Albert Einstein o religii

[born.again.atheist]

www.nytimes.com/2008/05/17/science/17einsteinw.html
Zauwazylem, ze wiele kontrowersji wzbudza na tym forum sprawa wiary (badz
niewiary) Eisteina. Mysle, ze jego list do filozofa Erica Gutkindza z 1954
roku, w ktorym dosc dosadnie okreslil co mysli o religii powinien zamknac
wszelkie dyskusje.

[nfao5]

nieracjonalista.blox.pl/2005/06/Wierzenia-religijne-Alberta-Einsteina.html

[nfao5]

Lech Keller

Wierzenia religijne Alberta Einsteina

Albert Einstein był panteista, czyli wierzył w bezosobowego Boga,
utożsamianego z natura.[1] Jego wyznanie wiary zawarte było chyba
najlepiej w telegramie wysłanym do żydowskiej gazety w roku 1929,
kiedy to został on oskarżony przez ortodoksyjnych żydów o
bluźnierstwo: „Wierzę w Boga Spinozy,[2] który objawia się w
harmonii wszystkiego, co istnieje, ale nie w Boga, który
interweniuje w losy i uczynki ludzi”.[3] Jak jednak słusznie zauważa
Nigel Calder,[4] „nawet ta ‘miękka’ (‘soft’) religijność stała się w
końcu poważną przeszkodą (stumbling block) dla Einsteina jako
fizyka”.

Calder przypomina nam też, iż teorie względności Einsteina
(szczególna, odnosząca się do ciał poruszających się z szybkościami
zbliżonymi do szybkości światła, i ogólna, opisująca grawitację)
były niezwykle ostro krytykowane zarówno w hitlerowskich Niemczech
(jako „żydowska pseudonauka”) oraz w ZSRR aż do śmierci Stalina w
roku 1953 (jako „niezgodne z materializmem dialektycznym, czyli
filozofią marksistowską”). Jednak najostrzej krytykował Einsteina
kościół, zgodnie ze swymi niechlubnymi tradycjami walki z nauką i
uczonymi (wystarczy tu przypomnieć przypadki Kopernika, Galileusza
czy też Darwina). Watykan długo popierał pewnego amerykańskiego
kardynała, który twierdził iż teorie względności Einsteina „są
źródłem uniwersalnej wątpliwości w istnienie Boga”.[5] Tak więc
Calder ma bez wątpliwości rację, gdy pisze iż „gdyby Einstein żył w
innym czasie i w innym miejscu, to mógłby on zostać spalony na
stosie, albo zostać zamkniętym i umrzeć w obozie koncentracyjnym lub
szpitalu psychiatrycznym”.[6]

Jednakże nawet Einstein, bez wątpliwości najwybitniejszy uczony XX
wieku, miał swoje ograniczenia. Nie chodzi tu bynajmniej o to, iż
nie był najmocniejszy, jak na fizyka-teoretyka, w matematyce (w tej
dziedzinie zawdzięczał on wiele pomocy otrzymanej od swego profesora
z Zurychu, Hermanna Minkowskiego oraz swych kolegów ze studiów), ale
o jego spinozjański panteizm, który nakazywał mu widzieć
niemalże „przedustawny” porządek w naturze. Niestety, ale
przekonanie Einsteina iż „Bóg nie gra w kości ze światem”[7] nie
pozwoliło mu przyjąć założeń mechaniki kwantowej, co z kolei nie
pozwoliło mu na połączenie teorii elektromagnetyzmu Maxwella ze swą
teorią grawitacji (ogólną teorią względności), a więc na stworzenie
tzw. ogólnej teorii wszystkiego, a raczej ogólnej teorii sił
działających w przyrodzie, czyli łączącą w jedno elektromagnetyzm,
grawitację oraz tzw. silne i słabe siły nuklearne.[8] Główną
przyczyną, dla której Einstein odrzucił był mechanikę kwantową
(podczas swej słynnej konfrontacji z jednym z czołowych twórców owej
mechaniki, Nielsem Bohrem, na konferencji w Brukseli w roku 1927)
była stochastyczna (oparta na rachunku prawdopodobieństwa, a więc
przypadku) natura owej mechaniki oraz tzw. zasada nieokreśloności,
sformułowana przez Heisenberga, innego wielkiego twórcę mechaniki
kwantowej, a głosząca, iż nie można jednocześnie określić położenia
i prędkości cząstki elementarnej (np. elektronu).

Jak to słusznie zauważył cytowany tu wielokrotnie Calder,
Einstein „pomylił ‘niepewność’ (‘uncertainty’) w swym podatomowym
(subatomic), statystycznym znaczeniu, z ‘niepewnością’ co do
przyczyny i skutku”.[9] Tak więc do dziś (początek roku 2005)
deterministyczna teoria grawitacji Einsteina opisująca makroświat
nie jest zgodna ze stochastyczną mechaniką kwantową opisującą
mikroświat. Oczywiście, fizycy szukają wciąż owej „ogólnej teorii
wszystkiego”, ale jak na razie bez skutku. Najbardziej obiecującą
hipotezą wydaje się być obecnie hipoteza superstrun (superstrings),
objaśniająca materię i energię jako zgrupowania wielowymiarowych
(najczęściej 11 wymiarów przestrzennych), a jednocześnie
mikroskopijnych „strun” (według niektórych teoretyków „otwartych”, a
według innych „zamkniętych”), wibrujących z różnymi
częstotliwościami, i w zależności od swej częstotliwości
spostrzeganych przez nas jako różne cząstki elementarne (np.
elektrony czy fotony) albo kwarki („części składowe” nukleonów,
czyli neutronów i protonów). Niemniej hipoteza superstrun i jej
pochodne (np. hipoteza „supermembran” i ogólnie tzw. „M” hipotezy
[10] ) nie są obecnie możliwe do przetestowania, albowiem „rozbicie”
cząstki elementarnej (np. elektronu) lub tym bardziej kwarka na owe
hipotetyczne superstruny wymaga nieosiągalnej obecnie ilości energii
i precyzji w jej ukierunkowaniu.

Tak więc nawet panteizm, najbardziej miękki albo też najbardziej
liberalny rodzaj religii (wiary religijnej) okazał się przeszkodą
nawet dla najwybitniejszego rozumu XX wieku. Łatwo się domyśleć, jak
wielką przeszkodą dla uczonego nie będącego Einsteinem może być więc
bardziej „twarda” religia (wiara religijna), a szczególnie odmiany
teizmu (w tym chrześcijaństwo, a więc i katolicyzm), które są wiarą
w transcendentnego, osobowego Boga, znajdującego się poza i ponad
przyrodą, ale stale wpływającego na losy stworzonego przez siebie
świata. Najlepiej ilustruje to chyba przykład innego wielkiego
fizyka, uważanego przez wielu za nawet większego od Einsteina. Mowa
tu oczywiście o Newtonie, który od co najmniej roku 1690 (a więc
przez ok. 37 lat) analizował szczegółowo i w oryginale Biblię, a
szczególnie owe przerażające przepowiednie Daniela i św. Jana
(Księga Daniela ze Starego Testamentu, zawierająca jego
apokaliptyczne proroctwa oraz niemniej, jak nie więcej koszmarna
Apokalipsa św. Jana).[11] Newton szukał był w Biblii, a szczególnie
w jej najbardziej odpychających, przerażających częściach, klucza
nie tylko do przyszłości (co czyniło bezskutecznie wielu przed nim
jak i po nim), ale też, równie daremnie, klucza do rozwiązania
zagadki przyrody, czyli innymi słowy klucza do „ogólnej teorii
wszystkiego”. Niepowodzenia Newtona i Einsteina powinny być,
oczywiście, przestrogą dla innych naukowców, filozofów i teologów, w
olbrzymiej większości zaopatrzonych w słabsze intelekty niż
wspomniani wyżej najwybitniejsi koryfeusze nauki. Niemniej
doświadczenie nakazuje mi tu daleko idący sceptycyzm, jako iż nie
tylko przysłowiowy Polak, ale też i wielu naukowców z różnych krajów
świata okazało się „przed szkodą i po szkodzie głupi”.

[nfao5]

1) Panteizm: pogląd filozoficzny głoszący, ze Bogiem jest
wszechświat pojęty jako całość (Władysław Kopaliński Słownik wyrazów
obcych i zwrotów obcojęzycznych Warszawa: Wiedza Powszechna, 1989 s.
376). Panteizmu nie należy mylić z teizmem, czyli wiarą w jednego
transcendentnego, osobowego Boga znajdującego się poza i ponad
przyrodą, ale stale wpływającego na losy stworzonego przez siebie
świata (Kopaliński 1989 op. cit. s. 506) oraz z deizmem, który
zakłada istnienie bezosobowego Boga, stwórcy świata, który jednak
nie oddziałuje na bieg wydarzeń na świecie (Kopaliński 1989 op. cit.
s. 110). Chrześcijaństwo, islam i judaizm w swych „klasycznych”
(„ortodoksyjnych”) wydaniach są więc odmianami teizmu.
2) Benedictus (Baruch) Spinoza (1632-1677) był, jak Einstein,
pochodzenia żydowskiego. Spinoza reprezentował racjonalizm:
dualizmowi Kartezjusza przeciwstawiał monizm, uznając istnienie
tylko jednej, jedynej substancji, czyli Boga utożsamianego z naturą
(przyrodą). W roku 1656 Spinoza został wyklęty przez rabinów
żydowskich i wysiedlony z Amsterdamu (por. Mała Encyklopedia
Powszechna PWN Warszawa, 1959 s. 899).
3) Cytat za Nigel Calder Einstein’s Universe New York: Greenwich
House, 1982 s. 138.
4) Einstein’s Universe (1982) op. cit. s. 138.
5) Por. Calder Einstein’s Universe (1982) op. cit. s. 138.
6) Calder Einstein’s Universe (1982) op. cit. s. 138-139.
7) Concise Dictionary of Quotations Collins, 1991 s. 125.
8) W skrócie: silne oddziaływania nuklearne są odpowiedzialne za
istnienie jąder atomów („trzymają” one razem nukleony, czyli protony
i neutrony), zaś słabe za radioaktywność (rozpad niektórych jąder
atomowych). Słabe siły nuklearne i elektromagnetyzm zostały ostatnio
niejako połączone (jako rodzaje „promieniowania”) w
tzw. „elektrosłabe” (electroweak) oddziaływania, jednakże fizycy
wciąż się trudzą nad integracją grawitacji z siłami „elektrosłabymi”
i silnymi oddziaływaniami nuklearnymi.
9) Einstein’s Universe (1982) op. cit. s. 141.
10) „M” wywodzi się, najprawdopodobniej, od macierzy, czyli po
angielsku matrix. Nie wiadomo tylko, czy autorzy tej nazwy mieli na
myśli rachunek macierzowy, czy tez raczej znany amerykański film
fantastyczno-naukowy.
11) Por. Encyclopaedia Britannica – Macropaedia (1984) vol. 13 str.
20 (artykuł o Newtonie).
©LK, 2005

[marcinlet]

A olać Einsteina. Wszyscy się jakoś na niego uparli. Wierzył, nie
wierzył - jeden pies.

[nfao5]

Akurat byl on zbyt wybitna postacia (nie tylko jako fizyk), ze nie
sposob go 'olac'... Jako ciekawostke podam, ze ma on tzw. impact
factor (h) rowny 54, a jego praca o mechanice kwantowej "Can quantum-
mechanical description of physical reality be considered complete?"
byla cytowana conajmniej 4539 razy...

[pr0fes0r]

h-index to nie to samo co impact factor.

[nfao5]

Scsisle mowiac tak, ale h jest czesto utozsamiane z IF.
This article is about the index of scientific research impact. The h-
index is an index that quantifies both the actual scientific
productivity and the apparent scientific impact of a scientist. The
index is based on the set of the scientist's most cited papers and
the number of citations that they have received in other people's
publications. The index can also be applied to the productivity and
impact of a group of scientists, such as a department or university
or country. The index was suggested by Jorge E. Hirsch, a physicist
at UCSD, as a tool for determining theoretical physicists' relative
quality and is sometimes called the Hirsch index or Hirsch number.

Hirsch suggests that, for physicists, a value for h of about 10-12
might be a useful guideline for tenure decisions at major research
universities. A value of about 18 could mean a full professorship,
15–20 could mean a fellowship in the American Physical Society, and
45 or higher could mean membership in the United States National
Academy of Sciences.
en.wikipedia.org/wiki/Hirsch_number
Pozdr. :)

[pr0fes0r]

Nie, h-index nie jest utożsamiany z IF. IF odnosi się do czasopism, h-index do
naukowców.

[nfao5]

Jeszcze raz: uzylem skrotu myslowego, jako iz "h-index is used for
the impact factor of individual scientists, rather than journals".