłoty,
W której tchu źródłowieją ziół słodkie wypoty.
Lubił słuchać, jak woda, wargą ssana czujnie,
Na dno brzucha mu spada - dźwięcznie i niechlujnie...
Lubił wgniatać kurzliwie w piach, lśnistszy od złota,
Dreptające kopyta z przytwierdkami błota.
Nie wiem, jak się to działo - ale już o świcie
Wchodził z widnokręgami w obłędne współżycie...
Gdzie się zjawił - tam zawsze tkwił w snów bezokolu,
I bezdomniał w oborze - i daleczał w polu...

Oczami, co się martwią, choć światu nie przeczą,
Patrzył we mnie, jak w oddal - w mgłę ledwo człowieczą.-
Wierzył w Boga, nie wiedząc, że to - Bóg... Na miedzy
Przystawał, by ciąg dalszy snuć owej niewiedzy.
A nie bratał się z ciałem, co marło w niedoli -
Żył sam w sobie - poza nim... A ono - niech boli...
I zadrwiły zeń nagle niegodziwe kości:

Nie zniósł wiosny - bez szczęścia, czaru - bez radości...
Poraziło go słońce. Przyśniły się zgony...
Skroń chylę i całuję łeb, snem pomącony,
Twardy, jak głaz, co cierpi z trudem - nie od razu...
Kocham upór męczeński - hej! - takiego głazu...

A on leży i leży... Muchy grzbiet obsiadły.
Brzuchem w nicość się tłoczy, a wargi pobladły -
Jęzor z nich się w świat wywarł i na bok zwichnięty
Śmierć liże, niby cukier, dany dla przynęty...

Dzień przystanął opodal... Czas luzem się tuła...
Jar pobliski brzmi osą, jak pusta szkatuła.
Cisza stoi nad polem - żywa i gorąca,
Lecz nad tą ciszą, z istnień utkaną tysiąca,
Góruje tajemnicą drętwego mozołu
Cisza - wezbrana w ciele zemdlonego wołu.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Wobec morza
Rybacy, którym połów nie udał się złoty,
Z dala od mórz zdradliwych i brzegów ponętnych,
Wszelkiej głębi na przekór - z sieci obojętnych
Rozpinają na puszczy błękitne namioty.

"Mamy ten, co przypływów chłonąc niewyśpiewność,
Wierzy, iż sieć jest siecią, a połów - połowem!...
My, zbadawszy istnienia dwuznaczność i zwiewność,
Z sieci namiot uczynim pod niebem jałowem!

Namiot - bezużyteczny! Lecz w rozwianej grzywie
Jego fałd, zbytkowniejszych nad wszelkie istnienie,
Przepych nudy rozzłoci swe czary i cienie!" -
Tak się owi na puszczy chełpią niechełpliwie!...

Oddaleńcy! Raz jeden zbłąkani wśród szlaków,
Już się nigdy nie zbliżą do własnej oddali!
Nikt w nich teraz nie pozna wesołych rybaków,
Zwinnych nurków, rabusiów pereł i korali!

Jak pieszczochy przeznaczeń, których nic nie cieszy,
Drwią z gwiazd morskich purpury, z mew bielszych od mleka,
Żagiel, burzą wydęty, tylko ich rozśmieszy,
A szum fali przypomni, że czas się przewleka.

Przewleka się zabawnie, dziwacznie, misternie
Po najwiotszej gałęzi, po najcieńszym cieniu...
Zbliż się do nich, zawołaj tylko po imieniu,
A jak ślimak swe rogi, pokażą swe ciernie!

Lecz nocą sen, płonący każdemu ku chwale,
Da im pić z tego źródła, skąd nie pili z rana...
Wtedy warga ich "blada, snem ucałowana,
Wyrzuca szepty-perły i jęki-korale!

Jadowita a szczera tego snu ułuda
Tak im duszę przez usta dobywa boleśnie!
Roniąc iperły, korale - śnią, jak morskie cuda,
Którym dano być sobą na chwilę i we śnie...

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Wiśnia
Rosła wiśnia w królewskim ogrodzie,
I obłąkał swe zmysły jej czarem.
Król ją ujrzał o słońca zachodzie,
Ujrzał tajnym zapłonioną żarem

Ach, nie po to się czerwienię,
Żeby gasić twe pragnienie!

"Jedni wierzą w śpiewające ptaki,
Inni w gwiezdne na błękicie znaki,
A ja ciebie będę czcił w twej krasie,
Wiśnio, wiśnio! Już ku zmierzchom ma się!"

Ach, nie po to się czerwieni,
Zęby gasić twe pragnienie!

"Uśmierz obłęd, ty - zorzo zorzysta!
Przejrzyj duszę do dna, bo zbyt mglista...
W tym ogrodzie dwoje nas, jak dwoje..."
I wyciągnął ku niej usta swoje.

Ach, nie po to się czerwienię,
Żeby gasić twe pragnienie!

I wyciągnął usta w żal zaklęty
I skamieniał, szałem ogarnięty,
I nie wiedział, że nie dni samotne,
Jeno wieki mijają stokrotne.

Ach, nie po to się czerwienię,
Żeby gasić twe pragnienie!

Ona z dawna przez jego kochanie
Nieśmiertelne pozyskała trwanie
I wtulona w nieuwiędłe liście
Płomieniała odtąd wiekuiście.

Ach, nie po to się czerwienię,
Żeby gasić twe pragnienie!

A on w mgłę się rozcieńczył obladłą,
Ciało jego już w nic się rozpadło,
Jeno ustom, by mogły całować,
Wolno było w ogrodzie wiekować.

Ach, nie po to się czerwienię,
Żeby gasić twe pragnienie!

I śpiewały te usta do wiśni:
"Brak nam oczu. Cóż ślepcom się przyśni?
Lecz cokolwiek nam sądzono w niebie,
Nie przestaniem należeć do ciebie!"

Ach, nie po to się czerwienię,
Żeby gasić twe pragnienie!

redy właśnie szły dziewczęta młode,
Podziwiały ust wiernych urodę:
Usta, usta rozwarte do picia,
Jaki smutek stał się warn za życia?"

Ach, nie po to się czerwienię,
Zęby gasić twe pragnienie!

Mogłybyście niejednej dziewczynie
Dać to szczęście, bez którego ginie!
takaż niemoc tak strasznie was więzi
Do tej wiśni, co trwa na gałęzi?"

Ach, nie po to się czerwienię,
Żeby gasić twe pragnienie!

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Wiosna
Takiej wiosny rzetelnej, jaką w swym powiecie
Widział Jędrek Wysmółek - nikt nie widział w świecie!

Poprzez okno karczemne łeb w bezmiar wyraził
I o mało się w durną mgłę nie przeobraził!

Lecz umocnił się w karku i nieco przybladłszy,
Łem pochwiał dla otuchy i splunął, i patrzy...

Jego własna chałupa wraz z babą i sadem
Odwróciła się nagle nieproszonym zadem.

Wieprz znajomek, nie większy na pozór od snopa,
Biegnie w skradzianych portkach Magdzinego chłopa.

Ryj mu lilią zakwita! Czar bije od przodu!
I z wołaniem: "Gdzie Magda?" - pcha się do ogrodu~

Wóz drabiasty, jaskółczej doznając uciechy,
Z okrzykiem: "Co ja robię" - frunął ponad strzechy.

A wójt w ślad mu się jarzy to modry, to złoty
I zębami przedrzeźnia znikłych kół turkoty.

Wywróconą na opak do rowu ulicą
Mknie Kachna i płonącą powiewa spódnicą.

Wichrzy się i pokłębia, i upałem bucha,
Całą w ogniu i szumie? Pożar - nie dziewucha?

Skry miota wedle woli - nie szuka powodu,
I z szeptem: "Moja wina?" - dymi się od spodu!

A Maciej - ten z przeciwka, co to brak mu klepki,
Konno dybie w niebiosy wesoły i krzepki!

Cały w różach i malwach, coraz nieznajomszy
Pyskiem w niebie wydziwia, jakby służył do mszy.

Tuż obok, jak to bywa między błękitami,
Przelatuje siedząco Pan Bóg z aniołami.

A ten wrzeszczy od rzeczy i na koniu pstroku
To skoczy, to zje malwę, to ginie w obłoku?

Bolesław Leśmian

[kolargol]

* * *
Więc ją chwyciłem w szalone objęcia,
Więc spróbowałem warg jej swymi wargi,
Więc jej szeptałem tęsknoty i skargi,
I wszystkie serca mojego zaklęcia!

Jak ten, co czuje dreszcze wniebowzięcia,
Tak jam wyczuwał tych pieszczot zatargi,
Gdy od warg moich odrywała wargi,
By znów je oddać przez włosów opięcia!

Aż wpółomdlała, rozkoszą zatruta,
Znieruchomiona, bo uściskiem skuta,
Piersi mi boskim paliła oddechem!
"Mój ty - śmiertelny!" szeptała z uśmiechem
I tak pieściła, aż mi piersi zbroja
Pękła, i wołam: "Nieśmiertelna moja!"

Adam Asnyk

[kolargol]

Wierzba
Ponad jeziorem smętna i cicha
Tkwi wierzba - żal się. Boże!
Jedna jej tylko gałązka licha
Odbija się w jeziorze...

Na tej gałązce - najbielsze rosy,
Najcięższych łez kaskada!
Słowik, gdy w locie mija niebiosy,
Na niej zazwyczaj siada...

Księżyc królewicz z błękitów baśni
Gdy wyjdzie, strojny złotem,
To wpierw gałązkę ona rozjaśni,
A resztę drzewa potem...

I wiem: jezioro, gdzie gwiazdy górą
I chmur odbicia bledną,
Umiłowało tę wierzbę chorą
Za tę gałązkę jedną.

Bolesław Leśmian
"Tygodnik Polski" 1902 nr l

[kolargol]

Wiersz Księżycowy
W księżycowy wniknąć chłód,
Wejść w to srebro na wskroś złote,
W niezawiły śmierci cud
I w zawiłą beztęsknotę!

Był tam niegdyś czar i śmiech,
Tłumy bogów w snów obłędzie -
Było dwóch i byóo trzech -
Lecz żadnego już nie będzie!

Został po nich - rozpęd wzwyż,
I ta oddal bez przyczyny,
I ten złoty nadmiar cisz -
I te srebrne szumowiny...

Tam bym ciebie spotkać chciał!
Tam się przyjrzeć twemu licu!
Właśnie dwojga naszych ciał
Brak mi teraz na księżycu!

Noc oddycha naszą krwią,
Krew podziemną płynie miedzą...
Nasze ciała teraz spią -
Nasze ciała nic nie wiedzą...

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Wiersz konny
Pochylony ku światu - patrzę w cień mój konny,
jak się obco przewija - skośny i postronny -
Wybojem dróg.
Mój cisawy, któremu i głaz nie zacięży -
Zaświat w słońcu zwęszywszy - kark zagrzany tezy
W uparty łuk!

Woniejące od pola, z traw wywiane losy
Złączyły nas na wspólny bieg w tamte niebiosy
I w tamten las...
I kazały jednakim zespolić się ruchem
Na sny różne, co - jawy związane łańcuchem -
Śnią się raz w raz.

Dąb, migając za dębem, wstecz luźnie odlata -
W przerwach między dębami zaskoczona chata
Cofa się w jar!...
Ruczaj, słońcu na ukos jarząc się samopas,
Z oczu nagle nam znika, jak wylękły topaz,
Mara wśród mar...

Stogi siana z bocianem lub wroną na czubie
Olbrzymieją do czasu, aż giną w przegubie
Minionych miedzi
I dobrze nam, i barwno, gdy skrajem źrenicy
Pochwycimy mak w życic lub kąkol w pszenicy,
By dalej biec!

I dobrze nam, i skrzyścic, gdy wpobok cmentarza
Chata szybą od blasku oślepią przeraża
Daleki step -
Lub gdy srebrem oparty o wierzchołek drzewa
Obłok - snem rozwidniony - na słońcu wygrzewa
Kudłaty łeb!

Bezmiar nozdrza nam szarpie i wre w naszym pocie,
A my piersią zdyszaną na własnej tęsknocie
Kładzicm się wzdłuż!
W jeden tętent dwa nasze stapiając milczenia,
Sprzepaszczamy się w zamęt bystrego istnienia
Obojgiem dusz!

Czy to śmierć się tak dymi w zdybanym bezkresie?
Tak, to - ona! To - ona! Bo tak właśnie zwie się
Tchu w piersi brak!...
Trzeba przemknąć pomiędzy śmiercią a pokrzywą...
Cisak w nicość się gęstwi pogmatwaną grzywą,
Jak lotny krzak!

Jeszcze chwila - a niebo skończy się! Lecz niech no
Próżnie zowąd wybłysłe ku nam się uśmiechną
Zza mgieł i wzgórz,
A my, łamiąc przeszkody, groźniej i pochmurniej
Pośpieszymy w tę otchłań na wieczysty turnicj
Tamtejszych burz!

Jakiś blady mieszkaniec chmur - z niebios wybrzeża
Widzi, że wicher w locie o pierś nam uderza
Jak stal o stal -
I nie może rozeznać poprzez kurzaw zwoje,
Co się stało na ziemi, że tych kształtów dwoje
Mknie w jedną dal?

I nie może zrozumieć w swoim wniebowzięciu,
Czemu z wyżyn drapieżnych spadł na kark zwierzęciu
Człowieczy stwór?
I dlaczego dwie zmory różnego obłędu
Zbiegły się, aby zdwoić czar swego rozpędu
Do innych zmór?

Bolesław Leśmian
[prwdr. "Kurier Warszawski" 1936 nr 272]

[kolargol]

Wiedza
Byłem przed chwilą w bezkresie
Dzień się potykał z mym ciałem
To ja tak złocę się w lesie
Wiedziałem o czymś, wiedziałem

Lecz motyl zniknął szkarłatnie, szkarłatnie
Pomiędzy mną a modrzewiem
Sny moje, sny przedostatnie
Znów byłem, znowu nic nie wiem

Pobiegnę w chabry, chabry niezdane
W kąkolu całą dal zmieszczę
I przyjdę i zmartwychwstanę
I będę wiedział raz jeszcze

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Wieczór
Drobne okno otwórz niespodzianie.
Niech zobaczę twe łóżko przy ścianie!
Taka cisza, że nie poznać świata
Jeden tylko na dębie liść lata.

Koral zorzy, po podpłociu biega
I sam siebie na sękach postrzega.
Motyl w zmierzchu biało nam się ziścił.
Gdy się skrzydłem do malwy - przyliścił.
Ciche grabie z najcichszą łopatą
Tkwią we dwoje i do snu pod chatą,
Kto w nie spojrzy - zrachuje dwie cisze.
Dal się w oczach umyślnie kołysze.
Wieczór różnie niszczeje po krzakach.
Cień do rowu włazi na czworakach.
Za miedzami, za ustroniem młyna,
Bóg się kończy - trawa się zaczyna.
Kurz świetlejąc dogasa nad drogą
I jest wszystko, choć nie ma nikogo!

Tylko brzoza, kwitnąc w światów mnóstwo,
Całe swoje w snach odmilkłe brzóstwo
Z nagłym szeptem wcudnia do stłumienia,
Gdzie raz jeszcze w brzozę się zamienia.

Bolesław Leśmian

[rozkosznybobasek]

pojebalo cie z tym lesmianem?!
Pizda jest piekna i juz!

[kolargol]

Wieczory
Wieczory moje. minione wieczory,
Widmem pierścieni złotych i bransolet
Zdobiące sosen pordzewiałe kory
I brzóz biel nikłą!
Szkarłat i fijolet
Snem powikłanym znoją się na chmurach,
Nim się chmur brzegi mgłą zieleni omszą
I w dym zszarzeją w spalonych lazurach.
Głębina parku staje się znajomszą
Nozdrzom. co węszą całe gniazda woni
W zagąszczach krzewów. bo nabrzmiałe zmierzchem
Kwiaty rozpustniej swych pyłów rozpierzchem
Drażnią powietrze przypadłe do skroni
Ziemi podziemnym opętanej szałem
I czyhającej na zejście niebiosów
Do jezior głębi...
W uciszeniu białem
Na strzech jedwabiu, co w bociani klekot
Oparów, w nic się złocących powoli.
Włóczy się mrowie snów, przysiąg i losów
Niczyich. własnej zostawionych doli.
Nieprzynałeżnych prócz siebie nikomu!
Dusza w tym mrowiu szuka po kryjomu
Wróżb na dzień zeszły... Zaś dłonie obiedwie.
Choć nieruchome zadumy drzemotą.
Czują się - niby wyciągnięte w złotą
Dal - w taką złotą, że widną zaledwie
Oczom - że aż się w oczach dzieją zmory!
Wieczory moje. minione wieczory!
Gdziem was nie widział? Na łąkach, obłokiem
Kwiecia zbryzganych! I w lasu przestrzałach,
To tu - to ówdzie wyszperanych okiem
Wśród pni zestawnych w dowolne szpalery...
Na kołach wozu, które senny wałach
Słońcu na pokaz wlecze - wszystkie cztery
W ruchliwy koral mieniąc pracowicie...
Na stepach, kędy niespodziane drzewo
Tak się przestrzeni narzuca obficie.
Że się niebiosom czarna staje wnęka!...
W stodół szczelinie zaprószonej plewą -
W szparach opłotów. gdzie przez wybój sęka
Błękit przecieka potajemną strugą
Kropla po kropli - pokrzywom na liście...
Na stogach siana. co parząc za długo
Zieleń na słońcu. błękitnieje mgliście...
Wśród wierzb pokłonnych swych gałęzi zwisem
Nurtom ruczajów... I na wzgórzu łysem.
Rudym od szczawiu rdzy i dziennych spiekot...
Wsłuchane, w gnuśnej grzybieją tęsknocie...
Na zgromadzonym w skrzętny wieniec złocie
Splotów dziewczęcych - i na srebrze starczem
Jakowejś brody wędrownego dziada!...
W zielonych szybach rozszalałych karczem.
Skąd wrzask pijany wybuchając wpada
W pobliski cmentarz. co przekrwawia w pąsy
Krzyże przejrzałe i brzóz nagłe wstrząsy.
I swych jarzębin ogniste paciory!...
Wieczory moje. minione wieczory,
Pełne zarazy urojonych sprzyjań
Duszy, na żmudny sen o szczęściu chorej
zasłuchanej w szmer waszych przemijań
Obłoków skrajem!... Gdziekolwiek zwidziane Wszystkie was
wlokę w ślad mojego cienia,
Co źdźbłem błękitu kołacze we ścianę
Chaty wyśnionej stopom w dniu zmęczenia...
Żadnego nie brak! Wszystkie pamięć złocą
Jako dłoń skąpca wszystek skarb sygnetów
Bom zawiekował duszą w fijoletów
Waszych mgławicy zapodzianej w sobie!
Śmierć mi nie będzie wiekuistą Nocą.
Lecz wiekuistym Wieczorem!... Gdy w grobie
Zdziwię się nagle - bezniebny, beztęczny.
Szparom i trafom byle jakim wdzięczny
Za przypomnienie bylejakich rzeczur.
Kałużysk brudnych lub żabich poziewań -
Zlećcie się ku mnie - złotsze i zaklętsze -
Na ten ostatni wiekuisty Wieczór.
Na tę ostatnią dolę zanieśpiewań!
Niech mej mogiły zamieszkałe wnętrze
Rozwidnią wasze purpurowe zorze!
Niech widny Bogu do snu się ułożę
Na wznak - a skronią ugrzęznę w tym błędzie.
Że śmierci nie ma, nie było, nie będzie!
Są tylko zajścia zórz za ciemne bory...

Wieczory moje, minione wieczory!...

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Wiatrak
Piętrząc się nad ugorów chętną mu równiną,
Wiatrak, na wszystkie wokół odsłonięty światy,
Poskrzypuje drewnianą w tańcu krynoliną,
A na trawę jak diabeł miota cień rogaty.

Wędrowcze, w jednym miejscu zatkwiony kosturem,
Co znaczą twoje wstrząsy i nagłe podrygi?
Komu kłaniasz się wokół dębowym kapturem?
Z kim tak trafnie rozmawiasz na migi i śmigi?

W co wierzysz? Kogo widzisz nad sobą w lazurze?
Gdybyś się uczłowieczył - jakie miałbyś lica?
Co za stwór się zataił w twej sękatej skórze?
Czym jesteś, oglądany przez duchy z księżyca?

Bolesław Leśmian

[kolargol]

We śnie
Śnisz mi się obco. Dal bez tła,
Wieczność się w chmurach błyska.
Lecimy razem. Mgła i mgła!
Bóg, ciemność i urwiska.

Do mgły i mroku naglisz mnie
I szepczesz, zgrzana lotem:
"Toć ja się tobie tylko śnię".
Nie zapominaj o tem..."

Nie zapominam. Mkniemy wzwyż
Do niewiadomej mety.
O, jak ty trudno mi się śnisz!
O, jawo moja, gdzie Ty?

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Wczesnym rankiem
Gdy ulice stopami ludzkimi nie tknięte
W słońcu porannym stoją dla nieba otworem,
Nie poznaję drzew dawnych - takie są zaklęte,
Tak trafnie olbrzymieją i tak pachną - borem.

Zda się, że po raz pierwszy owiane szelestem
Jawią się moim oczom w cudnym niepoznaniu.
Jakbym zastał je nagle na ich skrytym trwaniu
W świecie zgoła odmiennym niż ten, gdzie ja jestem.

Lecz pierwszy zgiełk ulicy, wrzask życia ułudy
Płoszy je, że - malejąc - tłumią czary swoje
I cofają się właśnie w ten świat, gdzie ja stoję
I podglądam ich pilnych przeistoczeń trudy.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Warkocz
Znowu nędza du ucha nam śpiewa,
I tej śpiewki słuchamy bezradnie.
W piecu reszta dopala się drzewa -
A co jutro uczynić wypadnie?

Mówię do cię z koślawym uśmiechem:
"Mam ja trąby, fujary, organy,
Śpiewak ze mnie, co kupczy swym echem -
Gdzież mam echu ustawić stragany?"

Z bezmyślnego wyrazem skupienia
Dzieci nasze w nas patrzą ciekawie.
Ty mi ruchem wskazujesz ramienia
Bose nogi, zwieszone na ławie.

Ról się skrzętny w twych wargach trzepocze,
Aż myśl zbawcza w tym bólu urasta:
"Wiem, co zrobię! Obetnę warkocze
I na sprzedaż poniosę do miasta!

Głód je co dzień przepala zarzewiem,
Co dzień wiotsze i wartość już tracą.
Tak mi smutno i straszno, bo nie wiem,
Ile ludzie za warkocz zapłacą?"

Bolesław Leśmian

[kolargol]

W zakątku cmentarza
Mają zmarli w niedzielę ten pośmiertny kłopot,
Że w obczyźnie cmentarza czują się - bezdomnie -
A lubią noc tę spędzać popod mgłą lub popod
Wiecznością, co się w jarach gęstwi nieprzytomnie.

Maria z Bzówka - wygody wspomina izdebne.
Słońce - w łóżku, wiatr - w sieni - i ogród macierzyn,
Gdzie było tyle w radość uchodzących ścieżyn.
A wszystkie takie - trafne i drzewom - potrzebne!...

Żebrak, co się zadławił na śmierć krztyną chleba
Kijem niegdyś wędrownym obłędnie się babrze
W nieodgadle błękitnym - pełnym Boga - chabrze.
By zeń dla snu wiecznego wydłubać - źdźbło nieba.

Mnich, co po to byt ziemski tłumił bez szemrania.
By pędzić żywot wieczny w sposób nienaganny
Kreśli palcem na próchnie list do panny Anny
Z życzeniami rychłego w kwiatach - zmartwychwstania.

Panna Anna udaje, że jest - w bezżałobie
I biorąc na kolana młodą mgłę-pieszczochę
Ukradkiem z pajęczyny tka zwiewną pończochę
Dla brzozy, co tkwi boso na kochanka grobie.

A opodal - mniej więcej naprzeciw rozstaju,
We fraku bezrozumnie skąsanym przez szczura,
Na czele kilku cieni żeńskiego rodzaju
Nieboszczyk Madaleński - prowadzi mazura.

Bolesław Leśmian

V sonet do Orfeusza

[sainbois]

Pomnika nie stawiajcie. Niech różana
gałązka kwitnie dlań w corocznej chwale.
Bo to Orfeusz jest. Jego przemiana
w tym albo owym. Nie trudźmy się wcale

o innych imion dźwięk. Bo jeden tylko
śpiewa Orfeusz. Przychodzi, odchodzi.
Czy to nie dosyć, kiedy o dni kilka
przeżyje różę, kiedy z pąka wschodzi?

O, znikać musi, abyście pojęli!
I choć mu ciężko samemu, że znika,
gdy jego słowo śmierci nie podzieli,

on jest tam, dokąd wasz krok już nie zbacza.
Rąk jego krata liry nie zamyka.
Idzie za głosem, wtedy, gdy przekracza.

R. M. Rilke

VI sonet do Orfeusza

[sainbois]

Jestże tutejszy? Nie, w obu krainach
jego szeroka wzrosła istota.
Gałęzie wierzby zręczniej zgina,
kto do korzeni wierzby dotarł.

Gdy spać idziecie, na waszych stołach
niech nie zostanie chleb ani mleko;
zwabiają zmarłych. - Lecz niech przywoła
guślarz ich zjawy i pod powieką

miesza je z wszystkim widzialnym, dopóty -
aż dlań będzie czar dymnicy i ruty
jasny jak związek przyczyn i zmian.

Nic mu nie zmąci kształtów zestroju,
czy będą z grobu czy też z pokoju,
niech sławi pierścień, klamrę i dzban.

R. M. Rilke

IV sonet do Orfeusza

[sainbois]

O, to jest zwierzę, co nigdzie nie żyje.
Nie wiedząc o tym, cokolwiek się stanie,
kochali jego chód, postawę, szyję -
aż po cichego wzroku migotanie.

Nie było. Lecz że je kochali, było
przeczyste. Przestrzeń oddali mu stałą.
I w tej przestrzeni głowę podnosiło
lekko, tak, że już prawie nie musiało

być. Nie karmili go ziarnem pszenicy
ni innym, tylko bytu możliwością.
I ta darzyła je tak wielką siłą,

że róg zrodziło. Nad czołową kością
wzbił się. I białe przyszło do dziewicy -
i było w srebrnym lustrze i w niej było.

R. M. Rilke, z II części Sonetów

To co piekne

[kolargol]

W trwodze
Idź w mrok po senną strawę, zgłodniały tułaczu!.
Cień każdy i mgła każda mogą ci się przydać....
Lecz co znaczy łza w oku, gdy nie słychać płaczu?.
I co znaczy ten wszechświat, gdy Boga nie widać?.
.
O, wszyscy, wszyscy przyjdźcie w trwodze i bezładzie!.
Niech was będzie tak dużo, tak nieprzeliczenie,.
Bym się duchem zagubił w waszych snów gromadzie.
I bym nie mógł rozróżnić, gdzie wy, a gdzie cienie?.
.
Twarzy, zewsząd zjawionych jak najwięcej twarzy!.
I dłoni - i tej widnej na przestrzał ulicy!....
Wszystko dzisiaj się skończy, nic się już nie zdarzy -.
I nie ma już od dawna żadnej tajemnicy!....
.
Trzeba zejść się gromadnie, byle nie odwlekać....
I pomówić o wszystkim... I przedsięwziąć kroki....
I odtąd nic już nie mieć i na nic nie czekać -.
I co prędzej - na oślep iść w smutek głęboki....

Bolesław Leśmian

[kolargol]

W śniegu
Już nie ma dawnej łąki! Nieznanej krainie
Upodobnił ją śnieg ten, co ciszkiem się stoży.
Czasem lśniwo nalodku, oślepłe od zorzy
Na ukos mignie oczom, a naprzeciw - zginie...

Różowe od poblasku i oprawne w śniegi
Gałęzie gniazd gruzłami przeświecają w słońce
I kruków nieruchome tkwią na nich szeregi.
W jedną stronę swych dziobów nasrożywszy końce.

Można teraz się zbłąkać wśród białego czaru,
Świat w nim bezimiennieje gubiąc swe granice.
Można teraz nie poznać parowu i jaru
I nie trafić na drogę, i złudzić źrenice...

Co za światy przelotne i wędrowne kraje
Spadły razem ze śniegiem na te ścieżki strome?
I czemu tak radośnie oko nie poznaje
Tego, co tak niedawno było mu znajome?...

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Kalina
Rosła kalina z liściem szerokiem,
Nad modrym w gaju rosła potokiem,
Drobny deszcz piła, rosę zbierała,
W majowym słońcu liście kąpała.
W lipcu korale miała czerwone,
W cienkie z gałązek włosy wplecione
Tak się stroiła jak dziewczę młode
I jak w lusterko patrzała w wodę.
Wiatr co dnia czesał jej długie włosy,
A oczy myła kroplami rosy.
U tej krynicy, u tej kaliny
Jasio fujarki kręcił z wierzbiny
I grywał sobie długo, żałośnie,
Gdzie nad krynicą kalina rośnie,
I śpiewał sobie: Dana! oj dana!
A głos po rosie leciał co rana.
Kalina liście zielone miała
I jak dziewczyna w gaju czekała.
A gdy jesienią w skrzynkę zieloną
Pod czarny krzyżyk Jasia złożono,
Biedna kalina znać go kochała,
Bo wszystkie swoje liście rozwiała,
Żywe korale wrzuciła w wodę,
Z żalu straciła swoją urodę.

Teofil Lenartowicz

[kolargol]

Kain
Wyszła mi z boru

[kolargol]

* * *
W ślad za górnym orszakiem obłoków przesuwnych,
Co kształty w miarę biegu odmieniają stale,
Światła chodzą po łące w odstępach nierównych,
Jakby wzajem o sobie nie wiedziały wcale.

Nie wiadomo, co łąkę tak szerzy w bezmiary,
Czy ich zwiewność, czy cichość, czy ruch, czy jasnota?
Czy raczej nieustanna tych cieniów pierzchota.
Co się kryją - spłoszone w parowy i jary?

Czekam, aż jedno z świateł, skupionych na jaskrze,
Dotrze do mnie wraz z przerwą obłoków na niebie
I w pierś moją uderzy - i cały się zaskrzę.
I łące nagle drogę rozwidnię do siebie.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

W słońcu
Jastrzębi śledząc lot,
Jezioro ciszę wdycha.
Zwiesza się poza płot
Spylona rozwalicha.

W kałuży, śladem kół
Porysowanej w żłoby,
Tkwi obłok, brzozy pół
I gęsi rdzawe dzioby.

Od sztachet, snując kurz
Na trawy i na chwasty,
Słońcem pocięty wzdłuż
Upada cień pasiasty...

Trzeba mi grodzić sad,
Trzeba mi zboże młócić!
Przyszedłem na ten świat -
I nie chcę go porzucić!...

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Wielkanoc
Droga, wierzba sadzona wśród zielonej łąki,
Na której pierwsze jaskry żółcieją i mlecze.
Pośród wierzb po kamieniach wąska struga ciecze,
A pod niebem wysoko śpiewają skowronki.

Wśród tej łąki wilgotnej od porannej rosy,
Droga, ktorą co święto szli ludzie ze śpiewką,
Idzie sobie Pan Jezus, wpółnagi i bosy
Z wielkanocną w przebitej dłoni choragiewką.

Naprzeciw idzie chłopka. Ma kosy złociste,
Łowicka jej spódniczka i piękna zapaska.
Poznała Zbawiciela z świętego obrazka,
Upadła na kolana i krzyknęła: "Chryste!".

Bije głową o ziemię z serdeczną rozpaczą,
A Chrystus się pochylił nad klęczącym ciałem
I rzeknie: "Powiedz ludziom, niech więcej nie płaczą,
Dwa dni leżałem w grobie. I dziś zmartwychwstałem."

Jan Lechoń

[kolargol]

Deszcz
I niebo ma swą miłość i swe całowanie -
W srebrnych kulkach, perełkach jest nieba kochanie.

Wiosną ciepłe są usta, jesienią wilgotne,
Dnie na wiosnę pogodne, a na jesień słotne.

I w płynące koronki i hafty wsłuchany,
Jak ziemia w pocałunki, wiem, żem jest kochany.

I jak deszczu muszelka co kołysze listkiem,
Twe serce moje trąca i dla mnie jest wszystkiem.

Jerzy Liebert

[kolargol]

W południe
Wzdłuż chat ponad strzechami
Południa żar zawzięty
Widomie drga i mami
Niepochwytnymi pręty...

Wpośród zielonych muraw
Schą rosy ciemne ślady,
Samotnej studni żuraw
Patrzy w dalekie sady.

Na przeciwległe wzgórze
Głóg wpełzły i berberys
Poprzez słoneczne kurze
Gałęzi rzuca przerys.

Południe samo siebie
Roztrwania w omam senny...
Niebem prześwieca w niebie
Przezroczy księżyc dzienny.

Znienacka w drzew gęstwinie
Wiśnia się płoni smagle -
O, teraz, w tej godzinie,
Pokochać - kogoś - nagle!...

Ten znój z błękitem w zmowie
Dech piersiom tak utrudnia!
Zachciało się mej głowie
Śnić miłość wśród południa!

Bolesław Leśmian
1912

Że przyroda jest heraklitejskim ogniem

[sainbois]

Że przyroda jest heraklitejskim ogniem
i o pociesze zmartwychwstania

Chmur purchawki, puch darty, poduchy
porwane przez paradny huragan
gonią górnym gościńcem; hulaszcza
zgraja tłoczy się, w pogoń się puszcza.
Pod ich bielą oślepiająco wapienną
na ziemi, na drzew pióropuszach
pasy światła, płaty cienia podłużne
chcą się zmieszać wśród zmagań i smagań.
Bystry wiatr się boryka porywczo
z ziemią, chłoszcze ją, czyści do naga
ze zmarszczek po burzy wczorajszej;
w koleinach, w kałużach wysusza
grząską maź w gęste ciasto, skorupę,
proch; krochmali i kruszy
muł, mozół śladów, co świadczą,
że tędy stóp ludzkich gromada
szła. Wciąż płonie ognisko przyrody,
podsycane milionem istnień.
Lecz zgaś jej najmilszą, najdroższą,
najjaśniej samoistną iskierkę,
człowieka - jak prędko zniknie,
znak pamiętny, piętno ogniste!
Wszystko w mrok się pogrąża ogromny,
w głębinie bezdennie wielkiej
tonie. Och, żal i zgroza! Zaledwie kształt ludzki błyśnie
odległą, oddzielną gwiazdą,
śmierć skreśla go czernią; i wszelkie
ślady po nim za mgiełkę
skrywa dal, czas zaciera.
Lecz dosyć już! Zmartwychwstanie
brzmi pobudką dla serca! Precz smutek,
szarych dni strudzenie stroskane.
Znów światło przewodnie, czyste
i wieczne, omiotło mój pokład
tonący. Niech śmierć śmieciem ciała
karmi robaki, niech w popiół
obróci się zienia cała:
blask zapałał, trąba zagrzmiała
i staję się tym, czym jest Chrystus,
bo On tym, czym ja był; i wiem: ten
Głupi Jaś, pośmiewisko, śmieć niski,
strzęp, nic - jest diamentem,
jest nieśmiertelnym diamentem.

Gerard Manley Hopkins

To co piekne

[kolargol]

Idy marca
Na niebo, dotąd czyste, nagle płyną chmury,
Ponad tłumu oklaski głos się wznosi starca.
Oto rękę wróżącą podnosi do góry,
Woła: "Wielki Cezarze! Strzeż się Idów Marca!".

Nad ogród, który marzy w jesiennej tęsknocie,
Ptak jakiś rozpiął skrzydła, gotów do podróży.
Ach! nie spuszczaj go z wzroku! Może w jego locie
Dostrzeżesz jakieś znaki, odczytasz co wróży.

Już złota kula słońca za ogród upadła,
I niebo nabijają gwiazd srebrzyste ćwieki,
Nie wracaj do pokoju, nie patrz do zwierciadła
I rąk nie składaj w trwodze, wzywając opieki.

To może twoje gwiazdy na niebie rozbłysły
I twoje jutro słońce nareszcie zadnieje,
Jeżeli wosk, co teraz na wodę się leje,
Na niwecz nie obróci twe wszystkie zamysły.

Jan Lechoń

[kolargol]

Czerwone wino
Bardzo wcześnie jest jesień. Coraz wcześniej słońce
Za jezioro z ołowiu w drżące spada trzciny.
Dzień jest po to, by sennie płynęły godziny,
A wieczór, by oglądać gwiazdy spadajace.

Renoir chyba w sadzie pomalował śliwy,
Tak ich skórka zielona, a brzegiem liliowa,
I wszystko tu coś znaczy, tylko brak na słowa.
Ach! jak tu odpowiedziec, czy jestem szczęśliwy?

Jak nurek schodzi w mroki tajemniczych głębin,
Gdzie się przepych koralu bogato rozpina,
Tak ja wypijam wzrokiem czerwoność jarzębin,
Lub próbuję wargami czerwonego wina.

Jan Lechoń

[kolargol]

Ostatnia miłość
Dawno zmarli mych marzeń wierni towarzysze:
Poeci romantyczni, zapatrzeni w ciemnie,
Egerie w czarnych lokach - teraz nocą słyszę,
Bez zbytecznych pożegnań odchodzą ode mnie.

Już wczoraj mnie opuścił Wajdelota stary,
Ostatnim dyliżansem odjechał Fantazy,
Na dziedzińcu ułani zwijają sztandary,
Xiążę Józef już wydał odmarszu rozkazy,

Księżycowa poezji niech Was noc pochłania!
Za wszystko wam dziękuję, lecz na nic tu płacze,
Choć z nowa mą Marylą nie będzie spotkania,
Bo teraz kocham przyszłość, której nie zobaczę.

Jan Lechoń
"Wiadomości" 1955 nr 46

[kolargol]

W polu
Dwoje nas w ciszy polnego zakątka.
Srtumień na oślep ku słońcu się pali,
W liściu, co trafił na krzywy prąd fali,
Wirując, płynie szafirowa łątka.

Nadbrzeżna trawa, zwisając, potrąca
O swe odbicie zsiwiałą kończyną,
Do której ślimak, pęczniejąc z gorąca,
Przysklepił muszlę swym ciałem i śliną.

W przerzutnym pląsie znikliwsza od strzały
Płotka się czasem zasrebrzy na mgnienie.
Pod wodą - spojrzyj! - prześwieca piach biały
I mchem ruchliwym brodate kamienie.

Czemu ci głowa na dłonie opadła?
To - pachnie trawa i ten piach pod wodą -
To - wód, polśnione smugami, zwierciadła
Parują ciszą, blaskiem i ochłodą.

Tych kilka dębów ponad brzegiem liście,
Podziurawione i przeżarte chciwie
Przez gąsienice, trwają tak przejrzyście
Nad własnym cieniem, co tkwił w pokrzywie.

Z tej tu pokrzywy czar dębowych cieni
Zgarnę ku piersiom, co na słońce dyszą,
Ustami dotknę bezmiernej zieleni,
Stęsknionej do mnie swym sokiem i ciszą.

Do kwiatów przywrę rozpalone czoło,
Wsłucham się w bąki grające i brzmiki,
I będę patrzał, jak lepkie gwoździki
Wśród jaskrów lśniącą ociekają smołą.

I będę patrzał, jak maki i szczawie
Mdleją, ciał naszych odurzone wonią.
I będę wodził twoją białą dłonią
Po wielkiej trawie, nie znanej nam trawie.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Róża
Czym purpurą maki
Na ciemną rzucał drogę?
Sen miałem, ale - jaki?
Przpomniec już nie mogę.

Twojeż to były usta?
Mojeż to były dłonie?
Głąb sadu mego - pusta.
We wrotach - księżyc płonie.

Dni się za dniami dłużą,
Noce - w jeziorach witam...
Kiedy ty kwitniesz, różo?
"Ja nigdy nie zakwitam."

"Ja nigdy nie zakwitam".
Twójże to głos, różo?
Słowo po słowie chwytam,
Dni się za dniami dłużą.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Sad
Rozmajaczył się dzisiaj mój sad czereśniowy,
Ku księżycowi ścieżką wytężony krętą.
Noc go czyni podobnym do mrocznej alkowy,
W której drzewa uśpione wraz z ich snem zamknięto!

Rozmajaczył się dzisiaj mój sad... wszak w południe
Dziewczęta rwały tutaj dojrzałe czereśnie.
Wyszły potem. Owoce iskrzące się złudnie
Skryły się w mroku nocy niby oczy we śnie

Skryły się w mroku nocy - ale idąc sadem
Czuję wpośród ciemności ich ciężkie zwisanie -
Czuję czyjeś spojrzenie na mym czole bladem:
Jest ktoś w sadzie, co patrzy i co ma swe trwanie...

Rozmajaczył się dzisiaj mój sad, jakby we sobie
Nie jedną, ale tysiąc nagromadził nocy!
Z czereśni pod przymusem niewiadomych mocy
Tryska świało czerwone ku głębin ozdobie!

I sad mój w purpurowym tonie oświetleniu,
W którym staje się wszystko, co się staje we śnie...
W południe tu dziewczęta zrywały czereśnie,
Wyszły potem... Lecz teraz w szkarłatnym omdleniu

Widzę tu inne dziewki - cudowne, olbrzymie -
Żądze moje! Ta - spekłe rozchyliła usta.
Inna własnym warkoczem słodkim jak rozpusta
Chłoszce piersi - a inna chce szepnąć me imię.

Lecz darmo - obłąkana - szuka go w pamięci:
Zginąłem tam jak w wonnej ponętnej mogile!
Dobrze mi tam - o! lepiej niźli żyć przez chwilę
Z dziewką, co w głupim tańcu nadziei się kręci!

Sad szumi. Dziewki moje rojnie i gromadnie
W zachwyceniu na wielkie wspinają się drzewa
I rwą krasne owoce tryskające zdradnie
Ogniem, który tej nocy tak sennie dojrzewa!

Rwą i karmią się chciwie przesłodkim płomieniem
Wpływającym do piersi jak do oczu - zmora,
Bo ten płomień, choć znika, jeszcze przed zniknieniem
Daje im przedsmak jutra, co przyjść miało wczora...

Ale ja czuję ciągle czyjś wzrok przez otchłanie
I słyszę wciąż śmiech cichy, szyderczo - żałobny.
Jest ktoś w sadzie, co patrzy i co ma swe trwanie,
Ktoś, co drwi z moich dziewek... ktoś do mnie podobny!...

Bolesław Leśmian

Palmy

[sainbois]

Widzę w Twych oczach ciemne morza tonie
i szafir nieba, co się w nich przegląda -
rozkosz otchłani, która śmiercią zionie -
ciszę bezmiarów - których się pożąda.

Lub mi się zdaje, że to leśne głusze
w podzwrotnikowym słońcu gorejące -
a w głębi zimne; strojne w pióropusze
tęczowych kwiatów, a od lian ginące.

Tak się w mej duszy mienią Twoje oczy,
że nic trwałego w nich, prócz tajemnicy.
I próżno pytam, czy mnie do świątnicy
ten sfinks prowadzi, czy pustych roztoczy,
gdzie palmy więdną na słonecznym skwarze
i tak do rajów podobne - miraże.

Tadeusz Miciński

[sainbois]

Łez! łez mej piersi - bo skona od męki!
wy nawałnice! i wy Oceany
łez mi użyczcie - niechaj puste dźwięki
jak bez napoju poszczerbione dzbany
umilkną.
Gdzie mędrcy? którzy pojęli zawiłość przeznaczeń...
Gdzie duchy groźne? co się starły z mocą demonów...
Gdzie bohaterski dzwon? tryumfująca miłość za grobem...
Jeśli to jest? niech gwiaździstą nocą gra hejnał sercu.

To co piekne

[kolargol]

W pobliżu cmentarza
W mrok pokoju przez okno woń z cmentarza załata,
Woń z cmentarza - i z lasu - i z sioła.
Czemuż z trojga tych woni z jedną dziwnie się brata
Trwoga nozdrzy, węszących dokoła?
To - ta właśnie!... A zresztą - tyle tylko tu świata,
Ile okno zagarnąć podoła.

Tyle tylko tu świata i przestworu, i nieba,
Ile oknu zaczerpnąć się zdarzy -
A nie więcej zapewne i dla tamtych potrzeba,
I dla tamtych - w podziemiach cmentarzy!
Leżą straszni - bez strachu, leżą syci - bez chleba,
Twarzą na wznak, a właśnie - bez twarzy...

Przyjmowali śmierć w domu i mówili półgłosem -
Z nią mówili, wpatrzeni w jej dziwy,
I przerwali rozmowę, by się ukryć wraz z losem
W mech cmentarny, w liszaje, w pokrzywy...
Więc mi straszno na cmentarz tak popatrzeć ukosem
I pomyśleć, żem - inny i żywy...

Wiem, co znaczy rozłąka z ciałem własnym na wieki
I ta ciemność ostatniej niedoli -
Wiem, co trumna, gdy słyszy, jak wbijane brzmią ćwieki!
To - nie boli, nie boli, nie boli!...
Jeno trzeba raz jeden mocno zamknąć powieki
I ułożyć się na wznak powoli...

Tyle nieba, co w oknie... A mnie śnią się i śnią się
Wspólne duchów ze słońcem zachody
I śmierć jakaś pijana, cała - w śpiewie i pląsie,
Pląsem życia łamiąca przegrody!
Księżyc wschodzi czerwony. W księżycowym gdzieś pąsie
Róż aleje, róż widzę ogrody...

Bolesław Leśmian
"Literatura i Sztuka" 1910 nr 23

[kolargol]

W państwie zmierzchów
W państwie zmierzchów, snów i czarów
(Ach! to państwo jest podziemne!),
Wśród zdyszanych śmiercią jarów,
Gdzie wszystko jest blade, ciemne -
Stoi zamek w mgły ozdobny,
Co mu okna przesłoniły,
Taki dziwny i żałobny,
I podobny do mogiły!

Wszak to sny piekielnej mocy,
W niezgłębionych toniach nocy
Ognistymi szumiąc wiosły,
W otchłań zamku mię zaniosły!

Tam - w ostatnim już pokoju,
Za drzwiami ostatniemi -
Stoi pełen niepokoju
Czarnozłoty tron podziemi!

Na tym tronie w niemych skargach,
W niemych skargach trwa na tronie
Ta, co miłość ma na wargach,
A śmierć w łonie, w cudnym łonie!
Szaty na niej w czar zasobne,
Ze złotego dziane runa,
Takie dziwne i żałobne,
I podobne do całuna...

I widziałem na swe oczy,
Co już dzisiaj są zamknięte -
Jak zmierzch jadem swoim toczy
Ciało, ciało jej zaklęte!
I widziałem, jak jej dusza
Niespokojnie się porusza,
I chwiejąca się i blada
Z wolna, z wolna się rozkłada
Na sny jakieś nieskończone.
Na westchnienia rozemglone,
Na wieczności tkanki złote,
Na cierpienie, na tęsknotę,
Na purpury i błękity,
I na tęcze, i na świty,
Tak rozkłada się powoli,
Że mię każda chwila boli,
Nad rozpaczą tego świata:
I chwyciłem jaw ramiona,
I pytałem ją, a ona
Całowana - odpowiada,
I pieszczona - odpowiada:
"Tak mi dobrze, smutny bracie,
Gdy mię warga twoja pieści!
Słyszysz, słyszysz, jak w mej szacie
Zaczajona śmierć szeleści?
Tak mi dobrze, gdy mi łono
Szarpią słodkie śmierci dreszcze!
Spróbuj warg mych, które płoną!
Spróbuj jeszcze, spróbuj jeszcze?
Moje szepty i dotknięcia,
I pieszczoty, i zaklęcia,
Zadżumioną tchnące rosą -
Piorun śmierci tobie niosą!
Wszyscy, którzy z ziemskiej dali
Przyszli marzyć na mym łonie -
Wszyscy, wszyscy już skonali,
Nic nie wiedząc o swym skonie!
Dam ci wargi, piersi dam ci,
Gdzie życia ślady starły?
Ach! ty także, jak i tamci,
Nie wiesz o tym, żeś umarły!"

Całowana - tak mi gada,
I pieszczona - tak mi gada,
I w objęciach mych wpółżywa
Z wolna, z wolna się rozpływa
W jakieś kształty napowietrzne,
W jakieś widma snów odwieczne,
W jakieś jęki i rozjęki,
W jakieś cienie i promienie -
I tak wlecze w mgłę podziemną,
Tak mię wlecze moja Blada,
Aż ten zamek razem ze mną
Jeszcze głębiej się zapada!

Bolesław Leśmian
"Wędrowiec" 1905 nr 1

[kolargol]

"Bzy w Pensylwanii"
Przed domem uschły biały bez,
Ulica szarą zaszła mgłą.
Smutek bez sensu i bez łez.
...You know, you know...

Lokomotywy nocą gwizd
Gdy się w tej mgle powoli szło.
I szary dzień i smutny list.
...You know, you know...

Potem pod ziemią węgiel wierć
I sennie w barze patrz we szkło.
Co dzień to samo. I już śmierć.
...You know, you know...

Jan Lechoń
"Wiadomości" 1956 nr 27

[kolargol]

Podróż
Nęcą mię, wabią znów malowidła.
Czas mi się dłuży:
Złocistym biczem chłoszcze me skrzydła
Żądza podróży!
Wszystko mi jedno, po jakiej fali
Wlec brzemię nędzy,
Byle odjechać, byle najdalej,
Byle - najprędzej!...
Dajcie mi okręt - ja nadmę żagle
Duszą mą własną!
Bez pożegnania odlecę nagle,
Gdy wszyscy zasną...
Gdy wszyscy zasną - ja sen udegnam.
Rzucę się w tonie -
Nawet kochanki swej nie pożegnam.
Łzy nie uronię!

Szumi bandera, rwie burza sroga
Herb mej tęsknoty:
Orła, co dziobem wskazuje Boga,
A dziób ma złoty!
Sam nie wiem. dokąd okręt mój zmierzy
Z piersią wydętą -
Do sycylijskich może wybrzeży
Lub do Sorrento?
Może na fiordy, gdzie fal kaskada
Snem srebrnym kipi.
Może do lasów, których szum wpada
W głąb Missisipi?
Może nad Ganges, gdzie lotusową
Wymarzę chatę -
Tam - w Himalajach wysnuję nową
Mahabharatę...
A może, wlokąc po fal bezbrzeży
Mdłych sterów bóle,
Okręt mój z jękiem nagle uderzy
W Ultiima Thule!...

Wszystko mi jedno, po jakiej fali
Wlec brzemię nędzy,
Byle odjechać, byle najdalej,
Byle najprędzej!
Bo wiem, że dojrzę wylądy raju
Przez szkła lunety
I znajdę szczęście w wieczystym maju,
Na brzegach Lety!
Wiem, że jaśniejszej doli rozświty
Gdzieś dla mnie górą.
Że mnie na wyspie nowo odkrytej
Królem obiorą!
Dadzą mi zamki, w mgłach pogrążone
Nad jezior wodą -
Szkarłatne szaty, złotą koronę,
Królewnę młodą...

W borach tej wyspy na bezkrólewie
Ludność narzeka...
Królewna smutek zamyka w śpiewie,
Królewna - czeka...
Czeka, przez okno patrzy na drogę
I snuje sidła...
Królewno, przebacz! Lecieć nie mogę:
Los skuł mi skrzydła!
Próżno się zrywam, próżno się płonię
I wołam ciebie!
Okiem za tobą po niebie gonię,
Okiem po niebie!
W niebie obłoki mkną w otchłań czasu,
Sen w nich migota,
Jedne - z jedwabiu, drugie - z atłasu,
Z tęczy i złota!
Po tych obłokach, natchnionych zorzą,
Widma się winą:
Zamki, co same z siebie się tworzą
I w sobie giną...
Góry złociste, mgłą otulone,
Zniknieniem zwiewne,
I grody martwe, niezaludnione,
Jutra niepewne...
Jutra niepewny - chcę w takim grodzie
Mieszkać przez mgnienie,
Po znikającym błądzić ogrodzie,
Jak sny, jak cienie!

Wszystko mi jedno, po jakiej fali
Wlec brzemię nędzy,
Byle odjechać, byle najdalej,
Byle najprędzej!
Okręt mi dajcie, okręt powietrzny,
Bo z pragnień ginę!
Kapitan senny - w mój sen odwieczny
Niechaj popłynę!
Niechaj popłynę w nieba rozwieje,
Po chmur odmęcie -
Na tym okręcie, co nie istnieje,
Na tym okręcie!...
Niechaj popłynę w tę mgłę zaklętą,
W te inne kraje -
Tam jest mój Ganges, moje Sorrento
I Himalaje!...

Bolesław Leśmian
"Znicz: Noworocznik Literacki" 1903

[kolargol]

Samotność
Wiatr wie, jak trzeba naciskać...
Za oknem - mrok się kołysze.
Nie widać świata, nie słychać,
Lecz ja coś widzę i słyszę...

Ktoś z płaczem ku mnie z dna losu
Bezradną wyciąga rękę!
Nie znam obcego mi głosu,
Ale znam dobrze tę mękę!

Zaklina, błaga i woła,
Więc w mrok wybiegam na drogę
I nic nie widząc dokoła,
Zrozumieć siebie nie mogę!

W brzozie mgła sępi się wiotka.
Sen pusty!...Wracam do domu...
Nie! Nikt się z nikim nie spotka!
Nikt nie pomoże nikomu!

Bolesław Leśmian

[kolargol]

W lesie
Tyle w gęstwinie cisz błądzi i tyle
Słoneczniejących między pniami czasów.
że nasilone barwami motyle
Lecą w znój przyszły - przeczuwanych lasów.

Wierzchami sosen - szum chodzi wysoki
I - przemijając - pozostawia drzewa.
Dość mi pomyśleć - wśnionemu w obłoki
O jakimś ptaku, by stwierdzić, że śpiewa...

W drgawym powietrzu coraz złotowłosiej
Od snów, co niosą w blask - zmarłe pustkowie -
A ja pamiętam, że pod lasem w rowie
Purpurowieje drobny mak-samosiej.

I właśnie, sycąc cienistą snu zmrużkę
Wspomnianą nagle z lat dawnych doliną.
Spożywam chleba wonnego całuszkę
Razem ze słońca na niej odrobiną...

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Cytata
Na cóż laur ci pochlebczy i kuszące brawa?
Na cóż szumnej gawiedzi oklask wielokrotny?
Zwiędną, przebrzmią, umilkną. Ale twoja sprawa
Jeszcze nie jest skończona, poeto samotny.

W jedyną zbrojny słuszność jako rycerz w męstwo,
Idź pomiędzy aleje, gdzie w ubogich grobie
Leżą ci, co wierzyli w za grobem zwycięstwo.
A umarli, pobici i podobni tobie.

Jak oni, wzgardź wawrzynem z kusicielskiej dłoni:
Niech w wieniec twój się plotą róże wraz z cierniami.
Abyś kiedyś mógł śmiało powiedzieć jak oni:
"Żyłem z wami, cierpiałem i płakałem z wami"

Jan Lechoń

[kolargol]

Noc
Noc na niebie. Wieś w mroku złudnie roztajała
W bezkształt senny. tu ówdzie swiatłem zwypuklony.
Psów wycie rozpowiększa bezbrzeż wsi uśpionej
i niżej srebra stosy płonie chmur nawala.

W tej i owej chat szybie świeca lśni jak gwiazda,
Czasem sylweta głowy mignie tam i zginie:
Sen szyby... W wonnych sadów szemrzącej głębinie
Duchy na nocleg w ptasie wdzierają się gniazda.

Zapach ziemi wilgotnej i zziębniętych kwiatów
Zlewa się w jeden mocny i wystały trunek.
Wietrzyk spadł mi na czoło niby pocałunek -
Skąd, od kogo? - sam nie wiem! Może spoza światów...

A na niebie rozpiętym, bezbrzeżnie rozległem,
Księżyc pała, chmur srebrne zwisają odlewy,
Jakiś anioł (on nie wie, że go tam dostrzegłem!),
Jakiś anioł błękitnooki i złocistobrewy
Z gorączkowym rumieńcem w zwierciadle księżyca
Przegląda swe o Bogu zadumane lica.

Bolesław Leśmian
1912

[kolargol]

Prośba
Czemuśmy się zgodzili na brzemię pokory?
Na istnienia naszego - ból, krzywdę i strwon?
Czemuśmy nie wyryli choćby kreciej nory,
By dać szczęściu - kryjówkę i nocleg i schron?

Zaniedbaną pieszczotą chcemy zmóc rozpacze -
Na ustach słów spóźnionych zbytecznieje gwar...
I płacz ciągle nas ściga, choć już nikt nie płacze -
Bo i cóż nam zostało? - To jedno: twój czar!...

O, nie znuż się ostatnim czarowania trudem!
Wytrwaj w jawie, co męczy zbyt usilnym snem!
Nie wiesz nawet, czym dla mnie w mroku - poza cudem
Są twe dłonie!... Ja tylko, gdy całuję, wiem...

Bolesław Leśmian
1937

[kolargol]

Przemiany
Tej nocy mrok był duszny i od żądzy parny,
I chabry, rozwidnione suchą błyskawicą,
Przedostały się nagle do oczu tej sarny,
Co biegła w las, spłoszona obcą jej śrenicą -
A one, łeb jej modrząc, mknęły po sarniemu,
I chciwie zaglądały w świat po chabrowemu.

Mak, sam siebie w śródpolnym wykrywszy bezbrzeżu,
Z wrzaskiem, który dla ucha nie był żadnym brzmieniem,
Przekrwawił się w koguta w purpurowym pierzu,
I aż do krwi potrząsał szkarłatnym grzebieniem,
I piał w mrok, rozdzierając dziób, trwogą zatruty,
Aż mu zinąd prawdziwe odpiały koguty.

A jęczmień, kłos pragnieniem zazłociwszy gęstem,
Nasrożył nagle złością zjątrzone ościory
I w złotego się jeża przemiażdżył ze chrzęstem
I biegł, kłując po drodze ziół nikłe zapory,
I skomlał i na kwiaty boczył się i jeżył,
I nikt nigdy nie zgadnie, co czuł i co przeżyłś

A ja - w jakiej swą duszę, sparzyłem pokrzywie,
Że pomykam ukradkiem i na przełaj miedząś
I czemu kwiaty na mnie patrzą podejrzliwieś
Czy coś o mnie nocnego wbrew mej wiedzy - wiedząś
Com czynił, że skroń dłońmi uciskam obiemaś
Czym byłem owej nocy, której dziś już nie maś

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Nadzieja
Jeżeli nam się uda to coś my zamierzyli
i wszystkie słońca które wyhodowaliśmy w
doniczkach
naszych kameralnych rozmów
i zaściankowych umysłów
rozświetlą szeroki widnokrąg
i nie będziemy musieli mówić że jesteśmy
geniuszami
bo inni powiedzą to za na
i aureole
tęczowe aureole
...ech szkoda gadać
Panowie jeżeli to się uda
To zalejemy się jak jasna cholera

Andrzej Bursa

[kolargol]

Goplana
Cóż to? Więc to naprawdę? Więc to jutro rano
Już znikasz: nasz kraj smutny opuszczasz, Goplano?
I zanim babie lato swe nici rozprzędzie,
Nim będą jarzębiny - już ciebie nie będzie?
Tak jak stado żurawi, co wysoko płynie,
Jak jaskółki przez pierwsze chłody wystraszone,
Ty także nie chcesz zostać w tej smutnej krainie
I tęskniąc do nas ciągle, lecisz w obcą stronę.
Jak to? Nie chcesz zobaczyć, jak liść spada z klonów,
Ni mgieł, co snuć się będą wśród pustych zagonów,
Jak buki na czerwono będą płonąć w górze,
Ani słuchać tej ciszy jesiennej w naturze?
Nie chcesz, śpiąca pod lodem u jeziora brzegu,
Słyszeć przez sen, jak wichry wieją na mogiły,
Ani dzwonków od sanek, ni skrzypienia śniegu,
Ani dzwonów, co będą na Pasterkę biły.
Ach! odejść chcesz od zbrodni straszliwszych niż baśnie,
Od których by zadrżało serce Balladyny,
Lecz krew, co tu spłynęła, nie z naszej jest winy.
Poczekaj! Wszystko przejdzie, uciszy się, zaśnie,
Zostań z nami, Goplano! Wypłyń nocą, biała,
Nad srebrem oświecone granatowe tonie
I rozpleć swoje włosy i połóż swe dłonie
Na wierzbie, którąś przecież tak bardzo kochała,
Wśród woni, co się leją taką nocą ciepłą,
Przejdź cicho po ogrodzie i idź wśród rabatów,
I z bratków, i z nasturcji, i ze wszystkich kwiatów
Zmywaj wodą z jeziora naszą krew zakrzepłą.

Jan Lechoń

[kolargol]

Kto chce, bym go kochała
Kto chce, bym go kochała, nie może być nigdy ponury
i musi potrafić mnie unieść na ręku wysoko do góry.
Kto chce, bym go kochała, musi umieć siedzieć na ławce
i przyglądać się bacznie robakom i każdej najmniejszej
trawce.

I musi też umieć ziewac, kiedy pogrzeb przechodzi ulicą,
gdy na procesjach tłumy pobożne idą i krzyczą.
Lecz musi być za to wzruszony, gdy na przykład kukułka
kuka lub gdy dzięcioł kuje zawzięcie w srebrzystą powlokę
buka.

Musi umieć pieska pogłaskać i mnie musi umieć pieścić,
i smiać się, i na dnie siebie żyć słodkim snem bez treści,
i nie wiedzieć nic, jak ja nic nie wiem, i milczeć w
rozkosznej ciemności,
i byc daleki od dobra i równie daleki od złości.

Maria Pawlikowska - Jasnorzewska

[kolargol]

Akacje w nocy
Tysiączne małe liście na drzewie akacji
w ruchliwych siwych włosach szeleszczą złowieszczo
- pachnące białe grona zwiędłym kwiatem deszczą
szamocząc się wśród liści w słodkiej desperacji...

Złe, o złe niespodzianki szeleszczą w tym szmerze -
drzewo tak rusza liśćmi, jak człowiek kiwa głową,
i szepcze beznadziejnie: przyjdzie to i owo
- nie pomoże pogoda, nie pomogą pacierze...

Wiatr wzdłuż i wszerz przebiega skrzypiące akacje,
szeleszczą małe liście z księżycowej blachy;
a z pustki nieba schodzą ciemne, smutne strachy,
niosą rzeczy okropne - i mają świętą rację.

Maria Pawlikowska - Jasnorzewska
«Skamander», kwiecień 1923, z. 28

[kolargol]

Amazonka
Gąszcz złotoblady
jak zeschły wieniec dębowy.
jak stos listów pełnych miłości i zdrady,
o których już nie ma mowy.
Obręcze gałęzl płowych
wiążą się w koszyk złoty -
tu sarny wstają z klęczek, tam szeleszczą sowy
i wiewiórki wyskakują jak z groty.
Potrójne orzechy spadają na trawę,
słońce jak driada przemyka się schylone,
a fauny wabią w tę i w tę stronę,
naśladnjąc głosy spóźnionych turkawek.
Na niespodziane] i okrągłej łące
stanęła sama jesień w amazonce czarnej,
w woalce bladej
i wsparta na klaczy swojej złotogniadcj.
oczami zranionej sarny
patrzy na liście lecące.
zdejmuje czarny trykorn ze złotym galonem,
wstrzasa obcięte włosy malowane henną,
przyciska ręką serce, zwiędły liść czerwony,
i placze rosą jesienną.

Maria Pawlikowska - Jasnorzewska

[kolargol]

Akwatyki
I
Koła deszczu przędą się na wodzie...
Powstają jedne z drugich,
Wciąż jeszcze i jeszcze - - -
Liść nawodny porozumiał się z deszczem:
Podobne są ich kręgi w kształcie i obwodzie.
Nenufar
Koła wodne pochwala,
Innym formom nie ufa...
II
Nad wodą ławka, trawą porosła
Jak zimna płyta mogiły...
Tu, dwoje imion, dwaj zakochani
Wyryli w podpis zawiły.
Tutaj siedzieli, patrząc na siebie...
Może nie żyją w tej chwili?
A jeśli żyją, kochając innych,
To też tak, jakby nie żyli.
III
O lilie - kąpielice, ku snom wychylone
Wsparłszy głowę na liściu! O nadwodna ławko!
W ciemnym srebrze topoli, zwisających pionem,
Falo, tętniąca głucho bulgotem i czkawką!
Głosy humorystyczne, naj brzydsze, najpustsze,
Wyrażające próżność mijającej chwili!
Przy świetle gwiazd oglądam przeszłość moją w lustrze
Oplecionym ramieniem lilii...
Wszystko co wpadło w wodę, między chóry żabie,
Ze szkodą równą wiązce róż czy złotej sztabie...
IV
Ta nić, wraz z rybką, w powietrze wyrwaną,
To twój ratunek od uroku wody.
Ona cię trzyma, broni przed nirwaną,
Ciągnącą lilie i świateł niewody...

Nenufar, w chmury zapatrzony niemo,
Ani cię zdziwi, ani cię zachwyci,
Nie stracisz zmysłów i nie wpadniesz w niebo,
Dzięki tej mocnej, pożądliwej nici.

Wśród samotności tak żabiej, nadwodnej,
Inny zwariowałby, zaczął rechotać,
Albo pojąwszy prawdę - zemdlał od niej.
- Ty bacz jedynie, czy się korek miota...
V
Wodo, marszczona w zefirowe plisy,
Podobna egipskiej szacie!
Światła prędkie, srebrzyste jak świergot skowrończy!
O kalie dzikie, irysy,
Wy, co się zaczynacie tam, gdzie ja się kończę...
VI
Jezioro: szyba w iskier tysiące rozbita,
Pąk nenufaru: gładko sczesana najada,
I wysoko nad wodą krążąca rybitwa,
Która nagle, lup wziąwszy na cel -
Z najsrebrzystszym patosem samą siebie łamie,
Przeistacza się w szmatę a następnie w kamień
I pionem spada.

Potem zmaga się z rybą i z siłą wypływa,
A czując, że się to wszystko światu podobało,
Zaczyna od początku: srebrna i ruchliwa
Przybiera nagle żądzy omdlałość...
VII
Za miastem, nad urwiskiem, u brzegu jeziora,
Blaskiem w niebo uderzając ostrym,
Leży ławica miednic i dzbanów blaszanych,
Których dno czas żarłoczny rdzawą szczęką przeżarł,
Jest jakaś duszna poezja
W niedoli tego wybrzeża,
Jak gdyby się choremu śniła Polinezja
I w dysproporcjach rozrosłych
Porzucone skorupy perłorodnych ostryg.

Maria Pawlikowska - Jasnorzewska

[kolargol]

Argument kosmiczny
Prawy poszedł na prawo,
Nieprawy - na lewo,
Więc go teraz prowadzą
Pod wisielcze drzewo.

W drodze klęka na ziemi:
"Łaski! Co warn ze mnie!"
Lecz Prawy wzniósł prawicę:
"Nie proś nadaremnie"!

Nieprawy ręką szyję osłania przed Prawyn
Zawył wiatr szubieniczny,
Pokładły się trawy...

Prawy patrzy spokojnie,
Prawy prawa broni,
Choć serce ma po lewej,
Nie po prawej stronie.

Maria Pawlikowska - Jasnorzewska

[kolargol]

Akwarium
I
Ścierpnięty ze złości głowonóg o smutnych oczach starca,
rybki jak serca bijące skrzelami, węgorze jak lite pasy,
żyjący młotek i nóż srebrzysty i zardzewiała tarcza,
i kraby rozparte strojące straszliwe japońskie grymasy;

łakome kwiatki, przebiegłe listki, anemon chodzący w
kółko i szukający mięsa,
ślimak z ukwiałem różowym żyjący za pan brat
ale dzisiaj zalegają trawę,
merveilleusy w niebieskich sukniach...
Gasną atłasów melodyjne włókna,
i zapadają w głąb spojrzenia łzawe...

Nikną mufki olbrzymie, gwiaździste koronki,
budki-kabryjolety, o barwach niewinnych,
a pozgonne zapachy wiejące od łąki
są zapachami fiołków,
bo nie śmią być inne...

Płaty białych, nie czytanych listów
ktoś rozrzucił szerokim wachlarzem - -
w grozie długich, wiosennych poświstów,
trupim uśmiechem tają śnieżne twarze.

Szale, ongiś puszyste w styczniowej zamieci,
szarymi spływają rzekami - -
czasem brylant na lokach szronowych zaświeci
i w trawie kończy się łzami.

Zlodowaciała ręka jednej z marzycielek
srebrzy się jeszcze w cieniu,
strzeżona przez niego...
Wkoło dymią słoneczne bomby i szrapnele.
Pokój zabitym śniegom...
i fioletowy krzyżyk meduzy, który się w górze leniwie
wałęsa -
może to wszystko jest niebo lub piekło, tamten świat?
II
Ach, a te mate rybeczki japońskie wesołe i ptaszęce!
Strojne w pióra ni to ni owo, garbate, złociste Bóg wie co,
o, każdą z nich ucałować za to, że jest, w podzięce,
i wszystkie razem przycisnąć do serca zmęczonego już
tajemnicą.
III
Wielki żółw pływa za szybą machając nogami płaskimi jak
skrzydła.
Grzyb półkulisty i twardy, od spodu złoty i miękki -
ma oczy sowy, dziób orła i trupie nozdrza straszydła,
a mech powiewa na jego tarczy w błyszczące sęki.
Jak utopiony Japończyk spogląda martwo i niesłychanie.
Bursztynem prześwieca szyldkret, samurajowa zbroja.
O, dajcie mi na czym uklęknąć i mój sandałowy różaniec,
a będę na nim powtarzać bez końca: Naturo! miłości moja!

Maria Pawlikowska - Jasnorzewska
"Akwarium w Monaco", "Tygodnik Ilustrowany" 1925, nr 3

Gwiazdy

[sainbois]

Rozpłakały się gwiazdy Belgii
nad mym zbłąkaniem, nad szaleństwem wielkim,
pozwoływały się, rozpłakały się,
a jedna, ta niebieska, rzekła: mój mały.

Rozpłakały się gwiazdy Niemiec
też nade mną, żem taki szaleniec,
że za dużo na raz ukochałem,
że najgłupsza mogła mnie zwieść gitara,

świeca nagle zapalona dobrą ręką
i świecące przy tej świecy loki,
księżyc mały i wielkie obłoki,
i przechadzki przez most pod wiatr z piosenką.

Rozpłakały się gwiazdy niemieckie,
a ta niebieska zapłakała jak nad dzieckiem.

Gwiazdy czarne nad Notre-Dame
też widziały, jak bardzo byłem sam,
a to były gwiazdy Francji najlepsze.
Więc gdy jęły płakać nade mną,
już niebiesko było, już nie ciemno
i niebieski już był most i powietrze.
Ale tylko gwiazdy Polski uciekły
i krzyczały: to był człowiek wściekły,
niepotrzebny zakochany pasterz,
niepotrzebna gwiazda nad masztem,
niepotrzebny kwiat, zbędny instrument,
niepotrzebne drzewo z wiecznym szumem,
niepotrzebna rozkochana piosenka,
niepotrzebny kościół, gdzie się klęka,
niepotrzebna ławka, gdzie się siada,
i słodycz, i noc, i zagłada.

K. I. Gałczyński

Epistoła do zakochanych

[sainbois]

Do was dziś należy cały świat,
na trzy księżyce klnę się, moi drodzy -
o, świerszcz na moście kwili, a ten wiatr
oddech wasz z oddechem łączy nocy.

Tyle gwiazd zaczęło swe spadanie!
Jak mały bąk zza węgła sierpień patrzy.
Rzućcie kwiat, choćby najmniejszy, dla niej.
Rzućcie kwiat, ta noc dziś dla was tańczy.

K. I. Gałczyński

Kueferlin

[sainbois]

Kiedy chłód fioletowy odął usta chimerom,
strzegącym schodów promiennych, co prowadziły do wnijścia,
olbrzymiogłowy Kueferlin uniósł żonę jak berło
i do łożnicy ją zaniósł, i złożył na miękkich liściach.

Więc muzykanci poczęli stroić narzędzia kruche,
aby im było słodziej i ciszej i bardziej miękko,
lecz nie znaleźli poklasku,i skinął Kueferlin ręką,
i grać rozkazał piorunom, dębom grzmieć, gwizdać wichurom.

Zwęziły się oczy żony od tego huku, od trwogi,
płakać poczęła cicho, bardzo cicho, jak strumień;
tłumaczyła mu, że jest mała, że boi się, że nie rozumie...
Na próżno: śmiał się Kueferlin i spalał ją wolno, jak ogień.

A potem już było cicho. Powietrze pachniało morwą
i po ramionach żony pot spływał jak srebrny ocean...
Więc kiedy się uśmiechnęła, westchnęła i usnęła,
przez okno w powale wpadł księżyc i Kueferlina porwał.

"Oto mnie w ręce porywa astrologiczny księżyc!"
wrzasnąć zdążył Kueferlin, a już rozkręcone włosy
ciągną mu głowę do góry, za głową brzuch i w niebiosy
tak ulatują we dwójkę, a żona śpi i nic nie wie.

O świcie płakał Kueferlin. Śmiała się żona i z konwi
lała złocistą wodę w dziecinne usta kwiatów.
"Głupcze - mówiła do męża - on by naprawdę cię porwał,
gdybym za ucho cię mocno nie uchwyciła zębami..."

K. I. Gałczyński

To co piekne

[kolargol]

Akrobacje gąsienicy
Gąsienica
zwija się i klęczy
na dzikim winem obrosłej poręczy.
Przez twardym włosem zjeżone obręcze
własnego ciała
przepycha się, przemyca
z trudu zzieleniała...

Maria Pawlikowska - Jasnorzewska

[kolargol]

Biały kwiat
O tarniny bielańskie, głogi i ożyny,
Storczyki w Lasku Wolskim, cenne i nieliczne,
I wy, piękniejsze od kwiatów,
Kieliszki telegraficzne,
Gdybyście znów dla mnie ożyły!

Maria Pawlikowska - Jasnorzewska

[kolargol]

Pragnienie
Chciałbym w lesie, w ostępach dzikiega błędowia,
Mieć chałupę - plecionke z chrustu i sitowia,
Tam na mchu, kołysany obłędną wichurą,
Chciałbym pieścić dziewczynę obcą i ponurą,
Głaskać piersi ze świeżą od mych zębów raną
I całować twarz, ustom jako łup podaną -
I słyszeć, jak dokoła grzechu mej pieszczoty
Pląsa burza skuszona i mdleje grom złoty,
I zwierz ryczy, ciał naszych przwabiony wonią,
Ciał górnych, wniebowziętych, co od ziemi stronią -
I chciałbym przez przygodny pośród gałęzi przezior
Patrzeć, pieszcząc, w noc - w gwiazdy i w błyskania jezior
I za boga brać wszelkie lśniwo u błękitu;
I na piersi dziewczęcej doczekać się świtu.
A słońce witać krzykiem i wrzaskiem, i wyciem,
Żyć na oślep, nie wiedząc, że to zwie się życiem -
I pewnej nocy przez sen zaśmiać się w twarz niebu,
I nie znając pokuty, modlitw ni pogrzebu,
Jak owoc, co się paszczy żarłocznej spodziewa,
Z łoskotem i łomotem w mrok śmierci spaść z drzewa!

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Trzy róże
W sąsiedniej studni rdzawi się szczęk wiadra.
W ogrodzie cisza. Na kwiatach śpią skwary
Spoza zieleni szarzeje płot stary
Skrzy się ku słońcu sęk w płocie i zadra.
0 wodę z pluskiem uderzył spód wiadra.

Spójrzmy przez liście na obłoki w niebie
I na promieni po gałęziach załom.
Zbliżmy swe dusze i pozwólmy ciałom
Być tym, czym wzajem pragną być dla siebie!
Spójrzmy przez liście na obłoki w niebie.

Woń róż, śpiew ptaków i dwie dusze znojne.
I dwa te ciała ukryte w zieleni.
I ten ład słońca wśród bezładu cieni,
I najście ciszy nagłe, niespokojne.
Woń róż. śpiew ptaków i dwie dusze znojne.

A jeśli jeszcze - prócz duszy i ciała -
Jest w tym ogrodzie jakaś róża trzecia.
Której purpura przetrwa snów stulecia.
To wszakże ona też nam w piersi pała
Ta róża trzecia - prócz duszy i ciała

Bolesław Leśmian

A to o mnie, czyz nie piekne?...

[swarozyc]

IŁŁAKOWICZÓWNA

SWAROŻYC I DZIEWCZYNA

BALLADA



SZŁA DZIEWCZYNA W ODZIEŻY SIEMIĘŻNEJ,

NAPOTKAŁ JĄ SWAROŻYC POTĘŻNY;

NIE CHCIAŁ STRASZYĆ TEJ PANNY,

STANĄŁ SŁUPEM DREWNIANYM

SWAROŻYC POTĘŻNY.



MIAŁ RZEZANE RÓŻNE PO SOBIE DZIWA:

JAKO NIEDŹWIEDŹ MYŚLIWCA ROZRYWA,

JAK WITEŹ RANNY LEŻY,

JAK ŁUCZNIK Z ŁUKU MIERZY...

PRZEROŻNE TAKIE DZIWA!



MIAŁ SŁOŃCA I MIECZE I KWIATY

ROZSIANE PO ODZIEŻY BOGATO:

WSZYSTKO DLA ONEJ DZIEWY

SKAMIENIŁ W SUCHE DRZEWO,

NAWET ŻYWE KWIATY.



ZDZIWIŁO SIĘ IDĄCE W BÓR DZIEWCZĘ,

SKĄD SIĘ ZJAWIŁ SŁUP RZEŹBIONY NA ŚCIEŻCE,

OBESZŁA GO ZE ŚPIEWEM:

„WITAJ NIEZNANE DRZEWO!

BĄDŹ ŁASKAWE MNIE , DZIEWICE”



NIE WIEDZIAŁA NIC O BÓSTWACH WCALE,

ZBLIŻYŁA SIĘ DO BOGA ZUCHWALE,

KORALE Z SIEBIE ZDJĘŁA ,

NA SZYI MU OWINĘŁA,

NIE ZNAJĄC GO WCALE.



I POSZŁA NIC NIE WIEDZĄC O CZARACH,

A ON ZOSTAŁ NIERUCHOMY Z JEJ DAREM.

TERAZ JUŻ SIĘ NIE RUSZY,

AŻ SIĘ SZNUR POKRUSZY

BO TAKIE SĄ CZARY!



A DOOKOŁA PUSZCZA ROŚNIE WCIĄŻ GĘSTSZA,

CZARNY BÓR FALE SWE NAD NIM SPIĘTRZA,

JEŻYNA I MALINA

DO KOLAN MU SIĘ WSPINA,

KRZEWINA NAJGĘSTSZA!



POZMIENIAŁY SIĘ SETKI RAZY KSIĘŻYCE:

DOTĄD PUSZCZA CZUWA NAD SWAROŻYCEM,

ŚWIERKI GO OBSTĄPIŁY:

„ZOSTAŃ BOŻYCU MIŁY,

Z NAMI SWAROŻYCU!”



I ZOSTANIE TAM ZAPLĄTANY W KUSZCZE,

AŻ ZNÓW DZIEWCZĘ MŁODE PÓJDZIE PRZEZ PUSZCZĘ,

SZUKAJĄC RYDZÓW I KUREK

PRZYPADKIEM ZERWIE SZNUREK

NA DREWNIE W KUSZCZACH.



WÓWCZAS Z PRÓCHNA RUNIE NA KSZTAŁT GROMU

BOŻYC WOLNY, GROŹNY I WIDOMY,

I POZNA W BŁYSKAWICACH

DZIEWCZYNA SWAROŻYCA,

WŁADYKĘ GROMU .

Niedojrzałość

[sainbois]

Nigdy nie przyjdzie dojrzałość,
zawsze będzie - nie to
i - za mało,
gorzko, nie w porę, na próżno.
Nie pochyli się nikt, nie naprawi
i dalej będą krwawić
serca i róże.

Kazimiera Iłłakowiczówna

Jesieni, jesieni

[sainbois]

Niech się wszystko odnowi, odmieni...
O jesieni, jesieni, jesieni...
Niech się nocą do głębi przezroczą
nowe gwiazdy urodzą czy stoczą,
niech się spełni, co się nie odstanie,
choćby krzywda, choćby ból bez miary,
niesłychane dla serca ofiary,
gniew czy miłość, życie czy skonanie,
niech się tylko coś prędko odmieni.
O jesieni!... jesieni!... jesieni...

Ja chcę burzy, żeby we mnie z siłą
znowu serce gorzało i biło,
żeby życie uniosło mnie całą
i jak trzcinę w objęciu łamało!
Nie trzymajcie, nie wchodźcie mi w drogę,
już się tyle rozprysło wędzideł...
Ja chcę szczęścia i bólu, i skrzydeł
i tak dłużej nie mogę,nie mogę!
Niech się wszystko odnowi, odmieni!...
O jesieni!... jesieni!... jesieni!

Kazimiera Iłłakowiczówna

To co piekne

[kolargol]

Ciemna noc
Człowieku dźwigający,
Usiądź ze mną.
Pomilczymy, popatrzymy
W tę noc ciemną.

Zdejm ze siebie
Kufer dębowy
I odpocznij.
W ciemną noc wlepimy razem
Ludzkie oczy.

Mówić trudno. Nosza ciężka.
Chleb kamienny.
Mówić na nic. Dwa kamienie
W nocy ciemnej.

Julian Tuwim

[kolargol]

Wiśnia
Rosła wiśnia w królewskim ogrodzie,
I obłąkał swe zmysły jej czarem.
Król ją ujrzał o słońca zachodzie,
Ujrzał tajnym zapłonioną żarem

Ach, nie po to się czerwienię,
Żeby gasić twe pragnienie!

"Jedni wierzą w śpiewające ptaki,
Inni w gwiezdne na błękicie znaki,
A ja ciebie będę czcił w twej krasie,
Wiśnio, wiśnio! Już ku zmierzchom ma się!"

Ach, nie po to się czerwieni,
Zęby gasić twe pragnienie!

"Uśmierz obłęd, ty - zorzo zorzysta!
Przejrzyj duszę do dna, bo zbyt mglista...
W tym ogrodzie dwoje nas, jak dwoje..."
I wyciągnął ku niej usta swoje.

Ach, nie po to się czerwienię,
Żeby gasić twe pragnienie!

I wyciągnął usta w żal zaklęty
I skamieniał, szałem ogarnięty,
I nie wiedział, że nie dni samotne,
Jeno wieki mijają stokrotne.

Ach, nie po to się czerwienię,
Żeby gasić twe pragnienie!

Ona z dawna przez jego kochanie
Nieśmiertelne pozyskała trwanie
I wtulona w nieuwiędłe liście
Płomieniała odtąd wiekuiście.

Ach, nie po to się czerwienię,
Żeby gasić twe pragnienie!

A on w mgłę się rozcieńczył obladłą,
Ciało jego już w nic się rozpadło,
Jeno ustom, by mogły całować,
Wolno było w ogrodzie wiekować.

Ach, nie po to się czerwienię,
Żeby gasić twe pragnienie!

I śpiewały te usta do wiśni:
"Brak nam oczu. Cóż ślepcom się przyśni?
Lecz cokolwiek nam sądzono w niebie,
Nie przestaniem należeć do ciebie!"

Ach, nie po to się czerwienię,
Żeby gasić twe pragnienie!

redy właśnie szły dziewczęta młode,
Podziwiały ust wiernych urodę:
Usta, usta rozwarte do picia,
Jaki smutek stał się warn za życia?"

Ach, nie po to się czerwienię,
Zęby gasić twe pragnienie!

Mogłybyście niejednej dziewczynie
Dać to szczęście, bez którego ginie!
takaż niemoc tak strasznie was więzi
Do tej wiśni, co trwa na gałęzi?"

Ach, nie po to się czerwienię,
Żeby gasić twe pragnienie!

Bolesław Leśmian

Sam na sam

[sainbois]

Obejmij mnie, pokochaj... Jesteśmy sami, sami...
...Wicher przebiega po włosach, wicher potrząsa oknami...
Ręce mam zimne, przybiegłam - jak liść - z pustego ogrodu
do ciebie, do oczu twoich o barwie ciemnego miodu.

Aż tutaj wieją wichury twardo splecione warkocze...
...Zamknij okno... Skończone zaklęcia i czary smocze:
smok mój ułoży się kołem w dziwaczne snu arabeski,
będzie różowy jak muszla lub - jeśli każesz - niebieski,

w ogromne, płetwiaste łapy jak w wieka zamknie pogrzebne
wszystko, co obok istnieje dalekie i niepotrzebne,
wszystko, co dzwoni i szczęka, gwiżdże i brzęczy łańcuchem,
wszystko, co nie jest liściem zziębniętym i wiatru podmuchem.

Kazimiera Iłłakowiczówna

To co piekne

[kolargol]

Po deszczu
Deszcz, słońcem zaskoczany - poszperał u płotu
I zdrabniał - i łzawiejąc, w bezkres się oddala.
Niebo w kałuż błyszczydłach - obłoki utrwala,
Jakby ktoś wodę biało opierzył do lotu.

W pajęczynie, rozpiętej na liściach paproci,
Z mroku w blask się rozhuśtał znikliwy zjaw tęczy.
Czasem coś, czego nie ma, pod wiatr się zazłoci,
By dorzucić swe złoto do pszczoły, co brzęczy...

Na bylicy się dłużą dżdżu płynne kolczyki,
A cienie, gdy z gęstwiny wybiegają boso,
Idą - w żal i z powrotem, jak te pacholczyki,
Co w piosence - w takt śmierci Magdalenkę niosą...

A o tej Magdalenki śpiewanym pogrzebie
Aniołowie wspominać lubią na błękicie -
I gdy znuży ich mgliste z wiecznością współżycie -
Młodzą skrzydła na deszczu, co wilży sny w niebie.

Łagodząc nieśmiertelność tych skrzydeł podmuchem -
To - rojno, to - w rozsypce na mniejsze gromady -
Krążą w słońcu nabytym od matyli ruchem,
jak puszyste - o czar swój dbające owady.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Niewiedza
Nie - ty nie wiesz o tym, nie zgadujesz wcale,
Ile mych przeznaczeń lgnie do twojej dłoni,
Kiedy ja wbrew słońcu odwracasz niedbale,
By chłodniejszym wierzchem - ulżyć zgrzanej skroni.

Nie wiesz, jaki zamęt łudzi mnie i mroczy,
Jaka mrzonka z twoim spoufala ciałem,
Gdy ssąc milczkiem wodę, wznosisz ku mnie oczy
Sponad brzegów szklanki, którą sam podałem...

A gdy noc cię w drodze do zaświatów zdybie
I wzdłuż okien spłyną mglistych kotar zwoje -
Nie wiesz, ile czasu tkwi w tej drobnej szybie,
Poza którą do snu naglisz piersi dwoje!

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Powrót
Gwiazdo, coś spadła, śnij mi się, śnij!
W progum wędrowny porzucił kij,
Byłem ja leśny,
Byłem bezkresny,
A dzisiaj - czyj?

Dziś - twój, dziewczyno! Dzwońce mi, dzwoń,
Wichrze, zszarpany o wonną błoń!
Jedną pieszczotą
Znuży się oto
Dusza i dłoń.

W ogniu, dziewczyno, spal mi się, spal!
Jednaka we mnie radość i żal -
Czyli ja w zbożu,
Czy w twoim łożu,
Czy wpośród fal.

Dwa ciała w mroku! Nic bój się, nic!
Wraz z tobą ginę w tym samym śnie -
Kto zwiedził ziemię,
Ten duchem drzemie
Na jezior dnie!

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Rozmowa
- Czekam na ciebie - żywa,
Zbudzona, niecierpliwa. Pożądam nieprzytomnie
Twych dłoni, warg i lic -
I śpiewam, póki o mnie
Śmierć jeszcze nic wic nic!
Czemu od jezior strony,
Zaklęty i spóźniony,
Przychodzisz w nocy znój,
Kochanku mój?

- Przychodzę na lamenty,
Spóźniony i zaklęty.
Ciało sie moje mroczy,
Ze śpiewu idąc w śpiew.
Nie wiedzą błędne oczy,
Jak odbić zieleń drzew?
I te, co się płomienia,
Złe sny poza zielenią?
Nim pierwszy zwiędnie liść,
Mów - dokąd iść?

- Idź w koło - idź w półkole...
Idź miedzą poprzez pole -
I rozpaloną głowę,
Burzliwych pełną zórz,
Na maki purpurowe,
Mijając chabry, złóż!
Traw zieleń, błękit nieba
Raz jeszcze ujrzeć trzeba...
Przypomnieć jeszcze raz
Świat wokół nas...

- Widziałem sny ogromne,
Lecz już ich nie przypomnę.
Wiosenne spadły deszcze,
A nic ma moich snów!
Raz jeszcze i raz jeszcze
O makach w polu mów!
Bądź dla mnie - jako ruczaj,
Głębiny mnie nauczaj -
I wędrowania w dal,
I szmeru fal!

- Nie jestem ja ruczajem
W dolinie poza gajem,
Lecz w lesie - nagłym kwiatem
Zakwitnę do twych stóp.
To - wszystko! Nic - poza tem!
Poza tcm - mgła i grób...
Patrz w sady - łąki - lasy,
Jak w kres po wszystkie czasy!
Patrz we mnie jako w zdrój -
Kochanku mój!

Bolesław Leśmian
[prwdr. "Kurier Warszawski" 1936 nr 217]

[kolargol]

Pośpiech
Gdy zorza do poddaszy czatowni nadchmurnej
Spoza kraty szyb błyśnie, jakby zza krzaka,
Ich mieszkaniec, dla nizin podobny do ptaka,
Opuszcza swój gołębnik wyniosły i górny.

Gnany złudnych pośpiechów natrętną ostrogą,
Która dzwoni wesoło, a krwawi boleśnie,
Biegnie w świat, że mu w szybie zapłonął, jak we śnie,
Kłamiąc oku skróconą w szyb ślepocie drogą...

Zda się, iż o tej właśnie, a nie innej porze
Dano mu, badaczowi swej własnej mitręgi,
Stopą, ścieżyn igraszką, wbiec na widnokręgi
I całym widnokręgiem owładnąć w przestworze!

Po skałach urojonych, wśród marzeń rozłamów
Zbyt pośpiesznie się skrada, zbyt trwożliwie płoni,
Jak kochanek przed schadzką lub podpalacz chramów,
Mdły ogień unoszący w półcieniu swej dłoni...

Dokąd śpieszy wieczorem on, co nawet w nocy
Nic nie ma do szepnięcia, nic do podpalenia?
Czy do chłodów ołtarzy? Czy do zórz olśnienia?
Czy do zdrojów miłości, wrzących od niemocy?

Nie! On niegdyś, snów pierwszych złudzony jałmużną,
Ujrzał siebie gdzieś - w ledwo stworzonym zaświecić,
I teraz niespokojny, raz jeszcze, na próżno
Sam do siebie się śpieszy! Wy mnie rozumiecie?...

Bolesław Leśmianr

[kolargol]

Akacje
Z gęstwy białych akacji,
jakby z dusznej stacji,
wagony otumanień
w różne jadą strony.
W górze szarzeje księżyc -
wisi, zasuszony,
jak mucha, rozhuśtana
w sieciach grawitacji.

Maria Pawlikowska - Jasnorzewska

[kolargol]

Mroźny ranek
Mroźny ranek... Złota słońca głowa
Śni o zimy srebrzystym aniele.
Błękitnieje śniegu toń perłowa,
Niby duchów pradawnych pościele...
\V wonnym śniegu wiją się zawrotne
Siady sanek, zniknionych w mgieł fali -
Sanki znikły jak wichry przelotne,
Lecz ślad został - ślad ich snów zawiły!
Pól snu swego w śniegu zostawiły,
A pół drugie poniosły gdzieś dalej!...

Ja - samotnik wzruszony i blady,
Skroń do szyby przyciskam przezroczej -
I na sanek przeminionych ślady
Rzucam swoją zadumę i oczy...
Myślą po nich błądzę w mgieł tumany
I sam siebie pytam zadumany:
Czyje sanki w tak szalonym biegu,
Tak wariacko wiły się po śniegu?
Chciałbym z tobą o tej porze właśnie
Siąść do wichrem opętanych sani -
\Vić się razem po śniegów otchłani.
Jak dwie z śniegu wywołane baśnie!
Chciałbym widzieć, jak wicher szaleniec
Szczypie ust twych różę odemkniętą,
Jak mróz różdżką wywabia zaklętą
Koralowy na lice rumieniec!
Chciałbym jeszcze, by w drodze zawiłej
Sanie nasze, ryjąc ślad z opali,
Pół snu swego w śniegu zostawiły.
A pół drugie poniosły gdzieś - dalej...
I by jakiś samotnik - duch blady -
Tknięty nagle wizją naszej jazdy,
Skroń do szyby przycisnął przezroczej
I na znikłych sanek naszych ślady
Rzucił swoją zadumę i oczy,
I swą myślą, co w dzień goni gwiazdy,
Po tych śladach zbłądził w mgieł tumany,
I sam siebie pytał zadumany -
Czyje sanki w tak szalonym biegu.
Tak wariacko wiły się po śniegu?

Bolesław Leśmian
"Wędrowiec" 1902 nr 52

[kolargol]

Spowiedź
Przyszedłem na świat, poprzedzeń żałobą.
I ziemia, trwożnie splamiona jej cieniem,
Była mi jeno pośmiertnym wspomnieniem
Dnia. który dłonie załamał nad sobą -
I rad bywałem, że nikt mi nie broni
Nocą a przez sen całować tych dłoni.

Na moje błędne przybycie w te światy
Nie zbudowano nad strumieniem chaty,
Nie ogrodzono jej płotem, co w chrusty
Ujmuje ciszy należną mu połać,
Aby w tej ciszy, mimo burz dopusty,
Można się było i siebie dowołać.
I nie zastałem przed chatą - na łanie
Dumy. na moje wybiegłej spotkanie.
Aby mi z wieńcem obwieścić na czole,
Ile tęcz w spichrzu, a słońca w stodole
Na skarb dla mego uzbierano ducha.
Więc, gdy mnie pustka zaskoczyła głucha,
Stanąłem, brzozy owiany szelestem.
Wiedząc, czvm byłem - nie wiedząc, czym jestem...

I jąłem wówczas iść w łąki i w sioła,
I trawom ludzkie nadawać przezwiska,
I tak po ludzku przezywane zioła
Zrywać dla duszy, co w kwiaty się wciska,
Aby swój smutek pobarwić ich pyłem
I upodobnić się do nich, bo czasem
Bóg mi się zdawał kwiecia żądnym Lasem -
Niejeden przeto Las taki wyśniłem
I mym marzeniom, by uszły zatraty,
Kurne w tym Lesie budowałem chaty,
A szyby w złudnym ciosałem koralu,
Lecz nie mam do nich za ów koral żalu,
Bo zachowały oczom czar odbicia
Tego, co kiedyś ma być treścią życia.

Poprzez te szyby, uparty w swym cudzie,
Oczyma, które łez się nie ustrzegą,
Widziałem nieraz, że we mgle szli ludzie.
Jakby ku śmierci szli właśnie - gęsiego...
Chociaż wspólnemu nieposłuszni snowi
Jeden za drugim szli niby przed siebie,
Pragnąc ułudnie nadać pochodowi
Pozór jedności, zwykłej na pogrzebie.
Lecz wbrew pozorom stało się podobno,
Ze idąc razem, szli wszakże - osobno...

Jedni, jak haseł wyuczone szpaki,
Zmądrzałych grobów naśladując głosy.
Pogwizdywali dla własnej odznaki
Pieśń skarg zamierzchłych, płynącą w niebiosy,
Choć nowym bólem podniecane wargi
Nowej na próżno pożądały skargi.

Drudzy twierdzili, że wobec zagłady
Dość ma dzień każdy na swoim cierpieniu,
Ze są w odrębny m zgoła położeniu.
Które wymaga ślepoty na wady.
I że nie wolno przytłumiać bezkarnie
Samozachwytu, gdy duszę ogarnie.

Inni, zważając, czy jest im do twarzy
W cierniach, uszczkniętych żądną stroju głową,
Zasiedli progi ojczystych ołtarzy,
Aby w ich blasku jaśnieć idejowo,
A już nie tyle dbali o zbawienie,
Ile o splendor i o własne mienie.

A inni, niegdyś - sępy i cietrzewie,
Gdy im niewola stała się klęcznikiem.
Udobruchani w zadawnionym gniewie,
Z ulgą stwierdzali swych dłoni dotykiem,
Że rana, skrzepła w zaciszach niewoli,
Tkwi jeszcze w piersi, ale już nie boli.

A jeszcze inni, trudno orzec, czemu,
Polegli duszą w swym ciele, jak w grobie...
I tak szli wszyscy w ciemność po jednemu,
Nic wzajem wiedzieć nie pragnąc o sobie.

A ciężko było, duszno i znikomo
W próżni, co drogą znaczyła się stromą -
I nikt nie wiedział, jakim czoło znakiem
Ozdobić w mroku, aby być - Polakiem.
Czy, poślubiając przeszłość bez przeróbek,
Wychylić do dna złoty kubek w kubek?
Czy w tej trupami brukowanej głuszy
Szukać zbiorowej po kamieniach duszy?
Czy tłumom cisnąc w bezimienne lice
Na miarę Boga szytą rękawicę?
Czy po niepewnym ciemności odmęcie
W baśń na handlowym popłynąć okręcie?
Czyli się w togę wystroić magiczną?
Czy siąść i pisać powieść historyczną?

Aż nagle zagrzmiał w godzinie znękania
Ryk dział, na ludzkie złakomionych ciała.
Ze to w nich właśnie tkwi władza konania.
Wyższa nad inne, choć bardziej nieśmiała.
Duch, zaskoczony w bezczynnym pustkowiu,
Tę jedną władzę miał na pogotowiu!

A jeszcze wyznam ze wstydu rumieńcem,
Ze bagnet wroga, niby palec Boży,
Błądząc kolejno wśród dróg i bezdroży,
Popod figurą albo gołębieńcem
Wskazywał oczom, oślepłym w niewiedzy,
Wsie zapomniane i pola, na miedzy
Kłosem poległe - i wieże kościelne,
Ostatecznego już spragnione sądu,
I wszystko, wszystko, co jest nieśmiertelne -
I uczył duszę tej ziemi wyglądu
I nazw rzek onych, co posnęły w cieniu,
Nie zawołane nigdy po imieniu!
Zda się, że ziemia ta sama, choć nie ta,
Bo w krwi i ogniu mieniąca swą postać,
Do serc wystygłych chciała się przedostać
Na zimnym ostrzu wrażego bagneta!

I przedostała się!... A najwpierw strzępy
Niemiłowaniem odswojszczonych borów
W głąb ducha wdarły się, ból czyniąc tępy.
Za nimi poszły zdyszanych ugorów
Tłumy robotne, co mimo wytrwanie
Rade by spocząć w chacie - na tapczanie
I przed snem pacierz odmówić za ziemię.
Za ugorami podźwignął swe brzemię
Sam pług - włodyka. z którego dłoń wprawna
Niby z tych gęśli, ku ziaren pocieszę
Mogłaby dobyć, jak za dawien dawna.
Bogurodzicę lub dwa-trzy Kierlesze,
Gdyby w tej dłoni tkwiła wiedza pługa,
Ze obok pracy jest w nim pieśń do pracy,
Bez której sita nie splotą sitacy,
A pątnik bez niej nawet nie wystruga
I wędrownego kija na bezdroża!
Za pługiem właśnie skowronek, od zboża
Z pieśnią Maryjną w rany Jezusowe
Lecący - już się przedostał w głąb ducha,
A za nim brzoza, zwalona toporem,
Runęła, aby sprawdzić, czy duch słucha
I czy rozumie jęk?... Duch stał otworem,
By wchłonąć ziemię i zgromadzić w sobie
Całą - wraz z wróbli świegotem w Niedzielę
I wraz z tym koniem, co przy pustym żłobie
Wspomina łąkę, jakbyś ją w kościele
Pomiędzy święcę zawiesił obrazy
I wymalował na zieleń bez skazy.

Chciał posiąść całą - wraz z w^ietkiem miesiąca,
Kiedy w cebrzyku pomarszczonej wody
Dwoi się na dnie, a wierzchem się zmącą
W niewypluśnięty blask srebrnej urody.
Chciał ją cudami poutwierdzać w sercu
Wraz z wierzby cieniem, gdy rzucony słońcem.
O róg chałupy zawadza swym końcem,
A resztą rózgi drga na traw kobiercu,
Gdzie ślady Boże obok własnych śladów
Znajdziesz i poznasz, mimo letnie deszcze,
Ze razem szliście do zielonych sadów
Dlatego tylko, by tam być raz jeszcze!
I duch zrozumiał, że i strzechy słoma
Powinna pierwej zazłocić się w słowie,
Zanim ją Bogu, jako żal, wypowie!...
I że prócz ziemi, co oczom widoma,
A w zbyt niepewne ujęta granice,
Musi mieć drugą w sobie - jej siostrzycę,
Jej powiększoną snami podobiznę.
Olbrzymiejącą w kochaniu Ojczyznę -
Tę pieśń do pracy nad ziemią i sobą,
Pieśń, zatajoną w byle jakim pługu.
Co podżwignięty szczęściem lub żałobą,
Przeorze glebę i orząc, wyznaczy
Granice wszelkiej trwodze lub rozpaczy.
Aż się pogrąży w. Wiśle albo w Bugu

I dna dosięgnie, i przypomni wodom.
Jak mają płynąć, aby płynąć do dom...

I to zrozumiał duch, że bez pomocy
Siostrzycy owej, co się niebem płoni,
Nie będzie umiał wyciągnąć swych dłoni
Po tamtą drugą - zapodzianą w nocy,
Nie będzie umiał zestawić jej rysów
Z rvsami niebu widnej podobizny,
By śnić w tych rysach granice Ojczyzny
Trwalszej niż ziemia, znana mu z opisów,
Którą się kocha za wszystko lub za nic,
A te granice nie mają już granic...

Bo taki tylko duch, co na gościńcu
Niebieskim ziemię przyjął, na kształt mszału,
I w sobie złożył ją, jak w złotym skrzyńcu.
Zdoła przestrzenność zachować i ciału -
Jawę ma w sobie, a sen ku zaklęciu
Znajdzie w przezroczym dymów wniebowzięciu
Ponad chatami, gdy grobla zadudni
Wozem, na którym powróci w drzew cienie -
A Boga - wiadrem zaczerpnie ze studni
Przydrożnej i ugasi Nim pragnienie,
A resztę z wiadra przeleje na kwiaty -
Wystarczy! Wróg zaś, gdy mieczem uderzy
W to wiadro, zamiast przysporzyć mu straty.
Da ujście rosie, która na dnie leży.
I nic nie ujmie duchowi prócz chyba
Barwy, co mapę pstrzy i zdobi różnie,
Niby błękitna lub zieloną szyba,
Przez którą widać krew, przelaną w próżnię,

Że błękitnieje albo się zieleni,
Aż wicher szybę z jękiem precz odrzuci
I prawda, przez nią kłamana w przestrzeni,
Znów się odmłodzi w sobie i odsmuci.

I taki tylko - w ducha zapatrzony,
Nie w szybę ową - wielki Naród - Człowiek,
Poprzez ogniste na grobach jabrzony
Idący z prawdą u warg i u powiek -
Dzieje się - reszta w bezdziejowym mroku
Ginie! - Tę resztę, niby łzę, mam w oku.

Bolesław Leśmian
"Myśl Polska" 1915 z. 3

[kolargol]

Tęcza
Słychać go było, jak po młodym życie
Biegł coraz śpieszniej - ciepły deszcz majowy,
Zbryzgany słońcem, co przez obłok płowy
Wzdłuż mu kropliste rozwidniało nicie.

Pyląc, uderzył w piach drogi spróchniały,
Poszperał w krzaku, co lśniąc się kołysze,
Strącił liść z wierzby, przyciemnił głaz biały
I ustał, w nagłą zasłuchany ciszę.

Teraz mu patrzeć, jak wierzchem obłoku
Tęcza, bezmiary objąwszy, rozkwita,
Poprzerywana i niecałkowita,
Jakby się śniła zmrużonemu oku.

Aż luźne znikąd jednocząc migoty,
Nagłą zawisa ponad światem bramą,
By ci przypomnieć, że zawsze tak samo
Trwasz w każdym miejscu u wnijścia tęsknoty.

By ci przypomnieć, żeś z duszą, snem zżartą,
Wpatrzony w bezmiar, wsłuchany w swe dreszcze,
Wszedł do tych światów przez bramę rozwartą,
Co się za tobą nie zamknęła jeszcze.

Bolesław Leśmian

Lato

[sainbois]

Rowy poziomkowe, ukwiecone rowy,
zapach błotny, miodny, zapach malinowy,
żuczki, muszki, puszki, słomki,
olbrzymie ukryte poziomki.
Warczą głośniej, głębiej, słabiej
na dnie dźwięczne głosy żabie.
Coś kwitnie biało, obficie.
Trochę wyżej, dalej, w życie,
odzywa się coś, wabi, wabi,
coś szeleści - jak w atłasie,
mówi słowa - jakby ptasie,
kroki stawia - jakieś inne,
nie człowiecze, nie dziecinne...
Niby że się tam, we zbożu,
do snu nie może ułożyć...
Niby że się tam nie mieści!...
Wabi, świergoce, szeleści...

A jesienią - wzięto zboże,
nic nie było na ugorze.

Kazimiera Iłłakowiczówna

Biała róża

[sainbois]

Raj ten obrasta cierniem, które nie chce kwitnąć -
przyjdą wieczór żniwiarze, cały zbiór mój wytną.
Zasadzą inne krzewy, strojne w białe pąki:
i śpiewające drzewo, i drzewo rozłąki,
a w samym środku białą różę pożegnania.
Tam cię odnajdę: będziesz stał i patrzał na nią.

Kazimiera Iłłakowiczówna

Sen

[sainbois]

Śnię, że umarłam i okiem jestem zawsze w twą duszę wpatrzonym,
nie dbam, czy nas co łączy, i nie wiem - kto nas rozdziela,
przenikam całą przestrzeń śpiewem jak wiolonczela...
I wreszcie jestem - tobą!... I wreszcie jestem zbawiona...

Kazimiera Iłłakowiczówna

To co piekne

[kolargol]

Dusiołek
Szedł po świecie Bajdała,
Co go wiosna zagrzała -
Oprócz siebie - wiódł szkapę, oprócz szkapy - wołu,
Tyleż tędy, co wszędy, szedł z nimi pospołu.

Zachciało się Bajdale
Przespać upał w upale,
Wypatrzył zezem ściółkę ze mchu popod lasem,
Czy dogodna dla karku - spróbował obcasem.

Poległ cielska tobołem
Między szkapą a wołem,
Skrzywił gębę na bakier i jęzorem mlasnął,
I ziewnął wniebogłosy, i splunął, i zasnął.

Nie wiadomo dziś wcale,
Co się sniło Bajdale?
Lecz wiadomo, że szpecąc przystojność przestworza;
Wylazł z rowu Dusiołek, jak półbabek z łoża.

Pysk miał z żabia ślimaczy
(Że też taki być raczy!)
A zad tyli, co kwoka, kiedy znosi jajo.
Milcz, gębo nieposłuszna, bo dziewki wyłają!

Ogon miał ci z rzemyka,
Podogonie zaśz łyka.
Siadł Bajdale na piersi, jak ten kruk na snopie -
Póty dusił i dusił, aż coś warkło w chłopie!

Warkło, trzasło, spotniało~
Coć się stało Bajdało?
Dmucha w wąsy ze zgrozy, jękiem złemu przeczy -
Słuchajta, wszystkie wierzby, jak chłop przez sen beczy!

Sterał we śnie Bajdała
Pół duszy i pół ciała,
Lecz po prawdzie niedługo ze zmorą marudził -
Wyparskał ją nozdrzami,zmarszczył się i zbudził.

Rzekł Bajdała do szkapy:
Czemu zwieszasz swe chrapy?
Trzebać było kopytem Dusiołka przetrącić,
Zanim zdążył mój spokój w całym polu zmącić"!

Rzekł Bajdała ~~
Czemuś skąpił mozołu?
Trzebać było rogami Dusiołka postronić,
Gdy chciał na mnie swej duszy paskudę wyłonić!

Rzekł Bajdała do Boga:
O rety - olaboga!
Nie dość ci, żeś potworzył mnie, szkapę i wołka,
Jeszcześ musiał takiego zmajstrować Dusiołka?

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Śnieg
Pamiętam ów ruchliwie rozbłyskany szron
I śniegu ociężałe w gałęziach nawiesie,
I jego nieustanny z drzew na ziemię zron,
I uczucie, że w słońcu razem z śniegiem skrze się.

A on ciągle narastał, tu w kopiec, tam - w stos,
I drzewom białych czupryn coraz to dokładał,
Ślepił oczy i łechtał podbródek i nos,
I fruwał - i tkwił w próżni - i bujał i padał.

I pamiętam ów niski, wpół zapadły dom,
I za szybami włóczek różnobarwne wzory.
Kto tam mieszkał? Pytanie - czy człowiek, czy gnom?
Byłem dzieckiem. Śnieg bielą zasnuwał przestwory.

Dotknąłem dłonią szyby, mimo strachu mąk,
I uczułem ślad hojny, niby czarów zbytek.
Tą dłonią dotykałem mych sprzętów i ksiąg
I niańki, by ją oddać na baśni użytek...

Serce marło, gdym w dłoni unosił ten ślad
W ciszę śniegu, co prosząc, weselił się w niebie.
Śnieg ustał - i minęło odtąd tyle lat,
Ile trzeba, by ślady zatracić do siebie.

Jakże pragnąłbym dzisiaj, gdy swe bóle znam,
Stać, jak wówczas, przed domu wpół zapadłą bramą
I widzieć, jak śnieg ziemię obiela ten sam,
Śnieg, co fruwa i buja i pada tak samo.

Zjakimż płaczem bym zajrzał - niepoprawny śniarz -
Do szyby, by swą młodość odgrzebać w jej szronie -
Z jakąż mocą bym tulił uznojoną twarz
W te dawne, com je stracił, w te dziecięce dłonie!

Bolesław Leśmian

Noc

[sainbois]

Co dzień o innej porze
noc klęka na dworze,
gwiazdami się pleni
i obiecuje, że się już nigdy nie zmieni...
A potem
ramiona rozpościera i bzem ciężko szeleści nad płotem.
Aż z płaczem ros i słowika i gwiazd ostrych zgrzytem
- łamie wszystkie przysięgi i staje się świtem.

Kazimiera Iłłakowiczówna

Melodia

[sainbois]

Przypomina się w nocy, to się jawi, to schowa,
cała owinięta w jedwabne, jedwabne słowa.
Zaledwie ujmę je, zaledwie je rozchylę,
ulatują z zawojów materii lekkiej - motyle.
A gdy się wgłębić chcę,
zaczynają opadać jedwabie z chrzęstem i szelestem
i ukazuje się - jak zawsze - twoja twarz!...
...I budzę się z płaczem, i znowu czuję, że jestem...

Kazimiera Iłłakowiczówna

To co piekne

[kolargol]

Anioł
Czemu leciał tak nisko ten anioł, ten duch
Sięgający piersiami skoszonego siana?
Wiatr rozgarniał mu skrzydeł świeżący się puch,
A od kurzu miał ciemne jak Murzyn kolana...

Włos jego - hartowana w niekochaniu miedź!
Oczy płoną, miłosnym nieskalane szałem!
Snem wezbrała mu w skrzydłach niewiadoma płeć,
Kiedy lecąc sam siebie przemilczał swym ciałem...

Możem zbyt go zobaczył lub uwierzył zbyt,
Bo w niechętnej zadumie przystanął w pół drogi...
I znów w oczach mu błysnął nieczytelny świt,
Gdy do lotu pierś tężył i prostował nogi.

Rosa jeszcze mu ziębła na wargach, a on
Już piętrami swych skrzydeł ku niebu się wzbielił
I ogarom ciała oddał bezmiarom na strwon,
A jam się do niebiosów wówczas onieśmielił...

Odtąd, gdy wchodzę z tobą w umówiony park,
Gdzie światła księżycowe do stóp nam się łaszą -
W twych wargach szukam jego przemilczanych warg
I nie wiem, co się dzieje z tą miłością naszą?...

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Tango
Ogień nasturcji - w ślepiach kota.
Mgły czujnej wokół ciał zabiegi.
Łódź, co odpływa w nic - ze złota!
Żal - i liliowe brzegi.

Suńmy się ruchem dwóch gondoli,
Nie patrząc w lśniące dno podświatów -
Niepokojeni z własnej woli
Tajemną wiedzą kwiatów.

W zwierciadłach - świateł piętrowanie,
A w szybach - zmrok posępny -
I nieustanne zanurzanie
Stopy w ten dźwięk następny...

A dźwięki, z tańcem snując zmowę,
Mgławieją - byle mgławico.
Tango bezwiednie purpurowe
Zaczyna - niechcąc błękitnawieć...

Stopę, co szuka mgły wygodnej,
Ostatni dźwięk wyminął -
I niczuźyty - i swobodny
Chce ginąć... I już zginął.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Noc bezsenna
Świeci woda o północy,
Księżyc okna przewiał wskroś.
Pełen mocy i niemocy
Księżyc okna przewiał wskroś.
Bezimienne i ponure
Idą ku mnie poprzez chmurę:
Mrok - po pierwsze, blask - po wtóre,
A po trzecie - jeszcze ktoś.

Gdy tak słucham przyczajony,
Ktoś zapukał raz i raz,
W moje wrota z tamtej strony
Ktoś zapukał raz i raz,
Kto tam puka w moje wrota?
«To - my: Wicher i Tęsknota,
I ja - Ciemność spopod płota,
Otwórz prędzej, bo już czas!»

Otworzyłem w imię Boga -
Wszystko troje wbiegło snadź!
Tętni pułap i podłoga:
Wszystko troje wbiegło snadź!
I zdobywszy łoże moje,
Co zna nocne niepokoje,
Wszystko troje, wszystko troje
Legło rzędem, aby spać.

«Razem z tobą będziem spali
W jednym łożu za pan brat.
Niech się przyśni sznur korali
W jednym łożu za pan brat!»
Wicher prze sen w bok się miota,
Jęczy Ciemność spopod płota
I przeciąga się Tęsknota,
Ziewająca w cały świat!

Bolesław Leśmian

[kolargol]

* * *
Śnież się, w duszy mojej śnież
Piersi nocą całowana
Co zachować przez sen chcesz
Usta moje aż do rana

Znój się, w ciele moim znój
Miłujących rąk pogłado
Coś mi dreszcz piększyła mój
Przodując za dumą bladą

Trwoń się, ogniu świecy trwoń
Na tę pościel, na tę lnianą
Gdzieś rozwidnił białą skroń
U nóg moich zapodzianą

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Romans
Romans śpiewam, bo śpiewam! Bo jestem śpiewakiem!
Ona była żebraczką, a on był żebrakiem.

Pokochali się nagle na rogu ulicy
I nie było uboższej w mieście tajemnicy...

Nastała noc majowa, gwiaździście wesoła,
Siedli - ramię z ramieniem - na stopniach kościoła.

Ona mu podawała z wyrazem skupienia
To usta do pieszczoty, to - chleb do gryzienia.

I tak śniąc, przegryzali pod majowym niebem
Na przemian chleb - pieszczotą, a pieszczotę - chlebem

Dwa głody sycili pod opieką wiosny:
Jeden głód - ten żebraczy, a drugi - miłosny.

Poeta, co ich widział, zgadł, jak żyć trzeba?
Ma dwa głody, lecz brak mu - dziewczyny i chleba.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Odjazd
Gdym odjeżdżał na zawsze znajomym gościńcem,
Patrzyły na mnie bratków wielkie, złote oczy,
Podkute szafirowym dookoła sińcem.
Był klomb i rój motyli, i błękit przezroczy,
I rdzawienie się w słońcu dojrzałej rezedy.
A gdy byłem już w dzodze, sam nie wiedząc kiedy
I czemu - przypomniałem te oczy, przyziemnie
Śledzące mą zadumę i wpatrzone we mnie
Tym wszystkim, czym się można wpatrzeć w świat i dalej.

Co widziały te oczy, nim w tysiącu alej
Zginąłem, jedną chatę rzucając za sobą?
I czemu z szafirową zawczasu żałobą
Patrzyły w ten mój odjazd poprzez zieleń rdzawą
Rezedy, co pachniała, przytłumiona trawą?
I dlazego te oczy były coraz łzawsze?
Czy nie wolno nic nigdy porzucać na zawsze?
I zostawiać samopas kędyś - na uboczu?
Czy nie wolno odjeżdzżać znajomym, gościńcem
I oddalać się zbytnio od tych złotych oczu,
Podkutych dookoła szafirowym sińcem?

Bolesław Leśmian
1920

[kolargol]

Chełmoński
Kaczki ciągną, grążele kwitną na jeziorze,
jakby wypisz, wymaluj Chelmońskiego płótno.
Pachnie łąka skoszona i myślę: "Mój Boże i
Jak dobrze jest mi tutaj i jak bardzo smutno!".

Jak w Polsce płyną skądciś swędy spalenizny,
Zając przemknął przez drogę, piesek obok człapie.
Wiem, czego mi potrzeba: tęsknię do ojczyzny,
Której nigdy nie było i nie ma na mapie.

Jan Lechoń

[kolargol]

Ideały
Kształt jest najwyższym naszym ideałem,
W nim chcemy zmieścić wszechświat symetrycznie;
Duch w naszych myślach także stał się ciałem,
W cudowną formę zmieniony magicznie...
Iecz ideały czuć, zniżone gwałtem,
Tylko w marzeniach pierwowzorem wskrzesną!
Posąg jest wtedy najpiękniejszym kształtem,
Gdy każda linia jego bezcielesną!
Oto największa niedorzeczność życia,
Spełniona bogów dziwnym przekroczeniem:
Myśl się nie mieści w naszych form powicia,
A kształty bledną przed cudnym marzeniem!
Był człowiek jeden, co ludzi zrozumiał
T duszę za nich oddał na męczeństwo:
Pojął moc serca i oto się zdumiał,
Gdy zoczył w sercu boga podobieństwo!
O, tak! my bogi lub raczej półbogi,
Półbogi w życiu, bogi - w ideale,
Dwie nam są losów wyznaczone drogi:
Sługi i pana, co włada wspaniale!
Niech zrozumieją nędznej ziemi syny
Tej smutnej bajki niepojęty wątek,
Ze nawet niebo ma swe narodziny,
Ze nawet bogi mają swój początek!
My chcemy ująć myśli w słów kajdany
I przelać w formę swych marzeń tajniki,
By zmysłom obraz nieba dać nieznany
Lub swej potędze postawić pomniki!...
Ale są myśli, ale są uczucia,
Dla których nie ma kształtu ni wyrazu,
Dla których słowo jest kroplą otrucia
I które nikną w objęciach obrazu!...
Są takie prawdy najwyższe i święte,
W krąg otoczone tajemnic krainą,
Które, jakoby we dźwięki zaklęte,
Tylko melodią gdzieś - w bezmiary płyną!...
I nieraz sobie,- słysząc grę, wymarzę
Jakiś świat inny na cichym błękicie
I w tym spokojnym, cudownym obszarze
Pełne melodii, pełne dźwięków życie!...
Gdybym dosięgną! takiego istnienia,
Co się za grobem może ucieleśni,
Wtenczas by moje skrzydlate marzenia
Żądały więcej niż dźwięku i pieśni!...
O! czemu, czemu ja nie jestem w stanic
Tylko marzeniem i żyć, i odczuwać!
Czemu ja muszę spoglądać w otchłanie
I życie Boga sam w sobie zatruwać!
Czy mi nie dosyć, że prawda nade mną
Swoją bezwzględną jaśnieje budową?
Czemuż ją zowie fałszywą i ciemną,
Póki jej w ciasne nie zasklepię słowo?
I całe wieki w łzach i trudzie płyną,
Zęby ten wyraz odnaleźć ukryty;
Żadną mi wieczność nie błyśnie godziną
I jestem sługą: bóg we mnie zabity!
I cóż mi po tym, że mię słońce wlecze
W swoje złociste i promienne dale!
Czyż warto wiecznie we krwi broczyć miecze,
By za potęgę walczyć w ideale?

Bolesław Leśmian
"Głos" 1897 nr 16

[kolargol]

Step
Wkoło mnie step chłonący własne uciszenie.
Wicher - rzekłbyś - z księżyca wybiega z szelestem
Zdaje mi się, żem ziemskie zatracił istnienie,
Że step śni, a ja - stepu snem przelotnym jestem...

Lęk mię chwyta, że ocknie się mój dziw uśpiony
I pierzchnę z jego oczu, ja - chwilowa mrzonka!
Lecz śpi mocno - a jego sen po nim się błąka -
Błąkam się, jakbym wpłynąć pragnął w nieboskłony!

Cień za światłęm, a światło sunie się za cieniem
Po ziemi, gdzie się w mroku zbłękitnia zieloność,
A tam do widnokręgów przykuta milczeniem
Czai się rozszerzona nocą nieskończoność.

Bolesław Leśmian
1912

[kolargol]

Nieznanemu bogu
Jednym - jarzmo kochania, drugim - nędzy brzemię,
A im - tylko modlitwa dumne zgina karki!
Szept, z piersi wyzwolony, ulata nad ziemię,
Jak motyl, co pamięta, że wyszedł z poczwarki.

Lecz by z tłumem we wspólnym nie spotkać się niebie
I modlitwie samotnej ująć tego sromu,
Wyciągają rąk sploty daleko przed siebie,
Do boga, nie znanego - zaiste! - nikomu.

Najwyższy a pozornie najuboższy z bogów
Wzgardził tym, co widzialne, dostępne dla czasów -
I nie stworzył pól szumnych, ni jezior, ni lasów,
I nie spoczął na złocie ołtarznych barłogów!

Hufy konnych aniołów snu jego nie strzegą
Ni go poją kadzideł wonności i żary!
Nikt się nigdy - zaprawdę! - nie modlił do niego,
Nikt mu za nic dziękczynnej nie składał ofiary!

Tylko oni w modlitwie od wieków naioierwszei
Wzywają, aby zwolił w w peześladowaań święto
Zginąć śmiercią, co gałąź żywota zwichniętą
Krwawym kwieciem męczeństwa dostojnie zawierszy

Trwożni nasłuchiwacze szmerów i półgłosów
Darmo się pochylają nad brzegiem otchłani!
Męczennicy, nadzieją ostatnią chłostani,
Nie mogą się doczekać należnych im stosów!...

Ale ów bóg, przed którym nie wszyscy są równi,
Widząc ich w całej bólów brzydocie i pięknie,
Pamięta, jak mu tęczą bywali wysnuwni -
I jeżeli ma serce - ono dla nich pęknie!

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Fala
Niepostrzeżenie w morza urasta głębinie
Fala, która w niebiosach szuka dla się tronu.
Niepochwytna dla oka w narodzin godzinie,
Olbrzymieje tym śpieszniej, im bliższa jest zgonu.

Cicha bywa, gdy wzbiera nad sióstr zmarłych tłumem,
Aż załamie się w miejscu, gdzie się skędzierzawi,
Wówczas, węsząc śmierć spodem, burzy się i wrzawi,
I uderza o brzegi swym podśmiertnym szumem.

I z tym szumem malejąc pada na kolana
I na ląd pozgonne wysypuje śniegi.
Czy zaszumisz po śmierci, duszo przewezbrana?
Czy uderzysz raz jeszcze o znajome brzegi?

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Kopciuszek
Gdy Kopciuszek łachmanów rozmarzonym zgrzebiem
W balu niedostępnego wdumał się przepychy,
Wróżka, lecąca jutra niepewnym śródniebiem,
Nagle przed nim stanęła. Był wieczór dość cichy.

A ona w cudach pilna i w radości chyża
Utkała z pajęczyny, skradzionej spod plota,
Suknię, co prześwituje do oczu pobliża
Oddalami w szkarłatach zanikłego złota...

Szczypta złudy... Źdźbło jawy... Zaufaj, nim zgaśnie!
Wdzięk nicości zdrobniałej... Garść zlękłego głogu...
Już gotów koralowy naszyjnik, co właśnie,
Lśniąc na piersi dziewczęcej, podobał się Bogu.

Bal się zaczął! Czas jechać! Snom wrzaw się zachciewa!
Więc szczura przedzierzgnęła w tęgiego woźnicę,
A myszy - w dwa rumaki, a wiatr - w uździenicę,
A szum drzew - w tętent koński! Strwożyły się drzew!...

Bywały różne czasy i różne bezczasy...
Więc dynię, która soków nabrzmiała swawolą,
Przeobraziła w pudło złocistej kolasy,
Co skrzy się od wieczności, że aż oczy bolą!

Bicz zaświstał! Ruszyły rumaki z kopyta!
Złe jary - wyrwy w złudach, zmór pełne kałuże!
Przepaść śni się łbom końskim! Śmierć za koła chwyta!
Baczność, durny woźnico! Oszalały szczurze!

Już zmyliłeś otchłanie!... Brniesz w nicość po grudzie!
Mrok się zaśmiał!... Strach - spojrzeć! Duch blednie
człowieczy!
Pędzą konie! O, Boże! Szczęść myszom w ich cudzie!...
Grzmi kolasa! O, Boże! Miej dynię w swej pieczy!...

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Piosenka
Między mną a tobą - czarna gródź -
Między mną a tobą - martwa łódź.
Takim piersiom za karę - zgon biały.
Że w pobliżu miłosnym nie trwały.

Między mną a tobą - obcy los -
Między mną a tobą - cudzy głos -
Usta w mgłach się bez pieszczot zatracą,
Boże, Boże - dlaczego i za co?

Między mną a tobą - drętwy czar,
Między mną a tobą - ciemny jar-
Zanim ścieżkę upatrzymy własną,
Wpierw się oczy dowiedzą, że gasną...

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Dąb
Zaszumiało, zawrzało, a to właśnie z dąbrowy
Wbiegł na chóry kościelne krzepki upiór dębowy
I poburzył organy rąk swych zmorą nie zmorą.
Jakby na raz go było wespół z gędźbą kilkoro.
Rozwiewała się trzeszcząc gałęzista czupryna
I szerzyła się w oczach niewiadoma kraina,
A on piersi wszem dudom nastawił po rycersku,
A w organy od ściany uderzał po siekiersku!

Grajże, graju, graj.
Dopomóż ci Maj.
Dopomóż ci miech, duda
I wszelaka ułuda!

Bił prawicą na lewo, a lewicą na prawo,
Pokrzyżował ryk z jękiem, a lamenty ze wrzawą,
Aż z tej dudy-marudy dobył dłonią sękatą
Pieśń od wnętrza zieloną, a po brzegach kwiaciatą.
Wyszli swięci z obrazów, bo już mają we zwyku,
Że się garną śmierciami do spiewnego okrzyku.
I Bóg przybył skądinąd, niebywały w tej porze,
Niebywały, lecz cały zasłuchany! O Boże!

Grajże, graju, graj.
Dopomóż ci Maj.
Dopomóż ci miech, duda
I wszelaka ułuda!

Grał ci drzewne obłęd,. sen umarłej zieleni.
Rozpacz liści porwanych wirem zimnych strumieni
I grał marsze żałobne muchomorów, co kroczą
Jedną nogą do nikąd, kiedy zgon swój zaoczą.

I grał o tym, jak mszary jeno milczą a milczą.
Jak śmierć leśna śpi na wznak pod jagodą, pod wilczą
I jak rosa bez oczu swymi łzami się nęka.
I jak drzewo pod ziemię w nagły żal się rozklęka!

Grajże, graju, graj.
Dopomóż ci Maj.
Dopomóż ci miech, duda
I wszelaka ułuda!

A gdy śpiew mu uderzył durem leśnym do głowy.
Grał wszystkimi jarami wszystkie na raz parowy!
Aż ten ołtarz zlękniony, gdzie wyzłota się święci,
Chciał już runąć na ziemię, lecz potłumił swe chęci.
A on wpodłuż organów, stare miażdżąc im koście,
Porozpędzał swe dłonie jak te nogi po moście
I rozwiawszy tłum dźwięków po pieśniowym rozłogu,
Wygrzmiał z miechów to wszystko, co las myśli o Bogu!

Grajże, graju, graj,
Dopomóż ci Maj,
Dopomóż ci miech, duda
I wszelaka ułuda!

Między Bogiem a grajem znikła inszość i przedział.
Skoro Bóg się o sobie snów dębowych dowiedział.
Odkąd żyję na świecie, a wszak jestem wieczysty
Nigdym dotąd nie słyszał takiego organisty!
Grajek znawstwu Bożemu na pamiątkę i chwałę
Porozbujał pieśń górą w dwa ruczaje niestałe.
Rozmurawił ją dołem, aż się kościół zielenił.
A cienistym przyśpiewem twarz słuchacza ocienił!

Grajże, graju, graj.
Dopomóż ci Maj.
Dopomóż ci miech, duda
I wszelaka ułuda!

I Bóg słuchał wzruszony, słuchał duszą bezkreśną.
A w tej duszy mu było I ruczajno, i leśno.
I coś jeszcze miarkował, i coś dumał na stronie.
I biegł żywcem do grajka, i wyciągał swe dłonie!
Święci wiedząc, co czynią, w nagłej cudom podzięce
Poklękali radośnie, wziąwszy siebie za ręce.
Bo od kiedy świat światem, a śmierć jego obrębem.
Po raz pierwszy Bóg płacząc obejmował się z dębem!

Grajże, graju, graj,
Dopomóż ci Maj.
Dopomóż ci miech, duda
I wszelaka ułuda!

Bolesław Leśmian

[kolargol]

* * *
Ja tu stoję za drzwiami - za klonowymi
I wciąż milczę ustami- rozkochanymi.
Noc nadchodzi w me ślady - tą samą drogą.
Pociemniało naokół - nie ma nikogo!

Od miłości zamieram - chętnie zamieram
I drzwi twoje rozwieram - nagle rozwieram,
I do twojej alkowy wbiegam uparcie.
I przy łożu twym staję niby na warcie!

Żaden lęk mię nie zlęknie i nie wyżenie,
Nawet rąk twych po murach spłoszone cienie,
Choćbyś mnie zaklinała wszystkimi słowy,
Już ja nigdy nie wyjdę z twojej alkowy!

Bolesław Leśmian

[kolargol]

O matce
rano tęcza na ścianie odbita z lusterka
falisty brzęk zegara wydobywa na jaw
maj się sadem puszystym jak chmura rozćwierkał
w oknie które granicą jest izby i maja

powiewają tu matki ciemne ciche ręce
przebywają tęczowy refleks czy wodospad
nad obrusem ciemnieją ciszej i goręcej
mimo zmarszczek szept smutny niemyślaną groźbą

matko zbudzony patrzę spod rzęs trawy leżąc
matko twe siwe oczy płaczą nade mną może wiatr
jestem tu choć daleko na innym wybrzeżu
twój ostatni kwiat

tak mało wiesz o synu chodząca wśród gromnic
tyle że spajam głazy rymów
tyle że nie mogę zapomnieć
płomienia dymu

jak nikt inny jesteś pośród ludzi
mówić cóż mówić drżeć z niemocy słów
żebyś młoda i piękna w uśmiech mogła wrócić
znów

Józef Czechowicz

[kolargol]

o świerszczach
paście się paście w chrzęście połonin
włóczęgi świerszcze śpiewacze
chmura za chmurą góra za górą
za górą goni
zwiastuje rzeczy podwójny urok
tak nic inaczej

deszcz w seledynach drobno zacina
po niedalekimi stoiku
szopa zwalana zgniłe nią krokwie
o słońce z malin oświeć ją okwieć
łuną dwoistych uroków

z tamtego deszczu jeszcze w potoku
pianą przepływa sam szum
a cieniów szprychy za drzewami
wieczór nierychły
wiozą tu po ziół zamszu

malenństwa świerszcze chwila upalna
upalna ale jak ciało

wieźcie ją w śpiewie po gniewnym niebie
pieśń kto wie może czasem uwalnia
Jedyność a tej tak mało

Józef Czechowicz

[kolargol]

daleko
wiatraki kołyszą horyzont
chaty pachną stepem
chatom źle
stoją na palcach o zachodzie ślepe
wspinają się jak konie
za chwilę się pogryzą

nie step ucichłe morze
rozlewa się wieczór bez szumu
świecące szyby otoczyły kolejowy dworzac
zachód mozolnie żuje gumę

ostajcie zdrowo matuś
z wojska napiszę list
nad parowozom dym białe kwiaty
gwizd

w niedzielę pociąg odiechał
w inną niedzielę przyjdzie
pracują czerwone obłoki pchają się ku słońcu

na stacji dzień jak codzlcń tydzień jak tydzień
a szyny
szyny się nigdzie nie kończą

Józef Czechowicz

[kolargol]

jeszcze pejzaż
drogę wóz turkotem napoił
ptak to obleciał jasną pręgą
oplótł oplatał

na koński łeb i chomąto
wionęło żywicą z choin
gdzie Boża Męka

jedź
dom blisko
dom blisko już

pod pianą fal przyboi.sko
prom jak zabawka malutki
gołębie i krzyże się iskrzą,
na widocznych zza wzgórz
białych wieżach kościoła słobódki

a jezioro u drogi jak szklane słońce
dzień po zaściankach białoruski dymi
wodę ugrzewa w obry wisty ch brzegach
dzień białoruski w rybach grzybach mące

przez pola piosenka przebiega
spod sznurów opada i wzlata
echo ją goni a huśtawka skrzypi

jedź
Wielkanoc tuż tuż
kraszanka w barwie tych z obrazka róż
za woda ku rojstom spadła

Józef Czechowicz

[kolargol]

jesienią
w oknie chmur plamy deszczowa sieć
ogród to rdzawość czerwień i śniedź
w kroplach co ciężkie na brzoskwiń listkach
niebo kultete błyska i pryska

słucham szelestów jesienny gość
mato wód szmeru szumu nie dość
czujnie czatuję rankiem przy oknie
gdy kwiat opada w kałużę ogniem

może usłyszę któregoś dnia
nutę człowieczą z samego dna
nutę co dzwoni mocno i ostro
a niebo całe dźwiga jak sosrąb

Józef Czechowicz

[kolargol]

elegia uśpienia
godziny gorzkie bez godów
czarny druk na pożółkłych stronicach
jakby ze stromych schodów
spływała w mroku żywica

zwija się zaułek zawiły
zagubiony we własnych załomach
tętnią mu rynsztoków żyły
rytmami dwoma

niebo sine niebo szare
domy szare domy sine
beznamiętnym obszarem
to niebo to miasto rodzinne

tylko myśli się miłość żywa
w myśli na bruku się klęka
naprawdę złotą niwą
faluje tylko piosenka

sen życic ujął
osłoda sen ciężki a nicważki
piękne zjawy sennie kołują
w krwawych ciemnościach czaszki

dni malowane zmierzchem
śniąc także jak zły list potargam

wtedy
kwiaty na gwiazdach wierzchem
rajskie ptaki obsiadają parkan
rzoką świateł ścieka śnieg zbrudzony
tęcz jest tyle tęcze lecą ulica
jedna niesie konew
z żywicą

z żywicą
znów po ogniowych ogrodach
znowu ciemne korony
i w takt ociężałych kroków
spływa po czarnych schodach
żywica i miasto mroku

Józef Czechowicz

[kolargol]

Na wsi
Siano pachnie snem
siano pachniało w dawnych snach
popołudnia wiejskie grzeją żytem
słońce dzwoni w rzekę z rozbłyskanych blach
życie - pola - złotolite

Wieczorem przez niebo pomost
wieczór i nieszpór
mleczno krowy wracają do domostw
przeżuwać nad korytem pełnym zmierzchu.

Nocami spod krzyżów na rozdrogach
sypie się gwiazd błękitne próchno
chmurki siedzą przed progiem w murawie
to kule białego puchu
dmuchawiec

Księżyc idzie srebrne chusty prać
świerszczyki świergocą w stogach
czegóż się bać

Przecież siano pachnie snem
a ukryta w nim melodia kantyczki
tuli do mnie dziecięce policzki
chroni przed złem

Józef Czechowicz

[kolargol]

Miłość
przedświt się czule czołgał
przez mroczne puszcze l chaszcze
noc przed nim płynęła wołgą
górą krążyła jak jastrząb
u dróg ciemnych z niebem twarzą w twarz
chaty tłoczyły się w ciżbie
miłość bez gwiazd
miłość tlała po izbach
usta spajają na usta młotem
mocno ciemność sprzęga
pierwsze uściski młocie
nieskończona wstęgą
ciało się ciałem nakrywa
pachnącym świeżą śliwą
ramiona w gorącei przestrzeni
zamykają się ciemnym pierścieniem
tapczan twardy zgrzany jak rola
orzą chyże lemiesze kolan
aż zamiast pszenic wschodzących i żyt
zaszemrye srebrem świt
zastuka do okien biało

podnieść oczy spojrzeć z uśmiechem
to kwitnącej czereśni gałąź
zgięła się pod strzechę

Józef Czechowicz

Czarownica

[sainbois]

Mam mówiącego ptaka, mam gadającą wodę,
mam starego czarodzieja i dam ci go potrzymać za brodę;
mam węża, co się podnosi na ogonie wśród kwiatów w trawie,
mam dwa uczone szerszenie, które mi sypiają w rękawie.

Mam cudownego szpaka, mam żabę i żuka, i jeża,
mam mądrą białą kawkę, puszysty kłębuszek pierza:
przemówi do ciebie ptak mój, gdy się najmniej będziesz spodziewał,
a smutny smok na podłodze nogi ci będzie łzami oblewał.

Twój sen, najpierwszy na świecie, u mnie ma swoją ojczyznę
i u mnie mieszka radość, którąś ty wygnał w obczyznę,
a jeśli do mnie przyjdziesz, zbrojone zmyliwszy straże,
to własne twe śpiące serce w pudełku ci małym pokażę.

Kazimiera Iłłakowiczówna

To co piekne

[kolargol]

Akteon
Powieść o Akteonie: wiosna szumi w borze.
Podpatrzył w blask boginię, skąpaną w jeziorze.
Za karę go w jelenia przedzierzgnęła mściwie.
Pokrwawiła się wieczność o leśne igliwie!...
Psy go własne opadły, szarpiąc, jak zwierzynę!
Wpośród godzin istnienia miał taką godzinę!
Próżno gronił obcego, które boli, ciała!
Śmierć go, psami poszczuwszy, z jeleniem zrównała....
Próżno wzywał na pomoc dawnych towarzyszy,
Nasłuchując ich kroków na pobrzeżach ciszy!
Nikt nie poznał po głosie i po znoju rany,
Że to człowiek

[kolargol]

Śnisz mi się obco
Śnisz mi się obco. Dal bez tła
Wieczność się w chmurach błyska
Lecimy razem. Mgła i mgła
Bóg, ciemność i urwiska

Do mgły i mroku naglisz mnie
I szepczesz, zgrzana lotem
Toć ja się tobie tylko śnię
Nie zapominaj o tym...

Nie zapominam. Mkniemy wraz
Do niewiadomej mety
O, jak ty trudno mi się śnisz
O, jawo moja, gdzie ty

Śnisz mi się obco. Dal bez tła
Wieczność się w chmurach błyska
Lecimy razem. Mgłą i mgła
Bóg, ciemność i urwiska

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Niewiara
Już nic nie widzę - zasypiam już
W ciszy i w grozie.
Znika mi słońce w załomach wzgórz.
Bóg znika - w brzozie...

Ginie mi z oczu umowny kwiat
W chwiejnej dolinie.
Gdzie się podziewa ten cały świat.
Gdy z oczu ginie?

Czy korzystając z tego, żem zwarł
Rzęsy na mgnienie
Znużony dreszczem i łzami czar
Znicestwia w cienie?

Czy wypoczywa od barw i złud
Popod snu bramą,
Wznosząc boleśnie w wieczność i w chłód
Twarz nie tę samą?

Nie, nie! Przy tobie jak dawniej trwa.
Śmiertelny, bujny!
Jest tu, gdzie zgroza, niewiara twa
I sen twój czujny!

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Dzień skrzydlaty
Rozwidniły się w słońcu dwie otchłanie - dwa światy -
Myśmy byli - w obydwu...A dzień nastał skrzydlaty.

Nikt nie umarł w dniu owym - nie zataił się w cieniu...
I pamiętam, żem myślał o najdalszym strumieniu

Nie mówiłaś nic do mnie, lecz odgadłem twe słowa.
A on - zjawił się nagle... Zaszumiała dąbrowa.

Taki - drobny i nikły... I miał - ciernie na skroni.
I uklękliśmy razem - w pierwszej z brzegu ustroni.

W pierwszej z brzegu ustroni - w pierwszej kwiatów powodzi.
I zdziwiło nas bardzo, ze tak biednie przychodzi.

Ubożeliśmy chętnie - my i nasze zdziwienie...
A on - patrzał i patrzał... Cudaczniało istnienie...

Zrozumieliśmy wszystko! - I że właśnie tak trzeba!
I że można - bez szczęścia... I ze można - bez nieba...

Tylko drobnieć i malec od nadmiaru kochania.
A to była - odpowiedź, i nie było - pytania.

I już odtąd na zawsze przemilczeliśmy siebie.
A świat znów się stał - światem...i czas płynął po niebie.

I chwyciłaś źdźbło czasu, by potrzymać je - w dłoni,
A on - patrzał i patrzał... I miał - ciernie na skroni.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Amory
Nagła myśl i możliwość buchająca pieśnią,
o której sen ostrzegał radosnym półgłosem...
Zamiast ust, które jeszcze całować się nie śmią,
- papieros zapalony drugim papierosem.

Zetknięcie ramion w loży lub w głębi karety,
koncentrujące życie w płonącym rękawie!
Słodkie ognie bengalskie, rozkosze rakiety,
i oczy roześmiane w śmiertelnej zabawie.

Shake-hand za długi nieco, a chcący trwać wiecznie,
i odpychanie ludzi: nie mówcie! nie radźcie!
i słowa drżące, wdzięczne, niepotrzebne, śmieszne,
jak koronki i wstążki na przecudnym akcie.

Maria Pawlikowska - Jasnorzewska

[kolargol]

Bajka
Król elfów, światem zatruty,
Wichrem z daleka przywiany,
Klęczy i płacze. Gdzie spojrzy,
Kolczaste druty...

"Nie żądajcie, bym wojnę doceniał!
Zbyt ciężka jest i surowa!...
Podobnie i kwiaty nie dźwigną kamienia
Na swych gwiaździstych głowach..."

Maria Pawlikowska - Jasnorzewska

[kolargol]

Bandyta i diabeł
(Panom Bandytom)

W okropnie ciemne rano, o godzinie czwartej,
przyszli ludzie po Dudka, bandytę z Przegorzał.
Dudek wyszedł posłusznie w otoczeniu warty,
a za murem więzienia świt miedziany gorzał.

Dudek bał się okropnie, bo któż by się nie bał,
i z tęsknotą spoglądał, jak to słońce świta.
Nie pragnął wcale piekła. Nie chciał także nieba.
W ogóle nie był ciekaw. Lecz nikt się nie pytał.

Wicher strachu trząsł Dudkiem jak umarłym listkiem.
Poprosił o papieros. Nie było i basta.
Diabeł usłyszał. Skoczył galopem do miasta.
Znalazł, wraca z tryumfem. A tu już po wszystkim...

Maria Pawlikowska - Jasnorzewska

[kolargol]

Bajka o miłości
1
Byliście może kiedy w Ogrodzie Miłości,
co otwarty jest zimą i latem?
Są tam klomby i palmy cudownej piękności -
ubodzy zaglądają przez kratę.
2
Kwiaty rosną w nim prędzej i kwitną wspanialej,
- bzy bez wiatru kołyszą się blade -
białe posągi jęczą w głębi mrocznych alej,
kwiat tytoniu śpiewa serenadę.
3
Nad bramą pnapis:
"Wchodźcie, serca wasze wnoście,
kochajcie się miłością wolną,
lecz pamiętajcie o tym,
że z tym samym gościom
po raz drugi wejść tu nie wolno.
4
Każda para ma prawo pozostać dzień cały,
zapóźnionych strażnik wygna i wykrzyczy,
kwiaty prosimy zrywać,
by piękniej wzrastały,
psy należy prowadzić na smyczy."
5
Księżniczka Gołąbella
Z księciem Fujarysem
weszll w bramę owego ogrodu.
Ona rzekła:
"Zemdleję. Siądźmy pod tym cisem...
- Serce taje mi jak porcja lodów...
6
Widzę wszystko inaczej. Putrójnie. Od środka -
Nie wiedziałam, że masz rysy tak piękne.
Ach, czuję, że się staję niewymownie słodka...
Słabnę dziwnie, zinam się, mięknę..."
7
"A ja znów � rzekł Fujarys � czuję się ze spiżu.
Mam bicepsy jak głowy baranie,
Krew moją wzburzył zapach narcyzów w pobliżu...
Zaduszę cię w uścisku..." �
"0 panie..."
8
l pięknieli, i rośli, patr/.ąc w siebie /. pod/.iw^em,
sycząc w ty^lu niilosnej alchemii � aż noc spadła � i
kwiaty szare, bure i siwe jęły dr/.cmac w srcbr/.vslej
anemii...
9
Strażnik dzwonił.
Więc wyszli, ramionami objęci.
strażnikowi coś dali na piwo �
i szli drogą ku miastu,
uroczyści i święci,
wiódł w ciemności szczęśliwy szczęśliwą.
10
"Czy ci pióra beretu tak ciążą na karku?
Czemu milczysz? Czy kochasz? Nie kłamiesz?
Mów jeszcze o miłości,
jak poprzednio w tym parku...
No, weźże mnie mocniej pod ramię!
11
Gdzie oczy twoje groźne jak huragan złoty?
Czemu wygląd masz godzien litości?"
-"Dajże mi święty spokój!
Myślę o przyszłości.
Czas już wziąć się do jakiej roboty.
12
Ty byś chciała żyć tylko różami i miodem! �
Ja, choć książę, biorę życie realniej.
Pomyśl, zamiast oglądać się za tym ogrodem,
Jak sobie urządzimy jadalnię."
13
Księżyc z mgły wyrąbuje domy, baszty, mury
i dywany przewieszone przez ganki,
- "CO się stało ze światem?
jakiż obcy, ponury -
Gdzie są oczy, moje oczy kochanki?"
14
"Cóż robić! Mur jest murem, a trawa jest trawą -
Żyć wśród bajki -
ach, któż by nie wolał!
Lecz życie, moje dziecko, nie jest żądną zabawą.
Masz! i ząb mnie w dodatku rozbolał!"
15
Drogą przejeżdża rycerz w spuszczonej przyłbicy;
rumak broczy w księżycowej światłości.
Księżniczka drży -
podbiega rzutem błyskawicy:
"Bierz mnie panie! i jedźmy do Ogrodu Miłości!"

Maria Pawlikowska - Jasnorzewska
"Kobieta Współczesna" 1929 nr 13

[kolargol]

Ogród zaklęty
Tak mi mówili aniołowie,
Co znają prawdę, skryta w słowie,
Że tam, gdzie wisząc nad przestrzenią,
Brzegi wieczności się zielenią,
Przedarłszy czasu mdłe osłony,
Wzgórzami tęsknot otoczony,
Zakwita ogród niezbadany,
Zaczarowany, obłąkany -
Zaczarowany skonem zorzy
I obłąkany mgłą bezdroży!

Więc wizją skrzydeł spromieniony,
Szedłem w cudowne owe strony
Poprzez stężałych snów urwiska,
Przez dawnych bytów uroczyska
I napotkałem w swej podróży
Zerwanej niegdyś widmu róży
I mary lilij, co w przestworze
Na widziadlanym tkwią jeziorze.
I spotykałem śród rozdołów
Omszone zwłoki tych aniołów,
Których Bóg strącił w te bczdenie
Za potępieńcze serc płomienie.
l spotykałem senne kraje,
udzie wszystko mgłą i mgłą się staje,
Gdzie się kołysze w mgieł odmęcie
Dziwaczny okręt przy okręcie,
A melancholii słodkie fale
Przez ich pokłady mkną niedbale
I w bezpowrotne płyną dale!..

Aż areszcie, depcząc pierś obłoku,
Jakiegoś Boga mając w oku,
Z duszą na wschodzie i zachodzie.
Stanąłem blady w ty m ogrodzie!
Tam każde drzewo jest zaklęte,
Tam są topole �wniebowzięte,
Kaskada drętw e, w snach skąpane,
Mocą obłędów sfałdowane
I takich jezior tonie sine,
Ze straszno spojrzeć w ich głębinę,
Ze straszno spojrzeć w ich zw lerciadła,
By twarz ci nagle nie pobladła,
Gdy ujrzysz skryte w nich widziadła.

Pod jednym drzewem niezbadanym,
Zaczarowanym, obłąkanym,
Gdzie kazdy liść od marzeń kona,
Na wpół stworzona, wpół waśniona
Królewna cudna odpoczywa!
Z skroni jej warkocz wonny spływa,
Spływa i wpływa w alej głębie,
Zwisa na każdej skały zrębie,
Po wszystkich ścieżkach tak się ściele,
Jak czarodziejskie jakieś ziele,
y w górze - srebrem pałająca,
Niewyczerpana głąb miesiąca!

Mów mi, krolew no moja blada,
W jaki się mrok twój sen zapada?
I z jakich stron twych oczu dale!
I z jakich mórz twych warg korale?
I z jakich piekieł twe warkocze.
Po ktorych drżący teraz kroczę!
I mów mi, w jaką w iodą stronę
Warkocze tw OJC nieskończone -
Bo mnie na w iek, na w iek JUŻ cały
Warkocze twoje opętały!

Ach! idźcie wszyscy, idźcie ze mną
Ku niej - w krainę ponadziemną,
Lecz nie pytajcie mnie (o Boze!
I któż mnie spytać o to może!),
Gdzie jest ten ogród, gdzie te swiaty.
Do których wszystkie tęsknią kwiaty
I wszystkie dusze snem ozdobne,
Co są do kwiatów tak podobne!
I skąd ta powieść moja zwiewna!
I czym jest cudna ta królewna!
Bo choć mi serce rozpłomienia -
Już nie pamiętam jej imienia!
I choć mi zawsze taka bliska -
Już nie pamiętam Jej nazwiska!

Lecz wiem, ze ogród ten istnieje,
Że tai własne moje dzieje,
Ach! dzieje straszne, niezbadane,
Zaczarowane, obłąkane,
Bo mi mówili aniołowie,
Co znają prawdę, skrytą w słowie,
Ze tam, gdzie wisząc nad przestrzenią,
Brzegi wieczności się zielenią,
Przedarłszy czasu mdłe osłom.
Wzgórzami tęsknot otoczony,
Zakw ita ogród niezbadana,
Zaczaroway, obłąkany!
Zaczarowany skonem zorzy
I obłąkana mgłą bezdroży!

Bolesław Leśmian
[prwdr. "Chimera" 1901, t I, z 2]

[kolargol]

Dżananda
Szedł Dżananda tym lasem, gdzie bywać snem mogę,
A miał drogę

Miłość

[sainbois]

Była podobna do śmierci - w smaku słodka, żelazna w dotknięciu,
mówiła słowa wolniutkie w półśnie, w drapieżnym ziewnięciu;
była podobna do głębi przybrzeżnej w wartkim potoku,
miała oczy ciemnym mułem nabiegłe, miała włosy z wonnego mroku.

Trzymała mnę związaną za ręce, trzymała mię przykutą za barki,
zgasiła wszystkie myśli półszeptem jak struchlałe pod czaszką ogarki
i złożyła mi głowę - ciężką jak ołowiu głaz - na kolanie,
przysięgając, że nie pójdzie przenigdy, że od kolan moich już nie wstanie.

Kazimiera Iłłakowiczówna

Straszydlaczek

[sainbois]

Taki jesteś znajomy, znajomy,
masz chodaczki, chodaczki ze słomy,
słoma kłuje, gdy się ciebie całuje,
ale to nic, bo się tego nie czuje.

Prześpiewałeś ze świerszczami do świtu,
spadłeś teraz ze środka sufitu
potargany, połaman, szurpaty,
w sukieneczce w jagody i kwiaty.

Śpij we włosach, niech nikt cię nie trąca,
zaśnij prędko, nim przyjdzie służąca
z dzbankiem, z miotłą, z światłem, z mokrym drzewem,
z głośnym stukiem i radosnym śpiewem.

Kazimiera Iłłakowiczówna

Opuszczenie

[sainbois]

Miłość naszą doczesną,
śmiertelną, krótkotrwałą,
Bóg wyniósł mocą swoją
i dał jej w wieczności ciało;
w czasie była jak motyl,
w bezkresie jest wyraźną muzyką,
przez której kryształ przeczysty
boża słoneczność przenika.

Lecz myśmy - jak puste muszle,
opuszczone łuski owadu,
siwa nicość naigrawa się z nas
i piaskiem na serca nam pada.

Kazimiera Iłłakowiczówna

To co piekne

[kolargol]

Gwiazdy
Tej nocy niebo w dreszczach od gwiazd mrugawicy
Kołysało swój bezmiar w sąsiednie bezmiary,
To w próżnię swe radosne unosząc pożary,
To zbliżając je znowu ku mojej źrenicy.

Patrzę, niby przez nagły w mej ślepocie wyłom,
A światy roziskrzone - zaledwo na mgnienie
Odsłaniają mym oczom, jak nieba mogiłom,
Dalekie, zatajone w srebrze ukwiecenie.

Odsłaniają swe jary, wzgórza i parowy,
Już z jednego szum borów płonących dolata,
Z drugiego - cisza grobów, a z trzeciego świata -
Krzyk o pomoc i zawiew południa lipcowy.

Zasłuchany, wpatrzony stoję tak do świtu,
Aż niebo wron zbudzonych przesłoni gromada,
Gwiazdy giną w jaśnistych roztopach błękitu,
I gąszcz rosy na rzęsach zbłyskanych osiada.

Skroń znużoną pochylam do stogu na łące,
Garścią rozcwierkanego rojem świerszczów siana
Rzeżwię oczy, smugami gwiazd jeszcze gorące,
I do snu odniałego padam na kolana.

I śni mi się i trwogą uderza do głowy
Krzyk o pomoc i zawiew południa lipcowy.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Ćmy
Przychodzą nieustannie z tamtej strony ciszy
Psy, wierzby, nagłe sady, ćmy białe, ćmy szare
I próżnię zapełniają, gdzie czasem brak myszy,
By zasklepić czymkolwiek w świat wyziorną szparę.

Przychodzą potłumione zielenią otchłanie
I dziewczęta, co w oczach dźwigają los nieba -
I obłoków nad ziemią srebrne górowanie,
I ta wiara, że właśnie tak trzeba, tak trzeba...

I przychodzą modlitwy o większą tęsknotę,
Źli bogowie, złe wiosny i mgła zagrobowa,
Bzy bez jutra, bez wczoraj, ćmy czarne, ćmy złote
I ty co tak się smucisz, gdy piszesz te słowa...

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Noc zimowa
Skrzeń tajemnica,
Rozzłoceń mus!
We mgle księżyca
Jarzy się mróz!

Okruchy śniegu
Siecią swych fal
Zasnuły w biegu
Bezbronną dal.

Gmatwając loty,
Tamując dech -
Obsiadły płoty,
Jak siwy mech.

Do szyb się garną,
Jak białe ćmy,
Tchnąc w izbę parną:
"To - my! To - my!"

Z karczmy, w zakrzepły
Rozwartej świat,
Dym bucha ciepły
I blask, i czad!

Zaprzepaszczony
W ciemni bez dróg -
Drzewom przez szrony
Złoci się - Bóg.

Sad wśród topieli
Śnieowych głusz
W śmierci się bieli
Bez róż - bez zórz!

W swej pysze pawiej,
Łez tłumiąc znój,
Wśród śnieżnych zawiej
Sen kroczy mój...

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Lalka
Jam - lalka. W mych kolczykach szkli się zaświat dżdżysty
Suknia jawą atłasu ze snem się kojarzy.
Lubię fajans mych oczu i zapach kleisty
Farby, rumieńcem śmierci młodzącej mat twarzy.

Lubię leżeć, gdy pokój słonecznieje czynnie,
Na strojnego dywana narożnej purpurze,
Gdzie irys obok sarny kwitnie bezroślinnie,
A z wieczności pluszowej unoszą się kurze.

Dziewczynce, co się moim bawi nieistnieniem,
Wdzięczna jestem, gdy w dłonie mój niebyt porywa,
I mówi za mnie wszystko, różowa natchnieniem,
I udaje, że wierzy w to, iż jestem żywa.

Pilnie wróży mi z ręki, że w najbliższym maju
W świat wyruszę, a w drogę wezmę chleb i zorze,
By piechtami wędrując po Znaszlitymkraju,
W ustach chłopca-włóczęgi całować bezdroże.

Ubezdrożyć się muszę na ziemi i niebie,
By w chwili, kiedy najmniej spodobam się losom,
Znaleźć się niespodzianie, na przekór niebiosom,
W położeniu - bez wyjścia - bez śmierci - bez siebie.

Mam stały wyraz twarzy, niby Człowiek Śmiechu.
Znam tę powieść i inne. Ta sama dziewczynka
Uczyła mnie czytania, jak się uczy grzechu,
I jestem pełna wiedzy, jak do listów skrzynka.

Mam zamiar pisać powieść, której bohaterką
Jest Praścieżka, wiodąca urwiskami w Prałaś,
Gdzie ukryła się lalka - i nikt jej nie znalazł!
Duszę ma z macierzanki i patrzy w lusterko.

Mówi tylko dwa słowa: Papa albo Mama,
Mama - mówi do śmierci, a Papa - do grobu,
I śmieje się... Sen chwieje łbem u próżni żłobu,
A ona śmiechu swego nasłuchuje sama...

Koniec mojej powieści jest ten, że Praścieżka
Odbiera sobie życie... W mgle o tym są wzmianki...
Ginie świat... Z rodzicami znika lalka - śmieszka.
Nic nie ma, prócz lusterka i prócz macierzanki.

Wartoż pisać tę powieść? Baśń wyszła już z mody,
Jak krynolina z tęczy!... Módl się do korala
O wiersz barwny!... Zszarzały dusze i ogrody,
A mnie wkrótce do lalek poniosą szpitala!

Wyrwę w biodrach zasklepią, brew wznowią nad okiem,
Wargom uśmiech narzucą taki, że aż zbrzydnie,
I na pokaz wystawią, abym się bezwstydnie
Do przechodniów łatanym mizdrzyła urokiem.

Stracę wartość. Nastąpią cen spadki i zniżki.
I wówczas, gdy już mroki poczuję w pobliżu,
Wyciągnę dłonie ścisłe i wklęsłe, jak łyżki,
Do Boga, co nie za mnie umierał na krzyżu!

On, wiedząc, jak mi trudno, choć sen się snem łata,
Grać rolę siebie samej na życia arenie,
Dla prób nieśmiertelności, po zniżonej cenie
Nabędzie mnie - za jedną łzę z tamtego świata!

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Otchłań
Kiedy wnoszę do lasu znój mego żywota
I twarz tak niepodobną do tego, co leśne,
Widzę otchłań, co skomląc w gęstwinie się miota
I rozrania o sęki swe żale bezkreśne.

Rozedrgana zielonym, pełnym rosy płaczem.
Przerażona niebiosów ułudnym pobliżem.
Kona z męki i tęskni nie wiadomo za czem.
I cierpi, że nie może na ziemię paść krzyżem.

I nie wie, do jakiego snu ma się ułożyć,
I szuka. węsząc bólem. parowu lub jaru,
Aby go dopasować do swego bezmiaru
I zamieszkać na chwilę, i w ciszę się wdrożyć.

Czuję rozpacz jej nagą, czuję głód jej bosy,
Jej bezdomność. gałęzi owianą szelestem.
I oczy, które we mnie przez mętne szkła rosy
Widzą kogoś innego niż ten, który jestem.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Metafizyka
Kraina, gdzie żyć łatwiej i konać mniej trudno -
Gdzie wieczność już nie tajnie wystawa na straży
Trosk doczesnych - gdzie bardziej jest bosko niż ludno -
I gdzie każdy za wszystkich nie cierpi - lecz marzy!

Są tu sady bez wyjścia i groble, nad szybą
Owej rzeki wyśnione, co kiedyś wytryśnie -
I niejeden tu pałac w zagąszczu ci błyśnie,
Godny tego, by nie był niczyją siedzibą!

Są tu w lasach mrowiska wzniesione nad drogą,
Gdzie wre praca snów rojnych - odwieczna i bratnia -
I jest tu owa cisza błękitna, ostatnia
Z tych, co jeszcze na uśmiech zdobywać się mogą.

Tylko czasem na polu jakiś krzyż skrzydlaty
Wiatraka mielącego mgły marzeń i ciernie,
Brakiem Boga na sobie zlękniony niezmiernie,
Szaleje i skrzydłami uderza w zaświaty!

Bywalec tych uroczysk, powabnych swym tronem,
Umie błysków najmniejszą wyśledzić nieznaczność
I w szczelinie pomiędzy istnieniem a zgonem
Dojrzeć gwiazdę niezgorszą, lub niezłą opatrzność...

Lecz się nigdy nie strwoży, rozumnie zbłąkany,
Bezkrólewiem w niebiosach lub własnego cienia
Zgubą w jarach - lub zbytnią łatwością zamiany
Jednych cudów na drugie... Niech cud się też zmienia!

Jego tylko tu nęci nie zwiedzona grota
Lub kwiat jeszcze nie znany, lub muszla co rzadsza -
I na wszelki przypadek wtórego żywota
Duszę swoją w te dziwy chętnie zaopatrzą...

On tu przyszedł sam przez się, by własne szaleństwo
Karmić strawą najlepszą na ziemi i niebie -
I nad brzegiem przepaści wytańczyć dla siebie
Jeden lęk drogocenny lub niebezpieczeństwo!...

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Pantera
Ani mię zgnębią zórz krwawe zawiście,
Ni złote groźby słoneczej potęgi!
Grzbiet mój w złość słońcu czerni się plamiście
W przeciwsłoneczne, przeciwzłote pręgi!...

Gotowam słońce rozszarpać na ćwierci!
Na ziemi - ryk mój, milczenie me - w niebie...
Z nieznanych światów czaję się na ciebie
Ja - rozpląsana dookoła śmierci!

Przeciwzłocącą się - porwij w ramiona,
Bym z ciebie życia wyżarła niemoce,
Bym czuła nozdrzem ten szał, że ktoś kona
W chwili, gdy ja się słońcu przeciwzłocę!

W róże mię uwieńcz, w zmierzch winnicy prowadź,
W pałaców głębie - na marmur i kwiaty,
Gdzie win purpura i śmiechu szkarłaty
Chcąc falę życia od dna rozfalować!

Wśród dziewcząt -jedna jest tylko w żałobie,
Niepewna losu... zapatrzona w cienie...
Jej ciało - biały sen o samej sobie,
Tym snem objęta - czeka na skinienie.

Rzuć ją w mą żądzę, w puchy mego łona,
Na okamgnienie - nie na długie noce,
Bym nozdrzem czuła szał, że miłość kona
W chwili, gdy ja się słońcu przeciwzłocę!...

Ten, kto mię stworzył dla krwi i pieszczoty,
Dał mi skok zwinny, co w śmierć mię przerzuca,
Kły moje wygiął w kształt własnej tęsknoty
I własnym rykiem natężył me płuca!

On we mnie ryczy, szaleje zbłąkany
W moich żył sieci i kości gęstwinie!
Raniąc mię, sobie zadaje te rany,
Które mi w gniewu przeznaczył godzinie!

On razem ze mną hen - w dzikim ostępie
Z wiecznym się głodem w zapasach szamoce,
A ja z nim wspólnie zmorę życia tępię,
I z nim się wspólnie słońcu przeciwzłocę!

Kimkolwiek jesteś - czy Lwem niewidzialnym,
Czy wszechobecnym raczej Jaguarem -
Węszę twe tropy w błękicie upalnym
I kuszę ciała wonnego wyparem!...

Wyjdź na swe żery z jaskini lazurów!
Otom - gotowa!... śnij uczty weselne!
Chcę być radością dla twoich pazurów,
Chcę krwią upoić twe kły nieśmiertelne -

I chcę cię zdradzić, gdy przywrzesz do łona,
Pokąsać w strzępy twą wieczność, twe moce,
By chłonąć nozdrzem ten szał, że Bóg kona
W chwili, gdy ja się słońcu przeciwzłocę!

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Bajka indyjska
Sandałem wonny i brązem ciała, wjedwabiu szat, ten Jedyny
perłami w uszach dźwięczy przy tańcu i depcze kwiaty bez
winy.
Hari na łące w rozkoszy śnie
tańcząc przetańcza noce i dnie.

Drżącą zagrodą ramion otoczy kochanki pierś, krąg księżyca.
Oddechem słodszym niż kwiaty tila usta kochanki zaszczyca.
Tysiąc bajader przed nim się gnie,
kołysząc ciał swych palmowe pnie.

Bażanty w kratę złotą z niebieskim słuchają brzmień
czarofletni.
Bóg się rozpasał w kole kobiecych brzuchów, wiosennych i
letnich.
Hari na łące w rozkoszy śnie
tańcząc przetańcza noce i dnie.

Piersi wzburzone, białe z tęsknoty, wznoszą się w krąg
Jedynego.
Hari, Gowinda, Madana, Kama - oto imiona są jego.
Tysiąc bajader przed nim się gnie,
kołysząc ciał swych palmowe pnie.

Słonie podchodzą, wiankiem stanęły wśród gąszcza drzew
Wrindawany.
Wąż objął szyję skwitłej Keatki, kołysząc się zasłuchany
Hari na łące w rozkoszy śnie
tańcząc przetańcza noce i dnie.


Mnie jak malajską stokrotkę tańcem wdeptali w grunt i murawę
Mnie jak gazelę młodą spłoszyli, wpatrzoną w boga Madhawę.
Tysiąc bajader przed nim się gnie,
kołysząc ciał swych palmowe pnie.

Na sercu bóstwa, w rękach miłości, innych się krew
rozsłodycza
Snieżnozębaty nie raczył ku mnie zwrócić lotosu - oblicza
Hari na łące w rozkoszy śnie
tańcząc przetańcza noce i dnie.

Zadeptał nogą w górę wzniesioną, sklepioną w łuk na podbiciu.
ramion fontanny, oczu lotosy i usta słodkie w użyciu.
Tysiąc bajader przed nim się gnie,
kołysząc ciał swych palmowe pnie.

Wdeptał w proch ręce, srebrne piersi jak śpiew powstrzymany
i tańczy na mnie, obce całując kolana, swój taniec boga
Madany.
Hari na łące w rozkoszy śnie
tańcząc przetańcza noce i dnie.

Maria Pawlikowska - Jasnorzewska
"Świat" 1929 nr l

[kolargol]

Schadzka
Czy nie słyszysz, jak obłok porusza się senny?
Jak noc cisza pogłębia dna ciekawy strumień?
A w alejach szeleści niepokój płomienny
Księżycowych powikłań i nieporozumień...

Śpiesz się, dziewczę spragnione pieszczoty bezkresnej!
Śmierć i miłość zna tryumf umówionych godzin!
Twój kochanek cię czeka od dnia swych narodzin,
Wierny tobie współtrwogą, tęsknotą - rówieśny!

Niech twe lico dla niego zakwitnie różowiej,
Niech osłabną ramiona, białych piersi stróże!
Burza włosów upojnych marzenia mu owiej,
By miał w życiu tę jasną nie wrogą mu burzę!

Lecz nie nie mów o sobie - czemu tak nieznana?
Skąd przybywasz i dokąd odejdziesz za chwilę?
I dlaczego twe nogi tak we krwi i w pyle,
Że całować je mało od nocy do rana?

Ani jego nie pytaj, dlaczego spotkanie
Tak opóźnił? Dlaczego oczyma nie śledzi
Twych oczu? I czy kocha? Bo wszelkie pytanie
Jest wrogiem mimowolnym własnej odpowiedzi!...

Milcz i całuj! Milczeniem pieszczota się krzepi
I niezgorsze wesele tkwi w dobrej żałobie!
Wszak nie można się kochać żarliwiej i ślepiej
Jak tak właśnie: nie nie wiedząc o sobie!

Bolesław Leśmian

Drzewo przy drodze

[sainbois]

Drzewo, całe oblepione drobnym cierpkim owocem,
stoisz tuż przy tej drodze, gdzie przebiegam tak często nocą.
Piaszczyste tamtędy pociągnięte koleje,
niedaleko rozłożysta wioska bieleje.
Wartko rzeka niesie skoszone trawy i stadka gęsie i kacze...
Wydzieram się z ciała, biegnę tamtędy, obejmuję cię, znajoma jabłonko dzika,
i płaczę.

Kazimiera Iłłakowiczówna

Urocznica

[sainbois]

A jaka jest, kiedy zasypiasz?... Różowa, różowa,
jak niesłychana suknia, jak kora sosnowa,
jak małe ręce migotliwe, pieszczotliwe...
jak blade usta, nareszcie szczęśliwe...
A jaka jest w tańcu?... Jak płomyk na głowie.
A jaka - kiedy kochasz?... Tego się nie wypowie!

Kazimiera Iłłakowiczówna

Tanecznice

[sainbois]

"A czy będzie cztery, pięć, dziesięć, dwadzieścia tysięcy?"
"Będzie więcej, będzie więcej!
Mrugające oczy zasłonią, zaciemnią powietrze,
a od stopek wiewających murawy staną się bledsze,
kwiaty się połamią pod ciężarem oddechów, ciężkich od oczekiwania."
"A czy będą skrzypce grały?" "Będą grały do rozstania
jak do śmiechu, jak do łkania,
jak złotą nitką po wstążce zielonej,
jak przez słoneczne struny latający ptak czerwony...
Będą grały,
zamierały,
całowały, dotykały... całowały, dotykały."

Kazimiera Iłłakowiczówna

Miłość i obecność boża

[sainbois]

Nie wiem, czyli w szatana jestem sferze, czy pod cieniem krzyża!
Miota mną prąd dwojaki - dźwigająca fala,
która mię do miłości i do Boga zbliża,
i odpływ, co od Boga i od ciebie mię oddala,
najmilszy mój, od Boga i od ciebie mię odpycha
i zasypia... I z falą martwą razem jak płaz jestem cicha.

Jeśli boża obecność w nas jest tym, co ma nas zbawić,
jeśli jest iskrą, która nas rozpala,
jeśli jest duchem, co nami oddycha,
jak może w obecności tej chorzeć i krwawić
niedoskonały twór, dziedzictwo sprzed potopu,
miłość, ostatnie z monstrów pozostałe pod błękitem stropu.

Lecz jeśli w tępym śnie zmysłów i ducha
z zaświata jedna miłość jak źródło wybucha,
jeśli w pustce zarosłej sennością i zielskiem
ona budzi człowieka wołaniem anielskiem,
jeśli dzięki niej w głębi grubych kości i krwi gęstej zwierza
nadprzyrodzonym biciem głos boży uderza
- jak może moc ta, jakimkolwiek odezwie się echem,
być nie porywem ku świętości, ale grzechem?

Kazimiera Iłłakowiczówna

To co piekne

[kolargol]

Mak
Za chruścianym stanęła witakiem.
A boginiak już czyhał za krzakiem
Pogiął kibić, zagarnął twarz białą
I mięśniami pościskał jej ciało!
A ty śpiewaj, śpiewulo -
A ty zgaduj, zgadulo!
I mięśniami pościskał jej ciało.

Tchem się swoim do tchu jej przedostał.
Dreszczem nagłym dreszczowi jej sprosta
Sponiewierał wargami w ustroniu.
Obezdolił pieszczotą na błoniu!
A ty śpiewaj, śpiewulo
A ty zgaduj, zgadulo!
Obezdolił pieszczotą na błoniu.

I wykochał jej nogi i ręce.
I Wykochał oddechy dziewczęce.
I z chichotem odrzucił na siano
Tę dziewczynę, przez niego ospaną!
A ty śpiewaj, śpiewulo -
A ty zgaduj, zgadulo!
Tę dziewczynę, przez niego ospaną.

"Dokąd pójdę - na które cmentarze?
Jak się Bogu na oczy pokażę?
Ni mi klęknąć na grzeszne kolano.
Ni przeżegnać się dłonią zbrukaną."
A ty śpiewaj, śpiewulo -
A ty zgaduj. zgadulo!
"Ni przeżegnać się dłonią zbrukaną".

Wsponinając jego wargi ssące.
Mak czerwony zerwała na łące.
Pełna lęku i wstydu, i zmazy.
Przeżegnała się makiem trzy razy!
A ty śpiewaj, śpiewulo -
A ty zgaduj, zgadulo!
Przeżegnała się makiern trzy razy.

Rozewrzyjcie na nieba rozstaju
Wszystkie wrota do mego wyraju.
Bo ja w niebie dziewczynę mieć muszę
Tę, co makiem przeżegnała duszę!
A ty śpiewaj, śpiewulo
A ty zgaduj, zgadulo!
Tę, co makiem przeżegnała duszę.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

* * *
Dłoń zanurzasz w śnie,
W zagrobowym cieniu.
Nie znajdujesz - mnie,
Wołąsz po omieniu!

A ja - leżę tu,
Gdzie ma być nas - dwoje...
Brak mi tylko - tchu,
Oto - ciało moje...

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Tarcza
Prócz mnie - nie będziesz miał oblubienicy,
Prócz mnie - nie ujmiesz innego zwierciadła.
Byś w nim się własnej odeśnił źrenicy,
Do mosiężnego podobien widziadła!
Żadne ci dziewczę różanym brzemieniem
Kruchego ciała - ramion nie obarczy
Ni warg znikomym nie skala imieniem -
Rycerzu! wiernym pozostań swej tarczy!
Ja ci przechowam, odbite w mym łonie,
Doliny, góry, jeziora, niebiosy -
Ja wrażych mleczów pogróżki i ciosy
W spiżowe hymny dla ciebie rozdzwonię!
Twój sen lękliwy uzbroję swą chwałą.
Aby mógł śnić się bez trwogi, bez skazy!
Obronię ciebie miłością wytrwałą
Od złego ognia, od rdzawej zarazy!
Obronię ciebie od wszelkiej tęsknoty
I od uroku zatrutych strumieni -
Od burzy czarnej, szkarłatnej i złotej,
I od tej, co się po grobach zieleni!
Od niepamięci błękitnych pocisków,
Których się orły w niebie nie ustrzegą!
Od zemsty bożej, od ciebie samego
I od mych własnych ku tobie rozbłysków!

A gdy już w ciszy, pod moją obroną,
Pierś twa dojrzeje w kw^iat wielki i wonny,
Wtedy jej żadną nie kalaj osłoną
I bądź mi - nagi, i bądź mi - bezbronny!
Nie poskąp krwi swej ni serca, ni ciała
Pazurom bogów, aniołów lub sępów!
Nie wzbraniaj światu, co tęskni i pała,
Nieprzeliczonych do duszy dostępów!
Choćby cię zgrają opadły zaciężną
Wylęgłe w słońcu upiory i płazy,
Ty - pierś, śpiewowi na wieki przysiężną,
Odsłoń na ognie, na rdzawe zarazy,
Odsłoń ją nagle na wszelka tęsknotę
I na uroki zatrutych strumieni,
Na burze czarne, szkarłatne i złote,
I na tę, co się po grobach zieleni!...
Na odtrąconych ukochań powrotność,
Na różobrańczą wichury swawolę,
Na wrzaski orle, na żądze sokole
I rozszalałą istnienia samotność!

Często o tobie sny miew am mosiężne
I o tej chwili - i mojej, i twojej -
Gdy bezbronnością wyzwoleń ze zbroi,
Dosięgniesz tego, co nie jest dosiężne!
Gdy żaden odzew prawdziwy lub mylny
Nie ujdzie twojej stubramnej gościnie
I gdy świat cały, ku tobie pochylny,
W zaświecić twoim, jak w morzu, zaginie!
Gdy spłonion ku mnie zniechęcą słoneczną
I przytakując zadumie brwią ciemną,
Mnie - już spełnioną, czarownic zbyteczną -
Ciśniesz o ziemię w niepamięć nikczemną!
A ja się z jękiem u stóp twych rozpadnę
Na ognie błędne, na rdzawe zarazy,
Na dzwonnej śmierci ostatnie rozkazy
I zanieśpiewań lamenty kaskadne!
Na wszelką niemoc, na wszelką tęsknotę
I na uroki zatrutych strumieni,
Na burze czarne, szkarłatne i złote,
I na tę, co się po grobach zieleni!...
Na mchy i bluszcze, wypełzło odziemnie
Ku podeptanej mych spiżów ruinie,
l na to wszystko, co zginać ma we mnie,
I na to wszystko, co w tobie nic zginie!

Bolesław Leśmian
[prwdr. "Chimera" 1907, t. X, s. 28/30]

[kolargol]

Schadzka spóźniona
Pójdziemy śladem cienia i szelestu
Po ścieżce, która wzdłuż rosą połyska.
Popod drzewami sztywnego agrestu
Pachną na słońcu świeże kretowiska.

W powiędłych liściach, pokurczonych chłodem.
Lśnią srebrne resztki wczorajszej ulewy,
Nad zapuszczonym od dawna ogrodem
Słychać gawronów trzepoty i śpiewy.

Obok jabłoni - przypadkowa sosna
Swe igły w bladym zanurza błękicie.
O, jakże prędko przeminęła wiosna
Pozostawiając przelęknione życie!

Coraz to mocniej otulasz się w chustę,
W której pierś twoja jak w gnieździe się chowa.
Trzeba nam było rzec dawniej te słowa,
Co dzisiaj zabrzmią - spóźnione i puste!

Trzeba nam było spleść dłonie uparte
I z zamkniętymi iść w słońce oczyma!
Dzisiaj te oczy zostaną - otwarte,
Dzisiaj się warga w pół drogi zatrzyma...

Bolesław Leśmian

[kolargol]

O zmierzchu
Gdy zmierzch na oknie naszym już dosięga kwiatów,
My, w cień wspólny związani na znajomej ścianie -
Myślami do dwu rożnych odbiegamy światów,
Dłońmi zwarci w tym ziemskim, jak na pożegnanie.

Wędrówka myśli naszych, stroniących od ciała,
Każe pod grozą straty trwać w znieruchomieniu -
Dech przy tchu, skroń przy skroni, ramie przy ramieniu,
I unikać wszystkiego, co szumi lub pala...

Czuję ucho twe miękkie - zgrzane przy mym uchu,
Lecz go nie śmiem ochłodzić wilgotnych warg brzegiem,
By dreszczem nieobacznym lub pieszczot zabiegiem,
Nie skłócić nabytego od zmierzchów bezruchu.

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Dziwożona
Co sto lat tu zlata ptaszek,
Złoty ptaszek, Gregoraszek,
Puka w dąb: niech w dębu szparze
Dziwożona się pokażę!

Stuk, puk! z dziupła wypłoszona,
W świat wybiega Dziwożona,
O, już tańczy zwijanego.
Gonionego, wyrwanego.

Leśnej bajce dając wątek.
Pośród modrych tańczy łątek,
Gra jej ciepła trzcin muzyka,
O, ucieka już, już znika.

Pobiegnijmy za nią w ślady,
Na wywiady, na wybadv,
Zanim dąb się zamknie za nią,
Za tańczącą Złotopanią!

Bo ptak złoty lubi zwlekać,
Więc sto lat będziemy czekać,
Na drzwi dębu otworzone
Znów pokażą Dziwożonę.

Bolesław Leśmian
J. Balicki i S. Maykowski, Mówią wieki, cz. II, Lwów 1934

[kolargol]

Ubóstwo miłości
* * *
Rozchwiane brzozy nad rzeki błękitem
Zieleniejącym zwieszają się cieniem -
Słońce, złocistym wabiąc oddaleniem,
Wyiskrza fale rozproszonym świtem.

Trzciny szeleszczą najeżonym szczytem,
Echo mej duszy, owiane westchnieniem,
Ginie hen - w dali - pod samym sklepieniem!...
Serce drży cicho jak kwiat przed rozkwitem...

Marzę, wpół leżąc na polnej przestrzeni
Pod lazurową nicbiosów altaną,
Która się gubi w gęstwinie promieni
Jak w gęstwie bluszczów... Falą rozszeptaną
Powietrze spada na oczy i skronie,
Ach! i na serce, co w zieleni tonie...
* * *
Oko się własnym patrzeniem napawa,
Wzrok, ni to ptaszę, leci spod powieki,
By siąść na dębie, co szumi - daleki -
I na tle nieba postać swą wykrawa!

Nad widnokręgiem chmurka wisi mgława,
Ukoralona łzą słonecznej spieki.
Po morzu trawy smug się kładzie lekki,
Niby przed chwilą płynęła tu nawa...

Każdy kwiat drobny, chwiejąc się w milczeniu,
To w cień się czerni, to w blask znowu śnieży -
A na przejrzystym kwiatów podniebieniu
Olbrzymia perła rosy ciężko leży.
I jeno czasem przelotne motyle
Na szarfie słońca zawisną przez chwilę...
* * *
Zaprawne ciszą, od górskiej przełęczy
Płyną wietrzyków woniejące duchy
I jeno jakiś liść, przedwcześnie suchy,
Zadrży, migocąc kolorami tęczy.

Orkiestra szumów w takt serca mi brzęczy!
To - pszczoły pędzą strzelistymi ruchy
Na rośnych kwiatów tajemnicze puchy!
Gdy która siądzie na kwiat, rzekłbyś - klęczy...

I rozpierzchnięte po szelcstnym lanie,
W złotych futerkach kryjąc skrzydeł żagle,
Piją sok wonny. Owo - miodobranie!
Czasami jedna wzwyż pofrunie nagle
I tak w powietrzu zazłoci się właśnie,
Jak drobny płomyk złocisty, gdy gaśnie!
* * *
I naraz w oka mojego bezdrożu
Dziwnie błysnęły wędrujące pszczoły,
Jak jakieś pszczelne, złociste anioły,
W nieskończoności niknące bezdrożu!...

A kwiaty - łodzie na zieleni morzu,
Ładowne w puchów najsłodszych popioły,
Szepczą z uśmiechem i łzami na poły:
"My - łodzie, łodzie więdnące na morzu!"

Na to wietrzyki: "My - wasi żeglarze,
Wieczni tułacze w pól smętnych obszarze!"
I słońce rzecze w bezdennej otchłani,
Zbroczone strugą zranionego złota:
"A jam - tęsknota, jam - wasza tęsknota!
Złocisty sztandar w błękitnej przystani!"
* * *
I oto łąka w dal zafalowała,
Chwieją się dębów zielone bandery
I, zda się, jakieś niewidzialne stery
Głąb traw nurtują, aż drży ziemia cała!

Módl się! Godzina objawień nastała!
Tam - z krańców łąki, skąd lasów chimery
Z piersi ogromne wyrzucają szmery,
Wybiega nawa, od słońca aż biała!

A ta, co żagiel trzyma w swojej dłoni,
Ma aureolę promienną na skroni!
I łódź szelestów rozbrzmiewa się echem
I traw zielone kotłuje odmęty!
Zdyszany anioł - pędzi żagiel wzdęty!
Kwiaty się chylą pod jego oddechem...
* * *
Bieg wciąż się zwalnia... żagiel już nie dysze...
Stanęła drżąca! Na złotym pokładzie
Widzę ją! Dłonie na piersi swej kładzie
I razem z łodzią blada się kołysze!

Widzę ją - głos jej za chwilę usłyszę...
Promienie włosów wiążą się w nieładzie
W krzyże i koła i, jako w kaskadzie,
U stóp - spokojne wpływają już w ciszę...

Piersi jej glorią promienieją świętą,
Broni je tarczą zawstydzonej dłoni
I patrzy na mnie źrenicą przymkniętą,
Która spojrzenie, jak łzę marzeń, roni.
Znam cię i niechaj wola twa się czyni,
Pani serc naszych. Miłości bogini!
* * *
I wyszła z łodzi - łódź osierocona,
Jak pierś, gdy dusza nagle ją odleci,
Cicha, bezduszna spoczęła wśród kwieci,
Cicha, bezduszna i tęskna... a ona

Od żaglowania różowe ramiona
Wplotła w warkocza pozłociste sieci
I szła, i nagle, jak ptak, co nie leci,
Tuż się koło mnie wstrzymała - zjawiona!

I tak tu stała - blada i okuta
W złote kajdany własnego warkocza!
Serce mi drżało i była minuta
Dziwna, tajemna, straszna i urocza,
Gdym ujrzał, pełen słodkiego zdumienia,
Ze ona w oczach moich się przemienia!
* * *
I coraz inne postacie przybiera
Tych wszystkich, którem ukochał na wieki,
Widzę ich piersi, usta i powieki,
Każda z nich, milcząc, ożywa - umiera,

Każda z nich inne ramiona rozwiera,
Każda inaczej patrzy w świt daleki,
Innymi łzami - falą innej rzeki -
Ku brzegom wspomnień uderza i wzbiera!

Każda mi niesie nowe pieszczot czary,
Nowe rozkosze i nowe nadzieje!
I tak przechodzą te anielskie mary,
A każda jeno przez chwilę istnieje.
I znika - razem smętna i weselna...
Sama bogini trwa, bo - nieśmiertelna!
* * *
Więc ją chwyciłem w szalone objęcia,
Więc spróbowałem warg jej swymi wargi,
Więc jej szeptałem tęsknoty i skargi,
I wszystkie serca mojego zaklęcia!

Jak ten, co czuje dreszcze wniebowzięcia,
Tak jam wyczuwał tych pieszczot zatargi,
Gdy od warg moich odrywała wargi,
By znów je oddać przez włosów opięcia!

Aż wpółomdlała, rozkoszą zatruta,
Znicruchomiona, bo uściskiem skuta,
Piersi mi boskim paliła oddechem!
"Mój ty - śmiertelny!" szeptała z uśmiechem
I tak pieściła, aż mi piersi zbroja
Pękła, i wołam: "Nieśmiertelna moja!"
* * *
A ona, moim więziona ramieniem,
Coraz innymi kształtami rozkwita,
Coraz to innym wzrok mój ogniem świta
I coraz innym pieszczę ją imieniem!

I wiem, że nie jest prochem albo cieniem
Ta pierś jej zmienna, wargą mą zdobyta!
Dłoń ma co chwila w roztęsknieniu chwyta
Jej dłoń wciąż innym ozdobną pierścieniem!

Tak tulę mary, zaledwie uchwytne,
Całuję ciała znikome, ogniste
I oczy czarne, to znowu błękitne,
I włosy czarne, to znowu złociste!
Tu - marzeń moich, snów moich ostoja!
"Mój ty śmiertelny!"
"Nieśmiertelna moja!"
* * *
I nagle, tętniąc krwią, widzialną w skroni,
Jako wąż z krzaków, z ramion mych wypadła
Wyprostowana, ponura, wybladta,
Cała w warkocza złocistej ustroni!

Koło niej blaski fruwają po błoni
I różnobarwne motyli widziadła,
Nad nią - niebiosów błękitne zwierciadła
I chmur obrazy w ich błękitnej toni!

"Pragnęłam - rzekła - spowiedzią wzajemną
Rozjaśnić dusze, zanim w bólu posną -
A od twych pieszczot aż w oczach mi ciemno,
A od twych szcptań aż w sercu mi głośno!
Nędzniejsza jestem od własnego cienia!"
(Tak mówiąc, w oczach moich wciąż się zmienia!)
* * *
"O! płyń na marzeń rozognionej fali
I szukaj słodkiej bachantck nagości!
Nic naszej piersi bogowie nic dali,
Ach! nic nie dali prócz tylko miłości!

A tej miłości - tej perle jedynej,
Co ma zastąpić wszystkich snów klejnoty,
Nic już nie dano z niebieskiej krainy,
Ach! nic nie dano prócz tylko pieszczoty!

Więc ty, gdy staniesz u miłości proga,
Nimfo serc ludzkich, mów: "0tom - uboga!"
I ty, przed miłą gdy zginasz kolanu,
Mów jej, strwożony bezmiarem tęsknoty:
"Niebo chcę posiąść! Lecz nic mi nie dano,
Ach! nic nie dano prócz tylko - pieszczoty!"
* * *
"Otom - uboga, ścigana męczeństwem,
Ubóstwo moje - najcięższym jest grzechem,
Jest - dusz cierpieniem, kochanków przekleństwem
I rozczarowań bezowocnym śmiechem!

Otom jest zmienna jak wąż ideału,
Co gryząc serce, z piersi się wymyka!
I otom wieczna jako skrzydła szału,
Goniące marę błędnego ognika!

Kochaj mię! Całuj, jak grzesznik wyklęty,
Zjawioną szatę bóstw nic istniejących!
Kochaj nic tylko szałów mych odmęty,
Burze mych zjawień i pieszczot gorących,
Nie tylko ramion splecione powoje,
Lecz zmienność moją i odejście moje!"
* * *
"Odchodzę... w słońcu wieczór się czerwieni.
Odchodzę... łąka w stronę zórz się chyli,
Fi[j]olct drży już na końcach promieni,
Gniazd szuka stado bezdomnych motyli.

Odchodzę - za mną pójdzie serc tęsknota,
Załamująca dłonie swe urocze,
I pójdzie mara rozczarowań złota,
Cierniami czesząc skrwawione warkocze!

I sen twój blady, i sen twój skrzydlaty,
Co płynie w górę i w pierś Boga wnika
Jak anielskiego hymn modlitewnika,
' Sen twój przez jary, strumienie i kwiaty
Też pójdzie za mną, za ócz mych skinieniem,
Jak motyl wierny za słońca promieniem!"
* * *
I wnet umilkła - a łódź, jak pantera,
Skoczyła ku niej w nurt zielonej rzeki
I na grzbiet wzięła, by nieść w kraj daleki!
I westchnął żagiel... Zorza z chmur wyziera -

A ona ks

[kolargol]

Poranek
Kto na Święta Zielone, dal kusząc, rwie kwiaty -
Mówią o nim: "Deszcz zrywa!" - że niby to właśnie
W ślad za kwiatem - wszemrany w pijanych wód baśnie
Deszcz nadbiegnie - wesoły, kropliście skrzydlaty!

Miedzą w zieleń idziemy. Najskrytszym źdźbłem dłoni
Wzywaj się w kwiat, oślepły od słońca i rosy!
Deszcz zrywamy! Pod wierzbą przykucnął wiatr bosy!
Ciszom, spadłym z zaświatów, do ucha świerszcz dzwoni!

W trawie - świateł, wznak ległych, czujne próżnowanie...
Deszcz zrywamy! Dość westchnąć, a śpiew się już słyszy!
Spójrz w obłoków różowe w niebie pączkowanie,
Gdy ich ruchom - barw zmiana, niechcąc, towarzyszy...

My dwoje - iluż dalom stąd widni i światom!
Któryż z rzędu nam błękit uderza do głowy?
Zrywamy deszcz! Idź wolniej i śnij się tym kwiatom...
Deszcz zrywamy! O, dłuż ,się, poranku czerwcowy!

Bolesław Leśmian

[kolargol]

Park w śniegu
Przytłoczon śniegiem i miesiącem,
Park srebrno kwitnie na obszarze,
Aleje idą w świetle drżącem,
Jak marmurowe korytarze,
Szlaki na białym śnią postaniu,
W wiecznym błąkają się rozstaniu!...

Jak czarodziejskiej rzeki dno,
Park głębin swych rozwiera świat!
Po drzewach błyski pną się, pną,
Srebrząc zmarzniętej rosy grad!
Na ziemi cień - stubarwny cień,
A na księżycu - biały dzień!

Śród drzew ustronia puste wiszą,
Jak jakie wyspy powietrzane.
Gniazda bez ptaków się kołyszą,
Zsypując bladą śniegów pianę,
A pustych ławek szereg długi
Stoi, wiązany w blasków smugi!

Zda się, za chwilę świt zapłonie
I pusty ogród się zaludni,
Zaszumią gniazda i ustronie,
A każdy kąt, jak most, zadudni,
Z hałasem, śmiechem poprzez wrota
Szatanów ciżba wpadnie złota!

Lecz głucho w krąg - i mrok, i chłód,
Milczący blask i niemy czar.
Nie skrzypnie rdza odwiecznych wrót,
Nie zagrzmi śmiech wesołych mar;
Na ziemi cień, stubarwny cień,
A na księżycu biały dzień.

Bolesław Leśmian
"Nasz Kraj" 1907, t. III, z. 15

[kolargol]

moje zaduszki
wyprowadzam królów szeregi
mają szaty zorzanozłote
ja nad falą ładogi oniegi
zluite szaty fałduję młotem

przeznaczenie to moje umarli
wam krokami pożarów grać
aiunie wzywać na grobów darni
słów muzyką ku wam je gnać

a w tym kraju inaczej świta
łuski wodne u kryp się łamią
gwiazdę bladą przez kraty widać
glosy fabryk ramią i kłamią

o piwiarnio w której się budzę
obnażane konary lip
ci pijani ubodzy ludzie
dorożkarska szkapa u szyb

wolno kładę na kartach rękę
trudno śpiewać śpiewaniem pisać
zziębli z torów zbierają węgiel
węgiel brudzi listopad liszaj

lepię tęcze na rudej darni
królów gonię na złoty bieg
to co stworzę wesprzyjcie zmarli
może przetrwa i nas i brzeg

Józef Czechowicz

[kolargol]

narzeczona
wszedł na fale tucznik jutrzni pięść wparł w głąb
ściakal długo zlotą strugą migotał w łuskach
w ciemnym złocie liśćmi ociekł jak strugą dąb
w ciemnym świcie wichru wyoie i pustka

a cóżeście to tak wodę zmącili
czemu kuźnia pod dębami nie dzwoni
noc zesuwa się niebieska jak kilim
w czarnym krzyku gniazd wronich

wychodziły białe chaty na ług
jeszcze stoi wielka rosa na ziołach
wyjdźże młoda przestąp próg
spojrzyj w ranek malowany
spojrzyj bystro dokoła

ukochany
nie wołaj
mam na oczach marę senną piękniejszą

a cóżeście to tak dymy rozwiedli
że w ainosd tej nie widać wsii cdiej
świtam rankiem słońce sunie spod jedlin
jak twarz moja zuchwałe

ustawiały się rzędem ploty
chochołami róż kołysał zły wiatr
wyjdźże młoda na jehianne zaloty
spojrzyj chłopak u ściany
ozarnooki czeka swat

ukochany
me zaloty
sen tęskliwy mara której nie znasz

Józef Czechowicz

[kolargol]

ta chwila
ręko smagła otwórz okno dnia z podwórka utocz
i nalało się jak w dzbanek soku godzina zimnych
oddech gęstwin równomierny deszczu tupot
przyspiew rynny

to jest w kuchni dom na pradze niedaleko remiz
tramwajami co za ozarwień ulice się dławią
a zły odblask bije zorzą po kamieniach
i doszoz i doazcz i doazoz i doszcz i deszcz

oczy patrzcie senna topiflł szyby w siwym dreszczu
tęczy szabla kropel magia chmur ciężkie delfiny
upadają na twarz ziemi cieniem wieszczym
srebrnym hymnem
srebrnym hymnom doszcz i daszoz i doszcz i deszcz

Józef Czechowicz

[kolargol]

toruń
tu tyle lip gubiących kwiat
taki zapachów odmęt
wieże w księżyou srebrne pochodnie
na kościołach podobnych do tratw
odptywa miasto pod niebem z ciemnego szkła
popychają je strzały na czarnych tarczach zegarów

cisza i mgła
i obłok także płynący do nocnych jarów

falują gotyckich okien szramy
które odbłysk na kratach rozgwieżdża
suną ceglane mury bramy
jedna schyliła się nawet jak maszt
w bramach Wisła na przestrzał

brzeszczot to srebrem chłodny

rzuciła go po ciepłym dniu
otarłszy ostrze o zmierzch i o ruń
rzuciła go wiosenna noc pogodna
sobie do nóg
pod toruń

Józef Czechowicz

[kolargol]

Knajpa
Tłumnie mijały się auta
cętkowane kręgami lamp
wracano z rautu

Nagie ramiona w bransoletach pochylały się nad brukiem
równolegle poziomo i w ukos
z gestów dam
wynikało że chcą spędzić wieczór w gabinetach
pić wesoło i długo

Błysła zabawa

Nie było gwiazd
nic wiadomo było czy noc już schodzi
w czterech jedwabnych ścianach nie ma ulic miast
nikt nic przechodził

Głosy w pijaństwie gasły głaskały się coraz dalej
smukły pan całował ażurowe pantofelki
jedna para tańczyła
spadała komenda pij nalej
z ust panienki w sukience lila
gulgotały nad kieliszkami butelki

Nagle zaczęły się przesuwać kąty gabinetu
żeby nie upaść musieli usiąść
czarne nocne okno błądziło ze ściany na ścianę
kwadraty posadzki goniły za daleką metą
wydęte banie portier wirowały nad stołów oceanem

Usiedli usnęli
gabinet jak wagon pomknął ku świtowi
głowy pijane odrzucili w tył
żyły im nabrzmiewały krwią i alkoholem
a z niemocy tych głów z gorączki żył
realizuje się fantom-Golem

Byłby może zmiażdżył tę gromadę
ale oto
w liryce dalekiego tanga
zaczął warczeć codzienny motor
zmieniło się niebo blade
w jaskrawy prześwietlisty hangar

Józef Czechowicz

[kolargol]

wąwozy czasu
siedemnastego maja o siódmej godzinie
złoty wieczór się kładzie na siwym lublinie
lampy na smukłych słupach biją jak wodotryski
płynące złotem szemra o zachodzie okna
ulic klingi placów regularne dyski
futra skwerów zlał blask tego ognia
tak w śródmieściu się pali dzień dogasający
inaczej tu o milę od murów
za sitowiem zapada słońce
jak ciężka szala wagi na której zmierzch urósł

czas
wieczność czasu
szare wąwozy czasu
czas

ścieka w kroplach urasta otchłanie zapełnia
wieje chaosem rzeczy co są lecz się topią
w obłokach oiapłych noc dzień przepadły zupełnie
półbrzask jedynie wisi mętny szary popiół
obrazy marcoussisa pionin sen kruk sztandar
świeca morze pociski przyjaciółki ukłon
katalog róg ulicy pieśń mej matki żandarm
wszystko hurgoce w chmurach mgieł sztywnych jak sukno
krzyczący wir wybuchem znienacka uderza
wir niepokoju powstał może z przeczytanych książek
zagmatwał strugę czasu spruł ją wskroś i przeżarł
szczelinę wydrażył

przez ręka wiru smagła uczyniony wytom
widać jak w teleskopie gwiazdę to co było

z daleka namiot cyrku z bliska transatlantyk
zasłonił nieba niebieski fajans
od ryku osypały się urwisk żółte kanty
mastodont stąpa zagniewany
rozpycha wieczór skórę tak wieczorem chłodzi

nagle zwinęły się liście paprotne po gajach
zaszumiały piana
to nic to ta chwila odchodzi

w chmurnej szczelinie inna sprzed tysiącoleci
pyłem drobnym jak petit na szpaltę nadleci

wiatr nurt zgrzebny dymem odurza
gwiezdny jakże piękny jest ognisk purpurowy żużel
za obozem kołysały się wzgórza
grzbietami wielkich wołów
drewniane niezdarne łamały szuwar koła
i tu chaos mosiężne ręce miecze karki
naszyjniki z krzemieni oczy w ogniu jarkin.
oto burza postaci w skórach i kożuchach
stosy rozbijające płomieniami łun nów

aż znowu zaszumiało w szumach pólbrzask bucha
pochłania miękka paszcza obłoku tłum hunnów
potem się w nowych światłach powoli rozchyla
) jak balon nad miastem niedawna tkwi chwila

muł w rzekach kolczastego drutu
wśród bomb ginących twarze
zluszczyl je ból jak belki łuszczy płomień w pożarze
ziemia i pułki butów
dnie stojące na płytkich okopach
mitraliez kaszle i świsty
na ogniach nocny popas
niebo ogniste
miasto mdlejące przestrzeń która rzyęi
armaty rozpalone rwące się z uwięzi
w ogniach nicość
nagle odmęt białawy zawrzał w glos zanucił
jeslesmy pod lublinem który zorzą plunie
dzień dzisiejszy powrócił
powrócił jak syn marnotrawny
ucałujmy jego skronie

bo gdaic spojrzeć jak dawniej
budynki w oddalaniu lśniące
a tu o milę od murów
za trzciną i sitowiem zagubią sic słońce
jak ciężka szala wdgi na której zmierzch uróst

czas
wieczność czasu
szare wąwozy czasu
czas

wizje nie nasycają są zawiłym haftem
czy z tego alfabetu co będzie odczytam
po cóż czytać i tak wiem chyba to jest prawdą
pytania odpowiedzą brzmią jak odpowiedzi pytań

Józef Czechowicz

[kolargol]

Modlitwa żałobna
że pod kwiatami nie ma dna
to wiemy wiemy
gdy spłynie zórz ogniowa kra
wszyscy uśniemy
będzie się toczył wielki grom
z niebiańskich lewad
na młodość pól na cichy dom
w mosiężnych gniewach
świat nieistnienia skryje nas
wodnistą chustą
zamilknie czas potłucze czas
owale luster

Póki się sączy trwania mus
przez godzin upływ
niech się nie stanie by ból rósł
wiążąc nas w supły
chcemy śpiewania gwiazd i raf
lasów pachnących bukiem
świergotu rybitw tnących staw
i dzwonów co jak bukiet
chcemy światłości muzyk twych
dźwięków topieli

jeść da nam takt pić da nam rytm
i da się uweselić

którego wzywam tak rzadko Panie bolesny
skryty w firmamentu konchach
nim przyjdzie noc ostatnia
od żywota pustego bez muzyki bez pieśni
chroń nas.

Józef Czechowicz

[kolargol]

wigilia
kolędo czarujesz a łowisz jak niewód
a rośruBsz jed liczny a żywiczny bór
jak nadaiśmy cackom i świeczkom i drzewu
co z gęstwin przybyło w zieleni piór
lulajże Jezuniu lulajże lulaj
a ty go Matuniu w płaczu utulaj
królowie i święci w kamiennych portalach
czuwają noc każe natężyć słuch
muzyką syknęło z wysoka i z dala
zachrzęścil jak perły pierwszy ruch

lulajże Jezuniu

widziadło śnieżycy wyszydza to świszczę
dłoń trędowatą raniące o głóg
Wiesz w łunie wigilii śpiewają chórmistrzc
krzewino zaiste zrodait się bóg
lulajże Jezuniu lulajże lulaj
ty nigdy nie będziesz chodził o kulach

ach ślepi ach głodni nakryci gu/etą
po bramach śpią ludzlie centurie chór
im sianem stajenki jest asfalt i beton
z ciał niożna ułożyć piękny wzór
lulajże człowieku lulajże lulaj
ulubione pieścidełko samotności

Józef Czechowicz

[kolargol]

ze wsi
tych kijanek tych praczek u potoczka
kujawiak kujawiaozok
siwe oczko śpij
bura burza od boru
i jak bór dudni piorun
rzucili na wodę zlocisty kij

pogryzł deazicz widnofcręgi niedobry pies
w glinie zburzył krople rude
mokra wťe& wieczna wSe§
tafcie dno zielonego świata

znad wisien ozeresien zmyło blękit
spij dziecko niazabudok
no śpij

w okno patrzysz a po cóż
to znasz
niepogoda na uwroaiu opłakała trawkę

mam ja za obrazom grający kij
mam ja ligawkę

kujawiak kujawiaczuk
w muzyce śpij

Józef Czechowicz

[kolargol]

Dawno już ucichł
Dawno już ucichł
złoty kogucik

i królik biały kwiatów nie depcze.
Ogromna Wisła
pod niebo wyszła,
z gwiazdami szepcze...

Gliniany konik
wszedl na wazonik,

by się spokojnie zdrzemnąć do świtu.
Synku maluśki,
do twej poduszki
i ty się przytul...

Józef Czechowicz

[kolargol]

Eros i Psyche
na morzach nocy odpływ szumi pianą
jak w szkło w pustkę srelirnawą przenika poranek
chce wydobyć z topieli dom moi miasto wzgórza
słaby l bardzo szary próżno skrzydła trudzi
mimo ze świt z mórz nocy świat się nie wynurza

z zorzy bez horyzontu głosy dwojga ludzi

słowa toczcie się do me)
powiedzcie znowu

serce myśl
miłuję

wracajcie jego słowa wonne
hzepnijcie mu ode mnie to samo
miłuję

jedno to jest od wieków
głód zagłada l ty
jedno to jest od wieków
głód zagłada l ty

wiatr wieje z siwej nicości
świt nieznany ma zimny oddech
aleś ty jak woda rzeźwiąca
a my razem |ak miecz i dłoń

płaczę
miłość smutek wspólne to drzewo
jak chmura i grzmot
pod ręką czuję twe serce
smuci się równie

oczy ci łzami zaszły
wargi drżą tak skrzydła złamane trzepocą
to ból nie smutek

nie myśl
bo może dlatego płaczę
żeś nic widział nigdy moich łez

nie słuchaj serca
bo może goniłem ku tobie z prędkości miłowania
zmęczyło się

zapomnij o przeszłych i przyszłych
opuść błyskawice szalone
cóż że gwiazdę na której się unosimy
niebo uroni wkrótce

zapomnienie to ty
ty jesteś przy mnie
więc nie czeka mnie nic i nie żegna przede mną ni za mną
ty wieczność
głębiej szerzej
niż sądzisz

jcsteś sprzed sił
które czas wydarły z łona bogów
mocna

miłuję
miłuję

na morzach nocy odpływ szumi pianą
jak w szkło w pustkę srebrnawą przenika poranek
szarość stoi na lądach beznadziejną ścianą
ziemia drży chce otrząsnąć się z tej tępej krzywdy
po coś słuchał człowieku
rozmowa dwojga zgasła w konstelacjach sekund
mogłoby nic być jej nigdy

Józef Czechowicz

[kolargol]

Kościół Świętej Trójcy na Zamku
Jeszcze po dniu gorącym wr&tbi mur nie ostygł;
blanki ten blady wieczór bodą jak osty,
a za wieżą zamkową, w kościoła oknie na płask,
błysnął wodą stojącą księzyca błahk.

W ciemnym wnętrzu jest smugą białawego szkliwa.
Nie wiadomo, jak taka barwa się nazywa.
Chodzi, chodzi w ciemnościach
ruchomy światła korytarz,
jakby noc palcom srebrnym wodziła niebieska
po gotyckich luków smuklosoi,
po freskach.

Dziecko tak palcem wodzi po książce, gdy czyta.
Tu skały malowane są tronem Dziewicy,
gdzie indziej zaś podwójny Chrystus ciemnolicy
w dwa kielichy odmierza wino.

Święci z pustelni, Mario surowa,
kwiaty kapiące z wnęk odrzwi, nisz,
archaniele, pancerzem jasny - o czym w promieniu śnisz?
Jakie apokalipsy śnią się smokom, orłom?

Żadna trąba nie woła.

Księżyc palce swe cofa w mroku kościoła.

Za szybą migoce Orion.

Józef Czechowicz

[kolargol]

żal
głowę która siwieje a świeci jak swiecznik
kiedy srebrne pasemka wiatrów przefruwają
niosę po dnach uliczek
jaskółki nadrzeczne
świergocą to mało idźże

tak chodzie tak oglądać sceny sny festyny
roztrzaskane szybki synagog
płomień połyskujący grube statków liny
płomień miłości
nagość

tak wysłuchiwać ryku głodnych ludów
a to jest inny glos niż ludzi głodnych płacz

zniża slię wieczór Świata teR'o
nozdrza wietrzą czerwony udój
z potopu gorącego
zapytamy się wzajem ktoś zacz

rozmnnożony cudownie na wszystkich nas
będę strzelał do siebie i marł wielokrotnie
ja gdym z pługiem do bruzdy przywarł
ja przy foliałach jurysta
zakrztuszony wołaniem gaz
ja śpiąca pośród jaskrów
i dziecko w żywej pochodni
i bombą trafiony w stallach
i powieszony podpalacz
ja czarny krzyżyk na listach

o żniwa żniwa huku i blasków
czy zdąży kręta rzeka z braterskiej krwi odrdzdwiec
nim się kolumny stolic znów podźwigną nudę mną
nadleci wtedy jaskółek zamieć
swiśnie u głowy skrzydło poprzez ptasią ciemność
idźże idź dalej

Józef Czechowicz

[kolargol]

dawniej
szły lipy
gubiły kwiat
mały byłam żaglem łez nakryty
ale to się chyba nie zmieści
w rymami szytej
opowieści

szły liipy
gubiły kwiat
uśnij nuciły sprzętów skrzypy
bębenek mój drewniany koń
w globusie zaklęty świat

nocą bezsenną naprzeciw łóżka
poruszało się duże okno wędrowało
zapadała się w otchłań poduszka
wichr porywał leżące olało

wszyscy spali nie spały lęhi
z lustra wynurzały się suche jak patyk
hyczały maleńki rnaleńfci
będziesz jak ojciec w KiZputalu wariatów

nic można było budzić mamy
żeby powiedzieć to straszne
dobre lipy chodzą pod domom
sypia kwiatami
jeśli zasypią przerażenie zasnę

tak z głowa żaglem łez nakryta
płynąłem ciężko do świtu
a świt otwierał mi oczy

kwitł świat
cóż mi globus konik bębenek malowany
oto słońce świeci na tapczany
świeci matka siostra i brat

Józef Czechowicz

[kolargol]

ja karabin
zapomniałem piękny sierpniu od wczoraj
jak drzwi kina otworzyła się ta pora

mur spękany nad tapczanem rozkwitł srebrnie
znowu głowa będzie gwiazdą niepotrzebnie

artylerio z betonowych łożysk ryknij
dosyć zmierzchów fałszowanych i jutrzni

cedzi stówo bardzo mądre dzień zwykły
w muszlę uszu których ja znów jestem uczniem

słodko wiersze w cieczy cisz tych się wazą
jak trzmiel czarny w tunelowym garażu

tylko taki czas odmienny chciałbym poznać
w którym ludu karabinom będę z wiosną

Józef Czechowicz

[kolargol]

dzisiaj verdun
samochody planety świecące deszcz stał ukosem
przechodnie w melonikach melonik czarny owoc
cienie rzeczy ulica czarniejszym mruczały głosem
tylko tramwaj uparciuch błyskał na drucie różowo

nad jezdnią latarnie wisiały mleczne obłoki
wieczór a mleczne obłoki lecz wyżej było ciemno
kanciaste bryły kamienic w żałobie mroku po kim
a dach zupełnie jak balon w górę gdzieś zemknął

no powiedz czy nie spokojne ciche miasteczko stolica
a przecież na trotuarze nowy świat trzydzieści dwa
moknę na deszczu marząc jak podchmielony policjant
samotny w tłumie ja

zlikwidowano wojnę spętano paktów powrozem
na próano ba my wciąż na froncie bijemy się
patosom dział świszczących bomb grozą
jestem wciąż na pustyniach verdun

deszcz na asfalt światło na krzyk warszawy
.uczy miana na kolumnę ogłoszeń bo ona z chlebem
od wewnątrz czuje mózg wojenną czerwoną prawdę
rozumiesz
cóż po chlebie kiedy nie smarowany niebem

Józef Czechowicz

[kolargol]

Hymn
Szumiąca
chorągwi czarnych armią
łopotem ogni
śpiewem

chwytasz znienacka za gardło
serce roztrącasz
zimnym zalewem

żyjemy błądzimy
kołują na zegarach godziny
za nikogo chyba
płacze późną jesienią
szyba

do kogo się śmieje maj z wierzbiny
mówiący słowo kwiatowe
wieczornym cieniom

kiedy ptak znad bystrzycy ulatuje wzwyż
ziemia cała spada ciężką kroplą
ścieżki pokrywa zieloność
drogi się kładą na krzyż

woda ucicha za groblą
biegną do swoich wnętrz puszyste knieje
i malejące kształty domostw
ty jedna olbrzymiejesz

złoty na czole nocy
nabrzmiewa znak twej mocy
żyła piorunu
potężnymi stopami wychodzi z mroku
drżeniem napełniający
ciemną zatoką
falujący
grom
wielbi cię siła człowieczej giiny
śmierci
winna bez winy

ginąc na lądach
w powietrzu płonąc
jak zorze
niespodziewane
przywaleni w kopalniach gruzu kolanem
śpiewamy

głodem żelazem wybuchami
ogniem i gazem
tobie grożąca
tobie nieunikniona
królowo nocnego słońca
nienasycona.

Józef Czechowicz

[kolargol]

Front
Ludzle w białycn domacn mówią to pole chwały
w nledziele chodzą do kościoła il na białe procesje
ulicami czystymi w słońcu przebiega pies biały
w białym kwitnącym parku Zakochana czyta poezje

Ale tutaj nie ma wcale białości
w szarej ziemi rowy pdnc brudnych żołnierzy
dym siny i różowy proechodzi do nas przez rzekę
nie białe żółte są kości
armatniego ataku ognisty prąd
na niebie nieustannie leży
to front
to zstąpienie do piekieł

Odcinek 212 l wzgórze 105
we dnie szturmy l strzały
a w nocy przaz dym przedzierają się reflektory
po drutach kolczastych biegają błyski żywe jak rtęć
wszystko ma wtedy inne kolory

Gdy cieho zbłąkana kula wsiiźnie się w białe czoło
znienacka zrobi się biało (nawet na froncie)
biała niedziela biały park piesek biały
zatańczą wkoło

Pole chwały

Józef Czechowicz

[kolargol]

Koniec rewolucji
Marszczyła się ceglasta woda
przygnębiały ją domy ceglaste
żeglowała czarna lodź niepogoda
nad miastem

Dudnił deszcz o deseczki i deszozulhi
na dziedzińcach tartaków zaśmieconych wilgotną trociną
na niebie było ciemno chmurno jak w zaułku
za niebem było sino

Mokro biły pomokłe sztandary
dymy zataczały się na bruku
spitym mglastorudawym pożarem
gIędaH z parkanów gruby druk

Z dalekiej drogi mlask btota
salwy drą zmierzch koło koszar
a przedmieściem
przesuwało się już w piosence gawrosza
w nieustannych mitraliez terkotach

Józef Czechowicz

[kolargol]

przez kresy
monotonnie koń głowę unosi
grzywa spływa raz po raz rytmem
koła koła
zioła

terkocąc senne półżycie
drożyna leśną łąkowa
dołom dołem
polem

nad wieczorem o rżyska zawadza
księżyc ciemny czerwony
wołam
złoty kołacz

nic nie ma nawet snu tylko kół skrzyp
mgtawa noc jawa rozlewna
wołani kołacz zloty
wołam koła dołem polem kołacz złoty

Józef Czechowicz

[kolargol]

światło po południu
stań w zatoce posłuchaj woda śpiewa
pierś marynarza wypukła jest jak i morze samo
ponad masztów pionami za chmur szarą bramą
słońce złotym sztandarem powiewa

no a barbi zrozumiawszy tan sygnał
kołyszą chudymi rej ramionami
i ja wiem otulił się snów maligną
dnia lazurowy kamień

tragarz pasiasty jak bąk fajkę pali
stóp ciemnych mu dotyka zwinięte skrzydło fali
cień leje się na bulwar fioletem i ciszą
tylko dźwigi portowe jak suchotnik dyszą
tylko gwiżdże ton malarz na boku fregaty
zawieszony malując liter smutne kwiaty
tylko ty mocną rękę zwijając jak linę
przeciągasz się dziwaczną rzucasz w lazur linię

strzeż się

drogi strzeliste i ostre jak promień
echem dzwonią z dalekości
żagli trójkąty strome
ciche są jak pościg

strzeż się
słuchaj zatoki

popołudnie w światłach nie śpi
w lenistwie tak słonecznym idą czyjeś kroki
strzeż się
tajemnicze a rześkie

Józef Czechowicz

[kolargol]

przedświt
pół globu wypływa spod nocnych gwiezdności
śpiący już ręce unoszą a zasiani są gęsto jak sieć
przedświt schodzii łagodnie ma moc uspokoić uprościć
lecz zginie gdy się w niebo wleje płonąca miedź
północ sączyła udrękę cóż z tego zabłysła woda
można choć konno uciec uciec wydłuż niskich wierzb
tu koń tu na wprost drogą pachnie jesienna uroda
zaranna rosa liże po rękach jak zwierz

jest wybawienie kupcy cieśle prorocy złodzieje
patrzeć młodo
widnokrąg ugnie się niby rzemień
zanim rozdnieje strzemię

powietrze rwiesz to pęd ro pęd u czoła wiatr i wiatr
u pięt promienie wierzb unosi wiatr i wiatrem koń
w czerwony pęd w niebieski pęd w zliolony pęd
ha w wodospadach pagórków tętent lotnej pogoni
najbliżsi nienawistni na koniach smolistych i rydzych

chcesz czy nie chcesz zaliczonyś do nich
widzisz
w świtaniu pałającym przewala się tłum jeźdźców
a oddalając się rosną
o klęsko
dno

zawrzały jednocześnie noc północ świt i wieczór
droga strumień wierzbiny burzą się wirują grzmią
a konie jak urastają gniotąc ogromem jasień
w potwornych obłoków leju znikasz i ty i oni i wszystko

i nie wiadomo gdzie się
ozwaia trąbka żołnierska
grając opadłym z wierzb listkom

Józef Czechowicz

[kolargol]

obłoki
obłoki przyjaciele pastuszego świtania
nad wioską biały wionięć u strzech i kalenic
umilknij mokre niebo dosyć modrego grania

obłoki nam ukażą galop i uciszenie
obłoki silą dźwiga spoza namiotów jodeł
bór obalają rdzawy ku wodzie bruzdy szklącej
biją jak cichy werbel powracającoj roty
obłoki czeremchowe chłodne płynne i rącze
obilofei srebmy łopuch na firmamaentów dunaju
chłoną się drą i dzielą i rosną w zakosach
te kamienie bez wagi skądś z fruwających krajów
czy może tuman pyłu po niewidzialnych wozach
obłoki ujrzeć z góry to ujrzeć niw rozłogi
świat z białymi dziurami niby książka we śnie
oazy się iuepofaoiją wtedy szukają drogi
bo oczy plam nie lubią ślepoty ani pleśni

jest droga pod olbrzymim niebem nisko na którym
obłoki obłoki obtobi drogą idzie staruszka tobołek
niesie w ręce ciemnej spracowanej

Józef Czechowicz

[kolargol]

nic więcej
niepokój z ognia
siwobiały wodospad
rozwiane włosy matki
gdy je rzesze rozcięły na poi
smutek wlatuje przez okna
dośnić dospać
dosięgnąć katedr ostatnim
obrotem kół

jak tło mozaiki spękana
ręka na trzonie łopaty
moja może być zbrodnia
i dobry dar
Janku Joanno anna
szepcze jesienny badyl
skądże to w oczach wilgotnych
rudy żar

tak naznaczyło mnie signum
tonąc widzę w odmęcie
widzę kto dni me ciosa
z bólu i cyfr

niczego nie rozstrzygną
stupy płomienne w rzędzie
kładą się
jest kosa
będzie wichr

Józef Czechowicz

[kolargol]

Przemiany
Żyjesz i jesteś meteorem
lata całe tętni ciepła krew
rytmy wystukuje maleńki w piersiach motorek
od mózgu biegnie do ręki drucik nie nerw

Jak na mechanizm przystało
myśli masz ryte w metalu
krążą po dziwnych kółkach (nigdy nie wyjdą z tych kółek)
jesteś system mechanicznie doskonały
i nagle się coś zepsuło

Oto płaczesz
po kątach trudno znaleźć przeszły tydzień
linie proste falują - zamiast kwadratów romby
w każdym głosie słychać w całym bezwstydzie
Ostatecznego Dnia trąby

Otworzyły się oczy niebieskie
widzą razem witrynę sklepową i Sąd
przenika się nawzajem tłum - archanioły i ludzie
chmurne morze faluje przez ląd
ulicami skroś tramwaje w poprzek
suną mgliste rydwany
pod mostami różowe błyskawice choć grudzień

Otworzyły się oczy niebieskie
widzisz siebie-marynarza w Azji
a zarazem 3-letniego 5-letniego chłopca
na warszawskim podwórku
i siebie przed maturą w gimnazjum
namnożyło się tych postaci stoją ogromnym tłumem
a wszystko to ty
nie możesz tego objąć szlifowanym w żelazie rozumem

Myśli proste falują światy zaćmiewa wichura
gdzie wiatr dmie - gasną latarnie
trąba w ciemności ponura
i wołasz
WŁADYKO PRZYGARNIJ

Otóż i jesteś umarły
w mechanizmie poruszają się kółka ale nie te
przez zepsucie się małej sprężynki
spadłeś piękny meteorze
na zupełnie inną planetę

Józef Czechowicz

[kolargol]

w boju
przez mokre oka sieci horyzont
padało są chmury i obłoki szrapneli
po ulewie dzień świeci ryzo
burzy podjudza zblakłą zieleń

młodziku a tobie żal że wsparty o koło jaszcza
chorąży zamknął powieki
książka o to jest złote widmo zbłąkanym w bitwie u rzeki
każdy ją strzał zaprzepaszcza

młodziku widzisz bój ale tak jakoś płasko
strzelają broczą biegną krzyczą
pocisków ptactwo
nad okolicą

w grzmocie bliskiej baterii opada za liściem liść
na hełmy na niski okop
kto piosnki nuci po cichu odgania o śmierci mysi
to ważne gdy spotka się ją oko w oko

nie myśleć jezu nie myśleć
a dobrze to utonie
w przypominaniu wizyj które się nie wyśniły

pierwsza pod białym portykiem pałacu pałac plonie
dziewczęta w nimbach zarzynają łabędzia srebrem pity

druga skrzypce świergocą ze strun czterech do słońca
wysnuwa się jasność w nitkach samogłos je potrąca
muzyka parzy pod sercem jak kula

w trzeciej wizji mocarze stanęli na planetach
stanęli globy w krzepkie ujęli ręce

rzucił planetą on zamierzyła się i kobieta
przez chmurę
otchłań pociskiem spruła

spłosz wizje wypłyń z tej przędzy
uważaj odstrzał przelot granat uderza tuż
i oddudnilo w gruncie i ziemia nagle w górę
płomienie klaszczą w powietrzu pionowymi deskami z róż

i już nic więcej

Józef Czechowicz

[kolargol]

pod dworcem głównym w warszawie
z okien bryzgało blaskiem
królował w niklach bufet
biły pod sufit płaska
fontanny kwiatów kruche

są tam firanki płyną
dają tło cieniom sytych
czy to nocną godziną
czy szronowym przedświtem

alkoholu symfonie
fugi jarzyn i mięsa
ciszej grajcie w agonii
żywy głód nie wałęsa

jeden głód kaszle szczeka
drugi głód palce łamie
na cóż trzeci głód czeka
drżąc we wnęce przy bramie

wielookie zaroste
Twarze głodów człowieczych
to są biedne księżyce
spusfaiszałych wszechrzeczy

dyszą kaszlają w runo
wytartego szalika
mówić wam przez nie runą
mocne twierdze jerycha.

Józef Czechowicz

[kolargol]

Wieniawa
Ciemniej
Pagóry, zagaje, podłęża
nie sypią się wiankami na oczy.
Ciemniej
Z nieb czeluści otwartej na ścieżaj
bieg na ciche niedźwiedzie nocy.

Nad ulicami, rzędem,
czarne, kosmate,
będą się tarzać po domach do chwili,
gdy księżyc wybuchnie zza chmur, jak krater,
świat ku światłu przechyli.

Blachy dachów dudnią bębnom.
W dół, w górę, nierówno się kładzie
perłowy lampas:
w prostopadłej gromadzie
przedmieścia lampy.

Przeciw niedźwiedziom to mało!
Gną się, kucają domki, zajazdy, bóżnice
pod mroku cichego łapą.
Ach, trzasnęłyby niskie pułapy -
ale już zajaśniało.

Pejzaż. Wieniiawa z księżycem.

Józef Czechowicz

[kolargol]

Bajka o miłości
Z myślenia długich godzin, wypatrzeń zachwytnych,
Z dławiących piersi, tęsknych spoglądań po niebie,
Moja wielka się miłość zrodziła do ciebie,
Jak lotna mgła eteru w przestrzeniach błękitnych.

Nic jeszcze nie wiedzących pożądań zadatkiem
Na oczy rozkochane w powietrzu się kładła,
Rzucając srebrny tuman na wodne zwierciadła,
Z tajemnych leśnych gęstwin patrząca ukradkiem.

Płynęła lekka, senna, rozlana po ciszach,
Płacząca, smutna, tęskna, zaklęta we grzmotach,
Jak bajka wciąż się rwąca w wieczornych chichotach,
Jak światło, co w klasztornych przyczaja się niszach.

Piastunka snów i marzeń, majaczeń na jawie,
Świetlików świętojańskich zielone miriady -
Cyt! Słyszę! Ponad wodą przechodzi cień blady,
I coś się poruszyło i żyje coś w trawie.

Nie miała żadnych kształtów, kolorów i woni,
I kędy się zwróciłem, widziałem ją wszędzie,
Jak srebrne babie lato w powietrzu rozprzędzie,
Jak wieczór chodzi lasem, na łące w dzień dzwoni.

Jak nocą po księżycu na ziemię się zsuwa
I srebrny warkocz poświat nad skały rozplata,
Jak w młynach bezrobotnych jękliwie kołata
I razem z tajemnicą mnie także wykuwa.

Zacząłem do niej tęsknić i chciałem ją zdradnie
wieczorem zadumanym lub nocą świetlistą
W ramiona obolałe od tęsknot wziąć czystą
I tulić, aż z niej rosa jak perły opadnie.

Aż trawa się rozsrebrzy perłami drogiemi
I księżyc jej pod głowę podścielę się drżący,
I nic nie mówiąc, wszystko opowiem tęskniący
O wszystkim, co mi dziwne się zdało na ziemi.

I miałem oczy we mgłach i małej pasterce,
Co łąką idącemu zaśmiała się płocha,
Rzuciłem kwiat, spojrzałem jak człowiek, co kocha,
I miłość zabłąkaną przyjąłem w me serce.

To była ona właśnie! W tej jednej zaklęta,
Tej jednej ufająca, że wszystko mi zdradzi,
I odtąd szedłem za nią, gdy rankiem prowadzi
Na dawne moje łąki - srebrzyste jagnięta.

I nawet nie wiedziałem, że oczy ma piwne,
Ze idzie od jej włosów gorącość dusząca,
2e kiedy wiatr o białą koszulę jej trąca,
Potrąca odslonione jej piersi oliwne.

I byłem dziwnie cichy radością spokojną,
Wierzący, żem ją posiadł z tajemnic skradzioną,
I lilie raz przyniósłszy, nazwałem ją żoną,
I woń poczułem w głowie od kwiatów upojną.

A moja się pasterka zaśmiała srebrzyście
I w wodzie z lekka maczać poczęła swe stopy,
Aż woda jak zaklęta sypnęła ukropy-
1 z wierzby na tę wodę rozsuły się liście.

Tak całą moją wiedzę ujrzałem znów kłamną
I zamęt dzikich myśli rozpętał się we mnie,
Wiec padłem w trawy płacząc, zdradzony nikczemnie,
Przez miłość, co jak złodziej, powlokła się za mną.

Ze nic nie chciałem więcej, niż tylko powrócić
Jedynej mojej prawdy odbicie na świecie,
I lilie postawiłem na stole w bukiecie,
A rankiem, gdym je poczuł - kazałem wyrzucić.

A nocą wiatr potrącił firanki przy oknie,
I deszcz uderzył w szyby i cicho zadzwonił:
Wiem teraz, że z firanką i pierś jej odsłonił,
I czułem, że nad stawem usiadła i moknie,

Ze czeka i wygląda przez oczy mnie piwne
I śmieje się do wody jak deszcze cichutko,
Więc w deszcz i w wiatr, i w burzę porwałem ją łódką -
Drgające, rozszalałe stworzenie oliwne.

Na brzeg rzuciłem nagą, we włosy zwikłaną,
Krwawiącą moje wargi krwią bioder i łona,
I świt mnie od niej zabrał. Leżała zmęczona,
Bezmyślnie zapatrzona w pogodę rozlaną.

Z płynącej szarym niebem różowej zórz wstęgi,
Gdy ptaki obudzone poczęły świergotać,
Jak cisza, która smutek przychodzi omotać,
Tajona wstała radość mej młodej potęgi.

I nowa moja wiedza o szczęściu zgubionym
Tajemnic mi odkryła zaklęcia nieznane,
Rozśmialem się, dziewuchy ujrzawszy rumiane,
Pachnące czarnym chlebem i sianem skoszonym.

Tak wszystko mi w te) chwili przestało być tajne,
I wszystkie odróżniałem - kolory i wonie,
Wsłuchany w głos ze stajni, gdzie rżały me konie,
Pieniące się radością na siano zwyczajne,

Powietrzem upojony, rozśmiany do słońca,
Wtulony w miękkie trawy z cichutkiej muzyki,
Zielonych, polnych świerszczów łowiłem ton dziki
Miłości bez pamięci, początku i końca.

Aż tamtą znów poczułem godzinę zazdrosną,
Znużony zimnym wiatrem i żarem kochania,
Ze jest mi jak mgławica, co wszystko przesłania,
Jak tuman, co znad stawu podnosi się wiosną.

I w własnych mych ogrodach począłem się gubić,
Oparem opętany, co zmącił mi duszę,
Poczułem, że na nowo odnaleźć ją muszę,
By żywą jak tę pierwszą marzoną poślubić.

Jak pierwszą, rozpryśniętą w tysiącznych przebłyskach,
Rozlaną po eterach, pierzchliwą i lotną,
I świat mi się tą jedną wydawał stokrotną
Czującą się we wszystkich miłości nazwiskach.

Więc serce mi poczęło zalewać się łzami
I jakąś mi nie znaną Hardzieją dziecięcą,
Żem w dłoniach twarz ukrywał, gdy koła się kręcą
Po stawie, co jak skarga się rozlał przed nami.

Aż oczy jej poczęły też łzami zachodzić,
I czułem, że ją dusza wypięknia i niesie
Ku rękom mym tęskniącym, jak echo co w lesie
Powraca tam, skąd wyszło, by piękniej się zrodzić.

poczułem, że mi ręce położy na skronie,
przystanie środkiem ścieżki i spojrzy się smutnie,
I powie coś tak cicho, jak kiedy o lutnię
Potrąci róża, schnąca w jesiennym wazonie,

Nadeszła. Popołudnia cichością jesienna,
Gdy krwawe jarzębiny poczęły z drzew spadać,
Spojrzała w moje oczy, nie chcąca nic gadać,
I wtenczas zobaczyłem, że była brzemienna.

Do ust mych przycisnąłem czerwone jej wargi,
Aż włosy spadły z ramion, pachnące jabłkami,
A jam z jej oczu drogich wypijał ze łzami.
Jej smutek, co mi mądrość powrócił bez skargi.

I odtąd chodzi cicha po moim ogrodzie,
Błękitne karmi łątki lub stanie przy stawie,
I długo, milcząc, patrzy, jak pasą się pawie,
Jak jesień liść pożółkły rozrzuca po wodzie.

Więc ledwie dojrzę szatę z oddali błękitną -
A cichość mi skroś serce przepływa jak strumień
Tajemnic odgadnionych i wielkich zrozumień,
Tych rzek, co w kwiatach płyną i kwiaty z nich kwitną,

I wiem, że ty nią jesteś, jak byłaś tęsknotą
Powietrzną, lotną falą, nie znaną z nazwiska,
I jabłek czuję zapach, gdy drżąca i bliska
Do ust się moich tulisz z dziecinną pieszczotą.

Jan Lechoń

[kolargol]

Żegnając się z matką
Jak do Ciebie będę pisał
pochylony nad sobą w żalu.
Serce chłodne świeci jak kryształ
i choć wczoraj się z Tobą rozstałem,
jak Ci słowo do dłoni podam
badający uparcie ciemność,
skoro mówisz: lekka jest młodość
chociaż ognia bukiet nad ziemia,
skoro mówisz: ciąłem człowieczym
trzeba schodzić nisko, najniżej,
bo radosna w locie tym wieczność
jest kołyska zrodzona na krzyżu.
Jak Ci sercem odpowiem jak źródłem
wykuty głosem śpiewnym,
kiedy tłum przerażonych jaskółek
niosą po ręce lewej,
jak mych ust niewyczutych graniem
mam zawołać bohaterski i bliski,
gdy po mej ręce prawej
drży ojczyzny pogięta kołyska
i piosenka wieczorna leży
jak owocu zniszczone grono,
dalej niebo, dom mój i księżyc
opuszczony jak Ty i młodość.

Tadeusz Gajcy

[kolargol]

W leśniczówce
Tu, gdzie się gwiazdy zbiegły
w taką kapelę dużą,
domek z czerwonej cegly
rumieni się na wzgórzu:
to leśniczówka Pranie
nasze jesienne mieszkanie.

Chmiel na rogach jelenich
usechł już i się sypie;
w szybach tyle jesieni,
w jesieni tyle skrzypiec,
a w skrzypcach, bylr tknięte,
lament gada z lamentem.

Za oknem las i pole
las - rozmowa sosnowa;
minął dzień i na stole
stoi lampa naftowa,
gadatliwa promienna
jak ze stołu Szopena.

W nocy tu tyle nuceń
i śpiewań, aż do rana.
Księżyc w srebrnej peruce
gra jak Bach na organach
i płynie koncert wielki
przez dęby i przez świerki -
to leśniczówka Pranie:
nocne koncertowanie.

Chodzi wiatr nad jeziorem
znów zaświecamy lampy;
o, leśniczówko Pranie:
lamp lśnienie, migotanie
księżyc na każdej ścianie,
nocne muzykowanie.

Gwiazdy jak śnieg się sypią,
do leśniczówki wchodzą
każdą okienną szybą,
każdą wrześniową nocą,
w twoim małym lusterku
noc świeci gwiazdą wielką.

Konstanty Ildefons Gałczyński
Wrzesień 1952

[kolargol]

A ja tobie bajki opowiadam
A ja tobie bajki opowiadam,
szeptów moich słuchasz bardzo rada.
Lśnień dodaję twym oczom i włosom,
jesteś cała jak srebrny posąg,
a ja biję przed tobą pokłony,
zakochany, zazdrosny, spragniny,
i nazywam ciebie srebrną nocą,
srebrną różą z ręki zwisającą.
Loki twoje mrok barwi na modro
i spokojna jest twoja mądrość.

Konstanty Ildefons Gałczyński
1953

[kolargol]

Bajka o drewnianej głowie
Na Nowym Świecie, w świetle latarni,
leżała głowa w antykwarni,

możze dziwoląg etnograficzny,
a może przyrząd do sztuk magicznych,

zewnątrz toczona, wewnątrz drążona,
głowa-curiosum, fikcja szalona,

w każdym bądź razie zwyczajne drewno,
drewno, drewno. Na pewno.

Że lubię rzeczy wyjątkowe,
nabyłem ową drewnianą głowę,

niosę~ do domu, rozwijam papier,
a żona patrzy i łza jej kapie,

w końcu monolog: "Och, moje złoto,
po coś to kupił, na co ci toto?

Ja mam wydatki: i to, i owo,
a ty do domu nagle z tą głową.

O biedna jestem ja, losu pastwa,
jak ty co zrobisz - same dziwactwa;

gdy patrzę na nie, ból mnie przeszywa,
zabierz tę głowę, dość mam tych dziwactw".

(Monolog rośnie, słowo do słowa,
a między nami drewniana głowa.)

Żeby więc nieco błysnąć dialogiem,
tak się odzywam: "Prawdą a Bogiem,

to mną kierował rozsądek zdrowy,
wnet pojmiesz sekret drewnianej głowy".

I żeby dowód poszedł za słowem,
lekko nadziewam głowę na głowę.

Wchodzi kolega (z drewnianą głową),
co dawniej patrzył na mnie surowo.

Widząc, że też mam drewnianą kulę,
zaczyna do mnie przemawiać czule,

mówi: "Mój kotku!" Siedzi do rana.
Drewniana głowa. Głowa drewniana.

Nazajutrz o mej drewnianej głowie
Wieść się roznosi jak ryki krowie,

chwalą w południe, wieczór i rano
drewniane głowy głowę drewnianą,

kariera rośnie, szacunek wzrasta,
jestem na ustach całego miasta,

duch mnie nie męczy apollinowy.
mam święty spokój. Z powodu głowy.

Niech żywe głowy budują, a ja
tylko oceniam, tylko zagajam,

tutaj postoję, tam się powiercę,
tu coś uzgodnię, tam coś zatwierdzę,

rozkoszny dzionek strzela jak z bicza.
O, głowo moja! o, tajemnicza!

którą znalazłem gdzieś w antykwarni?
Na Nowym Świecie? W świetle latarni?

Czysty przypadek. I cóż wy na to?
Jestem szczęśliwym biurokratą.

Konstanty Ildefons Gałczyński
1951

[kolargol]

Bajka o słowikach
"Były takie sobie zarośla
nad brzegiem takiej sobie rzeki,
w rzece żyły raki i ślimaki w muszlach,
a w zaroślach,

w zaroślach mieszkały słowiki;
kilka prawdziwych z pierza i z mięsa,
reszta z tektury,
tak!

"No, cóż, tektura także swój sens ma
- jak wyraził się pewien rak -
z tym zastrzeżeniem, proszę ja kogo,
że tektury śpiewać nie mogą."

I rzeczywiście: Nocka za nocką,
gdy miękko, a energicznie
jaśmin perfumo-
wał noc szopenowską,
słowiki śpiewały ślicznie,
lecz te z tektury ni be, ni me,
Tviec pyszne były i złe.

W dodatku czasem z majowej chmury,
folgując potrzebie swej,
deszcz spadał
i wtedy

w słowikach z tektury
rozklejał się jakiś klej,

dzioby im odpadały i nóżki też -
o, podły, śmieszny deszcz!
tyle z niego, że sika; każdy przyzna,
że sikanie to intelektualna płycizna,
dżdżyste to jakieś takie, pluszcze i szumi cości -
jedna z tych przyrodniczych idiotyczności.

Lecz prawdziwe słowiki były innego zdania.
Nawet w grad nie przerywały śpiewania.

I tak mijały noce, przemijały deszcze,
wiatr mruczał w murawach i w darniach -
zaś słowiki z tektury były zawsze pierwsze,
gdy księżyc wypłacał honoraria.

Księżyc pytał się, za co - niby, za jakie pieśni,
a słowiki z tektury:
"Ba!

my śpiewać nie umiemy. Lecz geniusze jesteśmy".
"Jak, przepraszam?"
"Geniusze."
"Ahaa."

Konstanty Ildefons Gałczyński
1951

[kolargol]

Dzika róża
Za Dzikiej Róży zapachem idź
na zawsze upojony wśród dróg -
będzie clę wiódł jak czarodziejski flet
i będziesz szedł, i będziesz szedł,
aż zobaczysz furtkę i próg.

Dla Dzikiej Róży najcięższe znieś
i dla niej nawiewaj modre sny.
Jeszcze trochę. Jeszcze parę zbóż.
I te olchy. Widzisz. I już -
będzie: wieczór, gwiazdy i łzy.

O Dzikiej Róży droga śpiewa pieśń
i śmieje się, złoty znacząc ślad.
Dzika Różo! Świecisz przez mrok.
Dzika Różo! Słyszysz mój krok?
Idę - twój zakochany wiatr.

Konstanty Ildefons Gałczyński
Obóz Altengrabow, 1943

[kolargol]

A cup of tea

Zbombardowanym, bezdomnym, rannym...
Któż nad wami zapłacze? Nie John i nie MAry
Ni też Percy lub Wiliam, Nie Gladys, nie Sybil,
W zimnie zahartowani i twardzi jak mewy,
Lecz smutna krakowianka, rodem spod Wawelu,
Z kraju, gdzie bujnie płakać uczyły nas brzozy,
Raszki w parkach i Chopinm i czeremchy sypkie,
Z kraju wielkiej kultury łez, z kraju rzewności...

Filiżanką herbaty wznosząc Wasze zdrowie,
Służę Wam moim żalem - czym kraj mój bogaty!

Maria Pawlikowska - Jasnorzewska

[kolargol]

Księżyc
Rzucony dla łaknących
Na pusty nieba step,
Księżyca bochen leży,
okrągły, srebrny chleb

Zazdrośnie lunatycy
Patrzą spod drżących rzęs,
Jak każda noc ukradkiem
Odgryza z niego kęs

Lecz nim go nów pomnoży
Ponad snem wsi i miast,
Zostaje głodomorom
Dwanaście koszów gwiazd.

Leopold Staff

[kolargol]

Alfabet morza
Tęskniąc za ziemią fala głosi swe rozpacze
Surm i trąb wrzawą, skrzypiec żalami i fletu,
Szumi, szemrze, szeleści, szepcze, łka i płacze,
Jęczy, wzdycha wszystkimi dźwięki alfabetu.

Aż gdy na śmierć znużona przewlekłą rozłąką,
W objęciach lądu wreszcie omdlała przylega,
Kona wzdłuż brzegu długą pian srebrnych koronką,
Pisząc w piasku: omega, omega, omega.

Leopold Staff

[kolargol]

A gdy przyszedł
A gdy przyszedł już nareszcie jako prawda, nie jak sen,
podścieliła mu pod nogi swoich włosów zwiewny len,
przytuliła jego głowę do swej piersi, do swych rąk,
by pragnienia nie znał lęku, by czekania nie znał mąk,
Wszystkie róże swych ogrodów, gdy dla niego w szczęściu rwie,
on porzuca ją na zawsze - bo jej nie mógł wołać w śnie.

Maria Pawlikowska - Jasnorzewska

[kolargol]

* * *
Ach, to nie było warte
by sny tym karmić uparte

by stawiać duszę na kartę
ach to nie było warte.

Ach, to nie było warte
by nosić łzy nie otarte

i by mieć serce wydarte
to wcale nie było warte...

Maria Pawlikowska - Jasnorzewska

[kolargol]

Barwy
Oto jest fiolet - drzewa cień idący żwirem,
fiolet łączący miłość czerwieni z szafirem. -
Tam brzóz różowa kora i zieleń wesoła,
a w jej ruchliwej sukni nieb błękitne koła.
A we mnie biało, biało, cicho, jesnostajnie -
bo noszę w sobie wszystkich barw skupioną tajnię. -
O jakże się w białości mojej bieli męczę -
chcę barwą być - a któż mnie rozbije na tęczę?

Maria Pawlikowska - Jasnorzewska

[kolargol]

Ballada
Lilie o żółte lilie w krwawnikowe cienie -
mówi młoda księżniczka o włosach w pierścienie -
wraca ten co mą duszę skuł kiedyś w cierpienie
i pytam się was lilie w krwawnikowe cienie
co się stanie gdy wejdzie pod zamku sklepienie
czy kwitnących lip jasność śćmi welon tęsknicy
a piękny rycerz Nemrod o zielonym piórze
wypatrzy prawdę smętną w mej trwożnej źrenicy
i rzuciwszy mi do nóg dostane dziś róże
odjedzie precz za lasy w spuszczonej przyłbicy?
Odrzekły: co zgasło już się nie rozżarzy
i smutek nie zawiśnie w lip szumiącym kole
nie rozstąpim się w wietrze na kształt wirydarzy
przed rumakiem rycerza puszczonym na wolę -
bo się nigdy sen jeden raz wtóry nie marzy

Maria Pawlikowska - Jasnorzewska

[kolargol]

Blue sky...
Także się wdzięczy nieba dzisiaj bławat!
Jakby chciał oczy i serca przebłagać;
Jakby zaprzeczał, że w jego przestworach
Ludzi na ludzi szerzy się obława...

Maria Pawlikowska - Jasnorzewska

Niechby ta jedna nić

[sainbois]

Kiedy trzeba będzie iść
w daleką ciemność,
niechby ta jedna nić
została ze mnie.
Niech oderwie się cała reszta
i spadnie w przepaść
- to jedno niech trwa na wieczność
dźwięczne, choć ślepe.
Bo tym co za życia żyło
żywe najbardziej
- nieśmiertelna za grobem miłość
nie pogardzi.

Kazimiera Iłłakowiczówna

Cudowny kołacz

[sainbois]

Zabrała się duszyczka z ziemi bezdrożnej,
zostawiła klejnoty, odzienie różne...
Uniosła się leciutka, wesoła jak jaskółka,
zostawiła suknie, stroje przyjaciółkom:
tej najmniej miłej - perły i diamenty,
tej średniej, kochanej - domy i okręty,
a tej trzeciej, najwierniejszej - kołacz napoczęty.
Pierwsza się przyodziała jak królowa,
druga liczy, rachuje, nigdy nie gotowa...
...A ta trzecia, tamtym nierówna,
przekonała się, że ten kołacz - cudowny.
Już od rana kawał sobie ukraje,
roześmiana cała w oknie staje.
Cała okolica zadziwiona,
patrzą, leci ptactwo z każdej strony,
lecą gile, kraski, kuropatwy...
A ta trzecia, innym nierówna,
łamie, kruszy, dzieli kołacz cudowny.

Kazimiera Iłłakowiczówna

W pierścieniu

[sainbois]

Anioł i ptak zwinęły skrzydła pod głową,
studnia i księżyc szepcą ściszoną mową,
siłą nasycone najświętszą
nieruchomieje wnętrze.
Jak dziwnie kłaść się spać bez płaczu,
w pierścieniu, co nas, sennych, otacza,
i wiedzieć, że podobnych zasypiań bez liku
pełna jest nieśmiertelność, która nas przenika.

Kazimiera Iłłakowiczówna

Cudo

[sainbois]

Przynieśli ją na liściu, położyli do klatki, za pręty,
nie wiedzieli, co jej dać, i dali jej masła, i miodu, i mięty,
i wsunęli wróblęce gniazdeczko,
żeby miała łóżeczko,
i trochę wody w krysztale,
tak mało - że nie było jej widac wcale.

A ona wstała rano, podeszła do tej solniczki,
żeby umyć oczy, stopy i policzki...
I śpiewała, włosem trzepotała,
o wielkie srebrne lustro wołała;
tłukła się o pręty, wyglądała przez dziurki
i wołała o nożyczki, żeby przyciąć pazurki,
o świecidełka z pudełka,
żeby przystroić skrzydełka!
Nikt jej nie słyszał,
tylko ją szelest liści zza okna uciszał.

Kazimiera Iłłakowiczówna

Drugie przyjście

[sainbois]

Kołując coraz to szerszą spiralą,
Sokół przestaje szukać sokolnika;
Wszystko w rozpadzie, w odśrodkowym wirze;
Czysta anarchia szaleje nad światem,
Wzdyma się fala mętna od krwi, wszędzie wokół
Zatapiając obrzędy dawnej niewinności;
Najlepsi tracą wszelką wiarę, a w najgorszych
Kipi żarliwa i porywcza moc.

Tak, objawienie jakieś się przybliża;
Tak, Drugie Przyjście chyba się przybliża.
Drugie Przyjście! Zaledwie wyrzekłem te słowa,
Ogromny obraz rodem ze "Spiritus Mundi"
Wzrok mój poraża: gdzieś w piaskach pustyni
Kształt o lwim cielsku i człowieczej głowie,
Z okiem jak słońce pustym, bezlitosnym,
Dźwiga powolne łapy, a wokoło krążą
Pustynnych ptaków rozdrażnione cienie.
Znów mrok zapada; lecz teraz już wiem,
Że dwadzieścia stuleci kamiennego snu
Rozkołysała w koszmar dziecinna kolebka -
I cóż za bestia, której czas wreszcie powraca,
Pełznie w stronę Betlejem, by tam się narodzić?

William Butler Yeats

* * *

[sainbois]

Nie pomoże nic - ani zęby zacięte, ni zaciśnięte pięści...
Jedna Matka Boska wie o moim nieszczęściu:
zebrała wszystkie skargi w połę błękitnego płaszcza
i w niebo poszła jak światłości rzeka
po miłosierdzie Boże. A ja Nią czekam.

Kazimiera Iłłakowiczówna

Z nurtem

[sainbois]

Kołysze mnie wieczność ramionami,
z szklanym chrzęstem dzień powszedni się łamie,
lecą w skrach małe znajome przedmioty
skruszałe, zwietrzałe, przepalone na złoto.
Zmienione sposobem magicznym
mijają czarne smutki niby sny prześliczne,
leje się gorzkie wino, ścieka grzech ognistymi łzami...
Dłoń świetlistą, bezważką, kładzie mi Wieczność na ramię.
Po chrzęstliwych, kolorowych szczątkach
prowadzi mnie, tłumaczy wszystko od początku:
odrabia stracone dnie,
prostuje garbate wspomnienia
i odnajduje, i opromienia
mnie - tobie i ciebie - mnie.

Kazimiera Iłłakowiczówna

Maria i Marta

[sainbois]

Maria i Marta

[sainbois]

Jak Marta gorycz piłam powszedniego dnia,
a tyś słodycz Marii wraz z jej duszą miał.
Nie przerabiałam świata na kroplisty miód,
a tyś każdą jagodę w czas jej własny zgniótł
i zbierałeś kolory i kształty miłośnie,
gdy mnie gnał głód gwałtowny i zdobywczy pośpiech.

Chodziłeś gładką drogą pod jasnym błękitem,
mnie słońce tliło tylko gwiazdą niedosytów,
i miesiąc - czy kulisty, czy podwójnorożny -
był mi jak wróg nad głową, głupi, ale możny.

Otwartymi ramiony zapraszałeś miłość,
lecz jam szczęście umiała zdobyć tylko siłą,
i miłość, która truje, i żar, co kaleczy,
nosiłam w chorym sercu na kształt wielu mieczy.

Kazimiera Iłłakowiczówna

To co piekne

[kolargol]

B-moll
Wieje między aleje wiatr listopadowy,
Zawiewa śnieg, co zimnem do głębi przenika,
Ach! ileż mi to razy już przyszło do głowy,
Ze to jest właśnie polska prawdziwa muzyka.

I czuję was jak wczoraj, o powiewy wiatru,
Widzę płomień czerwony i trójnóg ozdobny,
I słyszę jak z balkonu Wielkiego Teatru
Orkiestra gra powoli polski marsz żałobny.

I jego ton ostatni przypominam sobie.
Ten akord przeraźliwy, co chwilę wyraża,
Gdy wszyscy się powoli rozchodzą z cmentarza
I tylko jeden człowiek zostaje przy grobie.

Jan Lechoń

[kolargol]

Aria z kurantem
Smutek taki mnie chwycił, że zda się, aż skomli,
Ani przed kim się żalić, kto wie, kiedy minie.
Gdybyż to było można usiąść przy kominie
I czytać sobie stare wiersze Syrokomli!

I marzyć, jakbyś pocztą wędrował podróżna.
O owych lasach, rzekach, tych dworach, tym zdroju,
I myśleć, że są wszyscy w przyleglym pokoju,
Od których ciągle listów wyglądasz na próżno.

Cóż znajdę, jeśli wyjdę takiego wieczoru?
Tu wszyscy obcy i każdy gdzieś śpieszy.
Ach żadna mnie muzyka dziś nie pocieszy,
Chyba "Aria z kurantem" ze "Strasznego Dworu".

Jan Lechoń

[kolargol]

Bajka warszawska
Wczoraj nocą (wszystko ściśle
Z najlepszego źródła wiem)
Szedł jegomość przez Powiśle
Za Starego Miasta tłem.

W meloniku, kurtka krótka,
Wśród nadbrzeżnych zniknął traw.
Wzrok zamglony, siwa bródka:
Krótko mówiąc: Poldzio Staff.

Senna Wisła nagle drgnęła,
I w księźycu, z srebrnych wód
Cudna panna wypłynęła
Z rybią łuską koło ud.

I szepnęła: "Mój chłopczyku,
Nic się nie bój! Daj mi dłoń!
Tak jak stoisz, w meloniku
Pójdź gdzie mieszkam, w Wisły toń.

"Co się wahasz? Nikt cię nie zji,
Znasz mnie przecież z twoich snów.
Pogadamy o poezji,
I do miasta wrócisz znów.

"Pomarzymy o przeszłości,
Co pod gruzem miasta śpi.
Nie mam, widzisz, znajomości
Wśród tych ludzi z nowych dni".

Chlupnął Poldzio, i spod fali
Wyjrzał tylko jego nos.
Po czym całą noc gadali
Zaplatani w nimfy włos.

A nad ranem, gdy świt ściera
Mroki z sennych nieba lic,
Poldzio znów był u Fukiera
Suchy jakby nigdy nic.

Jan Lechoń

[kolargol]

Biografia
Z mych marzeń nie spełnionych, z me) dumy dziecięcej,
Z leź wylanych ukradkiem, o których nikt nie wie,
Ze wszystkiego, com kochał - zostanie nie więcej
Niż imię, scyzorykiem wyryte na drzewie.

Więc czegom nie powiedział - niech będzie ukryte,
Mych listów i pamiątek niech płonie stos cały!
I tylko jeszcze wytnę me serce przebite
I przy moim imieniu - twoje inicjały.

Jan Lechoń
"Wiadomości" 1955 nr 46

[kolargol]

Co noc, gdy już nas nuda
bezbrzeżna ogarnia
Co noc, gdy już nas nuda bezbrzeżna ogarnia,
Gdy czczość jałową w myśli, w sercu pustkę mamy,
Wypluwa nas na miasto knajpa lub kawiarnia
I błądzimy bez celu po zamknięciu bramy.

A potem: łomotanie czasem półgodzinne,
Nim wreszcie stróż zaspany obudzić się raczy,
I myśl: zabłądzić w końcu przed drzwi jakieś inne,
Co prowadzą do "Lepiej" lub choćby "Inaczej".

Jan Lechoń

[kolargol]

Fioretti
Słyszę oto na ścieżce skrzyp piasku i szyszek,
Ktoś skrada się po cichu i furtkę odmyka.
Wyjrzałem i co widzę? To święty Franciszek
Zdjął sandały i boso wchodzi do kurnika.

Darmo trzepot radosny uciszyć się stara:
Już kogut bije w skrzydła i pieśń swą zaczyna.
I słyszę głos: "O bracie, ty co od zegara
Wiesz lepiej i na pewno, która jest godzina".

Jan Lechoń
"Wiadomości" 1955 nr 46

[kolargol]

Duch na seansie
Oto firanka u okna się słania,
Komety wlokąc za sobą liliowe.
On idzie. Księżyc znad czoła odgania,
Co seledynem oblewa mu głowę,
Nieme z ust naszych biorący pytania,
Wieczystych tęsknot podźwięki echowe.
Na płaszczu jego gwiazd srebrnych tysiące,
Przystanął. Z płaszcza otrząsa je drżące.

Znieruchomieliśmy wtenczas słuchacze
Mów pięknobrzmiących i dysput wygodnych,
Bo się nam zdało, że oto już płacze
Harfa, co wężów usypia głód głodnych,
Ze oto trąbią na trąbach trębacze,
Szwedów gotowi gnać z Rusi precz, szkodnych.
Woń się fijołków rozlała po sali -
On stał. A myśmy na Słowo czekali.

Spirytystyczne pogasły wnet krzyże,
I sznur rąk opadł z stolika bezradnie.
Łowimy uchem, jak serca nam niże
Na bicz korali krwawiący, jak zdradnie
Wszystkie zamilkło porusza w nas spiże
I ból prawdziwy niemocy w nie kładnie,
Jak się w nas samych z nas samych zaśmiewa,
Tłukąc nam w serce - poezji ulewa.

Więceśmy w pierwszej tej chwili myśleli,
Ze widmo pragnie obudzić w nas - siebie,
Ze on nam wstąpi do duszy - Anhelli,
Płaczący, milcząc, na matki pogrzebie,
Że ból na tysiąc nas w Polsce rozdzieli,
Duchem rosnących w Ojczyzny potrzebie,
I z naszych wątpień nam ołtarz postawi,
Przez klucz strzeżony swych - z wierszy - żurawi.

I tak poczęło w nas męką coś gadać,
Ofiarną chustą z Chrystusa odbiciem,
Gdy z jego płaszcza jął tysiąc gwiazd spadać,
W doniczkach kwiatów rodzący się życiem.
Kłosy porosły z ziarn których chleb zjadać
Będziem a które nawożą się gniciem,
I Balladyny z nich malin rósł dzbanek,
Które ma żywy zjeść wieczór kochanek.

Drzwi biblioteki żelazem okute
Pchnął cicho, wchodząc do ciemnej izdebki,
I książki począł przerzucać: zatrute
I te, od których szedł w naród duch krzepki,
I te żołnierskie, pisane na nutę
Bojowej w polu Moskala zaczepki,
I wszystkie książki przepalał rękami,
Uśmiechem strojny - stojący przed nami.

Oto nad szablą zawisnął na ścianie
Księcia Józefa konterfekt sczerniały -
Ku niemu idzie! Ma w oczach kochanie,
Żar niewygasły pochodni, zapały,
I kiedy w gardle się zrywa nam łkanie
Żołnierskich pieśni - drze portret w kawały
I w onych pieśni przepada nam jęku,
Czującym pęki kwitnących ziół w ręku.

Patrzajcie! Patrzcie! Skroś okno odpływa,
Na rydwan siada ciągniony przez pawie,
Aloes koła mu wozu okrywa,
Drogę sznurami wskazują żurawie,
Firmament nocą na niebie przerywa
Biczem, świecącym w gwiazd srebrnej siklawie -
Jedzie gdzieś, myśli płomieniem objęty,
Ten, co chciał z czynu na ziemi być święty.

Którzyśmy Słowa czekali stęsknieni,
Kłosy widzimy ubogie a żytnie,
Z lamp rozświetlonych w pokoju promieni,
Jak słońce jasne, pszeniczny dzień kwitnie,
Z łąk Horsztyńskiego kosiarze strudzeni
Idą ze śpiewką radośnie a bitnie.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Księcia Józefa konterfekt sczerniały
Na ziemi leży podarty w kawały.

Jan Lechoń
1920
przypisane Mieczysławowi Grydzewskiemu

[kolargol]

Emigracja

Witoldowi Małcużyńskiemu
Na paryskim poddaszu huczy wiec wygnańczy,
Siedzą starzy wodzowie w wspomnień dym zasnuci,
Podkówki krzeszą ognia, cała sala tańczy,
Biała panna wspomina kogoś, kto nie wróci.

Za oknem deszcz mży cicho, listów z Kraju nie ma,
W oddali kulawego milknie krok żołnierza.
I tylko to zostaje, co w dźwiękach zatrzyma
Ten, co teraz u krawca modny frak przymierza.

Jan Lechoń
"Wiadomości" 1955 nr 46

[kolargol]

Wiersz mazowiecki
Cóż to przyszło ci do głowy?
Cały Łowicz kolorowy,
Białe włosy małych dzieci
I jabłoni biały pąk,
Raźny powiew z tamtej strony,
Baby niosą feretrony.
Cóż to w oczach twoich świeci?
Książka leci z drżących rąk.

Nie gardenie ani lilie,
Nie Italie, nie Brazylie,
Tylko jaskry, tylko mlecze
Wśród zielonych trawy smug.
Chcemy, chcemy, utrudzeni,
Tamtych kwiatów i zieleni,
I tej drogi, co się wlecze
Pod ubogi, stary próg!

Jak patrzało kiedyś dziecko
Na wieś biedną, mazowiecką,
Na zorane kartofliska,
Na wiślany biały piach,
Tak i dzisiaj - jak daleki! -
Spod znużonej mej powieki
Widzę ciebie, widzę z bliska
W każdej myśli, wszystkich snach.

Jan Lechoń

[kolargol]

Gniew
Ty masz różne miłości, ja tylko - otchłanie,
W które coraz mnie głębiej twa nieczułość strąca.
A jednak tyś jest światłość, tym mrokom świecąca.
Gdy cię kochać przestanę - co się ze mną stanie?

Złe myśli w moim sercu jak zgłodniała lwica,
Jak pod wzrokiem pogromcy cichną pod twym wzrokiem.
O! wstępuj w moje serce kochaniem głębokiem,
W dzień jak słońce palące, w noc - jak blask księżyca.

Mówisz, że gniew mam w oczach. Bo po nocy błądzę
I darmo wzrok mój światła w ciemnościach wygląda.
Bo tyś jest razem piekło, gdzie rodzą się żądze,
I niebo, w którym miłość niczego nie żąda.

Jan Lechoń

[kolargol]

Chorału Bacha słyszę dźwięki
Chorału Bacha słyszę dźwięki,
Na niebo ciągną szare mgły,
I wszystko mi już leci z ręki:
Miłość i rozkosz, prawda, sny,

I w którąkolwiek pójdę stronę,
Wszędzie jesienny chrzęści chrust
A jeszcze nic nie załatwione
I nie odjęte nic od ust.

Patrz! Dzikiej róży krzak serdeczny
W wichurze zeschły traci liść.
Ach! I Sąd jeszcze Ostateczny,
Na który trzeba będzie iść.

Jan Lechoń

[kolargol]

Hymn Polaków na obczyźnie
Jedna jest Polska, jak Bóg jeden w niebie,
Wszystkie me siły jej składam w ofierze
Na całe życie, które wziąłem z Ciebie,
Cały do Ciebie, Ojczyzno, należę.

Twych wielkich mężów przykład doskonały,
Twych bohaterów wielbię święte kości,
Wierzę w Twą przyszłość pełną wielkiej chwały,
Potęgi, dobra i sprawiedliwości.

Wiem, że nie ucisk i chciwe podboje,
Lecz wolność ludów szła pod Twoim znakiem,
Ze nie ma dziejów piękniejszych niż Twoje
I większej chluby niźli być Polakiem.

Jestem jak żołnierz na wszystko gotowy
I jak w Ojczyźnie, tak i w obcym kraju
Czuwam i strzegę skarbu polskiej mowy,
Polskiego ducha, polskiego zwyczaju.

Z narodem polskim na zawsze związany
O każdej chwili to samo z nim czuję,
Do wspólnej wielkiej przyszłości wezwany
Wszystkim Polakom braterstwo ślubuję.

Jan Lechoń
"Polacy Zagranicą" 1936 nr 5

[kolargol]

Harfa w nocy
Ażeby mnie umocnić w wierze,
Wzbudzić marzenie, złamać lęk,
Przez całą noc w kaloryferze
Dzwonił dziś cudny harfy dźwięk.

Nikt nie dociecze, z jakich przyczyn
Tajemnych sił przyrody mózg
W najdoskonalszy sztuki wyczyn
Zmienił rytmiczny wody plusk.

Więc któż uwierzyć mi zabroni,
Ze to był dla mnie koncert ten,
Ze to Stróż Anioł z harfą w dłoni
Przerwał mi gramem groźny sen?

Jan Lechoń

[kolargol]

Herostrates
Czyli to będzie w Sofii, czy też w Waszyngtonie.
Od egipskich piramid do śniegów Tobolska
Na tysiączne się wiorsty rozsiadła nam Polska,
Papuga wszystkich ludów - w cierniowej koronie.

Kaleka, jak beznodzy żołnierze szpitalni,
Co będą ze łzą wieczną chodzili po świecie,
Taka wyszła nam Polska z urzędu w powiecie
I taka się powlokła do robót - w kopalni.

Dziewczyna, na matczyne niepomna przestrogi,
Nieprawny dóbr sukcesor, oranych przez dzieci,
Robaczek świętojański, co w nocy zaświeci,
Wspomnieniem dawnych bogactw żyjący ubogi.

A dzisiaj mi się w zimnym powiewie jesieni,
W szeleście rdzawych liści, lecących ż kasztanów,
Wydała kościotrupem spod wszystkich kurhanów,
Co czeka trwożny chwili, gdy dało odmieni.

O! zwalcież mi Łazienki królewskie w Warszawie,
Bezduszne, zimnym rylcem drapane marmury,
Pokruszcie na kawałki gipsowe figury
A Ceres kłosonośną utopcie mi w stawie.

Czy widzisz te kolumny na wyspie w teatrze,
Co widok mi zamknęły daleki na ścieżaj?
Ja tobie rozkazuję! W te słupy uderzaj
I bij w nie, aż rozkruszysz, aż ślad się ich zatrze.

Jeżeli gdzieś na Starym pokaże się Mieście
I utkwi w was Kiliński swe oczy zielone,
Zabijcie go! - A trupa zawleczcie na stronę
I tylko wieść mi o tym radosną przynieście.

Ja nie chcę nic innego, niech jeno mi płacze
Jesiennych wiatrów gędźba w półnagich badylach;
A latem niech się słońce przegląda w motylach,
A wiosną - niechaj wiosnę, nie Polskę zobaczę.

Bo w nocy spać nie mogę i we dnie się trudzę
Myślami, co mi w serce wrastają zwątpieniem,
I chciałbym raz zobaczyć, gdy przeszłość wyżeniem,
Czy wszystko w pył rozkruszę, czy... Polskę obudzę.

Jan Lechoń

[kolargol]

Alina
Wiatr wiosenny z ulicy porwał garstkę śmieci
I niesie strzępy gazet z otwartych lufcików.
Nad ściekiem, gdzie się z krzykiem bawią brudne dzieci,
Przystanął biedny wózek z pękami goździków.

Jak welon płynie za mną smuga lekkiej woni
I staje się znów żywe, co spało tajemnie.
Powracasz znów, umarła, i widzę w twej dłoni
Goździki, któreś wtedy dostała ode mnie.

W mym sercu jak w bursztynie na zawsze przetrwały,
Choć ziemią przywalone: twych włosów ozdobny
Kask złoty i kształt cudny twojej ręki białej
I głos twój do żadnego w świecie niepodobny.

Jan Lechoń

[kolargol]

Apokryf
Twych ust przeciągła słodycz, smak nie do nazwania,
Twych oczu głąb bezdenna, smutek przeraźliwy,
I głos twój monotonny, głęboki a tkliwy,
To wszystko mnie ku tobie, zwątpiałego skłania.

I kiedy twoje usta ustami otwieram,
Czuję jakbym mej duszy znów otwierał blizny,
I piję z nich te słodkie, duszące trucizny,
Z których moc mam do życia, od których umieram.

Lecz czego chcę najwięcej, umykasz mi zdradnie
I kiedy jestem z tobą o szarym wieczorze,
Całuję twoje oczy i widzę w nich morze.
Serce twe jak perła. Leży w morzu na dnie.

Jan Lechoń

[kolargol]

*
Kiedy nocą śpi scena, śnią maszyny huczne
I umilkły pioruny, burze, deszcze sztuczne,
Kiedy teatr bez widzów, jak kościół bez wiernych,
Jest tylko świętym domem tajemnic niezmiernych
Ci, co słońcem zrobili blask ramp migotliwy
I świat stworzyli bardziej niż życie prawdziwy,
Których wiecznie trwać będą miłość i cierpienie,
Schodzą się jako duchy i stają na scenie.
Was wzywam! Nasze bowiem słowa są ułomne
I nie dosyć są wielkie, i za mało skromne,
Nie dość żeśmy cierpieli, za mało walczyli,
Byśmy mogli cośkolwiek powiedzieć w tej chwili.
Ale ty, któryś poszedł za granicę świata
Wezwać pomsty na przemoc, co naród przygniata,
I słowa znalazł takie, żeś temi samemi
Od nas mówił do nieba, od nieba do ziemi,
I ty coś nie znał ziemskich pożądań marności,
Tylko cuda początku i słońce przyszłości,
Coś nad w grobie leżącą stał jak anioł złoty
I krew i łzy jej wszystkie przemieniał w klejnoty -
Wy mówcie! Ty, o którym nie wierzymy sami,
Jak to? On żył naprawdę i był między nami,
Ty, który w czas bez wiary i na wszystko głuchy
Przyszedłeś dać świadectwo, że są jeszcze duchy,
Patrz! Mroki się rozpierzchły i w otchłani giną,
Jakaś ręka spuszczoną targnęła kurtyną,
Konrada jakaś postać prowadzi bezglosa.
Kto to? Może robotnik albo dziewka bosa.
We wszystkich domach światła rozbłysły wśród nocy.
Uradujcie się w grobach, wolności prorocy!
Gdzie kat zaciskał stryczek wkoło dumnej głowy,
gdzie stała szubienica, jest krzyż Chrystusowy!
Płyniesz teraz przeszłości niewstrzymana falo!
Oto się nad Krakowem złote blaski palą,
Król Zygmunt milcząc patrzy, jak Wisła się wije,
I wtedy dzwon uderzył! Ten sam, co dziś bije!
Bij! I porwij nas w swoje chyboty ogromne,
Wołaj: "Bądźcie jak tamci, to was nie zapomnę,
A. wtedy ci, co przyjdą, gdy się wiek wasz prześni,
O was także pomyślą, słuchając mej pieśni,
A Ty, który jedyny możesz stać w tym dźwięku
I w Tobie jednym serce nie zadrży od lęku,
Bo kiedyś Ty go słuchał - to nienadaremno
I sam jeden powstałeś w niewoli noc ciemną,
Budź ospałych: niech głosem Twoim mówi cały
Tysiąc lat krwi i potu, i tej ziemi chwały,
I marzenia poetów, mogiły żołnierzy!".
Niech więc głowę pochyli, kto w cuda nie wierzy,
Ten, który umiał cierpieć, a radość go trwoży,
Kto nie stargał na szyi niewoli obroży,
I kto chce przyszłość wstrzymać, i kto przeszłość plami,
Niechaj wyjdą tą nocą. Bo dziś pod gwiazdami
Jakieś cienie po polach, po mieście się snują
I wśród płaczu padają. I ziemię całują.

Jan Lechoń
"Kurier Poranny" 1928 nr 314

[kolargol]

Ballada o Lordzie Byronie
Nadchodzi noc bezrozumna, w której się nawet nic nie śni.
Wkoło nas same są cienie, lampy mdły płomień już kona.
Usta niegodne całować i usta niegodne pieśni!
Zapomnieliśmy zbyt rychło bladego lorda Byrona!

Już gwiazdy nocy pogasły, dzień się z niej jakiś wytaszcza
I koń już bije na bruku podkową mocno podkutą.
O dzieci! Czyż te ciemności to nie jest cień jego płaszcza?
On tego konia popędza swoją angielską szpicrutą.

O! nie jedź tędy! Fontanny zatrute wszystkie w twych zamkach,
Koniom wydarto wnętrzności a klawikordom klawisze!
W twoich komnatach są ludzie, co się wieszali na klamkach,
Ach! myśmy liście jesienne, którymi wicher kołysze.

Tylko w nas pamięć została jakichś umarłych niebiosów,
Gdzie chrzęści wata obłoków i pieśni płyną kastratów,
Szelestu sukni niemodnej i pukla jedwabnych włosów,
Które czesałaś przy lampie, owiana muzyką światów.

Zmurszałe świętych posągi schodzą z katedry wieżycy,
Głaszczą po pyskach chimery i patrzą w dół zamyśleni.
Skąd dzikie wycie Murzynów bucha gardzielą ulicy

I miasto w niebo wystrzela słońcem ze sztucznych promieni.
Wstąpmy do sklepu po suknie, po jakieś dobre uczynki,
A później, ciepłym wieczorem, pełnym Maneta koloru,
Idźmy posłuchać, jak czarny Hamlet, pobladły od szminki,
Woła stu nagim tancerkom: "Ofelio! Idź do klasztoru!".

W kącie kaplicy więziennej, gdzie dyszy nędza i zbrodnia,
Przyklęknął święty Franciszek, i pierś mu łkanie rozdziera.
Patrz! Rzeka płynie! Wyrzuca trup nieznanego przechodnia,
Który nikogo nie kochał, ani nie czytał "Werthera".

Na chwałę świętej Teresy przed damą śpiewa ktoś pean.
To najmodniejszy poeta, co róż jej szczyci się listkiem.
Chodź. Z młodym pięknym lotnikiem, który przeleciał Ocean,
Pójdziemy opium zapalić i zapomnimy o wszystkiem.

Już klony żółkną i buki stoją w czerwonym pożarze,
Na wody stawów zeschniętych liści osypał się wieniec.
W taką to noc, jak ta właśnie, kiedyś w ogrodzie w Weimarze

Człowiek, co wszystko zrozumiał, zatęsknił niby młodzieniec.
Pod burz chmurami, na fali mórz wichurami pędzonej,
Czeka cię czarny twój okręt, któremu dość już przystani.
Do Grecji płyńmy! Do Fedry i do Kasandry szalonej,
Przez morze, bite rózgami, i w głosy syren wsłuchani.

Ten grzmot kamieni - to Syzyf! Ten ryk - to Hekuba szczeka.
"To tu jest Grecja! - wołają. - Ten stadion gdzie tłumy
biega.
A tam jest Muza Tragiczna". Krzyczą: "Tam nic cię nie
czeka!".
Wiec płyńmy! Nic mnie nie straszy. Bo człowiek powstał z
niczego.

Jan Lechoń

[kolargol]

Erynie
Wiedziałem, o Erynie, że kiedyś przyjdziecie,
Lecz myślałem że takie jak wiedźmy w "Makbecie",
Spodziewałem się gromów, wichrów dzikich świstu,
A tutaj nagle z kartki zapomnianej listu,
W kapeluszach z wstążkami, w rękach niosąc cynie,
Pod ogrodu drzewami stajecie. Erynie!
To mojego dzieciństwa jarzębiny krwiste,
I te już nie noszone szale powłóczyste,
I owo romantyczne głowy pochylenie,
O którym nie ma mowy już nawet na scenie;
Z klonów liście się sypią, a wy w moją stronę
Idziecie, o Erynie, wołając: "Stracone!".
Stracone, choćby jeszcze dni przyszły łaskawsze,
Pogrzebane, stracone, stracone na zawsze.
Coraz bardziej zamglone, z coraz większej dali,
Wiem z korali jarzębin, z powłóczystych szali,
Z granej w dali gdzieś starej francuskiej muzyki,
Z gęsi lotu, co teraz podniosły krzyk dziki,
I (skąd one się wzięły?) z żurawi, co sznurem
Płyną teraz nad wami, gdy wołacie chórem:
"Stracone, więc nadzieję porzuć bezrozumną!"
I ruszacie powoli jak za moją trumną.
O! Dobrze żeście w kwiatach, żeście się przybrały,
Bo przecież tak niedawno przykuty do skały
O dwa palce od serca czułem sępa szpony!
Jeszcze widzę tę chwilę, gdy padłem zemdlony
Pod głazem, którym darmo wtoczyć chciał pod górę.
To przecież ledwo wczoraj na całą naturę
Padła groza mnie strasznej przypisanej zbrodni
I idąc wpośród blasku płonących pochodni,
Przez puste oczodoły widziałem noc ciemną,
I tylko Antygona jedna była ze mną.
I wszystko to, pomyślcie, w pysznych kolumn cieniu,
Wszystko na oczach łudzi, lecz wszystko w milczeniu.
Choć wszystkie razem brzękły gitary Grenady,
Ja jeden w czarnym płaszczu przechodziłem blady
I wśród masek tańczących szedłem w gaj oliwny,
Słysząc tylko za sobą: "Co za człowiek dziwny!".
Patrząc w lustro na twarz swą, zrytą wieczną troską,
Ten człowiek mówił sobie: "Milcz na miłość boską,
Dociskaj tej przyłbicy, którąś wdział dla świata,
I trzymaj mocno konia, o Gattamelata,
A tylko czasem nocą gdy wszystko śpi wokół,
Mów o sobie tym wichrom co biją w twój cokół!"
Piasek skrzypi, i grabarz idzie między pinie,
Ale kto tyle milczał, co ja, o Erynie,
Tego żadne milczenie więcej już nie straszy,
A zresztą widzę z szalów, nawet z twarzy waszej,
Z uśmiechu, z ukwieconych waszych kapeluszy,
Ze jeśli teraz pochód z mego domu ruszy
I złoży pod cyprysem ciężką czarną skrzynię,
Będzie ona tam leżeć przez dwa dni jedynie.

Jan Lechoń

[kolargol]

Do wielkiej osoby
O Ty, coś się na chwilę nie rozstawał z chwałą!
Pamiętam maj w Paryżu i wieczór upalny,
Gdy nie chciał nikt uwierzyć w to, co już się stało,
I kiedy szedłem płakać pod Łuk Tryumfalny.

Jam odtąd nigdy Twego nie wzywał nazwiska,
Lecz Jak Cię dziś nie wołać, gdv Wilno się pali
I milion znów bagnetów wśród dróg naszych błyska.
I słychać znów w Warszawie armaty Moskali.

Więc znowu idź przed nami. Ogromna Osobo
I patrzaj w ciemną przyszłość przez swe oczy siwe.
A my znowu w nieszczęściu idziemy za Tobą,
Ażeby znowu czynie rzeczy niemożliwe.

Jan Lechoń

[kolargol]

Grób Agamemnona
Czarna cyprysu dłoń wzniesiona
I rozkruszonych kolumn piach,
Grobowe płyty potrzaskane
I ksieżyc, który padł na ścianę.
Czy widzisz grób Agamemnona?
Elektrę nad nim całą w łzach?

Oto żołnierze bez nadziei,
Co krwią zbroczeni padli w pyle,
Pobladłą, trupią kryjąc twarz.
Ty, któryś szedł na Termopile,
Czy słyszysz wicher Cheronei,
Którego odtąd słuchać masz?

Siądź tutaj ze mną w cząbrów woni,
Trzymaj Elektry dłoń w twej dłoni,
Wsłuchany w łąki nocny śpiew!
Na tego grobu usiądź płyty -
Patrz! Jakiś orzeł znakomity
Ze srebrnych skrzydeł trzęsie krew.

O, nie myśl teraz: "To kto inny!".
Padnij i wołaj: "Jam jest winny!",
Ja, którym marzył, którym spał.
I tylko wtedy w gąszczu pinii
Zobaczysz kształt klasycznych linii,
Ateng złotą pośród skał.

Patrz! Oto światła smuga drżąca
Ginie i schodzi w mroczny Ereb.
Niech cię nie straszy jego gląb!
I niechaj stopa twa potrąca
Na drodze twej rubaszny czerep,
I na dno samo śmiało zstąp!

Jan Lechoń

[kolargol]

Duch Boya
Poezja to wyzłoci, czas wszystko to zatrze,
I zniknie w końcu wszystko, co jeszcze was dzieli:
Ciebie, coś go oglądał wygodnie w teatrze,
Od niego, więzionego w bazyliańskiej celi.
I wtedy ktoś cierpieniem papierowym wzgardzi
I myśląc, jak okrutnie byłeś nieszczęśliwy,

0 tobie może powie: "Ach! on cierpiał bardziej,
Poznał wszystko co ludzkie. Oto człowiek żywy!".
Ty jeden, jak to dziwne, spośród nas tak wielu,
Coś strzegł się słów podniosłych jak skazy, co plami,
Ty najmniej patetyczny, drogi przyjacielu,
Jesteś właśnie, jak Konrad, za pan brat z duchami.
Oto wstajesz znad biurka w warszawskim pokoju
Jak wczoraj! Ale co to? Skąd ta rana krwawa?
Chciałbym tobie powiedzieć: "Jak się masz, mój Boyu
Lecz czuję, że już teraz nie mam tego prawa,

I słyszę cię, jak mówisz słowami cichemi:
"Żadna mi nie jest obca małość i pokusa,
Zmierzyłem to co wzniosłe i nędzne na ziemi,
Jak Piotr, co kiedyś przecież zaparł się Chrystusa".
Lecz jemu powiedziano: "Będziesz z prawej strony
Przed tym, co nie znał wahań i skruchy, i lęku!".
I stoisz oto. Boyu, bardzo zawstydzony,
Trzymając pióro w jednym, palmę w drugim ręku!

Jan Lechoń

[kolargol]

Don Juan
Ciężki brąz po nocy dzwoni,
Głucho chrzęszczą miecz i kask:
Niepotrzebny Coleoni
Przez miesięczny wjeżdża blask.

Stoję w oknie i laurami
Na ten wieczór zdobię skroń.
Uciekajcie! Cień za wami
Wyciągniętą wznosi dłoń!

Kto to krzyknął: "Już jest pora!",
Świeca zgasła, słychać stuk.
O! posągu Komandora,
Wejdź nareszcie za mój próg!

Ponad wino, dźwięk gitary
Wolę płaszcza twego gest.
Oto czekam twojej kary,
Abym wiedział, żeś ty jest.

Jan Lechoń

[kolargol]

Do Szekspira
Szekspirze, któryś zstąpił do dusz naszych głębi
I znasz krwi naszej żądze i nasz lęk gołębi,
Znasz nas od dna do szczytu!
Coś zszedł w noce bezsenne władców krwią pijanych
I w marzenia promienne kobiet zakochanych,
Stęsknionych do błękitu!

Przed którym groby żadnych nie miały tajemnic,
Ileż duchów dla ciebie z mrocznych wyszło ciemnic,
Z posłań swoich się zwlekło!
I niebo uchylało przed tobą obłoków
I tobie wydawało część swoich wyroków,
A zbrodnie swoje - piekło!

Kto rzekł, żeś ty przeminął? Inne stroje jeno!
Dla twojego teatru cały świat dziś sceną,
Twojego głosu żąda!
I każdy z nas, niepomny, czym jego istnienie,
Nagle teraz znów widzi swoje przeznaczenie,
Znowu w niebo pogląda.

I oto Ryszard Trzeci opuszcza swe łoże,
Jakieś światło się świeci nocą w Elsinorze,
Cezar wstał o północy,
Patrzy na swoją gwiazdę, co w dali dogasa,
I żałośnie zabrzmiały trąby Fortynbrasa,
Wzywające pomocy.

Szekspirze! Ty, którego nic tu nie przeraża,
Chodź! Weźmy jakąś czaszkę w wielkiego cmentarza,
W który świat dziś zmieniony,
I patrząc w nią, słuchajmy, jako szumią drzewa
I ptak wśród nich ukryty jak po nocy śpiewa
Dla kochankow z Werony!

Daj głos władcom wygnanym, ogarniętym trwogą,
Skamieniałym z rozpaczy, co płakać nie mogą,
I własnej klęski sprawcy!
I tym, co jak król Anglii w deszczu ognia stoją,
Uśmiechnięci, bo ufni w dobrą sprawę swoją
I w miłosierdzie Zbawcy.

Będziemy iść za tobą spokojnie, bo któż by
Wątpił, że się spełniają proroctwa i wróżby?
I nie potop ze stali,
Ale ten ma zwyciężyć, który pysznych kruszy,
I beędzie, że z "Makbeta" las jak wojsko ruszy
I mordercę powali.

Jan Lechoń

[kolargol]

Do malarza
Oto już spływa na platany
I wodą snuje się świetlistą
Liliowy welon. Znad Sekwany
Mgła się podnosi. Patrz, artysto!

Patrz kiedy w górze się rozrasta
Blask niby zorzy borealnej
I wszystkie światła tego miasta
Pod Łuk wpływają Tryumfalny.

Poczekaj ranka. Mgły się przedrą,
Blask w górę wzbije się różowy,
I ponad chimer szare głowy
Słońce rozbłyśnie nad katedrą.

I tak dzień cały w gwarze, chrzęście,
Ty myśl o jednym; szukaj wzoru!
I goń jedynie pewne szczęście
Boskiego kształtu i koloru.

Jan Lechoń

[kolargol]

Do Madonny Nowojorskiej
Madonno nowojorska, mniej znana od innych,
Bo nie masz swych posągow i swoich ołtarzy,
Przed którą nie brzmią chóry sopranów niewinnych
I oliwne, mistyczne światło się nie żarzy.

Do której polnych kwiatów dobra woń nie płynie,
Przed którą prosty człowiek nie upada czołem,
Nie znana kalendarzom - też masz swą świątynię:
Stu wież podniebnych miasto jest Twoim kościołem!

Jak na szczytach gotyckiej starej Europy,
Głoszących Twoją chwalę spiżowymi dzwony,
Na domach stupiętrowych opierasz swe stopy
I kominów fabrycznych słuchasz antyfony!

Z dna potwornych kanionów huczy Ci ulica,
Której głos ginie w górze jak dalekie gęśle,
A nocą Twoja szata poprzez sierp księżyca
Na mostów fantastycznych lekko spływa przęśle.

Nie każdy Cię zobaczy, bo Cię kryje nocą
Jako dymy kadzideł czerwonych łun szaniec,
Lecz ja widzę po gwiazdach, kiedy się trzepocą,
Że to Ty Twój wieczorny przebierasz różaniec.

I zanim dzień zamglony noc czarna zwycięża
I księżyc blednie z wolna za fabrycznym dymem,
Widzę stopę Twą małą, która ściera węża,
Dłoń swiętą, co krzyż czyni nad miastem-olbrzymem.

I w ciszy, kiedy tylko spóźnionych przechodni
Krok pospieszny jak dzwonek na alarm kołata,
Wśród przepychu i nędzy, miłości i zbrodni,
Ja modlę się o cudy dla siebie i świata.

Jan Lechoń
"Wiadomości" 1955 nr 14

[kolargol]

Sielanka
Rozwalony opłotek i stary kołowrotek,
Na trawie suszę len.
Na łące aż różowo od malutkich stokrotek,
A wszystko to jak sen.

Ktoś tam płacze nad nami, ach! prawdziwymi łzami,
I strugi słychać chlup.
Idę między kwiatami, czerwonymi malwami,
Gdzie przy kościele grób.

Jan Lechoń

[kolargol]

Hosanna
Nie w tym pierwsza chwała Panu,
Ze mu dzwonią z Watykanu,
Ze w Piętrowej bazylice
Pyszną ma stolicę.

I nie temu Pan odwdzięczy,
Co nad świętą księgą ślęczy,
I nie temu się pokaże
Matka Boska w tęczy.

Ale temu, który w trwodze
Widzi ciemność na swej drodze,
Temu wskaże srebrną gwiazdę,
Temu poda wodze.

Ro dopiero niebo pęka,
Kiedy wielki grzesznik klęka;
Wtedy radość wśród aniołów,
Wtedy Pańska ręka.

Jan Lechoń

[kolargol]

Iliada
Czytelniku wybredny, który śnisz o Troi
I chciałbyś widzieć wszystko na miarę Homera!
Ślepy człowiek w Warszawie na ulicy stoi
I śpiewa "Warszawiankę", i grosz w czapkę zbiera.

Cóż tobie po Hekubie? Ilion dawno minął.
Spójrz na tego staruszka, który stanął w bramie,
Podaj dłoń mu i powiedz: "O dobry Pryjamie,
Znałem syna twojego, co we Wrześniu zginął."

Lecz wtedy w jego oku nie błyski rozpaczy,
Ale ujrzysz nadzieję i szepnie po chwili:
"Na końcu będzie wszystko wyglądać inaczej.
Ja dawno już mówiłem: Kasandra się myli."

Jan Lechoń

[kolargol]

Jabłka i astry
Ileż razy tak samo wychodziłeś w pole,
Wdychałeś mocny zapach z już wygrzanej błoni!
Ten wiatr, to przecież dawne, znane ci Eole,
Ten sam co i przed laty daleki Favoni!

Tak samo bije para znad wilgotnej uzdy
I szumią stare klony nad kamienną bramą,
Wielkie ptaki jesienne skaczą poprzez bruzdy,
A przecież nic w tej chwili już nie jest to samo.

I wiedz, że kiedy wrócisz w te jedyne strony,
By tamte ujrzeć liście jak wiatr je porywa,
Tak samo będziesz chodził jak tu zamyślony
I słuchał tej jesieni, co już jest prawdziwa.

Co kiedyś twe spojrzenie muskało przelotnie,
Tym dzisiaj się napieścić nie może twe oko.
Te same mógłbyś kwiaty oglądać stokrotnie
I zieleń, co wciąż bardziej zda ci się głęboką.

Z odmętu niepamięci jakiś powiew żenię
Dźwięk słów na pozór błahych jak pożółkłe wstążki,
Których teraz dopiero rozumiesz znaczenie
Jak za wcześnie czytanej bardzo mądrej książki.

Więc patrząc na zniszczenie, co święci swe dzieło,
Na drzewa już bez liści i na chmury czarne,
"Wszystko - mówisz - com kochał, jak wichry minęło,
Lecz przecież nic w mym sercu nie poszło na mamę".

Wokoło tylko trwogi i troski tak liczne,
Ale ty się nie buntuj przeciw przeznaczeniu:
Spokojnie pisz do końca swe wiersze klasyczne,
Które wtedy są dobre, gdy cierpisz w milczeniu.

Jan Lechoń

[kolargol]

Jacek Malczewski
Srebrzyste mają skrzydła, kąpane w zórz tęczach,
Nabrzmiałe mlekiem piersi i jurną pogodą,
W południa ciche, letnie, po łąkach tan wiodą,
Wirując lekko, sennie w ogromnych obręczach.
Przychodzą do mnie latem przez okna otwarte,
Popsutych koła młynów ruszają z chichotem,
Muskają twarz mi skrzydłem i włosów swych złotem,
Z żołnierzy szydząc moich stawianych na warte.
Parobków przewalają leniwych po łąkach,
Spętane karę konie roznoszą pastwiskiem;
Do dziewuch, starych faunów rozśmieją się pyskiem,
Umilkną zasłuchane w podniebnych skowronkach.
Skoszonym pachną sianem, kwiatami i miętą,
W czuprynach mają brudnych okruchy ze słomy,
Gdzie mogą, wszystko kradną - i rzadkie są domy,
Jak dom mój niegościnny - strojone na święto.
Jak moja skąpa chata, gdzie w kątach się smuci
Swój brud i swoja podłość a ściany powleka
Grzech wielki malowany narodu i czeka
Dom pusty gospodarza, co kiedyś powróci.
W żołnierskim przyjdzie palcie, podszytym zgnilizną,
Przez oczy patrząc ślepe, promienne tęsknicą.
Da wiatrom siwą brodę - a wiatry ją chwycą,
W jej każdy włos się siwy wgryzając Ojczyzną.
Nie będziesz do mej chaty wstępował, Derwidzie,
Jak pielgrzym, dziad ubogi, co przyszedł do zdroju.
Złocistą lamą ściany obiję w pokoju
I nawet psom z łańcucha dziś powiem: "Król idzie".
Zamknąłem wszystkie okna, przez które się wkrada
Srebrzyste skrzydło jurnej dziewuchy o świcie,
Cykanie szarych świerszczów, ukrytych gdzieś w życie,
I faun obrosły, głupi, co bajki mi gada.
Zielone zgonię żuki, drzemiące na różach,
Motyle porozganiam i ptaki wypłoszę;
Niech cicho będzie u mnie. Tę ciszę przynoszę,
Mój ból, chorobę w polskich nabytą podróżach,
Mój pierwszy dzień - mą wiosnę, gdy z traw się podnosi
Niepokój letnich skwarów od ziemi gorącej,
Mój drugi dzień - me lato, mój zegar bijący,
Mój trzeci dzień - mą jesień, co zeschły łan kosi,
Mój czwarty dzień - mą zimę, gdy wszystko minione
Swym szklistym patrzy wzrokiem i mówi ci zdradnie:
"Błogosław życie swoje z oddali, co kradnie
Nadzieje młode wiosny, jesienią skoszone!".
Prastare wyjmę miody, zostałe po tryźnie,
Chowane po piwnicach na Twoje tu przyjście.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Hej słyszę! Już w ogrodzie otrąca wiatr liście,
I Derwid idzie ślepy, wrócony Ojczyźnie.
Po drodze tupią fauny, trzaskają z kopyta,
Taraszą miękką trawę i gościa w dom wiodą.
Derwidzie! Hej! Derwidzie! Złe czeka nad wodą.
Bezmyślna, jurna dziewka, bezwstydnie odkryta,
Tęczami sennych skrzydeł po czole go muska,
Do ust mu lepkie wargi przykłada czerwone.
Hej! Młyny! Idą młyny - i woda w nich pluska
. . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Na dzień dla żywych, dla mnie - na wszystko skończone

Jan Lechoń

[kolargol]

Jan Kazimierz
Chwalcie usta Pannę Marię!
Już więcej nie wierzę
Ani w działa, ni w husarię,
W zbroje, ni w pancerze.

Za nic wszystkie mi potęgi,
Wojsk ogromnych chmura,
Za nic perły, złoto, wstęgi
I strusiowe pióra.

Padłem krzyżem, zapłakałem,
Złożyłem koronę
I pas słucki przewiązałem
Na żałobną stronę.

Jan Lechoń

[kolargol]

Jan Potocki
Jesień już idzie, i odejść mi pora,
Nic nie wyczekam, nie wyśnię nic więcej,
Z rozsnuwającej się nici pajęczej
Tępa mi patrzy bezmyślność, jak zmora.

Głuchym się bije po salach odgłosem,
Z twarzy portretów się śmieje straszliwie,
Kos śpiewnym brzękiem odzywa przy żniwie,
W zegarze bije raz po raz mym losem.

Służba się moja na palcach podkrada
I nic nie mówiąc, zastawia mi stoły,
Po nocach cicho się snują anioły
W komnatach, w których spiskuje ma zdrada.

Nie zasłoniona żadnymi zasłony,
Zła rzeczywistość - kobieta bez twarzy -
0 sobie samej zimnicy sal gwarzy,
Własną swą pustką od wieków zdziwionej.

Po nocy schodzą z portretów hetmani
I wszystkie moje prababki w robronie
I senny wiodą polonez w salonie,
Cicho, bezmyślnie w swą pustkę wsłuchani.

Raz, dwa! trzy, cztery! Słyszycie? Już wali
Zegar popsutą gardzielą charczący.
Dwanaście! Idzie polonez milczący,
I księźyc wchodzi przez okno do sali.

Martwota trzaska z drewnianych korpusów;,
A złoto z delii i srebro im kapie.
O! słyszysz teraz? Tu do mnie się złapie
I wilgoć wlecze smrodliwą z lamusów.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Gasi mi świecę i ściany dotyka,
Skostniałą ręką chrobocze po murze -
A później cicho zaśmieje się w chórze
Głupich puszczyków. Zaśmieje i znika.

Władne na mojej zdobycznej nicości
I na nicości króluję dziedzicznej -
Nie śmiej się ze mnie, jesienny dniu śliczny,
I zasiądź ze mną przy stole dla gości.

Kastanietami zatrzaskaj, a żywo,
A roztańczże się w bolero szalone,
Rozsnuj mi szale hiszpańskie czerwone -
Taniec mi zatańcz: mą młodość szczęśliwą.

0 tak, tak właśnie - przeginaj się w skręty,
Co nic nie znaczą, a wszystkim być pragną.
Czerwonouste Carmeny niech nagną
Ust rozchylonych, tęsknoty mej świętej!

Niechaj przez ogród przeleci wiatr ranny,
By jak trybularz parował kwiatami,
Niech hiacyntowa mnie bajka omami
I kryształowe spryskają fontanny.

Nóg z alabastru mnie dławi pieszczota
I bioder czuję omdlałe gorąco,
Na wiatr wychodźmy z miłością dymiącą
Tłuc o kamienie puchary ze złota.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Otośmy wreszcie zostali się sami
Z zadumą cichą rozlana w naturze,
Wsłuchani w światów obroty tam w górze,
Nad pożółkłymi schyleni księgami.

Ze zbóż pogwaru, z ptasiego szczebiotu,
Z pluskania wody przy łące w krynicy -
O, graj mi, wietrze! graj marsz tajemnicy,
Dostojną, mądrą melodię odwrotu. -

Idziemy nocą, trzymając latarnie
Gwiazd zapalonych nad ziemi nicością,
Jak łzą, zdławieni przeczutą mądrością
I ciszą wielką, co w siebie nas garnie.

O! pola, łąki podchodzą już ku mnie -
Widzę, na ścianę jak moja krew chlusta.

Dwa wielkie srebrne anioły przy trumnie
W milczeniu palce składają na usta.

Jan Lechoń

[kolargol]

Jękły smętnych trąb orkiestry
Jękły smętnych trąb orkiestry
I zawodzą z ciężkich wieź.
Agamemnon - Kłitemnestry,
A ty siebie sam się strzeż.

W tobie samym tylko zguba,
Kleopatry w tobie wąż.
Patrz na zloty miecz Cheruba
I za światłem jego dąż.

Patrz jak tamci są okropni,
Których mieczem strącił w dół.
Jeszcze tylko parę stopni,
I już potem Pański stół.


Jan Lechoń
"Wiadomości" 1955 nr 6

[kolargol]

Kniaźnin i żołnierz
W czarnym stroju, kwiatkami dziwacznie przybrany,
Nad woda, w starym parku, przy pasterskiej chacie,
Snuł się niegdyś w Puławach Kniaźnin obłąkany.
Który rozum postradał po Ojczyzny stracie.

Goniąc wzrokiem motyle świecące się w słońcu,
Wpatrzony w małe ziółka i ślimaków różki,
Dożywał dni, nieświadom, co było na końcu,
Ani cierpień rodaków, ni losu Kościuszki.

Aż kiedyś, powracając z dalekiej swej drogi,
Gdy tamten oszalały po alejach błądził,
Ujrzał młody go żołnierz, co sunął bez nogi,
Popatrzał nań i szepnął: "Dobrześ się urządził".

Jan Lechoń
przypisane Kajetanowi Morawskiemu

[kolargol]

Kolęda
Myślał wczoraj coś Pan Bóg z zasępionym czołem,
A potem się zamknęli z wielkim Archaniołem
I w największym sekrecie coś radzili o świecie:
Archanioł wracał z nieba z obliczem wesołym.

Pyta więc Archanioła ten i ów z aniołów:
"Zali może Bóg ruszy po gwiazdy na połów?
Może nowe zakwitną oceany błękitno
Albo nowe Karpaty wydźwigniemy z dołów?".

Archanioł długo milczał, nic im nie chciał gadać,
Jeno kazał fornalom sześć koni zakładać,
I pomknęli po szosie, rankiem szarym o rosie,
Zadudniło, aż gwiazdy jęły z nieba spadać.

Wieźć się kazał Archanioł o milkę do wioski,
Przed dworem, przed bielonym, stanął Aiatki Boskiej,
Patrzy w okno komnaty: w oknie kwiaty i kwiaty!
Matka Boska przy krosnach haftuje bez troski.

Stanął we drzwiach i rzeknie głośno: "Pochwalony!
Witaj cudna Waćpanno! Z górnej idę strony!
Wielka Tobie nowina! Będziesz Panno mieć syna!
Bóg każe Ci Królową polskiej być Korony!"

Upuściła Panienka haft, zmieszana srodze,
Archanioł pomógł usiąść na krześle niebodze.
Srebrnym skrzydłem Jej skronie dla ochłody owionie,
A Panna dała słodkim łzom radości wodze.

Święty Józef chciał gościa prosić na kusztyczek,
Na miód stary, z rodowych wyjęty piwniczek,
I mówi o splendorze: "Gość taki w biednym dworze!".
panna szyje pieluszki z bielutkich spódniczek.

Rano Pan Bóg jej posłał pereł pełną skrzynię,
Na dwór dać Chrystusowi kazał ochmistrzynię.
Matka Boska giezłeczko szyje złotą igłeczką
I śpiewa Chrystusowi: "Płynie Wisła, płynie".

Jan Lechoń
przypisane Cecylii Burr

[kolargol]

Laur Kapitolu
Na schodach Kapitolu z ręką na temblaku
Stał żołnierz, co był całe cztery lata w polu,
I patrzał w wschodnią stronę. O! młody Polaku!
Ileż rzeczy jest droższych niż laur Kapitolu.

Widziałeś Colosseum i kościół Piętrowy
I wszystkim cudom sztuki przyjrzałeś się pilnie,
A przecież wciąż pamiętasz pochylenie głowy
Matki Boskiej, co świeci na ulicy w Wilnie!

Ledwo słuchasz, choć nocą ktoś tak pięknie śpiewa,
Nie patrzysz, choć w księżycu Rzym utonął stary,
Nad laury Kapitolu - wolisz nasze drzewa,
Co szumią jak podarte zwycięskie sztandary.

Jan Lechoń

[kolargol]

Legenda
Wszystkie słowa-podniosłe, któreś znał ze szkoły,
Muzyka starych pieśni, wolności anioły,
Książę Józef na koniu, wiszący nad biurkiem,
I olbrzymi Batory w małej czapce z piórkiem,
I młodzieniec z Grottgera, co żegna swą miła,
Pocztówka z Białym Orłem - wszystko to ożyło!
I oto między nimi jako brylant krwawy
Świeci mur zburzonego katedry ołtarza,
Leży kamień zwyczajny z ulicy Warszawy,
Stara chustka służącej, czapka gazeciarza.
Wśród stalowych husarzy skrzydlatego szyku
Widzisz pana niskiego w czarnym meloniku.
A dalej, gdzie więzienia gruby mur i wieże,
Generała Kleeberga podniesiona głowa
I słyszysz - (czyś mógł myśleć?) - równie piękne słowa
Jak tamte, które kiedyś umilkły w Elsterze.

Jan Lechoń

[kolargol]

Lenistwo
Bezmyślna moich grzechów nikczemność mnie nucba
Nie mogę nimi zapić mej duszy goryczy,
Nie umiem sam być z sobą, uciekam od ludzi.
A nuż jest Pan Bóg w niebie i wszystko to liczy?

Jak ptak chcę lekko złożyć poranione skrzydła,
Przeklinam mój początek, a nie pragnę końca.
O! połóż mnie przed sobą na promienie słońca,
Ciało moje mnie męczy, dusza mi obrzydła.

Ach! Pan Bóg jest na pewno i nikczemnych sądzi
A ufnych wyprowadza na gwiaździstą drogę.
I nie wie nikt, gdzie zajdzie, gdy po ziemi błądzi.
Lecz teraz chcę spoczynku. Modlić się nie mogę.

Jan Lechoń

[kolargol]

Lutnia po bekwarku
Jakże mocno w południe pachną lipy w parku
I jaki chłód od rzeki, jak jej rzeźwość wabi!
Teraz siano skoszone na łące się grabi.
Nastarej ławce leży lutnia po Bekwarku.

Świerszcz zagrał, i na lutni drgnęła struna czysta,
Widzę, że padł na ławkę złoty słońca promień.
O lutnio! Nie chcę szczęścia, ani oszołomień,
Lecz chcę cię dotknąć ręką, niegodny lutnista.

Już zmilkły sarabanda i włoska pawana,
Wzeszły gwiazdy na niebo, jest cisza dokolna.
I wtedy Jan de dotknął. I pod ręką Jana
Zadrgałaś jak plusk rzeki, jak muzyka polna.

W lasach zwierz się przemyka, w wodach od ryb czarno,
Pełne ludu gościńce, słońca biją łuny,
Organami brzmi kościół, rynki - ciżbą gwamą,
A on pogląda w niebo i stroi twe struny.

Kto jesteś, o młodzieńcze, który oto nocą,
Strząsając pył księżyca z uwieńczonej głowy,
Jak senny suniesz, w struny bijesz z całą mocą,
Goniąc znikły w alei cień sukni balowej?

Ktoś bzu gałąź pod oknem poruszył liliową.
Fo powiał wiatr wiosenny i okno odmyka.
Stoję w oknie i słucham, jak płynie muzyka.
Myślałem, że zapomnę. Pamiętam na nowo.

Jan Lechoń
Przypisane Ludwikowi Hieronimowi Morstinowi

[kolargol]

Łakomstwo
Na zło się i na siebie darmo człowiek godzi.
Wciąż w nim męka istnienia jako morze wzbiera
I patrzy w tajemnicze oczy Lucyfera,
Jak w gwiazdy, które świecą zabłąkanej łodzi.

Na takie jeszcze miłość nie stać słodkie dreszcze;
Jeszcze dziwnych się pieszczot długo uczyć musi,
Nim głód ten nienazwany w naszych sercach zdusi,
Abyśmy, mając wszystko, nie pragnęli jeszcze.

O! boskie, o tragiczne łakomstwo Adama!
O! grzechu pierworodny, mądry i głęboki!
Czyż jest jaśniejsze słońce niż te wieczne mroki,
Gdzie nie ma ukojenia, tylko żądza sama?

Jan Lechoń

[kolargol]

Manon
Wśród burz, co już szaleją i co grożą z dali,
Kiedy wszystkie się siły rozprzęgły w naturze,
Ocalić można wszystko, jeśli się ocali
To co nas robi ludźmi: nasze własne burze.

Więc patrzą j nieulękły, jak czyha zatrata
Na tyle miast wspaniałych i świat cały płonie,
I nie łam rąk, gdy widzisz, że się łączą dłonie
I usta, niepamiętne ginącego świata.

Czy słyszysz? Gdy w gruz pada, co wznosiły wieki,
W Weronie pod bombami, w ogromnym płomieniu
Do Julii Capuletti Romeo Aiontecchi
Wśród nocy, utęskniony, woła po imieniu.

Szimeno! Której szarfa bohaterów wieńczy,
Jak nic cię nie zmieniły te wojny wciąż krwawsze!
O Fedro, Mario Stuart, o Beatrix Cenci!
Wśród świata, co się pali, cierpicie jak zawsze.

Więc ty na nic nieczuła, zawsze nieostrożna,
Manon, której się serce co chwila odmienia,
Spójrz na mnie ty, dla której jednego spojrzenia
Przebaczę, czego nigdy przebaczyć nie można!

Jan Lechoń

[kolargol]

Marsz II Korpusu
Przez te same doliny, tymże Tybru brzegiem
Znów idą jak przed laty ściśniętym szeregiem,
I płynie ta, co tutaj kiedyś się zrodziła,
"Piosenka stara, wojsku polskiemu tak miła".

Jakąż drogę odbyłaś, aby raźnym chórem
Znów dźwięki Twe zabrzmiały pod włoskim lazurem,
By mógł Cię żołnierz tułacz na nowo zanucić,
Przez ileż przeszłaś granic, ażeby tu wrócić?

Od śniegów szłaś Sybiru do pomarańcz gaju
I teraz z żołnierzami powracasz do Kraju,
I żadna siła złego ni przemoc olbrzyma,
Stająca Ci na drodze - dojść Cię nie powstrzyma.

Nowe kości się kładą na tych, co już leżą,
Przesiąknięta krwią ziemia krwią nasiąka świeżą,
Ktoś upadł i do Kraju wyciąga swą rękę,
Lecz inni idą dalej, śpiewając piosenkę.

I kiedy trakt Cezara pod ich krokiem dudni,
Słyszą dzwonek na nieszpór i żuraw u studni
I niosą dniem i nocą sztandary niezdarte,
I przejdą, przejdą Tyber i Wisłę, i Wartę.

Jan Lechoń

[kolargol]

Matejko
Ach! nic się nie zmieniło. Wszystko jest tak samo,
Tak samo stoi Wawel wśród śnieżnej zamieci,
I wieczorem tak samo nad Floriańska bramą
Na niebie granatowym srebrny księżyc świeci.

Ten sam co tyle razy powiew wiatru świeży
Nagle w rynek powionął, wiosnę wróżąc rychłą.
Więc, pełna jeszcze wspomnień, każesz by ucichło
Sercu, co ciągle kocha i w nic już nie wierzy.

Nie chcesz, by mógł je złudzić jakiś hejnał chmurny,
Jakiś z brązu bohater, owinięty w bluszcze,
Nie chcesz trąb słuchać hucznych ni widzieć koturny
Pod którymi jak zawsze spieniona krew pluszcze.

I tylko czasem nocą trzeszczą stare graty,
I jakieś wielkie płótno blask rzuca złotawy,
I widzisz: mały człowiek, Aiatejko garbaty,
Maluje "Starzyńskiego na murach Warszawy".

Jan Lechoń
przypisane Niusi [Annie Jackowskiej]

[kolargol]

Pan Twardowski
Raz, dwa, cztery, dwanaście. Cóż to dziś się dzieje?
Zegary biją północ, a tu kogut pieje,
Jest kogut. Jaki wielki! Grzebień ma jak grzywę
I pióra szmaragdowe, ostrogi prawdziwe.
Zapia przed samym domem. Trzeba z tym się zgodzić:
Lepiej jeździć kogutem niż piechotą chodzić.
Widzę cię. Widzę znowu! Ty jesteś jak zdrowie!
Te same baby wiejskie na Rynku w Krakowie.
I dziad przed Panną Marią siwą chyli głowę.
Masz tu, dziadku, dolara! Za dusze czyśćcowe,
Za wszystkich, którzy umrą od otwartej blizny,
I za tych, co nie wrócą nigdy do ojczyzny.
Kogoś tu miałem spotkać! Jakiś ważne sprawy...
To było już tak dawno!! Jegomość kulawy,
Któremum coś obiecał, więc będzie się zżymać,
Bo właśnie nie mam żadnej ochoty dotrzymać.
No! Nie trzaskaj kopytem! To nie żadna sztuka.
O biedny polski diable! Każdy cię oszuka.
O! rozpustny Kmicicu, najmężniejszy z mężnych!
Widziałem ja na świecie szatanów potężnych,
Nie nadętych pyszałków, ale bosko dumnych
I niczym nie ugiętych, i bardzo rozumnych.
Tobie z nimi się mierzyć - toż komedia czysta!
Nigdy z ciebie, Boruto, nie będzie Mefista.
Jedno co możesz czynić - to gusła i czary
We mgle błękitno-srebrnej, którą ja tak lubię.
Ale chcę coć nowego. Nie wzywaj Barbary
Ni Zygmunta Augusta w sobolowej szubie,
Ni Janów, ni Batorych z starych sarkofagów,
Bo na to nie potrzeba żadnych wielkich magów.
Tylko ze świeżych grobów, z dołów śmierci tajnych,
Gdzie nikt nawet ich imion nie umiał oznaczyć,
Wywołaj paru ludzi zupełnie zwyczajnych,
O których ja wciąż myślę i chcę ich zobaczyć.
Nie chcesz? Jak to? Nie możesz? Takież twoje sztuki?
Na toż skrycie świętoszek wciąż ku tobie zerka?
I wartoż było takiej zasięgać nauki,
Ażeby się okazać głupim jak ekierka?
Chodźmy do karczmy na wino! Ja za ciebie płacę.
A tamci... Requiescant! Requiescant in pace!
Dziewczyno, która tęsknisz w półmroku szynkwasu
I zwracasz ku mnie teraz swoje oczy łzawe,
Pytasz o wielkie miasta? Ogromnie ciekawe,
Lecz podróże mnie męczą od pewnego czasu.
Znam zorze nad dalekich oceanów głębią
I puszcze storczykowe o duszącej woni,
Stolice, gdzie się tłumy jak mrowiska kłębią,
I znam wieczór nad Wisłą. I powracam do niej.
Jaśminów woń z ogrodu bije mi do głowy,
Jak mleko blask księżyca leje się na drogę.
Ta karczma ăRzymŇ się zowie? Nie bądź drobiazgowy!
Nic nie mam oprócz duszy. Więc dać jej nie mogę.

Mój kogut zapiał znowu! Lećmy, mój koniku!
Leć tam, nad Pannę Marię! Na tym rogaliku,
Którego srebrne smugi tak zawsze mnie nęcą,
Co teraz wszedł na nieba wielką płachtę ciemną,
Będę siedział i patrzał, jak się gwiazdy kręcą,
Będę widział Warszawę i Kraków pode mną.
I wpośród woni z dołu i wśród nocy cienia
Będą ku mnie ku górze płynęły wspomnienia,
Jak mgły się będą snuły w księżycowej bieli,
A ja, w niebo wpatrzony, do świata ostatka
Będę mówił pacierze, jak uczyła Matka.
A resztę, co tu gadać, wszystko diabli wzięli.

Jan Lechoń
przypisane Kazimierzowi Wierzyńskiemu

[kolargol]

Mędrca szkiełko
Trawy takiej zielonej, chmur tak czarnych nie ma,
Jeżeli na nie spojrzeć zwykłymi oczyma,
Ni świętych barokowych jak z pogiętej blachy,
Nie znajdziesz Berniniego płaczącej Teresy,
Jak łamie swoje ręce w mistyczne floresy,
I nigdy sie nie chwiały jak z El Greca gmachy.

Nie było go: Adama cudnego bez winy,
Co wznosi dłoń bezwolną znad stropu Syskstyny,
Ni jeńców zapatrzonych w swoje boskie ciało.
A są tacy, co wątpią, czy w najpierwsze rano
Płynął nad nami starzec z brodą rozechwianą,
I mówią, że to wszystko samo tak sie stało.

Wszystkoś mi wytłumaczył w tej wyższej algebrze,
Że Adam na Zatybrzu, dłoń podnosząc, żebrze,
Że domy stoją prosto z odwiecznego planu,
Że nie ma żadnych cudów, zmarły wszystkie święte.
Ale są jeszcze przecież rzeczy niepojęte
Jak zapach heliotropu i kolor szafranu.

Jan Lechoń
przypisane Zofii Kochańskiej

[kolargol]

Mickiewicz zmęczony
Powróciwszy do domu od Sekwany strony,
Mickiewicz się rozebrał z splamionej czamary
I położył na łóżku. Nie był jeszcze stary,
Lecz bardzo wiele cierpiał i był już zmęczony.

I oto ledwo zasnął a w tej samej chwili
Zobaczył starą ławkę nad srebrnym jeziorem
I w sukni, którą miała pamiętnym wieczorem,
W lekkiej woni akacji spłynął cień Maryli.

Jej wargi wyszeptały: "Nasza miłość - cmentarz,
Między nami jest morze rozlane ogromnie,
I za dnia tylko bitwy i wodzów pamiętasz,
Lecz kiedy zamkniesz oczy, zawsze myślisz o mnie".

Jan Lechoń

[kolargol]

Modlitwa
Gwiazd siewco i księżyców, co w eterze wiszą,
O! Panie nad deszczami i Panie nad skwarem!
Porównaj nas zmęczonych z milczącym obszarem,
Niebiosa ku nam nachyl i napój nas ciszą.

O! utop nas w Twych światów bezmiernej głębinie,
Posrebrzaj nas jak gwiazdy, rozpuszczaj jak morze,
Nalewaj nas powietrzem w błękitne przestworze,
Nastrajaj nas jak echo i słuchaj, jak ginie.

Bladym uczyń nas rankiem, wschodzącym na niebie,
Obłokiem, co w południe leniwo przepływa,
Woalem czarnej nocy, co ziemię nakrywa -
Oswobódź nas od duszy i wybaw od siebie.

Jan Lechoń
1924

[kolargol]

Rozmowa z aniołem
Dziś we śnie mnie nawiedził anioł polskiej doli
I płakał, szumiąc w mroku skrzydłami srebrnemi,
Jak gdyby chciał powiedzieć: "Umierasz powoli,
Samotny, tak daleko od rodzinnej ziemi".

- "Daleko? Co ty mówisz? Mnie wszystkie zapachy
Ogrodów i pól naszych co dzień niosą wiatry,
We mnie, we mnie jest wszystko: mazowieckie piachy,
I jeziora litewskie i Wisła i Tatry"

Jan Lechoń
"Wiadomości" 1955 nr 46

[kolargol]

Pycha
Z ogrodów, z których płyną fale dziwnych woni,
Z pałaców o przepyszne opartych kolumny,
Z twoich oczu błękitnych i twej białej dłoni,
Ze siebie, ze wszystkiego, jak Bóg jestem dumny.

Pod kołdrą się gwiaździstą do snu dzień ułożył,
Patrzę w ogród przez okno: w ogrodzie jest ciemno.
I myślę: jestem człowiek, którego Bóg stworzył,
O każdej dnia godzinie śmierć wisi nade mną.

Zła ziemia będzie żarła moje białe kości,
Lecz gdzież odejdzie dusza, ten człowiek prawdziwy?
Jeśli Bóg jest nicością, pójdzie do nicości,
Do nieba - jeśli dobry; do piekła - gdy mściwy.

Jan Lechoń
1924

[kolargol]

Malczewski
W jarze światło zabłysło. W ogrodzie, w altanie
Ktoś skryty tęskną dumkę gra na teorbanie.
Pachną sady wiśniowe w stepu bujnym szumie.
Konia mego karego podaj mi, Kozacze!
Nikt tutaj mnie nie kochał, więc nikt niech nie płacze.
Nikt ze mną tu nie cierpiał, nikt mnie nie rozumie.

Pędź koniu! Zobaczymy, czy jest inne życie,
Czy bliżej jest do nieba na Mont Blancu szczycie?
Czy Ocean nieczuły jak Dniestr u nas płynie?
Czy można coś zapomnieć nocą na gondoli?
Czy zawsze się wspomina, wszędzie serce boli
I pusto, smutno, tęskno, jak na Ukrainie?

Jan Lechoń
"Wiadomości" 1955 nr 6

[kolargol]

Męczennicy
Wszyscy święci z ołtarzy, z obrazów, z pomników,
Ze światłami nad głowa i z ranami w boku,
Wszystkie święte o cudnym panieńskim uroku
Wychodzą na spotkanie naszych męczenników.

Wśród śpiewów gregoriańskich idą mleczną drogą
Anieli w złotych zbrojach z srebrnymi skrzydłami,
Pomagają iść rannym, co sami nie mogą,
I mówią do nich cicho: "Módlcie się za nami".

I oto wśród trąb grania pękają lazury,
I widać Matkę Boską przy Świętej Dziecinie,
A oni przystanęli, aby spojrzeć z góry,
Jak idzie polskie wojsko i jak Wisła płynie.

Jan Lechoń

[kolargol]

Mochnacki

W r. 1832 Maurycy Mochnacki
koncertował w Metzu
Mochnacki jak trup blady siadł przy klawikordzie
I z wolna jął próbować akord po akordzie.
Już ściany pełnej sali w żółtym toną blasku,
A tam w kącie kirasjer w wyzłacanym kasku,
A tu bliżej woń perfum, dam strojonych sznury,
A wyżej na galerii - milcz serce! - mundury.
Tylko jeden krok mały od sali go dzieli,
Krok jeden przez wgłębienie dla miejskiej kapeli -
On wie, że okop hardy w tej przepaści rośnie,
Więc skrył się za okopem i zagra o wiośnie.

Rozpędził blade palce świergotem w wiolinie,
I mały, smutny strumień spod ręki mu płynie.
Raz w raz rosa po białej pryska klawiaturze,
I raz po raz w wiolinie kwitną polne róże.
Rosną. Większe, smutniejsze, pełniejsze czerwienią,
Coraz niżej i niżej, uschną, w bas się zmienią!
Nie. Równo, równo rosną w jakiś smutny taniec.
Rozdrganą klawiaturę przebłagał wygnaniec,
I nagle się rozpłakał po klawiszach sztajer,
Aż poszedł szmer po sali, sali biedermeier.
Głupio, sennie, bezmyślnie kręci się i kręci.
Jakieś myśli chce straszne wyrzucić z pamięci,
Do piersi jakąś białą przytulił pierś drżącą
I czuje tuż przy piersi nieznośne gorąco,
I tysiąc świateł w oczach, w czyjejś twarzy dołki,
I zapach białej sukni, ubranej w fijołki.

Magle złoty kirasjer poruszył się w kącie,
Sto myśli, jak kanonier, stanęło przy loncie,
Stu spojrzeń obcej sali przeszyły go miecze,
Wstyd idzie ku estradzie - czuje, jak go piecze.
Więc do basu ucieka i tępo weń tłucze,
Po tym tańcu szalonym niech ręce przeplucze,
Z tych czerwonych, duszących róż otrząsa płatki,
Rozsypuje po sali w tysiączne zagadki,
W sto znaków zapytania, sto szmerów niechęci,
Nie pyta. Już jest w basie. Już tam się wyświęci.
Raz, dwa, trzy, cztery - wali. Niechaj mu otworzą,
Niechaj wyjdą z chorągwią, wyjdą z Matką Bożą,
Niech mu końskie kopyta przelecą po twarzy
I niechaj go postawią gdziekolwiek na straży:
Na ulicy stać będzie z karabinem w dłoni...

...Słyszy sala: ktoś idzie, ostrogami dzwoni -

Ostrogą spiął melodię, a akompaniament
Szaleje, krzyczy w basie, rośnie w straszny zamęt -
Ku sali bagnetami już mierzy, już blisko -
I ton jeden uparcie wybija - nazwisko!!!
Wciąż czyste, w rozszalałe wplątuje się głosy
I wali, wali w basie murem Saragossy,
Oszalałych Hiszpanów wyciem, darciem, jękiem
I znów wraca ku górze załzawionym dźwiękiem -
W mazurze - nie - w mazurku idą wszystkie pary,
By całą klawiaturę owinąć w sztandary.
Zatrzymali się wszyscy w srebrzystych kontuszach,
A klawikord im ducha rozpłomienia w duszach
I wzdłuż długich szeregów przewija pas lity,
Tysiąc głów podgolonych podnosi w błękity
I wszystkie karabele jedną ujął dłonią
I uderzył w instrument tą piekielna bronią.
Aż struna się ugięła, ta w górze, płaczliwa.
I cisza jest w wiolinie. Cisza przeraźliwa.

Po martwej, głupiej strunie, po fijołków woni,
Po czyichś smutnych oczach, jakiejś białej dłoni.
Jakichś światłach po nocy i szeptach w komorze,
Po księży cu, po gwiazdach - mój Boże! mój Boże! -
Gdzieś się gubi i zwija, przeciera pas lity,
Po księży cu, po gwiazdach, po Rzeczpospolitej.
Po sali idzie cisza przeraźliwa, blada
I obok tęgich boszów w pierwszym rzędzie siada.
Wzrok wlepia martwy, ślepy, w jakiś punkt na ścianie
I patrzy w Mochnackiego, kiedy grać przestanie.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . .
A on, blady jak ściana, plącze, zrywa tony
I kolor spod klawiszy wypruwa - czerwony,
Aż wreszcie wstał i z hukiem rzucił czarne wieko
I spojrzał - taką straszną, otwartą powieką,
Aż spazm ryknął, strach podły i z miejsc się porwali:
"Citoyens! Uciekać! Krew pachnie w tej sali!!!"

Jan Lechoń

[kolargol]

Mój Sylwester
Miałem dziś zostać w domu. Ktoś puka. Puk właśnie.
"Ubieraj się - powiada. - Jazzowa orkiestra
Tak brzęczy, że choć chciałby, nikt teraz nie zaśnie.
Tytania z Oberonem proszą na Sylwestra."

"Kto będzie?" - "Sami swoi. Po prostu: Ateny!
Proszono małe kółko, lecz wieść się rozniosła.
Królową Hipolitę pamiętasz ze sceny,
Wybaczysz, że Tytania zaprosiła osła.

Nie zostawaj samotny ani w miejskim huku,
Odetchniesz wonią lasu i powrócisz wcześnie.
Amazonki podwiozą." - "Idę z tobą, Puku.
Co będziemy tam robić?" - "To samo co we Śnie".

Jan Lechoń

[kolargol]

Nad ranem
Od mego serca do twego
droga jak listek długa,
a przecież budzii nas echo
grając w nas jak kukułka:
ciebie o dowo za późno,
mnie o pół nuty za wcześnie,
więc w twarz ci paitrząc jak w lustro
podwojony sam sobie jestem:

Wiewiórczy ogień mnie znaczył
i kropla żelaza lecąc
krzyżyk nad czołem jak dzwonek
wieszała, albo jak pieczęć,
abym dotknięty ogniem
dłonie zacierał obie
jedną o młodość za późno,
drugą za wcześnie o wieczność.

I obłdk, co się zatrzymał
we mnie jak w sennej rzece
albo w wieczornej roślinie
ciemność łagodną przedzie,
abym jak ryba świecąc
w powietrzu błądził i ustom
słowo dla cieblie - zbyt wczeame
podawał - albo za późno.

Od mego ciała do twego
droga jak ręka prosta,
lecz ciągle dzieli nas echo
w sercu podwójnym i głosach,
bo dym, co niebo przybliżył
jak kogut nad snem moim pieje
o żałość twoją - za późno,
za wcześnie o moją nadzieję.

Tadeusz Gajcy

[kolargol]

Noc
Czy w śnie daremnym, w przypomnieniu
leżę pod światłem, co jak koral
stacza się prędko? Oto pora,
gdy cienie kwiatów w faliwartkiej
pływają ciężkie niby karpie
w księżżycu srebrne. Owad równy
jest człowiekowi, ptak zwierzęciu,
gdy niebo budząc nas jak struny
albo ściszając swym dotknięciem
odchodzi ciemne pod powiekę.

Żebym pamiętał: równy jestem
łunie różowej, któa przestrzeń
w drzewo kolorów nagłych zmienia.
Żebym rozumiał: nawet salwie,
gdy przez powietrze idzie lekkie
jak dzwon od chłodnych drzwi milczenia.
I żebym mówił : równy jestem
sam sobie leżąc w śnie jak wyspa,
gdy niebo białe jest jak papier,
a ziemia wciąż nierzeczywista

i zarys kwiatów dnem przechodząc
tężeje w kamień, w kość woskową;
a ja w daremnym przypomnieniu
dzieciństwa kształt przybliżam jasny;
obłoków góra, nad nią księżyc
i wiatr gołębi ponad lasem,
woda wesoła, szelest ryby
wśród lilii wodnych. Przecież wiem:
daremny serca strumień jest,
przebytym snom nie będę równy.

Lecz noc mnie czeka wciąż odobna
do tamtych nocy, kiedy koral
światłą się zniżał. Cień w obłokach
jest cieniem moim jak olbrzyma,
a przecież ręka jest pokorna
i ciało kruche leży płasko.
Żebym pamiętał: jest ojczyzna
w gałązce dymu, w ognia blasku,
a ja nakryty śniegiem chhmury
ziemi tej skąpej jestem równy.

Tadeusz Gajcy
Grom powszedni, 1944

[kolargol]

Portret
Choćbym co dzień rozmnażał się liczny,
mną mową przemawiał - tkliwszą,
choćbym w światło zmieniany lub w liście
spadał kruchy pod sierp błyskawicy,
choćbym język miał martwy i oczy
zaświatowym oddane znakom -
powiem: w niebie różowym jak w wianku
świeca dom mój palący się w nocy.

Choćbym wrócić już nigdy nie zdołał,
ani odajść już nie mógł drogą,
gdzie zmęczone wracają na kotach
łąki ranne, wiatraki świergocą,
choćbym trwał jak trwa mrówka lub glista
sercem klaszcząc przy ziemi wiotkim,
każda chwila mi będzie jak wystrzał,
każda barwa jak siarka i ogień.

Nie oszuka mnie dzwonów dudnienie,
choć łagodne i ciężkie od woni,
jeszcze raz rzucę mocno kamieniem
w twarz zawziętą nad snem mym zwieszoną
i nie uśpi wracając do pasiek
pszczoła mądra warczącym swym lotem,
bo powstanę zbratany z żelazem
nim śpiącego zaskoczy zły motor,

Choćbym mówił: pokocham, zostanę,
choćbym słowa jak trumnę zbijał,
ty nie ufaj. I zabierz mi pamięć,
ciało sprostuj, na czoło daj
promień jasny jak uśmiech lub lilię,
Ale wtedy zobaczysz wśród gwiazd
ciemiłe nasze żegnane przez brzask
odchodzące od siebie i inne.

Tadeusz Gajcy

[kolargol]

Przed odejściem
Porasta jesienną mgłą
mój kraj jak włosem siwym.
Lecz nim pożegnam go
dłonią z męczeńskiej gliny,
lecz nim się zgodzę z koroną
cierniowych lip i wezmę
w bok mój i serce bezbronne
ciemność jak ostre narzędzie,
niech błyskawicy lament
znów mnie na wieczność wywoła,
bym uniósł sam siebie jak palmę
i płomień poczuł u czoła.

Po kościach zdeptanych idąc
porównam żywioł z żywiołem,
gwiazdę zawistną nazwę,
co nad mą głową czeka,
młodość przywrócę i miłość
snom niewinnego człowieka,
nad którym wół i osiołek
i anioł smutny się zwiesza.

Nogą ognistość przejdę
jak ptak przez obłok przechodzi,
aby pod brzozą zwęgloną
mrówkę pochować nieżywą -
I dłonie rzucę do wody,
aby nie mogły zapłonąć,
gdy przyjdzie spocząć pod krzyżem.

Tadeusz Gajcy
Utwory zebrane, 1952

[kolargol]

Miłość bez jutra
Mój sen śmiertelny ciałem spełniasz
i słowem płochym w śnie poczętym,
puszysta włosów twoich perła
jak promień krągły w pościel spływa,
gdzie dłoń pierzasta jak z igliwia
rozdziela cienie ciał od lęku.

Mówimy szeptem krwi łagodnej
słuchając w sobie: niech w nas płynie,
niech niesie - światło jak w roślinie
prześwietli serc planety małe
i obudzimy się słuchając
szelestu chmur i grania wody.

Bo tyle tylko jest w nas ciepła,
co dłoń zdziwiona objąć zdoła
i trwogi tyle, co zakrzepła
wyryje w twarzy łza jak z ognia
i głosu w nas, co wydać może
w kielichu warg języka ostrze.

Niech płynie w nas - mówimy jeszcze
ten szmer ciemności, póki księgę
obłoków wiatr przegina miękką.
Bo tyle tylko wiary w pieśni,
ile obrazu pod powieką
ziemi odbitej ostatecznie.

Tadeusz Gajcy
Grom powszedni, 1944

[kolargol]

Modlitwa za rzeczy
Uspokój serca zegarów,
zmęczone są -
żarówkom przygaś powieki, za długo patrzą na nas,
tramwajom pozwól odpocząć,
niechaj nie drepcą wciąż
i domom zabroń się wspinać
w miastach obłych jak w dzbanach.

Zdyszanym kołom pociągów
kwietny spocznek nakaż,
płuca motorów napełnij ciszą wonną od gwiazd,
trupim wydechem spalin
niech się więcej nie żali
kominów wysoki pochód w nieodgadniony czas.

Sprzętom naszym milczącym głos zamarły wyzwól,
piórom ześlij wytchnienie, papier zostaw bez liter,
niech przemówią znad półek ksiażki kurzem przybite,
krajobrazy więzione na płótnach
niech zejdą w pokoje nasze -

Za wszystkie rzeczy smutne,
za wszystkie serca maszyn
prosimy cię Panie.

Tadeusz Gajcy
Utwory wybrane, 1968

[kolargol]

Wezwanie
Już noc lub daień jak wody ziarno
wydzielasz mi z uśmiechem patrząc,
gdy ciała mego smutny barok
zawile trwa pod Twoją gwiazdą.

Nie świecisz we maie i nie śpiewasz,
mym ustom ogień zamiast kwiatu,
a dłoni ostrze dajesz teraz
jak obiecałeś sen i światło.

Prowadzisz mnie, czy tylko stoję
jak stoi drzewo pod przelotem.
czystego nieba, albo płomień
nad krajem niebu niepodobnym?

Przemawiasz do mnie czy szyderczy
pociskiem godzisz, by zakrakał
nad nierozumnym moim sercem
jak kiedyś liść lub jak fujarka?

Zstępujesz Ty, czy ja wyrastam
ponad swój głos i niemy pejzaż
i czyja dłoń ma kształt żelaza
i czyje słowo jest jak z serca?

Nie powiesz mi, a ja nie zgadnę
ni jagnię Tobie, ani pasterz
i tylko nad milczeniem naszym
to samo słońce chmury kładzie.

Tadeusz Gajcy

[kolargol]

Z listu
Krok twój rześki
w powietrzu słonym
dzwoni jak w wierszu
moim asonans;
lecz nawet takim
jasnym i rześkim
krokiem nie ujdziesz
czasom bez pieśni;
choćby zuchwały
był lub kołyską
nosił twe ciało -
nie schroni przyszłości
od smutku tego
co za wodopój
ma nas i niebo.

Zostało dla mnie:
piórem jak skrzydłem
trawę, kwiat, kamień
po których idziesz
głaskać i imię
dawać najczulsze
słowem, co minie,
słowem, co przyjdzie.

Tadeusz Gajcy
"Nowa Kultura" 1957, 3
Utwory wybrane, 1968

[kolargol]

Kantyczka wołania pełna
Gwiazdy niejasnej prowadzony wzorem
po napój sięgam i jadło.
Który ognistą koronę
na czoło sczerniałe kładziesz,
nad rąk pochyłością senną
innego nie buduj domu,
jeśli nie zdołasz z kamienia
głosu ludzkiego wydobyć.
Który przeczuty choć ciemny
nad wodą dymiącą stałeś
nie schylaj nieba ku ziemi
jak ptaka schylasz nad gałąź,
nie wódź nas dźwiękiem i rzeczą
i barwie pióro świecące
odejmij - jeśli twa wieczność
łunę zapomni i pocisk.
Po napój sięgam i jadło,
który daleki niebu
znaki tajemne kładę
i kamień dzielę od chleba,
zabierz mi snów kwiecistość
i w węgiel zamień mą pracę,
jeśli jak gwiazda kosmiczny
wiekiem niewdzięcznym pogardzę.

Tadeusz Gajcy
Grom powszedni, 1944

[kolargol]

Groteska bardzo smutna
Niby kosmiczny delfin
niebem, które nazywasz różnie
przebywa ziemską przestrzeń
apokalipsy ciało duże.

Zaiste, straszne jest,
gdy w oko spojrzy nagle
i jak twój głos i cień
wytrwałym pójdzie śladem.

Gdy ręką dotknie zimną
blasku chwiejnego pełną...
na próżno mówisz: siło,
niech ci otworzę niebo,

przepadnij, zostaw nas
u rzek niebiańskich ściegu,
nie chcemy twoich gwiazd
i ognistego wieku.

Powracaj. Kiedyś w książce
na liter strojnym łańcuchu
stałaś grożąca jak Mojżesz
z gromem napiętym na łuku...

Czytelnik srebrny pod drzewem
święty - jak mówi pismo -
kruszył w śpiewaniu wersety
i wzywał: apokalipso.

Teraz - ty w górze straszna, my - nisko,
ty nas nie odczytasz, - my ciebie
i wspólne nasze nazwisko
ku jakiej drodze nas wiedzie?

Jeśli nad ciałem gromnicznym
wołać nam wolno i ręce
składać na kolbę i krzyżyk,
czas kamienować niewdzięcznie -

nie daj, strzegący kresu,
by potem w kraju pszenicznym
nasze rumiane dzieci

bawiły się w apokalipsę.

Tadeusz Gajcy Grom powszedni, 1944

[kolargol]

Legenda o Homerze
Na wzorzystym jarmarku, gdzie farby nierówne
korali i lusterek - tam
kupił drewniany instrument
pełen dzwoniących gam.

Lutnię podobno. Więc uczył
struny niezwykle cienkie
wielu łagodnych nutek
przejęty bólem i lękiem.

Na wybrzeżu, gdzie chudy chart
nozdrza podał ku górze i smyczę
ściągał twardo - on grał
i uciszał rośliny nieliczne.

Tańczyła sól. Wiatry krzepły,
ptaki zaczęły płonąć,
wielkie łodzie pękały jak miażdżone orzechy
i zsuwała się ziemia ku domom.

Ptak uderzył o wodę, gdzie Odys
wracał wsparty plecami o maszt,
a już wtedy płonęła młodość
i żałosny lament wśród miast.

Wrzask obłoków krążył nad głową,
falowało powietrze, kamień,
bursztyn w rzęsach sosen pionowo
spadał hucząc i trawy łamał.

Więc zatrzymał struny i przez
wybrzeże szedł o wyspach śniąc foczych;
tylko wiatr grał na smyczy, gdy pies
jak ster prowadził mu oczy.

Tadeusz Gajcy
Widma, 1943

[kolargol]

Droga tajemnic
Błękitniejący umarłych proch
rośnie w ziemi mocny jak żywioł
i na oczach pisze co noc
kręte znaki jak mróz na szybie.

Białą czaszką kołysze księżyc
stosy planet utkanych z kości,
zagubisz się, pomylisz - w tym tokowisku zwierząt
szklistym włosem porosłych.

Łasi się grom i ciemność
do twych stóp: skuś się tylko i poddaj,
a zarośniesz jak liściem - ziemią
i zaleje cię ogień i woda.

Usta z lęku zwiotczałe jak gąbka
schylisz, poznasz: misterny znak
pisza w oczach ręką jak lotka,
który kości umarłych zna.

Będzie syczeć wapno i fosfor,
każdy ślad twój pokryje węgiel,
aż gwiazdy w kopule nocy
wzejdą bliskie i jakże piękne.

I wywiedzie cię z trwogi gęstej,
w zimnej skórze zamkniętego jak w łusce,
który ognia lub kwiatu szlestem
sen odmyka - jakże obcy i pusty.

Tadeusz Gajcy
Widma, 1943

[kolargol]

1942. Noc wigilijna
Wieczorny szatan monetę zimną
ważył na dłoni...
Parzyła izby zamieć świeczek,
kiedy śmieszne figurki zatargały jak w dzwonnicach sznurkiem,
uniosły stopy na bojaźliwy centymetr -
nie mogły odlecieć.

Wplatał lepkie palce w oczy śnieg,
no i szeptał, uporczywie szeptał;
szatan załkał w szubienicę jak w flet
i rozwiesił płacz w drzewie jak szkiełka.

Więc choinka. - A na sznurku pajacyk,
kolędować Małemu, niech krzepnie,
pójdź - złóż dary - nie wystarcza popatrzeć -
drzewko smutne, a u ciebie świece.

Lulajże w powrozie, lulajże na haku,
niech się wyśni obrus biały i błyszcząca jodła.

Szept przygarnął - z tego szeptu twój opłatek
i ojczyzna ciemniejąca w nagłych gwiazdach z ognia.

Tadeusz Gajcy
"Nowa Polska" 1942, 54
Utwory wybrane, 1968

[kolargol]

Młodym uwaga
Za igraszkę śmierć poczyta,
Gdy z grzybami rydze chwyta:
Na dęby
Ma zęby,
Na szczepy
Ma sklepy.
Cny młodziku,
Migdaliku,
Czerstwy rydzu,
Slepowidzu,
Kwiat mdleje,
Więdnieje.
Być w kresie,
Czerkiesie.
Ej, dziateczki!
Jak kwiateczki
Powycina,
Was pozrzyna
Śmierć kosą
Z lat rosą:
Gdy wschody,
Zachody.
Wszak poranek od wieczoru
Niedaleki bez pozoru,
Dzień z nocą
Karocą
Taż dąży,
Świat krąży.
Dniem niedługo słońce parzy,
Cienią chmury, gdy się żarzy:
Noc mściwa
Sposzywa
Blask szczyry
W swe kiry.
Po zachodzie kwiat w ogrójcu
Płakać musi jak po ojcu:
Łzy rosi,
Są głosy
"Do nieba
Bez Feba".
Śliczny Jasiu,
Mowny szpasiu,
Mój słowiku,
Będzie zyku.
Szpaczkujesz,
Nie czujesz?
Śmierć jak kot
Wpadnie w lot!
Aza nie wiesz,
Ze śmierć jak jeż?
Ma swe głogi,
W szpilkach rogi?
Ukoli
Do woli.
Aż jękniesz
I pękniesz.
Czy ty głuszec, czy ty wrona?
Dusznych sępów chwyci szpona!
Twa główka
Makówka,
W swywoli
Nie boli.
Tobie w głowie skoki, tany,
Charty, żarty na przemiany:
Śmierć kroczy,
Utroczy
Jak ptaszka,
Nie fraszka!
W ślepą babkę gdy śmierć skacze,
O czy jeden młodzik płacze!
Jej dygi
Złe figi
Niestrawne,
Dość dawne.
Łasyś zbytnie na cukierki,
Jabłka, gruszki i węgierki:
Śmierć jawna,
Niestrawna
Połyka
Młodzika.
Świat gomuika, tyś pigułka,
Ale smaczna szczurom skórka:
Gdy zwleką,
Opieką,
Wywędzą
Łez nędzą.
Tyś jak pączek czy pąpuszek
Od łabędzich twych poduszek:
Spisz długo,
Śmierć sługą.
Pościele
W popiele.
Młodzieniaszku
W adamaszku,
W aksamity
Zbyt uwity,
Twe lamy
Od jamy
Nie skryją,
Zaryją.
Świat na morzu, tyś w korabiu,
Śmierć robaczek jest w jedwabiu:
Patrz tchórzu,
Na morzu
Złe cale,
Złe fale!
Kawalerze
W pięknej cerze,
Na twe stany
Chcesz odmiany?
Odmiana,
Żeś z Pana,
Brat łata,
Gdy fata!
Kawalerów śmierć szyderca
Zrywa gwałtem i z kobierca:
Łopata
Przeplata
Wesele
W łez wiele.
Nie bądź sadłem czy jak masło:
Niejednemu życie zgasło!
Wszak mówią,
Ze łowią
Tak dudków
Bez skutków.
Żywe srebro, paliwoda,
Na igraszki czasu szkoda:
Czas drogi!
Sąd srogi!
Co minie,
Upłynie.
Nie dopędzisz wczora cugiem,
Nie wyorzesz jutra pługiem.
Minęło,
Zniknęio!
Bez zwrotu,
Powrotu.

Józef Baka

[kolargol]

Niebo
Śniło mi się dziś niebo: zaraz je poznałem
Po zapachu koniczyn i śpiewie skowronka.
Cykały w trawie świerszcze, falowała łąka,
I wiem że był tam Pan Bóg, choć go nie widział

Nie widziałem aniołów, ale nad ugory
Z szumem białe swe skrzydła podniosły bociana
I były jeszcze jakieś buki i jawory,
Które w wiatru poszumie grały jak organy.

A później, niby wielki robak świętojański,
Srebrny księżyc rozświetlił Akropolu gruzy,
Nad którymi wysoko stal Paweł Kochański
I grał w tej boskiej ciszy "Źródło Aretuzy".

Jan Lechoń
przypisane Zosi [Kochańskej]

[kolargol]

Tuwim
Widzę włosy Twe siwe i twarz Twoją ostrą,
I rękę, co jak wiosło, odbija od jawy,
Snujesz oto się nocą, nieszczęsny Cagliostro,
Pustymi ulicami nie Twojej Warszawy.

Od wichury wieczności porwanymi zmysły
Chcesz wchłonąć z nowych ulic czar zmarłych zapachów,
Wśród świateł nowych latarń, co na nich rozbłysły,
Wznosisz wzrokiem szalonym cienie dawnych gmachów.

I płaczesz, bo deszcz, słyszysz, ciecze z starej rynny,
I sam jeszcze nie wierząc, że nikt Ci nie wzbroni -
Wyciągasz dłoń swą w mroku, przestępco niewinny,
Do podanej z daleka znowu bratniej dłoni.

Jan Lechoń

[kolargol]

Na śmierć Conrada
Twój ojciec też miał pogrzeb wspaniały i chmurny,
Szli za nim mrocznym miastem dostojni i prości,
O bruk stukały buty jak greckie koturny,
I wiedli go z niewoli do wiecznej wolności.

Mową twardą i prostą, chropowatą mową,
Mówili doń Polacy i cicho płakali,
Nakryli go ojczyzną, jak czapką wojskową,
A później się rozeszli i bili się dalej!

A teraz ciebie wicher zaświatów ogarnia,
I ten tułacz bezsenny, zorany przez blizny,
Twój ojciec tam cię woła językiem Ojczyzny,
Gdzie wszystkim świeci morzom ta sama latarnia.

Jan Lechoń

[kolargol]

Święty Antoni
Ty masz wysoko oczy
Tam, gdzie śpiewa skowronek,
Więc widzisz, gdzie się toczy
Zagubiony pierścionek,

A że trzymasz na ręku
Maleńkiego Chrystusa,
Dojrzysz, kto kona w lęku
I skąd czyha pokusa.

Twój brunatny samodział
Widzę: idziesz po niebie.
Popatrz, gdziem się zapodział,
Bo zgubiłem sam siebie.

"Niech się święci chwała Twoja,
Niech się znajdzie zguba moja!"

Amen!

Jan Lechoń

[kolargol]

Nokturn
Cóż ja jestem? Liść tylko, liść, co z drzewa leci.
Com czynił - wszystko było pisane na wodzie.
Liść jestem, co spadł z drzewa w dalekim ogrodzie,
Wiatr niesie go aleją, w której księżyc świeci.

Jednego pragnę dzisiaj: was, zimne powiewy!
Wiec nieś mnie, wietrze chłodny, nie pytając po co,
Pomiędzy stare ścieżki, zapomniane krzewy,
Które wszystkie rozpoznam i odnajdę nocą.

W ostatniej woni lata, w powiewie jesieni
Niech padnę pod strzaskany ganek kolumnowy,
By ujrzeć te, com widział, podniesione głowy
Wśród teraz pochylonych, zamyślonych cieni.

Uciszaj, srebrna nocy, całą ziemię śpiewną!
A ja padnę na trawę wilgotną od rosy,
Lub będę muskał cicho niegdyś złote włosy,
Których dziś już koloru nie poznałbym pewno.

Jan Lechoń

[kolargol]

Nie-Boska Komedia
Płynie włoskie jezioro lazurową wodą,
Piosenka gdzieś zabrzmiała wśród ciasnej uliczki,
Hrabia Zygmunt ubrany romantyczną modą
Krwawą różę przez białe zrywa rękawiczki.

A za riim zachód słońca i żółte ruiny,
I nagle od lekkiego zefiru powiewu
Jedwabny szal się z ramion osunął Delfiny
I zaplątał w gałązkach cierniowego krzewu.

I wtedy on wyszeptał: "Ach, to koniec lata".
I więcej już w ten wieczór nie mówili z sobą.
A w nocy ujrzał nagle okryte żałobą
Okopy Świętej Trójcy i ruiny świata.

Jan Lechoń
przypisane Juliuszowi Sakowskiemu

[kolargol]

Piosenka
Droga Warszawo mojej młodości,
W której się dla mnie zamykał świat!
Chcę choć na chwila ujrzeć w ciemności
Dobrej przeszłości
Popiół i kwiat.

Zanim mnie owa ciemność pochłonie,
Twoich ogrodów chcę poczuć woń.
Niechaj twych ulic wiatr mnie owionie,
Połóż twe dłonie
Na moją skroń!

Jak kiedyś zapach bzowych gałązek
Wśród kropli rosy i słońca lśnień,
Tak inny z Tobą rn.u-zę dziś związek:
Starych Powązek
Głęboki cień.

Marzę, że Ty mi zamkniesz powieki,
Lecz choćbym z ciężkich nie wrócił prób,
Będę Ci wierny, wierny na wieki
Aż po daleki
Wygnańczy grób.

Jan Lechoń

[kolargol]

Rio de Janeiro
Natura jako słońce stanęła w zenicie,
Ziemia, niebo i morze razem wznoszą pean.
Jak dywan srebrnej piany, błyszczący w błękicie,
Rozwija się i zwija przepyszny ocean.
Pośród kwiatów jak drzewa i ptaków jak kwiaty
Zapachów tajemniczych tren płynie bogaty,
W powietrzu różnobarwnych rój zawisł motyli.
Więc wzrok swój utęskniony podnosisz do góry
I wtedy widzisz niebo, prawdziwe, bez chmury,
I wszystko coś przecierpiał, zapomnisz w tej chwili.
A wieczór, kiedy zmroku zapada zasłona,
Otwarte widzisz nagle ogromne ramiona,
Co z nieba błogosławią smugami srebrnemi
Tę ziemię czarodziejską, jak ogród zaklęty,
To miasto fantastyczne i błędne okręty,
Co wiozą smutnych ludzi wygnanych z swej ziemi.

Jan Lechoń
"Tygodniowy Przegląd Literacki Koła Pisarzy z Polski"
1942 nr 4

[kolargol]

Niki
Nike Grunwaldu, rosła krakowska dziewczyna,
Wyszła nocą na pole pod skłębione chmury,
Za zbroję szmelcowaną modre chabry wpina
I podniósłszy przyłbicę, wzniosła się do góry.

A za nią lekką stopą wznosząc się od ziemi
Płynie Nike spod Wiednia skrzydły husarskiemi.
Słuckie pasy jak wstęgi wkoło niej się plotą,
A ona dmie przeciągle w długą surmę złotą.

I kiedy przelatują nad laurów szpalery,
Nagle szum w wawrzynowej podniósł się gęstwinie,
Srebrny orzeł wypłynął i wysoko płynie
Na wzniesionym ramieniu Nike Somo-Sierry.

We świetle księżycowym to świecą, to giną,
Aż wreszcie nad Italią swe skrzydła rozchwiały
I teraz sypią kwiaty ze wszystkich pól chwały
Na groby i na Nike spod Monte Cassino.

Jan Lechoń

[kolargol]

Polonez artyleryjski
To major Brzoza kartaczami w moskiewskie pułki wali!
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Siew pada w ziemię szrapnelami,
I dym. l grom, i bura) z nami,
Piekielny deszcz ze stali
Na firmamencie chmury chmurzą
Brunatne z armat dymy.
Raz po raz ziemia jęknie burzą,
Ślepia się dziko armat mrużą.
Przy których my stoimy

Od ognia czarni dymem syci
I wiecznie czuwa|ący
Armaty - grom i ból, i wici -
Bateria ryknie w głos, gdy chwyci
Wasz szept zmartwychwstający

Miarowo dudni, z cicha, z cicha,
Bez przerwa, bez ustania!
Na miły Bóg? Czy ziemia wzdycha?
To artyleria nasza licha
Dziś puka od świtania . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . .
To major Brzoza kartaczami w moskiewskie pułki wali!
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Czy przeciw nam wy, czy tez z nami?
Gadamy do was kartaczami.
Nie dusi dym i krew nie plami.
I jeno ogień pali
Za nami będą mówić ciszą
I łzami, i modlitwą
Armatom ognia!! Niechaj dyszą!
Hej! ognia! ognia! Słyszy, słyszą,
Że w bitwie idziem bitwą
Konnicy koniem, zbrojną ręką
Po swoje iść piechocie
Jaką grał Bem pod Ostrołęką,
Taką nam zagrać dziś piosenką
I w pułk moskiewski rozwinięty
Chrzest siać piekielny chrzest i święty.
Kapłanom przy robocie
Dudni nam ziemia, dudni, dudni,
Radujcie się, majorze'
Tako się Polska nam rozcudm,
Gdy skwarny przyjdzie czas południ
Na nasze krwawe zboże

Słyszycie! Z cicha, z cicha, z cicha
Warkotem, bez ustania
Na miły Bogi Czy ziemia wzdycha?
Pułk się za pułkiem w śmierć przepycha
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
To artyleria nasza licha
Dziś puka od świtania
Ani się pyta. kto dziś z nami,
Bateria wścieklej stali
To major Brzoza kartaczami w moskiewskie pułki wali!

Jan Lechoń

[kolargol]

Poeta niemodny
Mówią mi: "Nic nie wskrzesi czasu, co przeżyty,
Wkrótce o nim i pamięć wśród młodych się zatrze.
Zabiera) sobie swoje stare rekwizyty,
Bo nową będą grali sztukę na teatrze".

Cóż robić? Trzeba upić ambrozji się flachą,
Co jeszcze mi została z młodzieńczych bankietów.
Wychodzę z różą w ręku, z księżycem pod pachą,
A resztę pozostawiam dla nowych poetów.

Jan Lechoń
"Wiadomości" 1955 nr 46

[kolargol]

Plato
Śniegi drogi zaniosły, gdzieśmy się spotkali,
Łzy nasze dawno oschły, przeminęły szały.
Jak przez mgłę widzę tylko z coraz większej dali
Te którem niegdyś kochał, które mnie kochały.

Lecz nigdy nie zgodzony z miłości utrata,
Patrzę jako powoli obraca się scena
I zamiast tych straconych, przychodzą: Erato,
Kalliope, Polihymnia, Talia, Melpomena.

Jan Lechoń

[kolargol]

Poezja
Ogród, z którego jesień wszystkie zdarła wdzięki,
Drzew wierzchołki strzaskane, bielejące kości,
Marmurowy Apollo bez głowy i ręki
I podarte sztandary szumiące w ciemności.

Miłość, która jak wicher przez dusze przewiała,
Łzy piła, jak zwierz była, co krew naszą chłeptał,
Wiarołomne przysięgi, któreś mi szeptała,
Zaklęcia, w którem wierzył i sam je podeptał.

A nad ową otchłanią, gdzie się razem stacza
Zło i dobro i w trupiej rozkłada się pleśni,
Glos się wznosi, co wszystko wskrzesza i przebacza;
"Ach! musi umrzeć w życiu, co ma powstać w pieśni".

Jan Lechoń

[kolargol]

Rzym
Deszcz pada w Rzymie smugą nieustanna.
Ja jestem pielgrzym. Tylko że ja nie przyszedłem tu na
Santo Anno
Ja jestem zupełnie sam. I tylko myśl mam ciężka tak jak ołów
To by było za łatwo. Nie dla ciebie są pociechy kościołów.
Jakąż mam myślą wielką i tylko Bogu oddaną
Zrozumieć cię, o miasto, coś jest wielkością wezbraną
Ten ręki łagodny ruch, którym Marek Aureliusz jadąc przez
Kapitol, wita
I kopułę Piotra,
I ten rododendron, który w Villa Borghese rozkwita.

Jan Lechoń

[kolargol]

Rozmowa z weteranem
Z sześćdziesiątego roku siwym weteranem,
Kiedy w świetle się lampy blask dzienny rozpłynie
I głośniej cyka zegar w nakryciu swem szklanem,
Rozmawiać lubię czasem o szarej godzinie.

Ma dla mnie jakiś urok rozkosznie leniwy
Poduszek białych sterta na łóżku w izdebce,
Kot szary cicho mruczy lub mleko wychłepce,
Figurki z porcelany gadają mi dziwy.

Weteran mój powiada, że liczne brał rany,
2e w bitwie padł pod konia pokłuty lancami,
A wtenczas, jak mgłą, oczy zachodzą mu łzami;
Wiem, że w czasie tej bitwy spał w karczmie pijany.

I cieszę się, że jeśli w nim także się zbudzi
Nieufność dla tych cudów, co co dzień mu kłamię,
Pozwoli, bym mu łzy swe wypłakał na ramię,
A jutro znów w niezwykłych zabawim się ludzi.

Zasiądziem. Stół włóczkową przykryty serwetą,
Raz po raz cyka zegar w nakryciu swem szklanem.
I czujem się: staruszek - prawdziwym ułanem,
Ja, biedny, głupi kłamca - prawdziwym poetą.

Jan Lechoń

[kolargol]

* * *
Złowrogi jest wieczorny chłód,
Ten wiatr wyjący jakby w trwodze,
I tajemniczy słychać chód
Jak trwożny tupot nóg na drodze.

Dogasający zorzy pas
Jak przypomnienie bólów życia,
Widomy znak, że zamknął nas
Fatalny krąg, nie do rozbicia.

Jan Lechoń
z Aleksandra Błoka

[kolargol]

Toast
Nic nie ma prócz tych liści, co na drzewach zmarły,
Nic nie ma prócz tych wichrów, którymi przewiało,
Nic prócz śladów świetności, co się już zatarły.
Nie stanie się nic więcej. Już wszystko się stało.

Jest jeszcze tylko księżyc, który cicho spływa
Na czarną krepę nocy i srebrzy ją dumną
Jako brylant baldachim rozpięty nad trumną,
W którą ziemia zmęczona na wieki spoczywa.

Kielichy wznieśmy w górę i pijmy na stypie,
Bo żal nasz byłby śmieszny, a skarga daremna,
Niech nas trupio spokojnych pochłonie noc ciemna,
A łopata grabarza milczących zasypie.

Ach! ileż jest spoczynku w tym słowie: tak trzeba!
Jak nam ziemi, tak ziemi trzeba naszych kości.
Szaleńcy, wzrośniem kiedyś kłosami mądrości,
Powszednim, czarnym chlebem dla zjadaczy chleba.

Jan Lechoń
1924

[kolargol]

Wiersz dla Warszawy
Kiedy śnieg cicho prószył zimową pogodą
I smutnie nad dachami gasło słońce krwawe,
Z pomnika wzniesionego za najeźdźcy zgodą,
Mickiewicz zamyślony patrzał na Warszawę.

Owiany zimnym wiatrem, wiejącym od Wisły,
Wonią liści zeschniętych i trupiego gnicia,
Przenikał wszystkich ludzi najskrytsze zamysły
I mury, których nigdy nie widział za życia.

Patrząc w Zamku królewską, potrzaskaną głowę,
W kościotrupy kościołów jak potworne sztolnie,
Mierzył to, co zrobiło Herculanum nowe,
Które na śmierć męczeńską poszło dobrowolnie.

Ujrzał łunę nad miastem i więzienne kraty,
Okrucieństwa nie znane ludzkiej wyobraźni
I słyszał, kiedy cichły moskiewskie armaty,
Ażeby swym milczeniem dopomóc tej kaźni.

I jako Bóg w dzień Sądu mieczem Archanioła,
Wodząc wieszcza swą ręką na lewo i prawo,
Oddzielił tych, co milcząc nie ugięli czoła,
Od tych, co są narodu skorupą plugawą.

I wtedy w sercu z brązu zadrgał wielki temat,
Którego nikt poza nim godnie nie wypowie
I w tym wichrze od Wisły rozpoczął poemat:
"Warszawo wiecznie wolna, Ty jesteś jak zdrowie".

(przypisane Zofii i Stefanowi Korbońskim)


Jan Lechoń

[kolargol]

Zazdrość
Jest mi dzisiaj źle bardzo, jest mi bardzo smutno,
Myśli mam zwiędłe, chore, jak kwiaty na grobie,
Za oknem wisi niebo niby szare płótno.
Nie mogę cię dziś kochać i myśleć o tobie.

Między nami jest przepaść, przepaść niezgłębiona,
I choćbyśmy wykochać po brzeg dusze chcieli,
To wszystko, co nas łączy, jest miłość szalona,
A wszystko, co jest prawdą, na wieki nas dzieli.

Wiem teraz: to jest jasne jak słonce na niebie,
I musi skonać serce pod ciężką żałobą,
Bo nigdy cię nie wezmę na wieczność dla siebie.
Ty nigdy mną nie będziesz, a ja nigdy tobą.

Jan Lechoń

[kolargol]

Norwid
Imię twoje jak czarne i strzeliste cyprysy,
A wkoło - greckie kolumny.
Słowa twe - odskrobane starożytne napisy.
Ty - dumny!

Gdzie idziesz - głęboki aksamit traw
Malachitowy,

W ręku twoim - księga praw,
Sowa u głowy.

Historia układa fałdy swych szat
Nad wodami potoku.
Kraj nasz - ziemia,
Tysiąc lat
- Jednego roku.

Skąd masz róże? Ziemia leży
Śniegiem pokryta.

Idziesz, gdzie Kopernik w szubie w mróz na wieży
Z gwiazd czyta.

Jan Lechoń

[kolargol]

Wymówki
Nigdym nie mógł się oprzeć wojskowej muzyce,
Więc i teraz wybiegam, choć wiersze mam w głowie,
Bo znów wojsko z orkiestrą jedzie przez ulicę:
Joanna d'Arc z chorągwią i szwoleżerowie.

Potem patrzę, z kasztana jak liśde wiatr zgania,
Jak przed bramą latarnia na wietrze się tłucze.
Masz ci los! Znów nie mogę wrócić do mieszkania,
Bo gdzieś mi się podziały wiolinowe klucze.

Jan Lechoń
Józefowi Wittlinowi

[kolargol]

* * *
Wzrok wznosząc pod zimowym rozgwieżdżonym stropem
Z sercem od twego serca rozgrzanym płomieni,
Śród śnieżnej Cię, bezbrzeżnej szukamy przestrzeni,
Któredyś od nas poszedł skropiony hyzopern?

I twojej się nauce przysięgamy szczytnej,
A jak drogie pamiątki po zmarłych się chowa -
W obie ręce bierzemy Twoje pyszne słowa,
Niby czarny, żałobny żupan aksamitny.

Prosimy Cię, w czas Wilii, gdy dzwony uderzą,
I sanie pójdę raźno lodu lustrem gładkiem,
Ażebyś nie pogardził tą naszą wieczerzą
I jak zawsze się z nami przełamał opłatkiem.

Jan Lechoń

[kolargol]

Skowronek
Padł granat i rozburzył ten stary kantorek,
Przy którym płakał Gustaw po stracie kochanki,
Spłonął w Września płomieniach kolumnowy dworek,
Ten z czarnym fortepianem dworek z "Warszawianki".

Ciche domy dzieciństwa, gdzie się błogo śniło,
Książki niegdyś czytane z płomieniem na twarzy,
Wszystko, wszystko co nasze, do kości z cmentarzy,
Wydane na zagładę lub w proch się zmieniło.

I tylko tak jak zawsze, kiedy błyśnie dzionek,
Nad rolę we mgłach całą i nad stare drzewa,
Wysoko, aż do nieba wznosi się skowronek
I tę samą co zawsze piosnkę swoją śpiewa.

O! ptaszku, który śpiewasz w Żelazowej Woli!
Niech głos twój dzwoni ciągle nad wiosenną ciszą,
Nad każdym który cierpi, nad wszystkim co boli -
Szczęśliwi, ach, szczęśliwi, którzy ciebie słyszą!

Jan Lechoń

[kolargol]

Teatr na Wyspie
Jeżeli z twoich ruin coś jeszcze zostało
W tym mieście, które całe jest ruiną nową,
Jeżeli groźną, chmurną ocieniony chwałą,
Stoisz jeszcze na wyspie w noc listopadową
I jeśli greckie bóstwa tych dni się nie zlękły,
Jeśli Niki w przestrachu nie złożyły skrzydeł
I Arcs od podniebnych nie zadrżał straszydeł,
A Kora i Demeter przed wrogiem nie klękły,
To ja wiem, co się teraz gra na twojej scenie:
Widzę łunę i milion podniesionych dłoni
I słyszę chór, co woła przy Pallas Atenie:
"Przekleństwo tym, co Polsce odmówili broni!"

Jan Lecho

[kolargol]

Spokojność
Zbudzić się, zerwać, uchylić firanek,
Wyjrzeć w kwietniowy, błękitny poranek,
Gdzie tylko wierzby kwitnące się złocą
I tylko brzozy białym pniem migocą -
A na toń niebios, wiosenną i bladą,
Fijoletową sieć gałązek kładą...
Obejść kasztany, których pąki, lśniące
Nowymi soki, łowią chciwie słońce
I główki śmiało w przestrzeń prą błękitną,
Czując, że jutro w śnieżną kiść zakwitną...

Chodzić po słońcu - powoli - jak we śnie,
Wokoło sadu, gdzie kwitną czereśnie,
U węgła domu przystanąć - posłuchać,
Bo już gołębie zaczynają gruchać
I wilga gwiżdże w południe nad sadem,
Gdy owad w trawie goni się z owadem.
A w wieczór, kiedy gwiazdy wyjdą z toni
Błękitnej, słowik pieśń swą ślubną dzwoni,
Dziwiąc się wielkiej księżycowej łodzi,
Co z białym żaglem na Ocean wschodzi.
Słuchać tej pieśni, która pierś rozpiera
Ogromnej ziemi i w niebie zamiera,
Ginąć w tej woni sadów i błękicie.
Pić to wokoło budzące się życie
I czuć z wszechświatem, nie pragnąc dla siebie
Serca na ziemi ni gwiazdy na niebie
Nic nie zamarzyć, nie kochać, nie żądać.
W przeszłość się tęsknym okiem nie oglądać
Ani nie czekać, czy z tą nową wiosną
Z mogił zaklęslych niezabudki wzrosną...
I wierzyć tylko, że gdy płomyk zgaśnie,
Serce na wieczność - jak na zimę - zaśnie

Konstanty Maria Górski

[kolargol]

Amor i Psyche
Psyche uciekła z domu, gdy w ramiona
Wziął ją raz Amor, i dziś, jego żona,
Mieszka wśród bogów, lecz się z nimi nudzi,
Rwie do dzieciństwa, do swoich, do ludzi.
Dzfeń cały błąka się niema, ucieka,
Gdy męża ujrzy, i tylko gwiazd czeka,
By udać ciche spanie, bo skrzydlaty
Małżonek w szale wpada do komnaty.

Gdyby dziś mogła na ziemię powrócić,
Już by nie chciała, miłosnych powieści
Słuchać, marzeniem snów dziewiczych kłócić,
Ni kochać w duszy białej i niewieściej.
Dzisiaj już Psyche to wie, jaką zgubną
Silą jest miłość, złą i samolubną,
Wie, że kochaną, kochającą duszą
Tylko się ciała pożądliwe kuszą,
Że kiedy między dwojgiem istot padnie
Raz słowo "kocham" i zwiąże je żdradnie,
To już w Astarty tajemnym obrzędzie
Jedna ofiarą, druga katem będzie.

Gdyby tak uciec skrytą, cichą nocą!
Lecz mąż jej pragnie i więzi przemocą,
A patrząc na jej bladość, w głuchym gniewie,
Trwa i klnie ślepe wyroki, bo nie wie,
Czego tej dziwnej kobiecie potrzeba,
Kiedy ją kocha on, jasny bóg z nieba?
Nie wie, że kiedy bierze ją w ramiona,
Jest najsmutniejsza i osamotniona.

I tak w tęsknocie żyje nieustannej
Psyche, a pierś jej wzbiera ciężkie łkanie,
Gdy ze smug fali drżącej Helios ranny
I mąż jej z łoża nareszcie powstanie.
Z gór wtedy śledzi: nad rzekami ziemi
Puch piór łabędzich smugami srebrnemi
Zaległ, i Psyche tęsknie, pilnie patrzy,
Jak jej odsłania ziemię coraz rzadszy
Pomrok. I naraz wstrząsa nią znów całą,
Dreszcz, jako dzieckiem, co długo płakało.
Chciałaby o tym zapomnieć, co bylo,
Jak sen odgarnąć lub nakryć mogiłą.

Helios już górą, bogów tłum się roi
I Psyche idzie wzdłuż świętych podwoi,
Słuchając, czy jej jaki głos - nie zbudzi,
Nie powie: "wolnaś, powracaj do ludzi".
Aż nie wstrzymana niczym, zapłakana,
Pada przed wielkie bogi na kolana
I tak przed nimi w rozpaczy się żali:
"Na toż - to moja piękność nie więdnąca,
Czyście mi na to nieśmiertelność dali,
Bym od miłości cierpiała bez końca?"
Ale się bogi śmieją, w jasny ranek
Od swoich ziemskich wracając kochanek,
I Psyche próżno w oczach bogiń czyta,
Czy nie odezwie się w której kobieta.
Więc wraca w gorzkiej i samotnej dumie,
Że nikt wśród niebian skarg jej nie rozumie.

Konstanty Maria Górski

[kolargol]

* * *
Biada tym ustom, które miłość kłamią,
Bo kiedy przyjdzie, wiosenna i nowa,
I wargi młode pocznie żądzą palić,
Nieskalanego nie odnajdą słowa,
które się prosić umiało i żalić
I więdnąc będą czuć, że choć wre łono,
Już od nich inne wargi nie zapłoną,
Że niekłamaną boleść tylko splamią -
Nieszczęsne usta, które miłość kłamią.

Biada tym oczom, co na rozkaz płaczą,
Bo kiedy przyjdzie ból, co mózgi trawi,
I może z piersi młodość wyssać z cicha,
Kamienna żałość, gdzie tylko płacz zbawi,
To łez kłamliwych krynica wysycha.
Jak u szaleńców, suche i ogromne,
W śmierć zapatrzone, dawno snu niepomne,
Świecą się głuchym strachem i rozpaczą -
Przeklęte oczy, co na rozkaz płaczą.

Konstanty Maria Górski

[kolargol]

* * *
Błądziłem więcej niż cierpiałem,
I bóle za mną w ślad iść muszą;
Spraw niechaj odtąd cierpię ciałem
- Nie duszą.

Ukorz mię w dumie najboleśniej,
Każ na barłogu się położyć,
Lecz pozwól duszy mojej, pieśni,
Znów ożyć.

Gdybym, na cudzym żebrząc progu,
Miał Tobie bluźnić bezprzytomnie,
Wstań: jak do Joba na barłogu,
Mów do mnie!

Konstanty Maria Górski

[kolargol]

* * *

Persicos odi, puer, apparatus...
Chłopcze, nie szukaj wśród złotej jesieni,
Czy się gdzie późna róża nie czerwieni,
Co mi po strojach, po perskim przepychu,
Gdy w sadzie piję wino, śniąc po cichu?

Lecz narwij mirtów, masz ich pełno wszędzie.
W mirtowych wiankach do twarzy nam będzie,
Tobie, co w męża urastasz chłopczyno,
I mnie staremu, co śnię, pijąc wino.

Konstanty Maria Górski
(z Horacego)

[kolargol]

* * *

Quis desideris sit puder aut modus...
Dlaczegóż bronić się łzom, w nędznym wstydzie
Nic krzyknąć? Druh mój do umarłych idzie.
Na cóż ci bogi dały głos i lutnię,
Muzo, gdy po nim nie zapłaczesz smutnie?

Więc nas porzucił i już mu na wieki
Sen nieprzespany obciążył powieki?
Szła przed nim w życiu Szczerość, Prawda naga,
Dawniejszych Rzymian Wierność i Powaga.

Wszyscy szlachetni brata w nim stracili,
Tyś najbiedniejszy ze wszystkich, Wergili!
Biedny poeto, myślisz, że go wrócisz
Na jasną ziemię i pieśnią ocucisz...
Skoro go Hermes zagnał raz do cieni,
Krwią mu się młodą twarz nie zarumieni.
Choćbyś go wołał, jak Orfeusz żony,
Nie wyrwiesz druha z objęć Persefony.
Nam go bogowie na krótki czas dali,
Ucisz się wieszczu, próżno pieśń się żali.
Ból na nas ciężki przyszedł i żałoba -
Tak nielitosnym bogom się podoba,
Żal, płacz ni skarga już go nic ożywi,
Musimy cierpieć, bądźmy więc cierpliwi.

Konstanty Maria Górski
(z Horacego)

[kolargol]

Jesienne popołudnia
Jesienne popołudnia kładą
Na gładki przestwór pól łagodną
Jasność różaną, ale bladą;
Mnie chłodno.

Drzewa się smutnie mienią w złoto
I w czerwień stroją różnorodną,
Patrzą na własny blask z tęsknotą;
Mnie chłodno.

Wśród uciech sam się myślą straszę,
Gdy lecą gwiazdy w noc pogodną,
Że przyszedł koniec na dni nasze;
Mnie chłodno.

Konstanty Maria Górski

[kolargol]

Na pomoście
Wstają z morza wały coraz nowe
I pryskają w słońcu jasną tęczą.
Niosą piany pasy marmurowe
I padając na brzeg twardy, jęczą.

Śledzę długo za polotem fali,
Jak się w górę podnosi i kłębi.
Dusza mi się zrywa z większej dali
I upada do smutniejszej głębi.

Konstanty Maria Górski

[kolargol]

Wiosenne ukojenie
Wszystkie moje łzy i smutki
Pochłonęły niezabudki.

Z moich pragnień i tęsknoty
Powyrastał jaskier złoty.

Iłem szału znał przed laty,
Przeszło w pełnych róż szkarłaty.

W czyste lilie się zamienia
Zwątpień ból i przebaczenia.

Oto wstaje wiatr i zwieje
Marne troski i nadzieje.

I nad serca mego ciszą
Śpiewne już skowronki wiszą.

Konstanty Maria Górski

[kolargol]

Krakowski obrazek
Gdy żołnierski prosty pogrzeb przechodzi ulicą
I w takt stąpa rzesza zbrojna, w takt bagnety świecą,
Nagle w duszy mi się zrywa dziwna chęć i dzika:
Niech i po mnie zagra także wojskowa muzyka!
Już nie mogę dalej wytrwać w biednym życiu takiem,
Rzucę wszystko i ucieknę, zostanę żołdakiem.
Nadto mię dziś żalów nęka, nadto wspomnień boli
I na piersi mi się głowa opuszcza powoli.
Z żalów moich, trosk codziennych i ze zwątpień skrytych
Nadto mi się w sercu lęgnie gadów jadowitych.
Ni o sławę nie dbam marną, ni o pomnik z głazu...
Będę sobie żył bezmyślnie - i umrę od razu.
Towarzysze mię do ziemi, gdzieś przy drodze, złożą:
Rola, zlana krwią rycerską, będzie ziemią Bożą.
I zagrają marsz żałobny, muzyką mię spłacą...

Tak bym zginął, ale nic mam, nie mam ginąć za co.

Konstanty Maria Górski

[kolargol]

Melodia
Wskazała na piersi palcem,
swoim palcem, królem w pierścieniu,
i prosiła, żeby wierszem, żeby walcem
umuzycznić ją, rzewnie znieśmiertelnić.

Więc dotknąłem klawiszów palcami
dla tych rzęs, dla tych ust, dla tej ręki,
pod oknami i za onami
zadźwięczały tony piosenki.

I pół świata stało się moim,
kiedym takty strof doskonalił -
o tych palcach pachnących powojem,
o wieczornych rzęsach Natalii.

Konstanty Ildefons Gałczyński
1934

[kolargol]

Ranek nad morzem
Cicho dziś zamiera w blasku
Morze jednym rąbkiem piany
I zostawia ślad na piasku,
Połysk szklany i różany.
Chodzą ranne mgły po fali
I prześwieca blado słońce...

Gdzieś wysoko, gdzieś w oddali,
Wielkim skrzydłem bielejące,
Płyną z wolna wielkie łodzie,
Wielkie lodzie rozmarzone
I po sennej, gładkiej wodzie
W niewiadomą idą stronę.

Konstanty Maria Górski

[kolargol]

Rzym wieczorem
Od cienistego schodziłem klasztoru...
W dole, na Forum, chłodny cień wieczoru.
Na Kapitolu - ostatni błysk słońca!
Na Palatynie zieleń ciemniejąca
Na tle niebiosów jasnych, przypomina
Półfantastyczne obrazy Boecklina.
Niżej kolumny pośród ciętych cisów,
Białe z marmuru i czarne z cyprysów.

Nad całym miastem mrok i fiolety,
Po Corso stępem wracają karety
Z Villa Borghese. Wśród zgiełku i wrzawy
W oczy dam rzymskich patrzy tłum ciekawy.
Szare ulice purpurą swą plami
Collegium z wolna idące parami,
I nad niepokój wieczornego miasta
Kopuła, wznosząc złoty krzyż, urasta.

Konstanty Maria Górski

[kolargol]

Powrót
Oto mi widny rodzinnego boru
Rąbek sinawy.
Za borem wschodzi miesiąc w mgłach wieczoru
Wielki i krwawy.

Pierwsza się gwiazda wśród mgławicy budzi,
Drobna i złota,
I w sercu wstaje do dalekich ludzi
Dziwna tęsknota.

Patrzę ku stronie, gdzie światło za chwilę
Z okien mi błyśnie.
Bolesnych wspomnień naraz mi się tyle
Do duszy ciśnie...

Patrzę, jak gdybym się tych okien domu
Nie mógł doczekać,
A w sercu chce się płakać po kryjomu,
Płakać - uciekać!

Konstanty Maria Górski

[kolargol]

Krajobraz flamandzki
Usypiają już wiatraki,
Majaczeją ledwo wieże,
I noc sieje na wybrzeże
Taką ciszę, urok taki!

Rozespanych stawów lica
Mdławo świecą wśród zieleni;
Za mgłą gęstą, bez promieni,
Idzie złota tarcz księżyca.

Bielejące sine domy
Pod kapturem dachów drzemią:
Taka senność ponad ziemią,
Taki spokój nieświadomy...

Konstanty Maria Górski

[kolargol]

Wieczorem
Idę nad morzem, co nieukojone,
Posłuszne tchnieniom złotego miesiąca,
Wiecznie pierś swoją rzuca w jedną stronę
I o brzeg jeden roztrąca.

I choć przychodzi taki czas, że nocą,
Na nowiu księżyc pozbędzie promieni,
Fale tak samo próżno się szamocą,
A miesiąc w górze się mieni.

I żal mój koi ta ciągła wód praca
I chcę być jako fala niewiedząca,
Co w głąb się wiecznie cofa i powraca,
Posłuszna tchnieniom miesiąca.

Konstanty Maria Górski

[kolargol]

Anińskie noce
Korale twoje przestań nizać,
wiatrowi bardziej jestem rad,
bo jak muzyka Albeniza
przewraca nas na łóżko wiatr.

Księżyc diamentem szyby tnie,
na zachód pędza ptaki,
pająk nad łóżkiem zwiesza się -
szkoda, że nie baldachim.

Upiorny nonsens polskich dni
kończy się nam o zmroku.
Teraz jak wielki saksofon brzmi
noc taka srebrna naokół.

I wielkim, bezkresnym wachlarzen
wachluje nas chłopiec nieduży,
szmaragdy w uszach ma,
on jest Murzyn,
a my nazywamy go Nocą.

Konstanty Ildefons Gałczyński
1937

[kolargol]

* * *
Widzę oknem same śnieżne dachy,
Lecz na oknie hiacynty rosną,
I dokoła wstają mi zapachy -
Jakby wiosną.

Dawno mię już odbiegały piosenki,
Aż tu w piersiach, nagle, bez powodu,
Rozbudziły mi się jakieś dźwięki -
Jak za młodu.

Zawsze patrzeć na kwiatów kielichy,
Zawsze takie dźwięki słyszeć w sobie
I być światu tak obcy i cichy -
Już jak w grobie.

Konstanty Maria Górski

[kolargol]

* * *
Na wodzie srebrnej, cichej i milczącej,
Na wodzie lśniącej, gładkiej i drzemiącej,
Leżały góry jasne i zamglone
Jak duchy czaru zaklęciem uśpione.

Dochodził z lasu sosen szmer żałosny
Odmawiający Dawidowe psalmy.
A złotym liściem szepcząc śpiew miłosny
Na brzegu chwiejne hajdaly się palmy.

W dolinie kwitły czereśnie, migdały,
Na polu dzieci anemony rwały.
Wietrzyk przynosił woń pomarańczową,
Ziemia się wiosną zieleniła nową.

Konstanty Maria Górski

[kolargol]

Wieczór w Salamance
Jeszcze wczoraj ostatnie żegnały mnie wonie
Lata, co lekkim wiewem róż rabaty muska,
I słuchałem fontanny, co w klasztorze pluska,
I widziałem znajome, załamane dłonie:
Widzę Burgos jak stary grobowiec uśpione
I księźyc jak trup srebrny, co stał w murów blance,
I nagle oto dzisiaj - wieczór w Salamance -
Pojąłem, że to prawda. Ze wszystko skończone.
A jednak nawet teraz, na dalekim bruku,
Jakby stolic gnębionych aż tu doszły dreszcze,
Czujesz drżenie podziemne i łudzisz się jeszcze,
Ze mówi ktoś do ciebie w dział milknących huku.
Ręką sunąc po liściach, co nie znały rosy,
Śnisz cienie i ten strumień, co się wije w jarze,
Nad którym o tej porze siedzi chłopiec bosy
I gra prostą piosenkę na wiejskiej fujarze.
Oto dym długą smugą podniósł się z ogniska,
I widzisz swe dzieciństwo tym dymem zasnute,
Dziewuchy motykami biją w kartofliska,
I czujesz wonne zioła: lawendę i rutę.
Jakżeż się to te wszystkie polne kwiaty zwały?
Te drzewa, co wieczorem za oknem szumiały?
Gdzież się owe podziały zapomniane krzewy,
Co się gięły i chwiały śród letniej ulewy?
To właśnie twoja ziemia, gdzieś chciał spocząć w końcu
Pod liśćmi zbutwiałymi, co pachną tak mocno.
Ktoś cię woła: "Poczekaj! Przetrwaj porę nocną,
A jutro ujrzysz Rynek i Wawel we słońcu!"
Ileż to razyś patrzał gdy, zdało się, płoną
Dachy łuną zachodu zalane czerwoną,
I wtedy z Panny Marii, spod złotej korony
Dźwięk zrazu przyciszony starego hejnału,
Coraz czystszy, pełniejszy szedł na wszystkie strony,
A ty, milcząc, słuchałeś, jak ginął pomału.
lak cicho! Nikt nie przejdzie przez puste krużganki
I żadna się nie bieli koronkowa kreza,
Ani żadna Infantka w stroju Velazqueza
Nie zjawi się na starych murach Salamanki.
I tylko powiew nocy, co cicho się zbliża,
Zaledwo pożegnane przypomniał platany,
I patrzysz na plac pusty, księżycem oblany,
Tym samym, który płynie po niebie Paryża.
Co teraz śni to niebo, co marzą te mury?
Kto idzie pośród parku aleją uśpioną?
I jakie teraz burze wstrząsają twe łono,
0 miasto, któreś było jak siła natury?
Znów wraca zapach wiosny i siła twych czarów,
Jak kiedyś, moje serce na nowo odmienia.
Zrzuć z głowy swojej popiół spalonych sztandarów.
Czy słyszysz tę muzykę? I moje westchnienia?
Pójdź ze mną w świat prawdziwy, na zawsze umarły,
Patrz, kwiaty z drzew otrząsa wiosenna ulewa,
Małego się hotelu drzwi nagle otwarły,
A z okna naprzeciwko walc stary rozbrzmiewa.
Niech tylko cień ten w oknie zamglony popieszczę,
Co teraz ponad lampą gasnącą się słania:
"Nie dałaś mi na jutro godziny spotkania,
Czy będziesz o mnie myśleć? Spotkamy się jeszcze?"

I nagle dzwon jak w studnię o ciszę uderzył,
I tylko palma cicho szeleści jak pióro.
O! weź mnie w swe ramiona, milcząca naturo,
Ażebym znów pokochał i znowu uwierzył!

Jan Lechoń

[kolargol]

* * *
Widziałem świat, kochałem świat,
Pisałem tak, jak widzę.
Żem po malarsku farby kładł,
Tego się dziś nie wstydzę.

Wstyd mi, że z serca ciekła krew,
A tego nie czuć w pieśni.
Czemuż, gdyblady miał być śpiew,
Cierpiałem najboleśniej?

Konstanty Maria Górski

[kolargol]

Jesień
Jabłka świecą na drzewach jak węgle w popiele,
wiatrak pęka ze śmiechu i powietrze miele.

Jak na fryzie klasycznym dziewczyny dostojne
z różowymi żądzami mężną wiodą wojnę.

Już kasztan się osypał i ochłodły ranki;
o, młody przyjacielu, poszukaj kochanki

z małym domkiem, ogródkiem, sennym fortepianem,
która by włosy twoje czesała nad ranem,

z którą byś po śniadaniu czytał Mickiewicza -
niech będzie silna w ręku, a piękna z oblicza,

jak jesień zamyślona, jak Jesień śmiertelna
i jako jabłka owe cierpka i weselna.

Konstanty Ildefons Gałczyński
"Droga" 1926 nr 11

[kolargol]

Noc
l
Noc straszliwa, straszliwa,
wiatr drzewami potrząsa,
noc jest taka świstliwa,
noc jest taka gorąca,
płynie miłość pod korą,
płynie miłość po liściach
i ptaki gubią pióra
jak ja me rękopisy.
Bo noc jest, noc jak walc.
2
Na most, na most wybiegnij, ach, trzymaj mocno bukiet,
by ci go wiatr nie wyrwał.
Twe imię jest ze szmaragdu.
Wiatr twoje włosy porusza - znam ich tajemny alfabet,
linie pierścieni i pukli, i loków. Do świtu jeszcze daleko.
Słyszysz, jak płynie noc? przygrywa jak stare zegary
na wieżach miast zatopionych -
twe imię jest z wiatru.
3
A kiedy noc otworzy się jak brama
i sennych rzeźb rozwinie wzór na bramie,
ty będziesz znów jak wczoraj taka sama,
zadźwięczy głos, który nie kłamie.

Na jasną dłoń upadnie ciemność słodka
i włosów puch dębowych liści dotknie.
Pochwalmy noc, że jest jak otchłań,
że spadać w nią jest tak cudownie.

A kiedy świt zastanie nas znużonych,
bitych przez wiatr i chorych jak od wina,
znów jak fortepian będzie potłuczony
ta noc, ta noc, wciąż głębsza rwąca rana.

Konstanty Ildefons Gałczyński
1946

Zwycięstwo

[sainbois]

Wróciłam do ciebie z zatrutej męką czeluści,
Nie widziałeś, gdziem była, aleś mi wszystko odpuścił.
Cierpiałam, łańcuch gryzłam, głazy dźwigałam.
Z radością witałeś mnie: "Jednegoś mnie tylko kochała."
Zdarłam młodość do krwi, uśmiech przeżarła włóczęga.
Nigdyś do mego piekła promienną myślą nie sięgał.
Wydobyłam się, ręce wzniosłam nie wierząc skowronkom i niebu...
W jasnej, szczęśliwej pewności czekałeś mię u wrót Erebu.

Kazimiera Iłłakowiczówna

Każdej żyjącej rzeczy na okrasę

[sainbois]

To, co z nas jest śmiertelne,
ziemia sprawiedliwie podzieli,
rozsądzi.
To jaskrom na własność,
a tamto - jesionom pożyczka.
Ziemia mądrze,
bez pomyłki, pooblicza:
ty i ja - dwa oblicza,
dwa serca dzwoniące w swych klatkach jak w pudłach od skrzypiec...

Rozsypie się to, rozsypie,
wespnie się w listeczki ciemne,
włączy sie w kwiatuszki jasne...
Ziemia mądrze,
sprawiedliwie rozsądzi,
jak rachmistrz pooblicza.
Każdej żyjącej rzeczy na okrasę
rozda ciebie wraz ze mną
- dwa serca, dwa oblicza -
moje, twoje, nasze...

Kazimiera Iłłakowiczówna

Błękitna chwila

[sainbois]

Zniknie za brzegiem, ujdzie za skały
żagiel, w błękicie jak skrzydło biały,
na rozpalonym zboczu rozściele
wiatr przedwieczorny pachnące ziele,
niską buczyną, ostrym jałowcem
wstrząśnie nad dzikim górskim manowcem.

Dom jest daleko, świat jest daleko,
za zapomnienia górą i rzeką:
nic nam nie grozi, nikt o nas nie wie;
ptak w migdałowym ukryty drzewie
potrząsa skrzydłem i gwiżdże z cicha,
zdeptany piołun wonią oddycha.

Połóż mi rękę pod senną głowę.
Wczoraj - zginęło, dzisiaj - jest nowe,
jutro - pod żaglem białym na głębi
ściga lecące stado gołębi.
Jesteśmy wolni, jesteśmy sami
śród ziół pachnących, pod błękitami.

Koniki polne w kamieniach dzwonią...
Serce zamiera jak ptak pod dłonią.
Czas coraz pustą napełnia czaszę...
Wczoraj - zginęło, dzisiaj - jest nasze,
a jutra nie chcą widzieć za mgłami
oczy zamknięte pocałunkami.

Kazimiera Iłłakowiczówna

Do Sainbois

[kolargol]

DZIEKUJE ZA WSPARCIE.

Do kolargola

[sainbois]

Drogi kolargolu, dziękuję Ci za wiersze.
Moje wiersze lubią rozmawiać z Twoimi.
Na skromną miarę, na swój sposób:)))
serdecznie pozdrawiam
sainbois

[Gość: rozalia]

Bardzo ladny watek.

[Gość: rozalia]

Palec mi zdobi
swierszcz wysokokaratowy

Jerzy Harasymowicz

Haiku

[Gość: rozalia]

Wiosenne slonce
Ogrzewa zeschniety lisc -
znak po jesieni

[Gość: rozalia]

Choc mroz juz zelzal
ja nadal siedze w barze
ciagle samotny

Caveman

[Gość: rozalia]

Niczym zolnieze
Wyprostowane dumnie
Rosna sloneczniki

Caveman

[Gość: rozalia]

Niedaleko gor
zatrzymal mnie na chwile
narcyz przekwitly

Tadeusz Zurawek

[Gość: rozalia]

tylko ten swierszcz
u stop zielonej gory
noc przywoluje

Tadeusz Zurawek

[Gość: rozalia]

Biala brzoza pusta galezia
Wiatr wita
Jesienny zmierzch zamyka okno.

[Gość: rozalia]

cichym krokiem
przychodzi mgla
gdy ktos krzyczy

[Gość: rozalia]

sciemnia sie
lecz roza
pachnie

[sainbois]

witaj, rozalio
sainbois

[Gość: rozalia]

sainbois napisała:

> witaj, rozalio
> sainbois


Witaj, ja tez chce dolozyc swoja cegielke do tego pieknego watku.

[Gość: rozalia]

cisza gleboka
z Malego Stawu tylko
kamien wystaje

Haiku

[sainbois]

three raindrops
and three or four
fireflies

Issa Kobayashi

[sainbois]

body and soul -
lilies blooming
skylark singing

Issa kobayashi

[sainbois]

the closer I get
to my village, the more pain...
wild roses

[sainbois]

even wild roses
of a downtrodden land
reach enlightenment

Issa Kobayashi

[Gość: rozalia]

Zachodzace slonce
dodaje odwagi swiecy
zapomnianej w piwnicy

[Gość: rozalia]

Przy pelni ksiezyca
jaszczurka moze
wyrzezbic znak w drzewie

[Gość: rozalia]

Trzask pioruna
urodzil kwiat malwy
w skale

[Gość: rozalia]

Jesli okolica jest plaska
deszcz
urodzi gory

[Gość: rozalia]

Gdy slonce wydluza cienie
dzwiek
stoi w powietrzu

[Gość: rozalia]

Kwiat chce tylko zyc
Kamien
toczy sie w dol

[Gość: rozalia]

Wiosna piesci mnie
zielony robaczek na
mej prawej rece

[Gość: rozalia]

Prozne marzenie
wsrod dojrzalych orzechow
serce usycha

[Gość: rozalia]

Zima wieczorem
w cichym barze przy piwie
pale ma fajke

[Gość: rozalia]

Staruszka wrona
na chybotliwej galezi
kraczaca zima

Tadeusz Zurawek

Róże

[sainbois]

I skojarzą się róże czerwone z białemi,
ale niziutko, niziutko przy ziemi,
i gałęzie się przeplotą, i listeczki przeplączą,
ale już się nie rozejdą, ale już się nie rozłączą.
I zostaną zawsze razem, i rozrosną się razem wiernie,
ale będą kryły głęboko wbite piersią w pierś wzajemne ciernie.

Kazimiera Iłłakowiczówna

Wątpliwość

[sainbois]

Łuk rzeki, nie wiem, czy mnie wiąże, czy też dzieli
od łąk tych. I ta najzieleńsza zieleń,
co w niebo wrasta tam, kędy się kończy,
nie wiem: czy z niebem kłóci mnie, czy łączy?
Chmury się pasą,
drzemie piach pod lasem...
Nie wiem: czy stale kocham wszystko to, czy tylko czasem?

Kazimiera Iłłakowiczówna

Miłość

[sainbois]

Przez dni jesiennych słodkie zamieranie,
przez dymy ognisk, jarzębin różaniec,
przez jaskółczane krótkie "do widzenia",
które wiatr wczoraj w ciepły deszcz pozmieniał -
proszę cię, święta i wieczna jesieni,
niech się już moje serce nie odmienia!
Przez liści tuman, co się w parku kręci,
przez szron na miejscach letnich sianożęci,
przez oddalenia i przez niepamięcie,
przez śmierć, co zawsze jest nie do pojęcia -
proszę cię, wierna i boża służebno,
niech zginie serce, jeślić jest potrzebne!
Jeśli tak trzeba i jeśli nie żal ci
rozkwitu lata, skoś to, coś skazała
- czy kłos, czy owoc, czy kwiat niedojrzały -
wytnijcie ogród mój, a dom podpalcie...
Ale przez obietnice i przez wypełnienia,
przez lęk miłości i mękę rodzenia
zaklinam ciebie, o święta jesieni,
niech się już moje serce nie odmienia!

Kazimiera Iłłakowiczówna

[kolargol]

Gość portalu: rozalia napisał(a):

> Staruszka wrona
> na chybotliwej galezi
> kraczaca zima
>
> Tadeusz Zurawek


Dzieki.

seks

[Gość: bratek]

seks

Jadę Wilton Avenue
nagle jakaś mniej więcej piętnastolatka
w ciasnych niebieskich dżinsach
które ściskają jej tyłek jak dwie dłonie
wychodzi na jezdnię tuż przed moim wozem
zatrzymuję się, żeby dać jej przejść
kiedy przyglądam się jej falującym kształtom
rzuca przekrwione spojrzenie
przez przednią szybę
prosto na mnie
wydyma
największą różową kulę
balonówy
jaką w życiu widziałem
a ja przez radio w samochodzie
słucham Beethovena.
wchodzi do sklepiku spozywczego
i już jej nie ma
a ja zostaję z
Ludwigiem.

Charles Bukowski o marzeniach i możliwościach

30 centów, dwa bilety, miłość

[sainbois]

Myśląc o tobie bez przerwy,
wsiadłem do autobusu
i zapłaciwszy należne 30 centów
poprosiłem kierowcę
o dwa bilety,
zanim odkryłem, że byłem
sam.

Richard Brautigan

[elodia]

Piękne , nie znałam tego wiersza ani nie słyszałam i jego autorze :)

Każda dziewczyna powinna mieć wiersz

[sainbois]

Każda dziewczyna powinna mieć wiersz
napisany specjalnie dla niej, nawet jeśli
mamy wywrócić ten cholerny świat
do góry nogami.

Richard Brautigan

dla elodii:)))

[Gość: bratek]

piękna odpowiedź, piękny wiersz.

[Gość: jkb]

Take for example this:

if to the colour of midnight
to a more than darkness (which
is myself an Paris and all
things) the bright
rain
occurs deeply, beautifully

and i (being at a window
in this midnight)
for no reason feel

deeply completely conscious of the rain or rather
Somebody who uses roofs and street skillfully to make a
possible and beautiful sound:


if a (perhaps) clock strikes, in the alive
coolness, very faintly and
finally through altogether delicate gestures of rain

a colour comes, which is morning, O do not wonder that

(just at the edge of day) i surely
make a millionth poem which will wholly
miss you; or if i certainly create lady,
one of the thousand selves who are your smile.

ee cummings


Jest sobie bardzo piękne tłumaczenie tego wiersza,
autorstwa bodajże S. Barańczaka. Nie dysponuję nim, a
pamiętając jego urok nie chcę nikogo dręczyć własnym
przekładem. Jeśli ktoś posiada Barańczakowy - bardzo
proszę o zamieszczenie.

Chociażby to na przykład:

[sainbois]

Chociażby to na przykład:

[sainbois]

jeśli barwie północy,
czemuś co jest więcej niż mrokiem (co
jest mną i Paryżem i wszystkim
naokoło) jasny
deszcz
przydarza się głęboko i pięknie

a ja (stojąc u okna
o tej północy)
czuję się bez powodu
głęboko i całkowicie świadomy deszczu czy też raczej
Kogoś, kto posługuje się zręcznie dachami i ulicami, aby
wytwarzać prawdopodobny i piękny szmer:

jeśli jakiś (chyba) zegar bije, w pełnym życia
chłodzie, ledwie słyszalny i jeśli
nareszcie poprzez najzupełniej delikatne poruszenia deszczu

przebija się barwa, która jest porankiem, O, nie dziw się, że

(na samej krawędzi dnia) z pewnością
piszę milionowy z rzędu wiersz, który nie całkiem
cię pominie; lub niezawodnie tworzę, pani,
jedno z tysiąca tych ja, które są twoim uśmiechem.

proszę, oto przekład autorstwa S. Barańczaka, przesłany nie bez kłopotów:)

[Gość: leszek]

Bardzo ladny watek. Gratuluje.

sie mie wlasnie przypomnialo....

[institoris1]

synek do mnie mowi (pokazujac na mokra karuzele)- patrz tata, deszcz na
karuzeli lezy.
patrze na ksiezyc (w nowiu) i se mysle- no, fajn by bylo jakbys morde te swojo
calo pokazal. Za dni kilka (czy kilkanascie) jest akurat na odwrot, i moje
zyczenia o 180 stopni odwrotne...sie spelniaja. I tak nieodmiennie na nowo...
Czy to nie piekne, ze taki ksiezyc mnie jeszcze nigdy nie zawiodl?
(pozdrowienia Panu Twardowskiemu przy okazji tej)
ide se ulicom przy ktorej mieszkam w kierunku do gory...i wiem, ze zara
skrzyzowanie bedzie. Czy to nie piekne miec swiadomosc, ze mozna na lewo albo
prawo za chwile (dla zdesperowanych na wprost). Chwala budowniczym krzyzujacych
sie ulic!!!
Albo wezmy takiego nalogowego palacza jak ja...wypalam papierosa ostaniego z
paczki....i zadna tragedia- kupuje sobie zapobiegawczo nowa. Czy to nie
wspaniale?

[Gość: Leszek]

Bardzo ciekawy watek. Gratuluje.

[Gość: rozalia]

przemyka za oknem
jak kolorowa gasienica
pociag podmiejski

[Gość: rozalia]

kropla na szybie
pioro zatrzepotalo
w tle jarzebina

Fred Goldstein

[Gość: rozalia]

woda w miseczce
golebica nieruchoma
dlon sypie ziarna

fred Goldstein

[Gość: rozalia]

w deszczowej szacie
znieruchomiala w sobie
wierzba placzaca

Fred Goldstein

[homosovieticus]

Chłopiec podchodzi do białego konia, żeby
nałożyć mu uzdę
koń spogląda na niego w milczeniu.
Tacy są milczacy-jakby w innym świecie.

David Herbert Lawrence
przełożył
Leszek Engelking

[Gość: rozalia]

Bardzo ladne, dziekuje.

[homosovieticus]

Gość portalu: rozalia napisał(a):

> Bardzo ladne, dziekuje.
bliża się wiosna.
Pora wschodzącego nasienia życia.
Daj mi Boże kropelkę wypuscić.

ps.

Całusy z krainy nierozumem pięknej

[Gość: lubię tu zaglądać]

***

Więc można kochać i nie wiedzieć o tem?
Po przypadkowym, najkrótszym spotkaniu
Dłoń sobie wzajem podać w pożegnaniu
I w dusz spokoju odejść - z bezpowrotem...

Lecz już nazajutrz, ledwo po rozstaniu,
W dzień ów zabłądzić pamięci przelotem
I stając, jakby przed czemś cudnem, złotem,
Uczuć się nagle sercem - na wygnaniu!

I odtąd wracać wstecz, wciąż i na próżno,
Przesiewać przeszłość wspomnienia przetakiem,
By coś w niej znaleźć, co było żywotem!

Lecz smęt mży jeno szarym suchym makiem,
Jak proch w klepsydrze, co szemrze: "Za późno!..."
Ach, można kochać i nie wiedzieć o tem!

(Leopold Staff)

Villon

[mogiliani]

Podwójna ballada w tymże samym przedmiocie

LXV
Bdyby ta, której'm niegdy służył
Z wiernego serca, szczerej woli,
Przez którą'm tyle męki użył
I wycierpiałem moc złej doli,
Gdyby mi zrazu rzekła szczerze,
Co mniemam (ani słychu o tem!)
Ha, błbym może te więcierze
Przedarł i nie lazł już z powrotem

LXVI
Co bądź jej jeno kładłem w uszy,
Zawżdy powolnie mnie słuchała -
Zgodę czy pośmiech mając w duszy -
Co więcej, nieraz mnie cierpiała,
Iżbych się przywarł do niej ciasno
I w ślepka patrzał promieniste,
I prawił swoje... Wiem dziś jasno,
Że to szalbierstwo było czyste.

LXVII
Wszystko umiała przeinaczyć,
mamiła mnie, niby przez czary;
Zanim człek zdołał się obaczyć,
Z mąki zrobiła popiół szary;
Na żużel rzekła, że to ziarno,
Na czapkę, że to hałm błyszczący,
I tak zwodziła mową marną,
Zwodniczem słowem rzucającym

LXVIII
Na niebo, że to misa z cyny,
Na obłok, ze to cielęca skóra,
Na ranek, że to wieczór siny,
Na głąb kapusty, że to góra;
Na stary fuzel, że moszcz młody,
Na świnie, że to młyn powietrzny,
Na powróz, że to włosek z brody,
Na mnicha, że to rycerz grzeczny...

LXIX
Tak oto miłowanie
Odmienne było i zdradliwe;
Nikt tu się ponoć nie ostanie,
By zwinny był jak srebro żywe;
każdy, ścirpiawszy kaźń nieznośną,
Na końcu będzie tak zwiedzony
Jak ja, co wszędy zwą mnie głośno:
"Miłośnik z hańbą przepędzony".

[Gość: Gall Anonim]

uuupsss

[kolargol]

Dlaczego przestaliscie pisac?

[kolargol]

kolargol napisał:

> Dlaczego przestaliscie pisac?

?

Dry Salvages, T. S. Eliot

[sainbois]

Czasem się zastanawiam, czy to miał Kriszna na myśli -
Wśród innych myśli - czy jako jedną z form wyrażenia tej samej sprawy:
Że przyszłość to zwiędła pieśń, Róża Królewska lub gałązka lawendy
Zadumanego żalu nad tymi, których tu jeszcze nie ma, by wzbudzać żal,
Zgnieciona wśród pożółkłych kartek książki nigdy nie otwartej,
A droga w górę jest drogą w dół, droga przed siebie drogą wstecz.

tłum. Krzysztof Boczkowski, Szepty nieśmiertelności

Klerykał :)

[palnick]

Zaangazowany klerykal

Wściekły i zawzięty, ,
Zły, podstępny, wredny, ohydny i mściwy,
Zielony z zawiści, strzykający jadem,
Goni co sił w nogach inkwizycji śladem.

Marzy by nareszcie porozpalać stosy,
Torturować bliźnich, obalać etosy.
Nieustannie myśli - piątek to, czy świątek -
O pięknej i krwawej rzezi niewiniątek.

I całymi dniami - czy zmierzcha czy dnieje -
Pianę toczy z pyska, nienawiścią zieje.
A po nocach pisze - długo, do świtania -
Listy kandydatów do wymordowania.

Jak temu zaradzić? Nie mamy wyboru!
Na pomoc wzywamy znów ludzi honoru.
By Polska nie sczezła w nienawiści szale
Ciebie dziś prosimy: „Ratuj, Generale!”.

Ocal Ty nas przed nim - miły panie bracie -
Osadź go w areszcie, albo w internacie,
Niechaj zgnije w pudle, albo i w gułagu...

Kłaniam się z szacunkiem.

Ślusarz z Pafawagu.


Powyższy wierszyk napisał witek.bis

Shakespeare (oryg.)

[Gość: J.R.]

wersja oryginalna. moze ktos ma tlumaczenie baranczaka?

My mistress' eyes are nothing like the sun;
Coral is far more red than her lips' red;
If snow be white, why then her breasts are dun;
If hairs be wires, black wires grow on her head.

I have seen roses damask'd, red and white,
But no such roses see I in her cheeks;
And in some perfumes is there more delight
Than in the breath that from my mistress reeks.

I love to hear her speak, yet well I know
That music hath a far more pleasing sound;
I grant I never saw a goddess go;
My mistress, when she walks, treads on the ground.

And yet, by heaven, I think my love as rare
As any she belied with false compare.

William Shakespeare

[kolargol]

Swietnie. piszcie dalej.

To co piekne

[kolargol]

still awake
my thoughts drifting
with the stars

Suezan Alkins

Niemowa

[andrzejg]

Nie mówię,
Nie otwieram ust,
Bo juz mi niewymownie żal
Moich do ciebie słów.
Wagony słów!
Węglarki słów!
Prawdziwe złoto,
Diamenty, perły,
Bardzo niewieleSztucznej biżuterii!
Miłości bujnej,cudnej kuźnie
I wszystko w próżnię, w próżnię, w próżnię!
Nie mówię,
Nie otworzę ust,
Żeby już nie było mi żal
Moich do ciebie słów.
Wagony słów!
Węglarki słów!
Prawdziwe złoto,
Diamenty, perły,
Bardzoniewiele sztucznej biżuterii!
Miłości bujnej, cudnej kuźnie
I wszystko w próżnię, w próżnię, w próżnię!
I wszystko w próżnię, w próżnię, w próżnię!
I wszystko w próżnię, w próżnię, w próżnię!

Edward Stachura

[Gość: Kafar]

Tren VIII

Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim,
Moja droga Orszulko, tym moździerzem swoim!
Pełno dymu, a jakoby chaty nie było:
Jedna maluczka salwą tak wiele ubyło.
Krótko celowawszy, nagleś wystrzeliła,
Wszystkiś w domu kąciki zawżdy rozwaliła.
Nie dopuściłaś swojej matce kosztowności schować
Ani ojcu samochodu wprzódy przeparkować.
Ni z tego, ni z owego cyngiel obłapiajac,
Pocisk walnął w sufit, pięknie wybuchając.
Teraz wszystko umilkło, szczere pustki w domu,
Nie masz zabawki, nie masz zbierać co nikomu.
Z każdego kąta dziura pobłyskuje,
I całej ściany darmo wypatruje.

Nim stanie się tak jak gdyby nigdy nic nie było :)

[palnick]

Myślę sobie, że
Ta zima kiedyś musi minąć
Zazieleni się
Urośnie kilka drzew
Niedojedzony chleb
W ustach zdąży się rozpłynąć
A niedopity rum
Rozgrzeje jeszcze krew.

Zimny poniedziałek
Gorącą stanie się niedzielą
To co nie pozmywane
Samo zmyje się
Nieśmiały dotąd głos
Odezwie się jak dzwon w kościele
A tego czego mało
Nie będzie wcale mniej...

Choć mało rozumiem
A dzwony fałszywe
Coś mówi mi, że
Jeszcze wszystko będzie możliwe

Nim stanie się tak
Jak gdyby nigdy nic nie było
Nim stanie się tak
JAK GDYBY NIGDY NIC
------------------
Voo-voo

[marmullo]

Taka sobie wpadka...


Luno,Luneczko,dobrze żeś wróciła
Mrożnej nocy więzione słoneczko.

Z ramion zrzuciła bieluchny kożuszek
I jedno com ujrzał to cudowny brzuszek
Nad nim zaś piersi dumnie sterczące,
Poniżej wzgóże i uda lekko drżące

Porwałem ją na ręce i myślę gdzie łóżko,
Z piersi chce się wyrwać jej małe serduszko
Padamy w pościele przywarci do siebie
Na Lucyfera myślę będzie nam jak w niebie
Usta jej rozchylone i prześliczne nogi
Dłonie chwytają Behemota rogi
Z oczu półprzymkniętych bije głębia modra
Kładzie łeb Behemota między białe biodra
Przyciska z rozkoszą do swojego wzgórza,
Kędy poniżej rozkwita jej pąsowa róża
Rozkwitła,rozchylona,ale nieduża
Oczy diabelskie sycę tym widokiem
A mija Luneczka ukłADA SIĘ BOKIEM
Leb mój diabelski przyciska do prawego uda
Lewe podnosi ku górze,bym głębiej przeżył te cuda
Wie dobrze me białe słoneczko tej nocy
Ze Ramzes nie wstanie bez wzroku pomocy.

Ramzes jak Cyklop powstał,łeb uniósł ku górze
Chętnie by się schował pod Luneczki wzgórze....
Wtem mocno mnie pchnęła,upadłem na wznak,
Nad brzuchem mi sterczał obnażony hak
Luna,wyprostowała się na piętach przysiadła
Odrzuciła w tył jasną grzywę i lekko pobladła
Potem uśmiech zagościł na jej bladej twarzy
O takim uśmiechu każdy facet marzy.
U nasady Ramzesa w dłonie pochwyciła
I na łbie napęczniałym wargi swe złożyła
Potem głębiej i głębiej wessała go w siebie
I mogę powiedzieć,że już byłem w niebie.
Ja Behemot król piekieł,ciemności
Poczułem przez gardło mej Luny wnętrzności.....

Lecz co to, przerwała,ledwie co w pół drogi
Otworzyłem oczy,ujrzałem jej nogi
Rączką główkę Ramzesa wciskała w swą różę,
A piersi jej były nabrzmiałe i duże.
Powoli delikatnie w dół się osunęła
I gdy była już na dnie cichutko westchnęła

Zwarliśmy się z sobą ,jak dolar z złotówką
Uderzałem jej koniec Ramzesową główką,
Jak jachty przez morze,płynęliśmy z Luną
Przez miłości łoże,Ona jak żagiel
Dumnie wyprężona, na chwilę osłabła,
Padła w me ramiona,
Ramzesa dyskretnie wyrzuciła z siebie
No i nie było mi juz jak w niebie.

Lecz oto nowa fala nadchodzi,
Luna leży na plecach,Behemot w nią wchodzi
Plecami o poduszki silnie zaparta
A brama dla kochanka szeroko otwarta,
Atłasowe ramiona oplatają me barki
Luna mnie wpuszcza do nasłodszej szparki,
Szybciej i mocniej...głębiej -krzyczy mi do ucha
JEEEEEEST...na jej rozkaz mój Ramzes wybucha.
W zwolnionym uścisku padliśmy obok siebie.
Wiesz co Behemot-cicho zamruczała-było mi jak w niebie.

Wtem głos budzika obwieścił nowy dzień,
O jasna cholera znowu to był sen.....

[palnick]

Kiedy Pan stworzył kobietę, był to już jego 6 dzień pracy i w

dodatku po godzinach... Pojawił się anioł i spytał:

Czemu tyle czasu ci to zajmuje, Panie?

Pan mu odpowiedział:

-Widziałes zamówienie? Musi być całkowicie zmywalna, ale nie plastykowa,

ma 200 ruchomych częsci, wszystkie wymienne, działa na kawie i resztkach

jedzenia, ma łono, w którym się miesci 2 dzieci naraz, ma taki pocałunek,

który leczy każdą rzecz: od startego kolana do złamanego serca.

Anioł starał się powstrzymać Pana:

- To jest za dużo pracy na jeden dzień, lepiej poczekać ze skończeniem do

jutra.

- Nie mogę, powiedział Pan. Jestem tak blisko skończenia tego dzieła,

które jest tak bliskim memu sercu.

Anioł zbliżył się i dotknał kobiety:

- Ale zrobiłeś ją taką miękką, Panie?

- Ona jest miękka, ale zrobiłem ją także twardą. Nawet nie wiesz ile może

zniesć lub osiagnać.

- Będzie myśleć? - spytał anioł

Pan odpowiedział:

- Nie tylko będzie mysleć, ale rozumować i negocjować.

Anioł zauważył coś, zbliżył i dotknął policzka kobiety.

- Wydaje się, że ten model ma skazę. Powiedziałem Ci, że starałeś się dać

za wiele rzeczy.

- To nie jest skaza - sprzeciwił się Pan - to jest łza.

- A po co są łzy? zapytał anioł.

Pan powiedział:

- Łza to jest forma, którą ona wyraża swoją radosc, wstyd, rozczarowanie,

samotnosć, ból i dumę.

Anioł był pod wrażeniem.

- Jestes Panie geniuszem, pomyslałeś o wszystkim, to prawda, że kobiety są

zdumiewajace.

- Kobiety maja siłę, która zdumiewa mężczyzn. Mają dzieci, przezwyciężaja

trudnosci, dzwigaja ciężary, ale obstają przy szczęściu, miłości i

radości.Usmiechają się kiedy chcą krzyczeć, spiewają kiedy chca płakać,

płaczą, kiedy są szczęsliwe i smieją się kiedy sa zdenerwowane. Walczą o to

w co wierzą, sprzeciwiaja się niesprawiedliwosci, nie zgadzaja się na "nie"

jako odpowiedz, kiedy wierzą, że jest lepsze rozwiazanie. Nie kupią sobie

nowych butów, ale swoim dzieciom tak...Idą do lekarza z

przestraszonym

przyjacielem, kochaja bezwarunkowo, płaczą kiedy ich dzieci

osiagają

sukcesy i cieszą się kiedy przyjaciele odnosza sukcesy. Łamie się im serce

kiedy umiera przyjaciel, cierpią kiedy tracą członka rodziny, ale są silne

kiedy nie ma skąd wziać siły. Wiedzą, że objęcie i pocałunek może uzdrowić

zranione serce. Kobiety sa różnych wielkości, kolorów i kształtów. Prowadzą,

latają, chodzą lub wysyłają ci maile żeby powiedzieć ci, że cię kochają.

Serce kobiety jest tym co powoduje, że swiat się kręci. Przynoszą radosć i

nadzieję, współczucie i ideały. Kobiety maja wiele do powiedzenia i do

dania. Tak, serce kobiety jest zadziwiajace. Wyslij to , mój Aniele do

kobiet... Żeby zwiększyć ich samoocenę i piękno! Wyslij to do mężczyzn...

Żeby zwiększyć ich szlachetność! I żeby umieli kochać kobietę kiedy ta

zapuka do ich drzwi i żeby nie pozwolili jej odejsć........

-----
Autor nieznany

Piotr Macierzyński

[andrzejg]

Piotr Macierzyński

dziewięć sekund na sześćdziesiąt metrów
cztery dobre wiersze w życiu i zarozumialstwo
myśli że Bóg się z takimi będzie cackał

może jeszcze kogoś nabierze na tę swoją wrażliwość
tę jedną dziewczynę która w nim widzi Humphreya Bogarta
cztery dioptrie wyobraźni ją trochę tłumaczą

ale ja mu to mówię to się skończy i to już niedługo
i nie będzie potrzeba bomby atomowej i powrotu lodowca
wystarczą karciane długi i wódka

i nie uratuje go Bóg bo jeśli jest to nie jest taki głupi
jak ta dziewczyna która się w nim kocha
żeby lokować w niepewny interes

i niech nie myśli że się powoła
na lata pracy zmarnowany talent i przegrane życie
i że mu się za to coś należy

i wcale mu nie wierzę w te opowieści że wszystko mogło być inaczej
bo jeśli się biega sześćdziesiąt metrów w dziewięć sekund
to nie ucieknie się swojemu przeznaczeniu

* * *

jeśli to nic dla ciebie nie znaczy
to mnie nie dotykaj

jeśli dajesz mi pluszowego jeża albo mówisz
chciałabym posłuchać twoich wierszy
od razu się w tobie zakocham
ale mi nie ufaj

jeśli nie byłaś ze mną na wódce
nic o mnie nie wiesz
jeśli nie jechałaś ze mną w nocy na korytarzu
w pociągu na trasie Bydgoszcz-Gdynia
w takim tłoku że trudno sięgnąć po butelkę
którą się ma we własnej kieszeni
i nie widziałaś mojej rozpaczy gdy po dwudziestu minutach walki
z rurkami od namiotu wydawało mi się że zrobiłem jej
kilka centymetrów miejsca do spania
ale było to tylko złudzenie

i jeśli nie spałaś ze mną
w jednym pokoju i nie słyszałaś mojego kaszlu
tłumionego w płucach żeby jej nie obudzić
nie wiesz że potrafię być romantyczny
chociaż przychodzi mi to z dużym trudem

słucham "Zmokniętych psów"
z muzyką Toma Waits'a w wykonaniu Mariusza Lubomskiego
i czuję się jak na Dworcu Centralnym
gdy pierwszy raz ojciec wyrzucił mnie z domu

podobno pierwszy raz jest zawsze najlepszy

jeśli moja złość jest większa niż twoja dobroć
nawet się do mnie nie zbliżaj
kiedyś na zawsze zaufałem jednej kobiecie
i to wystarczyło żeby psychiatra wojskowy
uznał mnie za swoje najciekawsze odkrycie

"lecz póki nosy lśnią
nie ufaj człeku psom zmokniętym
bo choć skulone są
rozszarpać mogą dłoń na strzępy"

jeśli to nic dla ciebie nie znaczy
spróbuj mnie dotknąć

* * *

miss Ciechocinka gdy jeździ na koniu trochę marzy
lubi jesień i żołędzie
kocha wodę ponton i wszystko co z gumy

panna z Krakowa wierzy w gwiazdy i kocha babcię
chce być samowystarczalna
ma już wibrator

numer 11 czyta Norwida trochę podróżuje
chce być szczęśliwa lubi orzeszki

numer 35 pisze wiersze jeździ na rowerze sama biega
obiecała zdjąć majtki
duże brawa

miss Sieradza dziękuje wszystkim którzy głosowali na jej cycki

żyję w epoce w której przeszczep serca to kwestia znalezienia dawcy
żyję w epoce w której wystarczy pokazać cycki żeby wygrać samochód
czy mogłem lepiej trafić

* * *

ten płyn usuwa nawet najgorszy brud
a wszyscy wiemy że najgorszy brud
jest najgorszy

teraz nie muszę już o nim myśleć
mówi urocza pani domu
płyn myśli za mnie

moja nowa suszarka robi mi takie rzeczy
że normalna szczotka nie dałaby rady

cyfrowy aparat sam wykonuje tak udane zdjęcia
że mnie w ogóle mogło by tu nie być
zapamiętuje moje najlepsze chwile

robimy wszystko żeby nie myśleć
mamy to co kiedyś wydawało się być osiągalne
dopiero po śmierci

* * *

podobno 20% Polaków
nie rozumie tego co czyta

ch.. z nimi

__________________________________________________________________________

o kurna, ale lata lecą

O, żyć zawsze, zawsze umierać!

[sainbois]

O, pogrzeby mnie dawnego i obecnego.
O, ja, gdy kroczę naprzód, materialny, widzialny, władczy tak jak zawsze:
O, ja, tym czym byłem przez lata, a teraz martwy (nie lamentuję, jestem
zadowolony);
O, uwolnić siebie od swych własnych trupów, które odrzucam i patrzę, gdzie je
porzuciłem,
Iść dalej! (O, żyć! zawsze żyć!) i zwłoki zostawiać za sobą.
Walt Whitman,
tł. Krzysztof Boczkowski

Gaj

[palnick]

W splątanym gaju rąk i nóg szepczemy słowa święte,
jak szeptał kiedyś Młody Bóg bogini niepojętej.

Ole, ole, ole, ola, oli, bogini niepojętej.
Ole, ole, ole, ola, oli, bogini niepojętej.

W czerwonym żarze rzewnych żądz płoniemy jak pochodnie
i opadamy w niebo, śniąc niewinnie i łagodnie.

Cyt, cyt, cyt, cyt, cyt, cyt, cyt, cyt, cyt, cyt,
niewinnie i łagodnie.
Cyt, cyt, cyt, cyt, cyt, cyt, cyt, cyt, cyt, cyt,
niewinnie i łagodnie.

W żałobnym chłodzie znanych ust szukamy pocieszenia,
słuchając, jak nam stygnie puls i mylą się znaczenia.

To nic, to nic, to nic, to nic, to nic, to mylą się znaczenia.
To nic, to nic, to nic, to nic, to nic, to mylą się znaczenia.

Dopóki demon smutku śpi, niech żyją młode żądze.
Dopóki życie w nas się tli, dopóki są pieniądze.

To nic, to nic, to nic, to nic, to nic, niech żyją młode żądze.

To nic, to nic, to nic, to nic, to nic dopóki są pieniądze.

Ole, ole, ole, ola, oli, niech żyją młode żądze
Ole, ole, ole, ola, oli, dopóki są pieniądze.
Ole, ole, ole, ola, oli, dopóki są pieniądze.
Ole, ole, ole, ola, oli, dopóki są pieniądze.


słowa: Agnieszka Osiecka

[palnick]

Mistyka

jest jak kobieta
obejmująca nogami ziemię
i rozkładająca ramiona
w kontemplacji nieba.

A życie jest oczekiwaniem aż Bóg
jak śmierć
rozerwie jej ciało
na światło

Aneta Parys

[palnick]

LESZEK DŁUGOSZ

DZIEŃ W KOLORZE ŚLIWKOWYM

Po czerni jeżyny
Po liściu kaliny
- Jesień, jesień już
Po ciszy na stawie
Po krzyku żurawi
- Jesień, jesień już
Po astrach, po ostach
To widać, to proste że
- Jesień, jesień już
I po tym że wcześniej
Noc ciągnie ze zmierzchem
- Jesień, jesień już

Po pustym już polu
Po pełnej stodole
- Jesień, jesień już
Strachowi na wróble
Już nad czym sie trudzić?
- Jesień, jesień już
I po tym że w górze
Wiatr wróży kałuże, tak
- Jesień, jesień już
I po tym że przecież
Jak zwykle, po lecie
- Jesień, jesień już

Ach, ten dzień w kolorze śliwkowym
- Berberysu i głogu ma smak...
Stawia drzewom pieczątki
- Żeby było w porządku
Że już pora
Że trzeba iść spać...
A my tak - po kieliszku, po troszeczku
Popijamy calutki ten dzień
- Próbujemy nalewki
Z dzikiej róży, z porzeczki
Żeby sprawdzić - czy zima
To wypić się da?
- To się w głowie nie mieści
Że tak szumi szeleści
Tak bliziutko, o krok, prawie tuż
Głębokimi rzekami, pachnącymi szuwarami
Idzie jesień
I prosto w nasz próg...
- Ale co tam! przecież taka jesień złota
Nie jest zła!
- Ale co tam! Przecież taka jesień złota
Niechaj trwa...

[palnick]

Napisalam kiedys o sobie wierszyk:

Gdybym była bardzo piękna
to bym mogła być modelką.
Lecz spódnica na mnie pęka,
bo mam dupę taką wielką.

Gdybym rozum chociaż miała
to bym miała doktoraty.
Ale ze mnie durna pała,
więc mam jeno w portkach łaty.

Gdybym miała dobre serce
to pomogłabym ludzkości.
Lecz zepsuta jestem wielce,
chyba aż do szpiku kości.

Gdybym była sympatyczna
to bym miała przyjaciółkę.
Lecz ja jestem wręcz kostyczna
- kawę pijam z psem, na spółkę.

Gdyby było gotowanie
czymś, co mnie uczyła mama,
może bym wśród chłopów branie
miała, zamiast siedzieć sama.

Gdybym czasem się umyła
balsam wtarła w swoje ciało,
to bym ludzi nie straszyła
i by z gęby nie śmierdziało.

Gdybym może pospłacała
chociaż cząstkę swoich długów,
to bym palic nie musiała
dziennie czterech paczek szlugów.

Gdyby coś w mym durnym życiu
miało chociaż trochę sensu,
nie oddałabym się piciu
łażąc w kólko do kredensu.

Gdybym choć (na Boga rany!)
coś wiedziała o poezji,
to ten wierszyk tu spisany
nie był stekiem by herezji...

wilma.flinstone