palnick
24.12.05, 13:20
Nie będzie o numerologii. Nie bedzie o urojonych widzeniach. Bedzie o
naginaniu z przemedytacja treści NT.
Wpływ Psalmów na Nowy Testament trudno przecenić. Jest on olbrzymi. Gdyby nie
Psalmy, być może, nie byłoby w ogóle Nowego Testamentu, ponieważ, być może,
nie byłoby chrześcijaństwa.
Psalmy wpływały na ducha narodu żydowskiego, rozpalały wyobraźnię. Stanowiły
obok Pięcioksięgu oraz Pism Prorockich jeden z najważniejszych składników
Świętych Ksiąg żydowskich. Ewangeliczny Jezus mówi:
Łk 24,44b «Musi się wypełnić wszystko, co napisane jest o Mnie w Prawie
Mojżesza, u Proroków i w Psalmach.»
W czasach Jezusa powszechne było wśród Żydów przekonanie o prorockim
znaczeniu ich świętych ksiąg. Miały tam znajdować się przepowiednie dotyczące
oczekiwanego przez nich mesjasza. Nie ulega wątpliwości, że to przekonanie
musiało udzielić się również samemu Jezusowi, jego uczniom, pierwszym
chrześcijanom oraz autorom ewangelii. Nie będę tutaj szczegółowo omawiał
odniesień do Psalmów w tekstach ksiąg NT, gdyż jest to temat - rzeka i byłoby
to dosyć nużące, a tego chciałbym uniknąć. Skupię się tu jedynie na kilku
ważnych aspektach tej sprawy.
Oczywiście nie można tu pominąć najsłynniejszego chyba psalmu 22.
Ps 22,2-19
2 Boże mój, Boże mój, czemuś mnie opuścił? Daleko od mego Wybawcy słowa mego
jęku.
3 Boże mój, wołam przez dzień, a nie odpowiadasz, [wołam] i nocą, a nie
zaznaję pokoju.
4 A przecież Ty mieszkasz w świątyni, Chwało Izraela!
5 Tobie zaufali nasi przodkowie, zaufali, a Tyś ich uwolnił;
6 do Ciebie wołali i zostali zbawieni, Tobie ufali i nie doznali wstydu.
7 Ja zaś jestem robak, a nie człowiek, pośmiewisko ludzkie i wzgardzony u
ludu.
8 Szydzą ze mnie wszyscy, którzy na mnie patrzą, rozwierają wargi, potrząsają
głową:
9 «Zaufał Panu, niechże go wyzwoli, niechże go wyrwie, jeśli go miłuje».
10 Ty mnie zaiste wydobyłeś z matczynego łona; Ty mnie czyniłeś bezpiecznym u
piersi mej matki.
11 Tobie mnie poruczono przed urodzeniem, Ty jesteś moim Bogiem od łona mojej
matki,
12 Nie stój z dala ode mnie, bo klęska jest blisko, a nie ma wspomożyciela.
13 Otacza mnie mnóstwo cielców, osaczają mnie byki Baszanu.
14 Rozwierają przeciwko mnie swoje paszcze, jak lew drapieżny i ryczący.
15 Rozlany jestem jak woda i rozłączają się wszystkie moje kości; jak wosk
się staje moje serce, we wnętrzu moim topnieje.
16 Moje gardło suche jak skorupa, język mój przywiera do podniebienia,
kładziesz mnie w prochu śmierci.
17 Bo [sfora] psów mnie opada, osacza mnie zgraja złoczyńców. Przebodli ręce
i nogi moje,
18 policzyć mogę wszystkie moje kości. A oni się wpatrują, sycą mym widokiem;
19 moje szaty dzielą między siebie i los rzucają o moją suknię.
Któż nie zna tego tekstu? Któż nie uległ jego „magicznemu” powiązaniu z
opisami męki Jezusa? Spośród osób, których lektura tego psalmu nie powala na
kolana, zdecydowana większość uważa, że opisy ukrzyżowania Jezusa zawarte w
ewangeliach były naginane „pod” psalm 22.
Dla porządku przytoczę jeszcze fragment przypisu do Ps 22 z Biblii
Tysiąclecia.
22,17c-19 Wiersze te obrazowo opisują zadawanie śmiertelnych cierpień
prześladowanemu (por. Iz 53,5 i Za 12,10). Tłumaczenie "przebodli" opiera się
na najstarszym tłum. greckim; TM2 ma w tym miejscu trudne do zrozumienia "jak
lew".
Tekst tego psalmu mógł właśnie skłonić Jezusa do „spełnienia” tego proroctwa.
A oto inny psalm „podejrzany” o takie działanie na Jezusa:
Ps 116,12-19
12 Cóż oddam Panu za wszystko, co mi wyświadczył?
13 Podniosę kielich zbawienia i wezwę imienia Pańskiego.
14 Moje śluby, złożone Panu, wypełnię przed całym Jego ludem.
15 Drogocenną jest w oczach Pana śmierć Jego czcicieli.
16 O Panie, jam Twój sługa, jam Twój sługa, syn Twojej służebnicy: Ty
rozerwałeś moje kajdany.
17 Tobie złożę ofiarę pochwalną i wezwę imienia Pańskiego.
18 Moje śluby, złożone Panu, wypełnię przed całym Jego ludem.
19 na dziedzińcach domu Pańskiego, pośrodku ciebie, Jeruzalem.
Wprawdzie treścią tego psalmu jest skierowane do Boga podziękowanie za
ocalenie od śmierci (patrz: Ps 116,1-9) i właśnie dlatego psalmista chce
złożyć ofiarę w Jerozolimie "przed całym ludem". Pierwotne znaczenie w.15
było - Bóg nie chce śmierci swoich czcicieli. Ale znów w przypisie do tego
wiersza można przeczytać:
116,15 Tzn. Bóg nie pragnie śmierci swoich czcicieli, lecz ratuje ich od niej
(w. 8); por. Ps 16[15],10n; Ps 72[71],14. Przekłady starożytne pod wpływem
nauki o zmartwychwstaniu ciał zmieniły sens wyrażenia, uważając śmierć za
drogę połączenia się z Bogiem i otrzymania nagrody. Tak rozumie ten wiersz
także chrześcijańska liturgia i Martyrologium.
Kolejna ważna sprawa - rzekome zapowiedzi zmartwychwstania Jezusa zawarte w
Psalmach. Jego uczniowie oraz Paweł znaleźli tu takie oto „zapowiedzi” tego
wydarzenia:
Ps 16,8-117
Stawiam sobie zawsze Pana przed oczy, nie zachwieję się, bo On jest po mojej
prawicy.
Dlatego się cieszy moje serce, dusza się raduje, a ciało moje będzie
spoczywać z ufnością, bo nie pozostawisz mojej duszy w Szeolu i nie
dozwolisz, by wierny Tobie zaznał grobu.
Ukażesz mi ścieżkę życia, pełnię radości u Ciebie, rozkosze na wieki po
Twojej prawicy.
Ps 2,78
Ogłoszę postanowienie Pana:
Powiedział do mnie: «Tyś Synem moim, Ja Ciebie dziś zrodziłem.
Porażające. W odróżnieniu od Ps 22 te psalmy raczej na kolana już nie
rzucają.
Szczerze mówiąc (pisząc), zastanawiam się, dlaczego akurat te psalmy tak
zafascynowały apostołów, a nie na przykład te:
Ps 71,20
Zesłałeś na mnie wiele srogich utrapień, lecz znowu przywrócisz mi życie i z
czeluści ziemi znów mnie wydobędziesz.
Ps 86,12-13
Będę Cię chwalił, Panie, mój Boże, z całego serca mojego i na wieki będę
sławił Twe imię, bo wielkie było dla mnie Twoje miłosierdzie i życie moje
wyrwałeś z głębin Szeolu.
Na zakończenie trochę statystyki. Z pobieżnych wyliczeń wynika, że w około
100 miejscach ksiąg Nowego Testamentu zacytowano ok. 70 fragmentów Psalmów. W
wyliczeniu tym pomijam Apokalipsę, w której aż roi się od cytatów z ksiąg
Starego Testamentu.
