Codex Diplomaticus Silesiae

[hanys_hans]

965

Miseco (Thietmar), Misaca (Widukind) oder Mesco (Chron. Pol.), Herzog von Polen, der nach den von Graf Wichmann und Markgraf Gero erlittenen Niederlagen sich dein deutschen Reiche unterworfen hatte, heirathet Dobrava (Thietmar) oder Dubravca (Cosmas), Tochter Boleslaws I. von Böhmen. Widuk. III. 66. 69. Thietmar II. 9. IV. 35. Das bestimmte Jahr geben an die ann. cap. Cracov. (Mon. Germ. XIX. 585), die ann. Polonor. (ib. 615, 16), die ann. Kamenz. (ib. 581 und in Wattenbachs Mon. Lubens. 62), sowie die von Rüpell als Posener bezeich neten ann. Polonici, bei Mitzier de Kolof, hist. Pol. Ss. III. 166, während die ann. Cracov. vetusti (M. G. XIX. 577) d. J. 966 haben. Für 965 entscheidet sich auch Zeissberg in seiner gründlichen Arbeit über Miseco I. (Wien 1867) S. 32. Derselbe hat dann auch die sehr wechselnde Namensform genauer untersucht und verwirft unbedingt die Form Mieczyslaw als späteren Ursprungs. Hiergegen Hesse sich wohl auf das Vorkommen des Namens Miczislaus im Heinrichauer Gründungsbuche S. 162 und Mycislaus in einer Urk. des Bresl. Staatsarchivs von 1251 (schles. Regesten No. 752) hinweisen, ohne dass damit jedoch die Identität dieser Namensformen mit Mesco oder Miseco erwiesen wäre.

Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte, Th. 1: Bis zum Jahre 1250. Herausgegeben von Colmar Grünhagen.

[hanys_hans]

966

Der polnische Chronist Dlugosz (latinisirt Longinus † 1480) hist. Pol. I. col.
96 lässt Mesco unmittelbar nach seiner Taufe und nachdem er alle Reste des
Heidenthums vertilgt hat, bis zum Lätaresonntag (der jedoch weder 965 noch 966
auf den von Dlugosz angegebenen 7. März trifft) das ganze Land kirchlich
organisiren und neben den Metropolen Gnesen und Krakau noch 7 Bisthümer gründen,
darunter auch Breslau resp. Schmograu bei Namslau, wo zuerst der bischöfliche
Sitz sich befunden hätte. Doch hat man schon früh erkannt, dass dies eine blosse
unbegründete Vermuthung des Dlugosz war; vergl. Lengnich, dissertatio de
religionis Christ, initiis, Gedani 1754. 42. und Röpell, Geschichte Polens,
Beilage 4. Auch die von Dlugosz zu jenem Jahre berichtete Sendung des
päpstlichen Legaten Egidius Bischof v. Tusculum zur Vollendung jener
Organisation gehört nachweislich erst ins Jahr 1123. Die Namen der ersten
Breslauer Bischöfe bis 1052 und ihre ausführlichen Biographien, welche Dlugosz
in seiner hist. Pol. und dem Chronicon episc. Vratislaviens. (ed. Lipf, Breslau
1847) zuerst mittheilt, hat er sich aller Wahrscheinlichkeit nach vollständig
erfunden ("per nie utcunque recollecta sunt et in speciale distichon redacta"),
vergl. Stenzel, Jahresber. der schles. Ges. 1839 S. 189 ff.; Wattenbach Monum.
Lubens. 4 u. 5. Verurtheilt werden jene Bischofsreihen schon durch den Umstand,
dass der von Thietmar y. Merseburg glaubwürdig überlieferte Bischof Johannes
(um's J. 1000) unter jenen Bischöfen fehlt. Auch zeigen Siegel der Bischöfe
Thomas I. und Heinrich I., dass man hier schon im 13. und 14. Jahrhundert von
einer Geschichte des Bisthums über das J. 1051 hinaus Nichts mehr wusste und von
da ab erst die Bischöfe zählte. Vergl. Roppan, akadem. Festschr. z. J. 1803 p.
13 u. 15 und darnach Stenzel a. a. O.

Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte,
Th. 1: Bis zum Jahre 1250. Herausgegeben von Colmar Grünhagen.

[hanys_hans]

967

Boleslaw Chrobry (Chabri nennt ihn Zeissberg) geboren.

Anführungen der quellen und Kritik ders. bei Zeissberg a. a. O. S. 98.

Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte,
Th. 1: Bis zum Jahre 1250. Herausgegeben von Colmar Grünhagen.

[hanys_hans]

Rawenna, 971.

Otton I cesarz za zgodą swego syna nadaje biskupstwu miśnieńskiemu dziesięcinę z trybutu z pięciu prowincji na pograniczu Łużyc i Śląska m.in. z prowincji Dziadoszan.

C || In nomine sanctae et individuae trinitatis. Otto divina favente clementia imperator augustus. Noverint omnes fideles nostri pręsentes scilicet et futuri, || qualiter interventu dilectissimi filii nostri imperatoris augusti simul et Adalheidae carissimae coniugis nostrae quasdam res nostri iuris Misanensi eclesiae, cui venerabilis Folcholdus episcopus praeesse dinoscitur, ob animae nostrae remedium in proprietatem concessimus, hoc est tributi pars decima, quod in quinque provinciis, hoc est Dalaminza, Nisane, Diedesa et Milzsane et Lusiza, quicquid ad nostram imperialem utilitatem pertinere videtur, ut aritea quam comes earundem regionum partem sibi a nobis concessam auferat atque distribuat, decimas per totum et per integrum iam dictae sanctae dei aeclesie persolvat, id est in melle, crusina, solutione argenti, mancipiis, vestimentis, porcis, frumento et ut in quirendis [c] rebus, quod vulgo uberchoufunga vocatur, oblivioni admonemus, ut non tradatur. Haec a pio genitore nostro imperatore augusto, ita decreta atque sancita simul et iussa novimus. Quapropter ut haec suae simul et nostrae concessionis traditio deinceps firma stabilisque permaneat, cartam hanc conscribi ac nostri impressione sigilli iussimus consignari. || Signum domini Ottonis (M) magni et invictissimi imperatoris augusti. Anno autem regni eius tricesimo quinto facta. Uuillisus cancellarius advicem Rodberti archicapellani notavi. In Rauenna civitate. ||

A. Oryg. pergaminowy, Drezno Główne Archiwum Państwowe, sygn. nr 6.
Druk: a. Cod. dipl. Lusat. super. 2 wyd., I. dodat. nr. 1, r. 970, według A; b. Cod. dipl. Saxoniae reg. B. I. nr 8, r. 970, według A; c. tamże A. I. nr 13, fragment, r. 970 - 971, według A; d. Mon. Germ. Dipl. II. cz. 2, nr 406, według A: e. Wojciechowski Z., Polska nad Wisłą i Odrą w X w., Katowice 1939, 128, ekscerpt według b; - regest.- f. Stumpf K., Die Reichskanzler d. X-XIl Jhdts, Innsbruck 1864, nr 500; g. Regestcn nr 1.
Literatura: 1. Köpke R., Dümmler E., Kaiser Otto d. Grosse, Leipzig 1876, 453, przyp. 3; 2. Posse 0., D. Markgrafen o. Meissen u. d. Haus Wettin, Leipzig 1881, 348-9; 3. Uhlirz K., D, ältesten Kaiserurkunden f. d. Bistum Meissen, (Mttlg, d. Inst. f. Österr. Gesch. 1885, Ergbd. I. 366 nn.); 4. Winter Fr., D. Bistum Meissen u. seine Grenzregulierungen, (Arch. f. Sächs. Gesch. N. F. II. 152); 5. Widajewicz J., Dzieje Wiślan w IX i X w., Kraków 1947, 97.
Autentyczność dokumentu nie jest ostatnio w literaturze niemieckiej kwestionowana. Akt spisany jest na pergaminie wydanym in blanco przez kancelarie cesarską. Pismo i dyktat odbiorcy. Nie wiadomo tylko, w jakiej mierze treść aktu odpowiada woli wystawcy.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

972 Juni 24.

Zehden a. d. Müglitz (wohl wahrscheinlicher als das von Lelewel angenommene
schlesische Steinau, vgl. Zeissberg a. a. O. S. 59 Anm. 3). - Mesco schlägt den
Markgraf Hodo. Thietm. 2, 19, wo gesagt wird, dass M. für die Länder bis an die
Wartha (Vurta) Tribut zahlte. Was Brun v. Querfurt in seiner vita Adalberti c.
10. M. G. IV. 598 von einem unglücklichen Kampfe Hodos gegen Mesco berichtet,
wird mau doch wohl auf dasselbe Faktum beziehen müssen, wenngleich, wie
Zeissberg S. 60 hervorhebt, der Zusammenhang au die Zeit Otto's II. zu denken
nöthigt. Denn bei dem chronologischer Fixirung ohnehin widerstrebenden Wortlaute
fällt es immer leichter zu glauben, dass der Verfasser eine Begebenheit
ungenauer Weise aus der letzten Zeit Otto's I. in die erste seines Nachfolgers
gerückt habe, als hier ein neues sonst ganz unbekanntes Faktum zu statuiren,
welches ein früheres wohl beglaubigtes thatsächlich nur wiederholte.

Codex Diplomaticus Silesiae, Bd. 7, 1884; Regesten zur schlesischen Geschichte,
Th. 1: Bis zum Jahre 1250. Herausgegeben von Colmar Grünhagen.

[hanys_hans]

3 lutego 1078.

Otton książę morawski funduje klasztor pod wezwaniem św. Stefana w Hradiste koło
Ołomuńca i oznacza jego uposażenie.

...Ego dux Otto ... notum esse desidero, quod ... monasterium ... in honore ...
Jesu Christi et sancti prothomartyris Stephani situm prope urbem Olomuc ...
dotavimus ... Datas est etiam de Olsaua sextus denarius et de ponte Bratislauie
civitatis sextus denarius, de via vero, que ducit ad Poloniam iuxta civitatem
Gradecz sextus denarius et de moneta decimus dena rius ... Acta sunt hec anno
incarnationis dominice millesimo septuagesimo octavo, epacta IIII, concurrente
VII, indictione I. Hoc autem privilegium Johanni primo eiusdem ecclesie abbati
datum est III nonas februarii in consecratione ecclesie. Amen.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia z 6 X 1769, Brno Archiwum Ziemskie, sygn. "Collectio Cerroniana II nr.
121", " Diplomatarium Moraviae IV", fol. 1-2, według A; C. Kopia transumptu z 21
VIII 1270, Siebenaicher, Histor. relatio de conditoribus mon. Gradicensis, fol.
18v, Brno Archiwum. Ziemskie; D. Transumpt z 2 VI 1756, Wiedeń. Nadworne
Archiwum Państwowe, kopiarz kl. w Hradiste; E. Kopia XVIII w., Brno Archiwum
Ziemskie, sygn. Coll. Boczek nr 3820 bis, wedlug A.
Druk: a. Piter J. B., Thesaurus absconditus in agro Brenoviensi, (Brno) 1762,
184, według C; b. Dobner G., Annales Hageciani, Pragae 1761 - 82, V. 473, według
C; c. Boczek A., Cod. dipl. et epistol. Moraviae, Olomucii 1836, I. nr 182,
według E; d. Friedrich G., Cod. dipl. Bohemiae I. nr 79, według B-E; - regest:
e. Regesten nr 14; f. Kopetzky F., Regesten z. Gesch. d. Herzogt. Troppau,
(Arch. f. Österr. Gesch. XLV. 101); g. Erben C. J., Regesta dipl. necnon
epistol. Bohemiae et Moraviae, Pragae 1855, I. nr 160; h. Cod. dipl. Siles. cz.
2, I. nr 11.
Literatura: 1. Dudik B., Mährens allgem. Gesch., Brno 1860, II. 392, przyp. 1;
2. Teige J., Sprava o pramenech dejin kl. Hradisteskeho, (Vestn. kral. ces.
spol. nauk 1893, XII. 22 nn.); 3. Sebanek J., (Cas. Mat. Moravs. 1937, LX.
27-84, 455-99).
Dokument jest uważany za autentyk, jedynie w częściach nas nieobchodzących za
interpolowany.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Ratyzbona, 29 kwietnia 1086 (sporny).

Henryk IV cesarz na prośbę biskupa praskiego Jaromira Gebharda zatwierdza na synodzie w Moguncji dawne granice biskupstwa, jak je ustanowił papież Benedykt i cesarz Otton.

In nomine sanctę et individue trinitatis. Henricvs divina favente clementia Romanorum tercius imperator augustus. Regio nomini et imperatorie dignitati congruere novimus, ut ecclesiarum dei utilitatibus ubique opitulantes dampna vel iniurias earum. quacumque necesse fuerit, propulsemus. Quapropter universis dei nostrique fidelibus, tam futuris quam presentibus notum esse volumus, qualiter noster Bragensis episcopus Gebehardvs sepe confratribus suis et coepiscopis ceterisque principibus nostris ac novissime nobis conquestus est, quod Bragensis episcopatus, qui ab inicio per totum Boemie ac Marauie ducatum unus et integer constitutus et tam a papa Benedicto quam a primo Ottone imperatore sic confirmatus est, postea sine antecessorum suorum suoque consensu sola dominantium potestate, subinthronizato intra terminos eius novo episcopo divisus esset et imminutus. Qui, cum Mogontinę coram legatis apostolicę sedis, presentibus nobis ac plerisque regni nostri obtimatibus, eandem querimoniam intulisset, ab archiepiscopis Wezelino Mogontino, Sigewino Coloniensi, Eilberto Treuerensi, Liemaro Bremensi, ab episcopis quoque Theoderico Wirdinensi, Conrado Traiec tensi, Udalrico Eistetensi, Ottone Ratisponensi, cum assensu laicorum ducis Boemiorum Wratizlai et fratris eius Cvnradi, ducis Friderici, ducis Liudaldi, palatini comitis Rabodonis et omnium, qui ibidem convenerant, primitiva illa parrochia cum omni terminorum suorum ambitu Bragensi sedi est adiudicata. Termini autem eius occidentem versus hii sunt. Tugust, que tendit ad medium fluminis Chub, Zediza et Lusane et Dazana, Liutomerici, Lemuzi usque ad mediam silvam, qua Boemia limitatur. Deinde ad aquilonem in sunt termini: Pssouane, Chrouati et altera Chrowati, Zlasane, Trebouane, Pobarane, Dedosize, usque ad mediam silvam, qua Milcianorum occurrunt termini. Inde ad orientem hos fluvios habet terminos: Bug scilicet et Ztir cum Graccouua civitate provintiaque], cui Uuag nomen est, cum omnibus regionibus ad predictam urbem pertinentibus, que Graccouua est. Inde Ungrorum limitibus additis usque ad montes, quibus nomen est Triti dilatata procedit. Deinde in ea parte, que meridiem respicit, addita regione Morowia usque ad flumen, cui nomen est Wag et ad mediam silvam, cui nomen est More et eiusdem montis eadem parrochia tendit, qua Bauuaria limitatur. Mediantibus itaque nobis et communi principum aspirante suffragio peractum est, ut dux Boemie Wratizlavs et frater eius Cvonradvs supradicto Bragensi episcopo fratri suo parrochiam iudiciario ordine requisitam ex integro reprofiterentur et redderent. Proinde nos rogatu eiusdem episcopi racionabiliter inducti Bragensise episcopatus redintegrationem nostre imperialis auctoritatis edicto illi et successoribus eius con firmamus et stabilimus, inviolabiliter decernentes, ne ulla post hac cuiuslibet condicionis persona vel ulla societas hominum Bragensi ęcclesię quicquam sui iuris in prenotatis terminis alienare presumat. Cuius redintegrationis et confirmationis auctoritas, ut omni evo stabilis et inconvulsa permaneat, hanc cartam inde conscripsi, quam, sicut infra apparet, manu propria roborantes inpressione sigilli nostri iussimus insigniri.
|| Signum domni Henrici tercii Romanorum imperatoris augusti (MS sp). Herimannus cancellarius vice Wezelonis archicancellarii reconsignavit ||.
Data III kalendas maii, anno ab incarnatione domini MLXXXVI, indictione VIII, anno autem domni Henrici regni quidem XXXII, imperii vero III. Actum Ratispone in Christi nomine feliciter amen.

[hanys_hans]

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia naśladowcza XII w., Monachium Główne Archiwum Państwowe, sygn. Kaiserselekt nr 883; C. Cosmae Pragensis, Chronicon lib. II. c. 37; D. Kopia XV w., Praga Archiwum Minist. Spraw Wewnętrz., sygn. rkp. nr 2443, fol. 35v, według B.
Druk: a. Goldast M., De regni Bohemiae... iuribus ac privilegiis ... commentarii, Franconofurti 1627, append. 18, według, C; b. Balbin B., Miscell. histor. Bohem, dec. I, lib. VI, Pragae 1683, 11, nr 9, według C; c. Lünig, J. Chr., Teutsch. Reichsarch., Leipzig 1710-22, VI b, contin. I. 230, nr 277, według C; d. Boczek A; Cod. dipl. Moraviae I. nr 192, według C; e. Cod. dipl. Lusat. super. 2 wyd., I. nr 6, według C; f. MPH. I. 145. według C; g. Jirecek B., Cod. iuris Bohemici, Prana 1867, I. 21, nr 13, według C; h. Mon. Germ. SS. IX. 91 nn., według C; i. Stumpf K. F., D. Reichskanzler II. cz. 2, Acta imperii inedita, Innsbruck 1883, 79, nr 76, według B; j. Kalousek J., Druha kopie cisarske listiny 114, według b; k. Friedrich G., Cod. dipl. Bohemiae I. nr 86, według, BC; l. Zakrzewski St., Czeski charakter Krakówa 258 nn., według i j; m. Bretholz B., Cosmae Pragensis Chronicon, (Mon. Germ. SS. N. S. II. 136 nn.), Berlin 1923, (gdzie starsze wydania), według CB; n. Stasiewski B., Untersuchungen ü. Kirchengesch. Polens 127, przyp. 7, według l; o. Hruby V., Arch. coronae regni Bohemiae, Praha 1935, I, cz. 1, nr 1, według BC p. Wojciechowski Z., Polska nad Wisłą i Odrą, Katowice 1939, str. 142-3, według k; - regest: p. Stumpf nr 2882; q. Erben, Regesta Bohemiae I. nr 167; r. Regesten nr 15; s. Budkowa, Repertorium nr 11.
Literatura: 1. Hagek V., Annales Bohemorum, pars IV, 213-28, V. 512, 514, 522-24, Pragae 1772; 2. Bandtkie J. S., Erläuterung d. Urkunde Heinrich IV u. J. 1086, (Schles. Provbll. 1831, XCIV. 395); 5. Naruszewicz A., Hist. narodu Polskiego, Lipsk 1836, V. 101-105; 4. Maciejowski W. A., Pamiętniki o dziejach, piśmiennictwie i prawodawstwie Słowian, Petersburg 1839, I 137-44; 5. Roepell R., Gesch. Polens, Hamburg 1840, 639; 6. Palack'y Fr., Gesch. d. Böhmen, Praha 1844, I. 126-29; 7. Maciejowski W. A., Pierwotne dzieje Polski i Litwy, Warszawa 1846, 368-70; 8. Dümmler E., Piligrim v. Passau, Leipzig 1854, 54-55, 173 nn.; 9. Lelewel J., Bolesława Wielkiego zdobycze, (Polska wieków średnich II. 147-50), Poznań 1856; 10. Tenże, Powieści kroackie, (tamże 213-14); 11. Zeissberg H., Misico d. erste 55-57; 12. Małecki A., Rozgląd w dziejach wewnętrznych dawnej Polski, (Przewodn. Nauk. i Liter. 1875, 195-7); 13. Lemicki A., Wratysław II czeski królem polskim, (Sprawozd. gimn.), Przemyśl 1876, 14 nn.; 14. Loserth J., D. Umfang d. böhmischen Reiches unter Boleslaus II, (Mttlg. d. Inst. f. Österr. Gesch. 1881, II. 15-29); 15. Huber A., Beiträge z. ältesten Gesch. Österreichs, 5. D. Ausdehnung d. böhmischen Reiches unter Boleslaus II, (tamże 385-6); 16. Kalousek J., O rosahu rise za Boleslava II, (Sborn. Histor. 1883, I. 97 nn.); 17. Tenże, Über d. Umfang d. böhmischen Reiches, (Sitzber. d. böhm. Ak. d. Wiss. 1883) i odb.; 18. Regel W., Uczreditielnyja gramoty prażskoj jeparchii, (Sborn. Łamanskago 265-330), Petersburg 1883; 19. Kalousek J., Ruska uvaha o zakladavi listine biskupstvi prazskeho. (Sborn. Histor. 1883, I. 420-21); 20. Hauck A., Kirchengesch. III. 199, przyp.; 31. Kalousek J., Kontroversy souvisle se zalozenim biskupstvi prazskeho, (Ces. Cas. Histor. 1895, I. 75-86); 22. Kętrzyński W., Granice Polski 2-16, 21-22; 23. Potkański K., Kraków przed Piastami 222-49; 24. toż, (Roczn. Krak. 1898, I 209-321); 25. Bachmann A., Gesch. Böhmens, Gotha 1899, I. 271 nn.; 26. Spangenberg H., D. Königskrönung Wratislaws u. Böhmen u. d. angebliche Mainzer Synode d. J. 1086, (Mttlg. d. Inst. f. Österr. Gesch. 1899. XX. 382-96); 27. Bretholz B., Mähren u. d. Reich Herzogs Boleslaus II d. Böhmen, (Arch. f. Österr. Gesch. LXXXII 137-80); 28. Bachmann A., Beiträge z. Böhmens Gesch. I. Studien z. Kosmas d. Prag, (Mttlg. d. Inst. f. Österr. Gesch. 1900, XX. 209-34); 19. Potkański K., Granice biskupstwa Krakówskiego 202-17, 226-7; 30. Abraham Wł., Początek biskupstwa i kapituty Krakówskiej, (Roczn. Krak. 1900, IV. 177-200); 31. Spangenberg H., D. Gründung d. Bist. Prag, (Histor. Jhrb. 1900, XXII. 764); 32. Kalousek J., O. listne cesare Jindricha z r. 1086 ktereuz Morava byla opet privtelena k diecesi prazske, (Ces. Cas. Hist. 1902, VIII. 257 nn.); 33. Potkański K., Przywilej z r. 1086, (Kwart. Histor. 1903, XVII. 1-28); 34. Meyer v. Knonau G., Heinrich IV, IV. 549; 35. Pekar J., K. sporu o zakladaci listinu biskupstvi prazskeho, (Ces. Cas. Histor. 1904. X. 45-58); 36. Voigt H. G., D. Römische Vita 72 nn.; 37. Wojciechowski T., Szkice histor. XI w., Kraków 1904. 267-9; 38. Novotny V., Ceske dejiny I. cz. 2, 254; 39. Pekar J., (Ces. Cas. Histor. 1917, XXIII. 451); 40. Brückner A., 0 pocatcich dejin ceskych a polskych, (Tamże 1918, XXIV. 599); 41. Holtzmann R., D. Urkunde Heinrichs IV f. Prag d. J. 1086, (Arch. f. Urkforschung 1918, VI. 117, gdzie dalsza literatura przedmiotu); 42. Naegle A., Kirchengesch. Böhmens, Wien 1918, I. cz. 2, 490 nn.; 43. Hruby V., K listine biskupstvi prazskeho z r. 1086, (Cas. Mus. Kral. Ces. 1922, XCVI. 74); 44. Semkowicz Wł., Geograf. podstawy Polski Chrobrego, (Kwart. Histor. 1925, XXXIX. 300); 45. Hruby V., Puvodni hranice biskupstwa prazskeho a hranice rise ceske v 10. stol., (Cas. Mat. Moravs. 1926, L. 85-164); 46. Chaloupecky J., Ceska hranice vychodni koncem XI stol., (Ces. Cas. Histor. 1926, XXXII. 734 nn.); 47. Schmeidler B., Kaiser Heinrich 180 nn., 272 n.; 48. Zakrzewski St., Vychodni hranice privilegia prazskeho z r. 1086, (Sborn. J. Bidlovi 194 nn.), Praha 1928; 49. Chaloupecky J., (Ces. Cas. Histor. 1927, XXXIII, 352 nn.); 50. Hruby V., (Cas. Mat. Moravs. 1927, LI. 424 nn.); 51. Wojciechowski Z., Ustrój polityczny Śląska, (Hist. Śląska PAU. I. 125 nn.), Kraków 1933; 52. Zakrzewski St., (Kwart. Histor. 1934, XLVIII. 621); 53. Wojciechowski Z., Mieszko I, 131 nn.; 54. Widajewicz J., Kraków i Poważe w dokumencie biskupstwa praskiego, Poznań 1938; 55. Buczek K., O dokumencie biskupstwa praskiego z r. 1086, (Roczniki Histor. 1939, XV. 1-48); 56. Bauer O., O najstarsi listine Archivu Ceske Koruny, (Sbornik prac k oslave J. Kaprasa), Praha 1940.
Autentyczność dokumentu jest sporna. Dümmler E. (8, str. 174 nn.), Bandtkie J. S. (42. str. 395), Zeissberg H. (11, str. 25), Loserth J. (14. str. 15 nn.), Bachmann A. (28, str. 209 nn.), Potkański K. (33, str. 6 nn.) uważają go za falsyfikat. Częściowo do zdania ich przychyla się Pekar J. (35, str. 45 nn.). Natomiast Kalousek J. (16, str. 1 nn., 9 nn.; 17, str. 26) i Hotzmann R. (41, pass.), uważają go za autentyczny; Bretholz B. (27, str. 137 nn.) przypuszcza, iż opis granic przejęty jest z żywota św. Wojciecha; por. jednak Kalousek J., (Ces. Cas. Histor. 1896, II. 47). Schmeidler B. (47, str. 272 nn.) uważa go za produkt dwóch dyktatorów kancelarii cesarskiej: Herimana A i dyktatora mogunckiego. Zestawienie poglądów podaje Budkowa (s, str. 14-15).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

wrzesień 1109 - 27 lutego 1123.

Reinhard biskup halberstadzki czyni nadanie na rzecz klasztoru w Huysburg i
zatwierdza darowizny na rzecz osób trzecich.

... Reynhardus dei gratia Halberstadensis ecclesie episcopus ... in Huysburch
... tradidimus... decimam... Sed et Swicheerus miles noster, cum esset
vulneratus in Polonia, nostra ammonitione et consilio tradidit prefate domui dei
in Huysburch pro anima sua octo mansos in Hakeburnan et Horenhusen ...

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia z r. 1403 "Copiale Huysburgense", Magdeburg Archiwum Państwowe, sygn.
nr CVIII, fol. 6'.
Druk: a. Leuckfeld J. G., Antiquitates Halberstadenses, Wolfenbüttel 1714, 705,
według B; b. Lünig J. Chr., Teutsches Reichsarch. XVII b, 21; d. Heinemann O.,
Cod. dipl. Anhalt. I. nr 192, według B; e. Schmidt G., UB. d. Hochstifts
Halberstadt, (Publ. a. preuss. Staatsarch. XVII), Leipzig 1883, nr 154, według
B; - regest: f. Mülverstedt G. A., Regesta archiepisc. Magdeburgensium,
Magdeburg 1876, I. nr 869.
Literatura: 1. Maleczyński K., Bolesław Krzywousty, Krakow 1946, 68; 2. Tenże,
Wojna polsko-niemiecka z r. 1109, Wrocław 1946, 11.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(9 stycznia 1110) (podejrzany).

Piotr Włast zakłada i uposaża kościół NPMarii w Górce pod górą Ślężą, a Piotr
biskup wrocławski go poświęca w obecności księcia Władysława i jego żony, córki
cesarza niemieckiego Henryka IV.

Extat et aliud privilegium continens in se, quomodo comes Wlast ecclesiam beate
Virginis fundavit et edificavit eamque Petrus episcopus ... consecravit,
presente duce Wladislao et uxore sua, Henrici imperatoris filia.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopie zaginione; C. Streszczenie w "Cronica Petri comitis ex Dacia" autorstwa
Benedykta z Poznania sprzed r. 1529, Wrocław Biblioteka uniwersytecka, sygn.
msc. IV. f. 188, fol. 32', według A (?); D. Kopia XVIII w., tamże, sygn. msc. IV
fol. 239, str. 4, według C (rkp. spalony).
Druk: a. Budkowa, Repertorium nr 19, według D; - regest; b. Regesten nr 20.
Literatura: 1. Klose J. G. S., Von Breslau. Beschreibung, Wrocław 1781, I. 208,
213; 2. Heyne J., Dokumentierte Gesch. d. Bist. Breslau, Wrocław 1860, I. 157;
3. Wattenbach W., Schles. Regesten b. z. J. 1123, (Ztschr. f. Gesch. Schles.
1862, IV. 353); 4. Gębarowicz U., Architektura i rzeźba na Śląsku, (Hist. Śląska
PAU III. 24), Kraków 1936; 5. Maleczyński K., Bolesław Krzywousty 196.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Kraków, 1125/1126.

Idzi kardynał-biskup Tusculum, legat papieża Kaliksta II na Węgry i Polskę, zatwierdza klasztorowi tynieckiemu posiadłości m.in. na Śląsku.

... Ego Egidius Thusculanus episcopus sancte Romane ecclesie et domini Calyxti pape per Ungariam et Poloniam legatus sancte Thinciensi ecclesie, consenciente gloriosissimo Polonorum duce Boleslauo et filio (eius) Wladislauo et episcopo Cracouiensi Radosto ... apostolica auctoritate decretali concessione firmamus ... id est... in Bitom targoue, due taberne, in Seuor nonum targoue ... unum macellum ... Acta sunt hec anno incarnationis domini millesimo centesimo quinto, indictione XIII, epacta III ...

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia sprzed r. 1275 zaginiona; C. Transumpt Bolesława Wstydliwego z 13 XII 1275, Lwów Biblioteka Dzieduszyckich, według B (?); D. Kopia z końca XIII w. (?), Kraków Archiwum Miejskie, sygn. nr 1, według B (?); E. Kopia z r. 1634 "Rescriptorium pars I nr A2", Lwów Biblioteka Baworowskich, sygn. III E 40, według D; F. tamże, sygn. A 4, według C; G. Kopia XVII w. Kopiarz tyniecki "Privilegia regum" nr 2, Lwów Biblioteka Dzieduszyckich, według C; E. Kopia z końca XVII w. "Transumptum privilegiorum", Lwów Biblioteka Baworowskich.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Album palaeogr., 2 wyd., Kraków 1927, tabl. 18, według D; b. Tamże, tabl. 19, według C; - druk c. Szczygielski S., Tinecia seu hist. monasterii Tinecensis, Cracoviae 1668, 138, według CD; d. Friese C. G., Kirchengesch. Polens, Wrocław 1786, I. 154, według c; e. Lelewel J., Początkowe prawodawstwo polskie do czasów Jagiellońskich, (Polska mieków średnich III. 160, nr. 1), Poznań 1846 - 51, według f; f. Maciejowski W. A., Dyplomata tynieckie, (Bibl. Warszaw. 1847, IV. 290), według C; g. Batowski A., Prospekt wydawnictwa kodeksu dyplomatycznego tynieckiego. Lwów 1854, wedlug C; h. Kod. dypl. Pol. III. nr 1-3, według C; i. MPH. I. 516, według CEc; j. Lustig J., Gesch. d. Stadt Myslowitz, Mysłowice 1867, 9, według c; k. (Skrzydylka W.), Kod. dypl. tyniecki. Lwów 1871, nr 1, według c, nr 23, według C; l. Kod. dypl. tyniecki, Lwów 1875, nr 1, według C-H; m. Papee F., Najstarszy dokument polski, (RAU. h. 1888, XXIII. 304), według, CEc; n. Piekosiński Fr., Mon. med. aevi dipl. nr 3, według C; o. Semkowicz Wł., Budkowa Z., Album palaeogr., textus, Kraków 1935, nr 18, według CD: - regest: p. Regesten nr 18; q. Smolka St., Mieszko Stary i jego wiek. Warszawa 1881, 470, nr 1; r. Katalog archiwum m. Krakowa, Kraków 1907, I. nr 1; s. Budkowa, Repertorium nr 26; t. Cod. dipl. Siles. cz. 2, I. nr 14.
Literatura (ważniejsza): 1. Kętrzyński W., O podrobionym przywileju Idziego kardynała z r. 1105, (Przew. Nauk. i Liter. 1874, 316); 2, Piekosiński Fr., (Przegl. Kryt. 1876, II. 405); 3. Wojciechowski T., O rocznikach polskich. (Pam. AU. filoz. 1880, IV. 224): 4. Kętrzyński W., O przywileju kardynała Idziego z r. 1105, (Przew. Nauk. i Liter. 1889, XVI. 400); 5. Piekosiński Fr., Jeszcze słowo o dokumencie legata Idziego dla Tyńca, (Kwart. Histor. 1889, III. 49 nn.); 6. Kętrzyński W., Studia 280 nn.; 7. Krzyżanowski St., Początki dyplomatyki polskiej, (Kwart. Histor. 1892, VI) i odb. 6; 8. Abraham Wł., Organizacja Kościoła 174; 9. Małecki A., Biskupstwa w pierwotnej Polsce, (Z dziejów i literatury), Lwów 1896, 237; 10. Zakrzewski St., Nadania na rzecz Chrystiana bisk. pruskiego, (RAU. h. 1902, XLII. 317); 11. Potkański K., Opactwo na łęczyckim grodzie, (tamże 1903, XLIII. 171); 12. Krzyżanowski St., (Sprawozd. AU. 1904, nr 4): 13. Małecki A., W kwestii fałszerstwa dokumentów, (Kwart. Histor. 1904, XVIII 473); 14. Wojciechowski T., Szkice histor., 2 wyd., 121; 15. Bachmann J., D. päpstlichen Legaten i. Deutschland u. Skandinavien, Berlin 1913, 15-16; 16. Wendt H., Schlesien u. d. Orient, (Darstell. u. Quell. z. Schles. Gesch. 1916, VI. 20); 18. Semkowicz Wł., Ród Awdańców, Poznań 1920, 24, 317, 323 nn.; 18. Hirschberg Ad., Stosunki osadnicze w dobrach klasztoru tynieckiego, Lwów 1925, 55; 19. Bujak Fr., (Kwart. Histor. 1925, XXXIX. 94); 20. Maleczyński K; Najstarsze targi w Polsce i stosunek ich do miast, Lwów 1926, 98; 21. Schmid H. F., D. rechtlichen Grundlagen d. Pfarrorganisation, (Ztschr. d. Savignystiftung Germ. Abt. 1929, XLIX. 200, przyp. 3); 22. Perlick A., Gesch. d. Stadt Beuthen O/S, b. m. i r., 2; 23. Maleczyński K., Uwagi nad dokumentem legała Idziego dla kl. w Tyńcu, (Coll. Theolog. 1936, XVII 349-65); 24. Uhtenwoldt H., D. Burgverfassung 83, 114.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Strzelno, 16 marca 1133.

Swidger biskup kruszwicki w obecności Bernarda biskupa lubuskiego poświęca
kościół pod wezwaniem św. Krzyża i NPMarii oraz klasztor norbertanek w
Strzelnie, fundowany przez Piotra Własta.

Decimo septimo kalendas aprilis Petrus Dacus comes de Skrzin fundat monasterium
et ecclesiam quadro lapide fabricat ordinis Praemonstrathensis in villa sua
Strzelno Cruszvicziensis diocesis. Cui quidem monasterio praefatam villam suam
Strzelno contulit cum pluribus aliis in dotem in die dedicacionis ecclesiae
praefatae, quam sub praesentia Bernhardi episcopi Lubuczensis et praefati Petri
comitis, Swidgerus episcopus Cruszwicziensis peregit, dedicando praefatam
ecclesiam monasterii in honorem et titulum sancte Crucis et sancte Marie Virginis.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia zaginiona; C. Streszczenie amplifikowane w Długosza Historii. Kraków
Bibl. Czartoryskich, sygn. nr 1306, str. 336.
Druk: a. Długosz J., Historia, Kraków 1873, I. 547; - regest: b. Regesten nr 27;
c. Funke F., Regesten d. Bischöfe d. Lebus b. z. J. 1418, (Brandenburgia Monbll.
d. Ges. f. Heimatkunde d. Prov. Brandenburg 1915, XXIV. nr 1); d. Budkowa,
Repertorium nr 29.
Literatura: 1. Semkowicz A., Krytyczny rozbiór dziejów polskich Jana Długosza,
Kraków 1877, 168; 2. Knapiński W., Św. Norbert i jego zakon. Warszawa 1885, 162
nn.; 3. Ulanowski B., Dokumenta kujawskie i mazowieckie przeważnie z XIII w.,
(Arch. Kom. Histor. AU. 1888, IV. 144 nn.); 4. Małecki A., Klasztory w Polsce w
obrębie wieków średnich, (Z dziejów i literatury), Petersburg 1896, 313; 5.
Łukowski J., Przyczynek do wyjaśnienia pierwotnych dziejów klasztoru Norbertanek
w Strzelnie, (Roczn. Tow. Przyj. Nauk w Poznaniu 1897, XXII. 1-36); 6. Semkowicz
A., (Kwart. Histor. 1898, XII. 150); 7. Friedberg M., Ród Łabędziów 91; 8.
Maleczyński K., Bolesław Krzywousty 229; 9. Posadzówna W., W sprawie fundatora i
fundacji klasztoru norbertanek w Strzelnie, (Roczniki Histor. 1937, XIII. 25-37).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1133 Juni 4, Laterani

Innocentius episcopus servus servorum Dei, venerabili fratri Norberto Madeburgensi archiepiscopo salutem et apostolicam benedictionem. Sacrosancta Romana et apostolica Ecclesia ex quo te in filium specialem assumpsit, tue devotionis fervorem atque industriam in suis oportunitatibus certis indiciis comprobavit. Ceterum novissime diebus istis, cum divine dispositionis providentie nos licet indignos et minus idoneos ad apostolatus amministrationem placuit evocare, idipsum persona tua magis ac magis enituit, tueque fidei ac religionis constantia non tantum vicinis, sed etiam remotis nationibus evidenter innotuit. Siquidem nec labor aliquis temporalis nec alicuius mine seu blanditie efficere potuerunt, quin adversus Petri Leonis tyrannidem murum inexpugnabilem te opponeres, et ad ipsius regis et aliorum principum corda in beati Petri obedientiam inducenda, efficaciter laborares. Dignum est igitur ut Sedes apostolica que de tam devoto filio plenis visceribus gratulatur, tuis obsequiis atque laboribus debita benignitate respondeat et te ad suum servitium exequendum amplius obnoxium faciat. Proinde venerabilis frater Norberte archiepiscope, querimoniam illam quam adversus episcopos Polonie in nostra presentia deposuisti, scripture et atramento duximus committendam. Asserebas equidem prefate regionis episcopos ex antiqua constitutione Madeburgensi ecclesie iure metropolitico subiacere, et ad confirmationem tue partis auctoritatem predecessorum nostrorum Iohannis, Benedicti et Leonis beate memorie pretendebas; quos nimirum episcopatus, qui ultra Salam, Albiam et Oderam esse tunc temporis videbantur seu qui ibidem inantea divina essent cooperante clementia disponendi, interventu Ottonis piissimi augusti supposuisse Madeburgensi ecclesie astruebas. Quorum videlicet episcopatuum nomina hec sunt: Inter Albiam et Oderam, Stetin et Lubus, ultra Oderam vero Pomerana, Poztnan, Gnezen, Craco, Wartizlav, Cruciwiz, Masovia et Lodilaensis; unde legitimis datis indutiis, earundem ecclesiarum episcopos, ut tibi de tua querimonia responderent, tam per litteras quam per nuntios semel atque secundo ad nostram presentiam invitavimus. Ipsi vero nec venerunt nec ad nos responsales aliquos transmiserunt. Visum est igitur nobis et fratribus nostris, quod nec ipsi de sua contumacia lucrari deberent, nec Madeburgensis ecclesia diutius propria iustitia privaretur. Ideoque karissime frater Norberte archiepiscope, ex apostolice Sedis benignitate atque iusticia, de predictis episcopatibus et terminis quos iam dicti predecessores nostri antecessoribus tuis concessisse et ecclesie tue pertinere noscuntur, te in possessionem misimus et investivimus, et ut de cetero idem episcopi fraternitati tue obediant, per scripta nostra precipimus, nichilominus tibi tuisque successoribus et per vos Madeburgensi ecclesie, quemadmodum prenominatos episcopatus, sic etiam qui in posterum inibi auxiliante Domino fuerint ordinandi, irretractabiliter possidendo iure perpetuo confirmamus. Tua igitur frater dilectissime interest in amore et obedientia sancte ecclesie Romane persistere, et pro his que ad honorem et utilitatem eius spectare cognoveris, attenta diligentia vigilare. Ut autem hoc quod a nobis canonice institutum est stabile maneat, apostolica censura sub divina iudicii attestatione iubemus, ut nulla persona, parva vel magna, aut quilibet successorum nostrorum hec que statuimus infringere presumat, huius privilegii violator cum Iuda proditore eternis suppliciis deputandus damnetur.
Ego Innocentius catholice ecclesie episcopus ss.
†Ego Iohannes tituli s. Crisogoni presbiter cardinalis ss. †Ego Gerardus cardinalis presbiter tituli s. Crucis ss. †Ego Anselmus presbiter cardinalis tituli sancti Laurentii in Lucina ss. †Ego Lucas presbiter cardinalis tituli sanctor. Iohannis et Pauli ss. †Ego Martinus presbiter cardinalis tituli sancti Stefani in Celio monte ss. †Ego Romanus diaconus cardinalis s. Marie in Porticu ss. †Ego Gregorius diaconus cardinalis s. Sergii et Bachi ss. †Ego Oddo diaconus cardinalis sancti Georgii ss. †Ego Guido diaconus cardinalis s. Cosme et Damiani ss. †Ego Guilielmus Prenestinus episcopus ss. †Ego Iohannes Ostiensis episcopus ss. †Ego Chunradus Sabinensis ecclesie episcopus ss.
Datum Laterani per manum Aimerici sancte Romane ecclesie diaconi cardinalis et cancellarii II. Nonas Iunii, Indictione XI., Incarnationis dominice anno M.C.XXX.III, pontificatus vero domini Innocentii Pape II anno IIII.

Pargam. orygin., u którego na niciach jedwabn. czerwon. i żółt. przywieszona bulla: Innocentius Pp. II. Na końcu textu, przed podpisem Innocentego Papieża, dwa koncentryczne koła przekrzyżowane, który to znak odtąd będziemy nazywać: Krzyż w pierścieniu. W otoku pierścienia legenda: Adiuva nos Deus salutaris noster; w środku u góry: Sts. Petrus. Sts. Paulus; u dołu: Innocentius Pp. II. Po podpisie znak ss, czyli subscripsi, po niem w monogramie: Bene valete. Świadkowie podpisani w trzech kolumnach; w 1 presbyteri cardinales, w 2 episcopi, w 3 diaconi cardinales. Przed podpisem każdego znak krzyża w rozmaitych kształtach, po za nim ss. czyli subscripsi.
Magdeburg. Königl. Staats Archiv. (Hasselbach u. Kosegarten. Cod. Pomeraniae diplomatic).

Codex Diplomaticus Majoris Polonia. Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski obejmujący dokumenta tak już drukowane, jak dotąd nie ogłoszone, sięgające do roku 1400. Wydany staraniem Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego. Tom I. zawiera numera 1 - 616 lata 984 - 1287. Poznań 1877. Nakładem Biblioteki Kórnickiej. Drukiem J. I. Kraszewskiego (Dr. W. Łebiński).

[hanys_hans]

Merseburg, 6 czerwca 1134.

Lotar III cesarz niemiecki nadaje biskupstwu bamberskiemu pewne posiadłości.

C || Lotharius ... Romanorum imperator augustus || ... abbatiam quandam ... que
quondam Suaiga ... vocatur ... beato Petro in Babenbergensi ecclesia delegavimus
... Huic autem donationi idoneos festes adhibuimus ... Heinricum marchionem de
Glogov ... Anno dominice incarnationis millessimo centesimo XXXIIII, indictione
XII, VIII idus iunii, anno vero regni domni Lotharii VIII°, imperii secundo,
feria IIII. Actum Merseburc feliciter.

A. Oryg. pergaminowy, Monachium Główne Archiwum Państwowe.
Druk: a. Schultes L. A., Histor. Schriften, Hilburgshausen 1801, II. nr 26,
według A; b. Monument a Boica, München 1763-1883, XXIX a. nr 459, według A; c.
Mon. Germ. Dipl. VIII. nr 66, według A; - regest: d. Böhmer, Regesta nr 2139; e.
Stumpf nr 3299; f. Regesten nr 22 b; g. Dobenecker O., Regesta Thuringiae I. nr
1293.
Literatura: 1. Bernhardi W., Lothar 546, przyp. 4.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(1144-1153), 1146-1147.

Mateusz biskup krakowski i komes Piotr (Włast) odpowiadają św. Bernardowi opatowi z Clairvaux na jego zapytanie o możliwościach nawrócenia Rusinów, oraz wzywają go do przybycia do Polski celem głoszenia wśród ludności krajów słowiańskich słowa Bożego.

B(ernardo) dei gratia Clarevallensi abbati, viro venerabili et reverendo, omni praeconio digno et merito, sanctitatis insigni, M(atteus) eiusdem gratia Cracoviensis episcopus et comes.. Petrus, quos facit facere fructus. Grates deo nostro referimus, grates siquidem infinitas, qui vos talem o abbatum decus et gloria, nostro suscitavit seculo, quem solicitudo omnium ecclesiarum quemadmodum vas electionis nunquain et nusquam praetereat, quem infirmitas aliorum cogat pariter infirmari. Cuius meritis deus orbi bonum omne largitur immerito, cuius prece districtus arbiter mitigatus sententiam revocat ac, ne statim feriat peccatores, iram suspendit, ut parcat. Dilectus filius vester magister A. nos ex parte vestra consuluit, si quis posset et impios Ruthenorum ritus atque observantias extirpare. Posset quidem domine, posset, sed solus ille homo posset, in quo potens gratia esset. Confidimus autem in domino Jesu, quod si abbas Clarevallensis hic esset hoc bonum facere posset. Gens autem illa Ruthenica multitudine innumerabili ceu syderibus adaequata, orthodoxae fidei regulam ac verae religionis instituta non servat, non attendens, quoniam extra catholicam ecclesiam veri sacrificii locus non est. Nec solum in sacrificio dominici corporis sed in coniugiis repudiandis et rebaptizandis atque aliis ecclesiae sacramentis turpiter claudicare cognoscitur. Ita erroribus variis, immo vero haeretica pravitate a primordio suae conversionis imbuta, Christum solo quidem nomine confitetur, factis autem penitus abnegat. Neque enim vel latinae vel graecae vult esse conformis ecclesiae, sed seorsum ab utraque divisa neutri gens praefata sacramentorum participatione communicat. Hoc autem domine totum penetrabilior omni gladio ancipiti vestra praedicatio amputaret, si ut eam visitaretis, vobis spiritus sanctus inspiraret. Nec modo in Ruthenia, quae quasi est alter orbis, verum etiam in Polonia et Böemia, vel communi appellatione Sclavonia, quae plures provincias continet, talem ac tantum fructum, tamque deo acceptabilem faceretis, ut ab ipso postmodum audiretis: Euge serve bone et fidelis. Auf certissime vobis omnes, aut fere ommes, ut speramus, in auditu auris obedirent. Dignamini igitur pie pater, dignamini, qui caeteras illustrastis, nostras etiam tenebras illustrare. Dignamini Sclavos incompositos in via morum et vitae rationibus informare. Dignamini gelidum axem vestri praesentia visitare, ut in adventu nostri abbatis frigus horridum aquilonis austri gratia et Mulciberi flamine temperetur, ut inculta barbaries vestris moralitatibus excolatur, ut homines inhumani vestra eruditione mitescant, sub iugo dominico mansuescant. Si enim gloria celeberrima et Treicius Orpheus et Thebanus Amphion coelo inseruntur et astris, vatumque celebrantur ingenio et post mortem carmine vivunt, quod uterque sylvas et lapides, id est sylvestres et lapideos homines, lyrae cantibus delinivit, legemque pati coegit, quanto magis nos speramus, quod gentes efferas et immanes sacer abbas Christo conciliet, qui et praeco est evangelii et lucerna in domo domini et divinae voluntatis interpres et melior Orpheo .. et superna clarus scientia, et coelesti praeditus intelligentia et omnium fere charismatum munere insignitus et gratia. Quanto autem animi, quamque ardenti desiderio ego et comes Petrus, vir utique circa dei cultum et ecclesiam religionemque devotissimus, vestrum pie pater praestolemur adventum, solus ille nobis est testis, qui videt secreta cordis. Nec nos soli optamus abbatem Clarevallensem, simul in unum dives et pauper, nobiles et ignobiles, iuvenes et virgines, senes cum iunioribus aeque desiderant. Abbatem omnis ordo et aetas, abbatem omnis sexus atque omnis conditio, abbatem omnes Poloni omniumque vota suspirant.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia zaginiona, znajdowała się w XVIII w. w klasztorze norbertańskim w Windbergu, diecezja Ratyzbona.
Druk: a. Pez B., Thesaurus anecdotorum novissimus, Augsburg 1721-9, VI (V cz. 1). 360-1, nr 125, r. około 1150, według B; b. Bielowski A., Wstęp krytyczny do dziejów Polski, Lwów 1850, 94, r. 1143-1153, według a; c. Migne, Patrologia CLXXXII. 681, według a; d. MPH. II. 15, około 1150, według, a; - regest: e. Erben J., Regesta Bohemiae I. nr 281, r. 1150; f. Regesten nr 25, r. 1144-45; g. Smolka St., Mieszko Stary 472, nr 17, r. 1144-53; h. Friedrich G., Cod. dipl. Bohemiae I. nr 153, r. 1146-7; i. Budkowa, Repertorium, nr 43, r. 1143-1145.
Literatura: 1. Abraham Wł., Organizacja Kościoła łacińskiego na Rusi, Lwów 1904, I. 89; 2. Górka O., Przyczynki do dyplomatyki 364, przyp. 2; 3. Friedberg M., Ród Łabędziów 76; 4. Maleczyński K., Wpływy obce na dokument polski XII w., (Kwart. Histor. 1932, XLVI. 31, przyp. 9); 5. Grodecki R., Dzieje Śląska 146; 6. Balzer O., Studium o Kadłubku, (Pisma I. 128), Lwów 1934; 7. Uhtenwoldt H., Peter Wlast, Wrocław 1940, 29 nn.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(grudzień 1147 - marzec 1148).

Henryk młodszy król niemiecki poleca papieżowi Eugeniuszowi III arcybiskupa mogunckiego Henryka i innych arcybiskupów niemieckich, którzy udają się do Stolicy Apostolskiej, oraz przypomina sprawę siostry króla Konrada, księżnej polskiej, wyklętej przez papieża.

Dilectissimo in Christo patri Eugenio summo et universali pontifici, Henricus dei gratia Romanorum rex filialem per omnia dilectionem et debitam in domino reverentiam. Sanctitati vestrae totis animi viribus multas gratiarum actiones referimus, quod legatos nostros et litteras affectione paterna suscepistis et dulcissimis responsis vestris nostram aetatem ad divinae religionis cultum et sanctae aecclesiae amorem benigne informastis et de absentia incliti patris nostri, vestri utique devotissimi filii, piam et efficacem consolationem exhibuistis. Vestris ergo apud deum intervenientibus meritis, quantum per ipsius gratiam aetate et industria proficere possumus, tantumdem in vestrae personae et sacrosanctae Romanae aecclesiae dilectionem ac totius catholicae ecclesiae defensionem crescimus. Siquidem pater noster a nobis sub vexillo sanctae crucis recedens, haec nobis supprema et multociens repetita mandata reliquit, ut vos sicut ipsum filiali et intimo affectu diligeremus, ut a vobis, tanquam a fidelissimo etatis nostrae tutore, verum consilium et competens adiutorium in omni oportunitate nostra speraremus. In quo traditae nobis ab ipso disciplinae proposito constanter permanentes, reverendam nobis paternitatem vestram pio studio salutamus, orantes, ut peticiones nostras, quae in subiectis habentur, intra efficatiam exauditionis admittatis. Primum quidem, ut carissimum nobis patrem ac preceptorem atque adiutorem nostrum Henricum venerabilem Moguntinum archiepiscopum, nec non alios archiepiscopos, episcopos, abbates, prepositos seu ceteras personas, quae de regno patris nostri, ad cuius successionem dei largiente misericordia ordinati sumus, ad vestram presentiam transeunt, clementi bonitate suscipiatis eosque ammonitione sedula, quod patienter et fortiter absentiam patris nostri ferant et nostram indolem educare studeant, exhortari non abnuatis, quatinus et ipsi cum gaudio in proprio suae dignitatis statu ad sua revertentes reditum patris nostri cum iocunditate expectent et nostris atque regni oportunitatibus debitum fidei et consilii effectum accomodent. Ducissa quoque Poloniae, nostra amita, tum per sententiam excommunicationis, quae a vobis in ipsam promulgata fuit, tum per absentiam patris nostri, sui utique domini et fratris, vim patitur et de terra sua et de honore sui ducatus exulare cogitur. Super qua re vestra discretio bene meminisse debet, quod pater noster eandem sororem suam cancellario vestro viro utique sapienti et honesto, nobisque karissimo, in manum commisit, et per eum vestrae celsitudini ipsam attente commendavit, ut videlicet ad eius restitutionem elementem operam adhibere dignemini. Corbeiensem quoque abbatem Wibaldum, nostrum utique et regni nostri fidelem, pari diligentia et simili studio in manum predicti cancellarii vestri per manum incliti patris nostri presentialiter commissum, vestrae mansuetudini nos quoque commendamus, ut eum in omni necessitate sua clementer protegatis et precipue in duabus abbatiolis obtinendis, videlicet Kaminata et Visbicke. Quae quia fere collapsae et destructae erant tam in religione quam in possessionibus, mansuetissimus pater noster eas Corbeiensi monasterio et praefato abbati iure proprietario contulit, quatinus per ipsius industriam divinus ibidem ordo reformetur et possessionibus recollectis, quae dispersae sunt atque conservatis, loca penitus, ut ceperant, non destruantur.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia współczesna w kodeksie Wibalda ze Stablo, Berlin Tajne Archiwum Państwowe, sygn. I D 18,40, fol. 12v.
Druk: a. Martene E. - Durand U., Veterum Scriptorum et monumentorum amplissima collectio, Paris 1724-55, II. 232, według B; b. Jaffe Ph., Bibliotheca rerum Germanicarum, Berlin 1864, I. nr 68, według B; c. MPH II. 11-12, według b; - regest: d. Stumpf nr 3607; c. Regesten nr 27; f. Smolka St., Mieszko Stary 471, nr 9.
Literatura: 1. Smolka St., Mieszko Stary i jego wiek 260-261; 3.Baumbach F., Arnold v. Selenhofen Erzbisch. v. Mainz, Göttingen 1871, 22; 3. Giesebrecht W., Gesch. d. deut. Kaiserzeit, Braunschweig 1875, IV. 312 -13; 4. Bernhardi W., Konrad III, Leipzig 1883, 701-2, pod r. 1148; 5. Zakrzewski St., Władysław II ze szczególnym uwzględnieniem testamentu Bolesława Krzywoustego, (Sprawozd. AU. 1905, nr 5); 6. Hefele C. J., Leclercq H., Hist. des conciles, Paris 1912, V. cz.1, 822; 7. Bachmann J., D. päpstlichen Legaten 86; 8. Grodecki R., Dzieje Polski I. 148; 9. Zatschek E., Wibald v. Stablo, (Mttlg. d. Inst. f. Österr. Gesch. 1928, Ergbd. X. 480, 313 nn., 332).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(Wrocław, 22 czerwca) 1149.

Bolesław Kędzierzawy książę polski czyni nadania na rzecz klasztoru NPMarii i
św. Wincentego we Wrocławiu, wymieniając imiennie nadane wsie, zatwierdza
darowizny na rzecz klasztoru różnych możnowładców i swych poprzedników, oraz
darowiznę dziesięcin, dokonaną przez biskupów wrocławskiego i krakowskiego.

Notum sit omnibus tam presentibus quam futuris, quod ego dux Polonie Boleslaus
pro salute anime mee ecclesie sancte Marie Virginis sanctique Vincency episcopi
et martiris ista contulerim iure perpetuo possidenda: capellam videlicet sancti
Martini infra civitatem Wratislay sitam et capellam sancti Benedicti in Legnice
cum villis et redditibus et forum in festo supradicti martiris per octo dies
institutum et thabernam in fine pontis prescripte civitatis positam. Forum
quoque de Costinlot et tabernam in Polsnica cum villis Grabisin et Socolnice et
Chenese. Sobocisce, quam dedit dux Wlatislaus pro dimidia Trebnicha. Hec autem
sunt nomina villarum, quas comites Polonici eidem contulerunt ecclesie. Comes
Petrus fundator ecclesie Virbeno, Odram, Crescenicam dedit et Olauam. In
montibus Pachozlauus villam dedit et molendinum in Dobra. Vlostonissa comitissa
dedit aliam. Sandiuoius Sveccino, Jordanus aliam, Cristinus iuxta Legnicham
alteram . Diui Veyouo, Vitozlauus in Zaseph, Andreas Laurencit, Rathimirus
Thatosouo, Bronisius Gorech, Sulislauus Pulsnicam, et (Crayec) Zozauiam.
Johannes Wratislauiensis episcopus omnium villarum istarum et decimas usibus
ecclesie supradicte incommutabiliter ampliavit et Matheus episcopus decimam in
Laurencit, quam antecessores sui donaverunt, sub anathemate confirmavit. Acta
sunt hec in consecracione ecclesie et sub anathemate confirmata anno ab
incarnacione domini M°C XLVIIJJ° presentibus episcopis Johanne Wratislauiensi,
Matheo Cracouiensi supramemoratis et Steffano Lubucensi, comitibus autem domino
Jaxa, Michora, Clemente, Vrotis, Theodoro et Crisano.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia z r. 1487 "Matrica sancti Vincentii", Wrocław Archiwum Państwowe, sygn.
rep. 135 D 90 a I, fol. 186 - 186v, według A; C. Kopia około r. 1500 "Liber
annalium devolutionis Silesie ad regnum Bohemie", Wrocław Archiwum miejskie,
sygn. mscr. A 4, fol. 58, według A; D. Kopia z lat 1543-86, tamże, sygn. mscr. A
6, fol. 137v, według C; E. Kopia z XVIII w., Biblioteka miejska (Uniwersytecka),
sygn. mscr. R 964, fol. 41, według B; F. Kopia z XVIII w; Wrocław Archiwum
Państwowe, sygn. rep. 135 D 103, fol. 118, 262, według B; G. Kopia z XVIII w.,
tamże, sygn. rep. 135 D 104, fol. 36, według B; H. Kopia z r. 1726, tamże, sygn.
rep. 135 D 95, fol. 1, według B; I. Kopia z końca XVIII w., Wrocław Biblioteka
Miejska (Uniwersytecka), sygn. mscr. Klose nr 104, fol. 1, według B; J. Kopia
nowożytna, Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 175 D 137; K. Kopia nowożytna,
tamże, sygn. rep. 135 D 92, fol. 20, według C; L. Kopia nowożytna, tamże, sygn.
rep. 135 D 142, str. 8, według C.
Druk: a. Hugo L. Ch., Annales II. probat. 690, według B; b. Klose S. B., Von
Breslau I. 220, według B; c. Mosbach A., Piotr syn Włodzimierza 102, przyp.,
według B; d. Schirrmacher Fr. W., UB. nr 1, według B; e. Haeusler W., UB nr 1,
według B; f. Piekosiński Fr., Mon. med. aevi dipl. nr 16, według c; g. Górka O.,
Przyczynki do dyplomatyki 406, według B; h. Schulte L., D. angebliche Urkunde,
(Ztschr. f. Gesch. Schles. 1914, XLVIII. 335), według B; - regest: i. Regesten
nr 33; j. Smolka St., Mieszko Stary 472, nr 16; k. Funcke F., Regesten d.
Bischöfe v. Lebus nr 4, r. 1148; l. Budkowa, Repertorium nr 49; m. Cod. dipl.
Siles. cz. 2, I. nr 23.
Literatura: 1. Görlich F. X., Gesch. d. Abtei hlg. Vinzenz I. 9; 2. Markgraf H.,
Z. Gesch. d. Breslauer Kaufhauses, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1888, XXII. 250);
3. Kętrzyński W., Studia 229; 4. Schulte L., D. angebliche Stiftungsurkunde,
(Ztschr. f. Gesch. Schles. 1903, XXXVII. 286 nn.); 5. Małecki A., W kwestii
fałszerstwa dokumentów 433; 6. Zinkler A., Ausgrabungen am ehemaligen
Vincenstift, (Beiträge z. Gesch. d. Stadt Breslau 1936, II. 104 nn.); 7. Appell
H., D. Echtheit d. Trebnitzer Gründungsurkunden, (Ztschr. f. Gesch. Schles.
1937, LXXI. 55).
Autentyczność dokumentu została zakwestionowana przez Grünhagena C. (i, nr 33),
a za nim przez Schultego L. (h, str. 335 nn.) i Budkową Z. (l, nr 49
objaśnienia). Górka O. (g, str. 609 nn.) uważa go za interpolowany; Appell H.
(7, str. 55) nazywa go "autentische Quelle d. 12 Jhdts".

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(lipiec 1149 - 8 kwietnia 1150).

Walter biskup wrocławski nadaje na prośby komesa Piotra, jego żony Marii i syna Świętosława i innych maganatów dwom kościołom pod wezwaniem NPMarii we Wrocławiu koło mostu i na górze Ślęży, przy ich poświęceniu dziesięciny z dziewięciu imiennie wyliczonych wsi.

Notum sit omnibus presentibus et futuris, quod ego Waltherus dei gratia Wratislaviensis ecclesie episcopus pro singulis quibusque ecclesiarum neccessitatibus ex debito sollicitus, honeste peticioni comitis palatini Petri simul et uxoris sue Marie, pariter et filii sui Swentoslai ceterorumque nobilium condescendere non distuli et ecclesiis duabus in Wratislavia iuxta pontem scilicet et in monte Silencij in honore sancte dei genitricis semperque virginis Marie constructis villarum novem decimas in consecracione earundem addidi iure perpetuo possidendas scriptoque pariter et sigillo meo incommutabili confirmavi. Quarum villarum scilicet ad ecclesiam Wratislaviensem pertinencium nomina sunt hec: Strzegoni, Ruseke, Jarasszow, Luszina, Pastuchow; montane vero ecclesie villarum nomina sunt hec: Wgyasd, Tczanscowa, Scrobis, Bistritcza ex utraque parte aque. Si quis ista violare seu qualibet occasione mutare presumpserit, non solum gloriose virginis, sed eciam omnipotentis dei excommunicacione perpetua damnatus incurrat offensam, nisi resipiscat et condigna satisfactione peniteat.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia sprzed r. 1529 Benedykta z Poznania "Cronica Petri comitis ex Dacia", Wrocław Biblioteka Uniwersytecka, sygn. msc. IV fol. 188, fol. 32' (trzecia paginacja), według A; C. Kopia XVIII w. tejże kroniki, tamże, sygn. mscr. IV fol. 239, str. 4-5, według B (rękopis spalony).
Druk: a. Klose S. B., Von Breslau I. 214, według C; b. Heyne J. Bist. Breslau I. 160, według a; c. Piekosiński Fr., Mon. med. aevi dipl. nr 17, według b; d. Schulte L., D. Anfänge d. Marienstiftes 62, według C (?); - regest: e. Smolka St., Mieszko Stary 473, nr 21; f. Regesten nr 34; g. Budkowa, Repertorium nr 51; h. Cod. dipl. Siles. cz. 2, I. nr 24.
Literatura: 1. Mosbach A., Piotr syn Włodzimierza 122; 2. Adler H., Gesch. d. Zobtenberges 3 i pass.; 3. Kętrzyński W., Studia 209; 4. Górka O., (Kwart. Histor. 1910, XXIV. 634 nn.); 5. Tenże, Przyczynki do dyplomatyki 413 nn.; 6. Uhtenwoldt B., Peter Wlast d. Siling 52.
Autentyczność dokumentu zakwestionowali Mosbach A. (1. str. 122); Schulte L. (d, str. 37-36, 61-65); Górka O. (4, str. 634 nn.; 5, str. 413 nn.) i Uhtenwoldt B. (6, str. 52). Argumenty ich nie są przekonywujące. Brak aktu w najstarszym kopiarzu klasztornym nie dowodzi niczego, gdyż opuszcza on wiele autentycznych dokumentów. Mylne zidentyfikowanie przez Górkę Strzegomia prowadzi do błędnych wniosków. Scholz - Babisch (h, nr 24) uważa dokument za autentyczny.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 23 stycznia (1150).

Eugeniusz III papież napomina episkopat polski, aby klątwę rzuconą przez legata
Gwidona, diakona kardynała, wysłanego do Polski w celu zawarcia pokoju między
księciem Władysławem a jego braćmi, zachowali.

Eugenius episcopus servus servorum dei venerabilibus fratribus archiepiscopis,
episcopis et aliis aecclesiarum prelatis per Poloniam constitutis salutem et
apostolicam benedictionem. Quod vos benedictionis alloquio salutamus, non ex
vestris meritis fieri, set ex apostolicae sedis benignitate credatis. Sui enim
debet honoris dolore prosterni, quisquis apostolicis contempnit obedire
mandatis. Nos siquidem pro nostri officii debito de vestra et populi vobis
commissi salute solliciti dilectum filium nostrum G(uidonem) sanctae Romanae
ecclesiae diaconum cardinalem ad partes vestras olim direximus, ut et pacem
inter W(ladislaum) ducem et fratres eius auxiliante domino reformaret, et
aecclesiastica negotia, tanquam apostolicae sedis legatus, tractaret. Qui, sicut
a nobis mandatum acceperat, partem, que noluit eius monitis obedire, et eos, qui
eiusdem ducis terram detinent, excommunicationis vinculo innodavit et in terra
divina prohibuit officia celebrari. Vos autem, sicut accepimus, quoniam hoc eum
ex mandato nostro non fecisse asseritis, sententiam ipsam minime observatis.
Quia vero ipse hoc nostro fecit mandato, nos tam excommunicationis, quam
interdicti sententiam, sicut ab ipso data est, ratam habemus et, ut vos eam
observetis et faciatis firmiter observari, precipimus. Tu vero frater
archiepiscope, cui hoc ex debito tui officii potissimum imminet, ut
inexcusabiles sint, omnibus suffraganeis tuis et aliis aecclesiarum prelatis
denuncies et sententiam ipsam firmiter observes et facias observari; sciturus,
quia siquis vestrum eandem sententiam observare noluerit, beati Petri et sanctae
Romanae aecclesiae non effugiet ultionem. Data Laterani X kalendas februarii.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia współczesna Kodeks Wibalda ze Stablo, Berlin Tajne Archiwum Państwowe,
sygn. h I D 18, 40, fol. 80, według A.
Druk: a. Martene E. - Durand U., Amplissima Collectio II. 406, nr 222, według B;
b. Mansi J. D., Sacrorum conciliorum nova et amplissima collectio, Florentiis et
Veneciis 1759-1798, XXI. 685, według a; c. Migne, Patrologia CLXXX. 1408, nr
376, według b; d. Jaffe Ph., Bibl. rer. German. I. nr 224, według B; e. MPH. II.
17, według d; f. Kod. dypl. wkopol. I. nr 16, r. 1150 28 I, według e; - regest:
g. Regesten nr 36; h. Smolka St., Mieszko Stary 473, nr 19; i. Jaffe Ph.,
Regesta nr 9369; j. Budkowa, Repertorium nr 50.
Literatura: 1. Smolka St., Mieszko Stary 263; 2. Bernhardi W., Konrad III 801-2,
przyp. 30, 781, przyp. 27; 3. Zakrzewski St., Władysław II; 4. Górka O., Studia
nad dziejami Śląska, Lwów 1911, 65; 5. Bachmann J., D. päpstlichen Legaten 86-9;
6. Zatschek H., Wibald v. Stablo 382.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(1150?) Jan. (?)

C. Dei gratia glorioso Romanorum regi augusto, G. sancte Romane ecclesie
diaconus cardinalis devotum servitium suum et orationum perseverantiam. Pro
negotio nobilis et illustris viri ducis Polonie et coniugis eius sororis vestre,
mandato domini Pape nos satis laborasse, vobis non extat incognitum; verum
persistentibus in duricia sua adversariis, sicut a domino Papa nobis iniunctum
fuerat et exhortationis vestre nobis monita suggesserunt, iustitiam de eis
facere non dubitavimus. Quia ergo negotium illud iam ad vos quodammodo spectare
videtur, maiestatis vestre celsitudinem attente rogamus, ut ita manum auxilii
vestri eidem duci et brachium fortitudinis vestre porrigere studeatis, ut
vigorem ecclesiastici officii in hac parte viriliter sublevetis, et de indulta
pace duci et sorori vestre, laudem a Deo et hominibus consequi valeatis.
Sententiam autem quam circa adversarios ducis W. et sororis vestre
promulgavimus, dominus Papa et Romana ecclesia firmaverunt, et usque quo
resipiscant et ad pacem convertantur, eam sententiam nullatenus rellaxabunt.

Jaffé. Bibl. rer. Germ. I. Nr. 225. (Bielowski. Monum. Poloniae histor. II. p. 17).

Codex Diplomaticus Majoris Polonia. Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski obejmujący
dokumenta tak już drukowane, jak dotąd nie ogłoszone, sięgające do roku 1400.
Wydany staraniem Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego. Tom I. zawiera numera
1 - 616 lata 984 - 1287. Poznań 1877. Nakładem Biblioteki Kórnickiej. Drukiem J.
I. Kraszewskiego (Dr. W. Łebiński).

[hanys_hans]

(Spira ?, 8 - 15 lutego 1150).

Wibald opat Korbei zawiadamia Arnolda proboszcza kolońskiego o wypadkach w
Niemczech, o zamiarach króla, oraz o planie osadzenia z powrotem w Polsce
siostry królewskiej.

Dilecto domino et amico suo A(rnoldo) venerabili sanctae Coloniensis aecclesiae
preposito maiori, regiae curiae cancellario, frater W(ibaldus) dei gratia id,
quod est in aecclesia catholica, se ipsum et sua universa. Acephalas litteras a
vobis accipere consuevimus. Quas qui scribunt, similes sunt illis, qui prandent
illotis manibus. Semel correptus de cetero emendabitis. Ad penultima vestra
inter prima nostra vobis respondemus, quod, quando convenerimus plura dilectioni
vestrae referre habebimus, que ut litteris mandarentur, nec breve nec tutum
fuit. Preterea multa nobis dempta sunt, ex eo videlicet, quod deo de coelis
distillante misericordiam Guelfo cum omnibus fere hominibus suis a iuniore rege
pugna superatus, captus est. Et opinabile quidem est et veraci coniecturae satis
consentaneum, quod si hoc bonum divina clementia non esset largita, magnos in
regno motus fuisse futuros, quos nunc ex facili posse comprimi et suffocari
confidimus. Que plenius a clerico vestro cognoscere poteritis. In quantum vero
intelligere et diiudicare potest nostra capacitas, dominus noster rex omne
studium et consilium suum convertit ad disponendas et gerendas res publicas, nec
modo tempus redimit nec causas perfunctorio transitu eludit. Inde est, quod
ordinatis serio et rationabiliter rebus suis, que ex quadam necessaria serię
quodammodo concatenatae sunt, colloquium habere vult cum Saxonibus in dominica,
qua cantatur Iudica me deus, apud Fuldam. Ubi vos interesse modis omnibus mandat
et precipit. Mittere etenim Romam cum gravitate magna et regni ac personae suae
honestate intendit, in quibus rebus vestro plurimum consilio innititur et nos
tanquam captivatos usque ad adventum vestrum tenet. Defixum plane et ratum est
apud ipsum, quod si sororem suam absque armis in Poloniam reducere potuerit, mox
expeditionem Italicam magnifico apparatu ordinabit. Super quo nos iam dubitare
non audemus et maxime, cum ad consilium, quod iam captaverat, hanc mirabilem et
insperatam oportunitatem propicia divinitas ei adiecerit. Cetera, cum veneritis,
plenius deo prestante conferemus. Que pueri didicimus, iam senes experimur.
Coelum, non animum mutant, qui trans mare currunt. In aqua Jordanis peccata
vestra abluere potuistis, set mores vestros eluere non potuistis; etenim non
solum mores vestros, set etiam morositatem inde retulistis.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia współczesna Kodeks Wibalda ze Stablo, Berlin Tajne Archiwum Państwowe,
sygn. h I D 18, 40, fol. 78-78v, według A.
Druk: a. Jaffe Ph., Bibl. rer. German. I. nr 226. według B; b. MPH. II. 18,
według a; - regest: c. Regesten nr 37; d. Smolka St., Mieszko Stary 473, nr 20.
Literatura: 1. Grünhagen C., Die Vertreibung Vladislaws 77-97; 2. Smolka St.,
Mieszko Stary 263; 3. Bernhardi W., Konrad III, 802, przyp. 30; 4. Zakrzewski
St., Władysław II; 5. Zatschek H., Wibald v. Stablo 383-85, 284, 289.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(około 1150).

Fragment spisu posiadłości klasztornych w Nienburgu, wymieniający także własności klasztoru na Śląsku.

... ibidem ecclesia et mercatu, Lighinici mercatus et ecclesia, Zrale mercatus et ecclesie due, Crocowa urbs, ecclesia et mercatus, Cotibus ecclesia et mercatus. Ibi sunt iuxta urbem XXIJ unci et quotquot unusquisque uncos habet, tot scilicet urnas mellis dabit, aliquis IIIJor uncos, aliquis XIJ sive XX et de inculta terra quantum culta prebebit unusquisque tam silvis quam lignis et aquarum concursibus in singulis annis ac de crocimo in singulis sabbatis unam marcam. Temporibus Folcmari abbatis ingens dissensio adoleverat inter Heinricum marchionem de Ilburch, qui patruus Conradi marchionis extitit, et urbanos Niemcenses. Contigit quodam tempore Henricum marchionem cum manu valida in provinciam illam devenire, annitens debellare eam ac dicioni sue subicere. At contra hec evenit ac ratus sit. Quibus urbanis cognitis cum magna vi seu copia inobviam adcurrunt ac non modicum strages phalangium fecerunt, ceteros in fugam compulerunt. Unde haut modicum sunt ditati de predis occumbentium. Igitur non post modicum tempus rursus coadunata validiore manu, fingens se cum paucis venire, relictis comitibus suis in privatis locis, qui aggressus est eos et cepit pugnare. At Niemcenses autumabant sibi prospere cessurum, sicuti antea, cum omni nisu annitentes inniti. Interea adcurrunt de insidiis undiquessecus milites armati et una cum infestis in urbem intrabant. Et tali modo eos subdidit. Postea contra Sclavos dimicans advolat unus Sclavonicus miles vel eques cum magna francissa francisca et fracto cerebro eius dilapsus est. Quibus expertis suis comitibus urbanis, Heinrico scilicet marchione extincto, omnes de urbe Niemcensi volucri cursu exibant, domino emeritam talionem illi rependente, quia bis sancte Marie servientibus fraudem intulit. Igitur cognito abbate instituit in singulis annis homines, qui bona sanctorum habebant, illuc venire ad tuicionem provincie et populi, presertim tempore messis et seminarii, quia persecutio in dies grassabatur ab ipsis exulibus ab hereditariis suis seclusis. Donativum Heinrici regis secundi Babenbergensis super duas civitates in Triebus et Liubocholi in pago Lusizi consistentes: Mroscina, Grothisti, Liubsi, Zlopisti, Opprin, Goztewisti, cum omnibus territoriis suis et VIJ stagna peroptima iuxta Sprewe, que pertinent Nienburch. Ibi quiscunque voluerit piscari ter in anno, prebebit domino suo XXIIIJor marcas argenti pro hoc, qui frequenter vendit pisces mercatoribus de Brandeburch illuc adventantibus. Cellerarius quoque fratrum, quoties indiguerit, veniat illuc et iubeat illis habitatoribus sibi piscari. Olim dabantur fratribus de eodem beneficio CCC urne mellis et eodem modo servierunt Sclavi ibidem commanentes, quo Niemicenses. Sed postea constitutus est Sclavus quidam predives, Zuati nomine, qui frequenter abbatem et fratres seniores ad convivium vocavit, quatenus eius conviviis illecti ei aliquantulum parcerent in prebitione mellis, quod et impetravit. Et ex rogatu eius constitutum est, ut singulis annis daret C urnas mellis et duo carrada piscium, quod et impetravit. In villicatione Zprewe olim erant L ville et adhuc amplius remanent VIJ. Cetere devastate sunt, quia non habebant defensores. Ideo difugerunt inde aliqui, molares lapides super arbores suspendentes, ob indicium cognitionis sue ville hoc facientes. Et adhuc sunt VIJ curie super urbem Lubin. Et iuxta Alzterem IIJ ville iacent, quarum una vocatur Briezta, altera Priorna et ibi dudum erat mercatus, et Liutomizotla et alie plures, que pertinent ad IIJ ista burhwardia Triebus et Liubocholi ac Morscina. Ibi est ingens lapis, qui vocatur Opprin et VIJ optima stagna. Quapropter convenerunt in unum hi, qui remanserant, quatinus censum suum preberent in circuitu de gentibus, primum duci Polanico, deinde ultra Odoram manentibus, scilicet primatibus terre, uti pacem habeat ab his habitatoribus. Ac sic frequenter illic concurrunt et non illis obsunt nec ledunt. Igitur illa pars, que pertinet sancte Marie in Nienburch, tante longitudinis habet usque ad XVJ milliaria in silvis, aquis et lignis. Inde dabantur CCC urne ac totidem scoc piscium, nunc vero XL urne et V scoc piscium absque aliis commodis. Hec est iusticia Sclavorum Niemze regionis ac predictarum urbium duarum Heinrici regis Bauenbergensis, qui solvere debent fratribus Nienburgensis cenobii ex villis ibidem adhuc excultis: ab unaquaque domo unam urnam mellis et unum siclum et totidem peles omnium ibidem silvestrium capientium hyrcinam et mertherinam, cervinam et cattinam et ceterorum animalium silvestrium, et unum scoc piscium et unum maldrum humuliginis. Unusquisque hec cum suo plaustro apportabit, unde unicuique fratri cedent ad utilitatem suam XXV sicli totidemque pelles singulis annis, quia sunt quingenti sicli, similiterque ceterarum rerum. Et hec est longitudo Niemze regionis: X requies in longitudine et VIIIJ in latitudine, tam silvis, quam aquarum decursibus.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia z połowy XII w. (sprzed r. 1157 ?, c. 1175 ?), Zerbst biblioteka gimnazjalna.
Druk: a. Kindscher F., (Anzeiger d. German. Museums 1859, nr 10), według B; b. Tenże, D. Nienburger Bruchstück, (Neu. Lausitz. Mag. 1861, XXXVIII. 149-150), według B; c. Riedel. A. F., Cod. dipl. Brandenburg. A. XXIV. 324-5, według B; d. Heinemann O., Cod. dipl. Anhalt. V. dodat. nr 1, według B; - regest: e. Regesten nr 5 b; f. Lippert W., UB d. Stadt Lübben, Dresden 1937, III. nr 2; g. Cod. dipl. Slles. cz. 2. I. nr 25.
Literatura: 1. Kindscher F., D. Nienburger Bruchstück z. Gesch. d. Lausitz, (Neu. Lausitz. Mag. 1861, XXXVIII. 148 nn.); 2. Neumann J. W., Noch ein Beitrag z. frühesten Gesch. d. Niederlausitz, (tamże 156 nn.); 3. Ledebur L., Über d. in Nienburg entdeckte Bruchstück, (Anzeiger f. Kunde d. deut. Vorzeit 1869, VII. nr 122); 4. Fechner F., Leben d. Erzbischofs Wichmann v. Magdeburg, (Forsch. z. deut. Gesch. 1865, V. 540 nn.): 5. Gumowski M., Sprawa braniborska XII w., (Slav. Occid. 1929, VIII. 202 nn.); 6. Maetschke E., Aus Breslaus Frühzeit, (Beitr. z. Gesch. d. Stadt Breslau 1955, I. 26).
Autentyczność zapiski nie jest na ogół kwestionowana. Poglądy badaczy różnią się jedynie na temat czasu jej powstania i identyfikacji poszczególnych miejscowości.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Rivoli, 13 stycznia 1155.

Fryderyk I cesarz niemiecki czyni nadanie na rzecz Guigona z Vienne hrabiego Albon.

Fridericus divina favente clementia Romanorum rex ... Notum igitur facimus... quod nostro fideli Guigoni Dalphino comiti Gratianopolitano omnia beneficia, que hereditario usque ad nostra tempora iuste possedit, in posterum libere et quiete possidere concedimus... Ut autem huius nostrae concessionis donum omni evo inconvulsum permaneat, hanc inde paginam conscribi et sigilli nostri impressione corroborari iussimus... Affuerunt huic nostrae donationi multi principes et nobiles tam Teutonici quam Italici festes, quorum hec sunt nomina... Bolizaus dux Poloniae ... Actum anno dominicae incarnationis millesimo centesimo quinquagesimo quinto indictione quarta, anno vero regni eius tertio. Datum apud castrum Raverul, idus ianuarii.

A. Oryg. pergaminowy, Grenoble Archiwum Państwowe.
B. Transumpt z kwietnia 1238 cesarza Fryderyka II.
Druk: a. de Valbonnais Moret de Bourchenu J., Hist. du Dauphine et des princes qui ont porte le nom de dauphin, Geneve 1722, I. 23, według B; b. Huillard-Breholles J. L. A., Hist. diplom. Friderici secundi, Paris 1852-61, V. 186-7, według a; - regest: c. Böhmer, Regesta nr 2344; d. Stumpf 545, nr 3704; e. Regesten nr 37; f. Fester R., Regesten d. Markgrafen d. Baden u. Hochberg 1050-1515, Innsbruck 1892, I. nr 108; g. Dobenecker O., Regesta Thuringiae II. nr 88.
Literatura: 1. Heyck E., Gesch. d. Herzoge v. Zähringen, Freiburg 1891, 345; 2. Simonsfeld H., Friedrich I, 251, 290 przyp. 8. 722; 3. Wutke K., D. angebliche italienische Heerfahr Herzog Boleslaw I. d. Langen v. Schlesien 1195-1198, (Oberschles. Heimat 1909, V. 127); 4. Holtzmann R., Über d. Polenfeldzug v. J. 1157, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1922, LV. 54, przyp. 4).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Rzym, 23 kwietnia 1155.

Hadrian IV papież na prośbę biskupa wrocławskiego Waltera bierze biskupstwo
wrocławskie pod swą opiekę i zatwierdza jego posiadłości.

|| Adrianus episcopus servus servorum dei venerabili fratri Gualtero
Wrotizlauensi episcopo eiusque successoribus canonice substituendis in
perpetuum. || In eminenti apostolice sedis specula disponente domino constituti
fratres nostros episcopos tam vicinos, quam longe positos, fraterna caritate
debemus diligere et ecclesiis, quibus | domino militare noscuntur, suam
iustitiam conservare. Eapropter venerabilis in Christo frater episcope tuis
iustis postulationibus clementer annuimus et ecclesiam || Wrotila || uensem, cui
deo auctore prees, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus et presentis
scripti privilegio communimus. Statuentes, ut quascumque possessiones, quecumque
bona eadem | ecclesia in presentiarum iuste et canonice possidet, aut in futurum
concessione pontificum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium, seu
aliis iustis | modis deo propitio poterit adipisci, firma vobis tuisque
successoribus et per vos eidem ecclesie illibata permaneant. In quibus hec
propriis duximus exprimenda vo | cabulis: civitates, castella, villas, curtes et
plebes Trecen, Tescin, Gradice(m) Golensicezke, Otemochov, Gradice Barda,
Nemechi, Gramolin, Gradice(m) Ztrigom, Zpi | ni, Valan, Godiuice Szobolezke,
Glogov, Sezezko, Milice. Hec predicta loca singula cum omnibus pertinentiis
earum, terras quoque cultas et incultas, servos ac | anciilas et cetera, que
iuste et legitime eidem ecclesie pertinent, abbatiam sancti Martini cum
pertinentiis suis, castellum Otomochov cum pertinentiis, castrum Milich ad usus
fratrum supradictę ecclesie deputatum cum pertinentiis suis. Forum de Trebnice,
quod Circuice translatum est. Duas villas, una que vocatur Tache | uus, altera
Pobzino. Villam, que est sita inter Muchobor et Selenza. Ex dono Pomne(m) villas
hereditatis sue quattuor, unam in montibus, aliam iuxta vadum, | quod dicitur
Lau, tertiam iuxta Boreck, quartam iuxta aquam, que dicitur Olaua; quintam, quę
vocatur Grogesseuici cura hominibus, quorum hec sunt nomina: Groges, Pau | lus,
Dobrenta, Suc, Rozvad, Radost cum duobus filiis Rados et Milozlau, quos omnes,
cum dux Mesico convictos decimos Gedchenses vellet abducere, cum voluntate et |
assensu fratris eius Bolizelaui ducis coram nobilibus totius Polonię eidem
ecclesie restituit; in morte etiam sua omnia, que iuste possidere videbatur,
servos scilicet et ancillas, | curtem intra civitatem cum pertinentiis suis. Ex
dono Sibin duas villas unam, quę dicitur Hvzouici, alteram iuxta Vidav; ex dono
Sulizclaui duas villas: unam in montibus, | que dicitur Sulizclauici, alteram
Cochethov; ex dono comitis Lutizlai unam iuxta montem Ruzoua; ex dono comitis
Tedleui unam iuxta Calis; ex dono comitis Wlaz tres: Gele | nino iuxta Borech,
aliam iuxta Thurou(em), tertiam, que vocatur Ztriouo iuxta Pagenchno. Homines
etiam, quos dux Mesico cum hereditatibus suis ecclesie vestre restituit. Ex dono
ducis Boleziaui quinque | rusticos, quorum nomina sunt hec: Oiros, Syma, Weztis,
Milees, Vidl. Ex dono comitis Woizlai villam super vadum Zunigrod cum villulis
adiacentibus Charbci et Wseuilci. Ex dono comitis Zlauomir | villam iuxta Radom,
que vocatur Zlauno. Villas ecclesie beati Iohannis Zborouici videlicet,
Venzouici, Ozorentici, Smarseuici, Ciceuici, Drogotici, Gorice, Ztreganouici,
Biscopicj, Chirnichici, Scotenici, Rendisse | uici, Gozstech cum hominibus
Gremeza cum filiis, Bogdas et Sulon. Iuxta Goztech Briscleuici, Selim, Sorauin.
Villam que Carnchagora dicitur, villam etiam super rivulum, que Sorauina
dicitur, villam, que Chires | ne dicitur, villam que vocatur Iascotele, villas
Thessen, Grochouistam, Gelenov, Nalcho, circuitio iuxta Cozli, circuitio super
aqua, que Dragma vocatur et villam iuxta Sandoul, que Gora dicitur. Decernimus
ergo, ut nulli | omnino hominum liceat prefatam ecclesiam temere perturbare, aut
eius possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere aut aliquibus
vexationibus fatigare, sed omnia integra conserventur eorum, pro quorum
gubernatione et sustentatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura, salva
in omnibus apostolicę sedis auctoritate. Si qua igitur in futurum ecclesiastica
secularisve persona hanc nostre constitutionis paginam sciens contra eam temere
venire | temptaverit, secundo tertiove commonita, si non satisfactione congrua
emendaverit, potestatis honorisque sui dignitate careat reamque se divino
iudicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat et a sacratissimo corpore ac
sangui | ne dei et domini redemptoris nostri Ihesv Christi aliena fiat atque in
extremo examine districte ultioni subiaceat. Cunctis autem eidem loco iusta
servantibus sit pax domini nostri Ihesv Christi, quatinus et hic fructum bonę
actionis percipiant et | apud districtum iudicem premia eternę pacis inveniant.
Amen, Amen, Amen.

[hanys_hans]

(Rota) Ego Adrianus catholice ecclesie episcopus ss. (BV).
† Ego Imarus Tusculanus episcopus ss.
† Ego Guido presbiter cardinalis tituli sancti Grisogoni ss.
† Ego Julius presbiter cardinalis tituli sancti Marcellj ss.
† Ego Octauianus presbiter cardinalis tituli sancte Cecilie ss.
† Ego Oddo diaconus cardinalis sancti Georgii ad Uelum Aureum ss.
† Ego Guido diaconus cardinalis sancte Marie in Porticu ss.
† Ego Gerardus diaconus cardinalis sanctę Marię in Via Lata ss.
Datum Rome, apud sanctum Petrum per manum Rolandi sancte Romane ecclesie
presbiteri cardinalis et cancellarii, VIIIJ kalendas maij, indictione IIJ,
incarnationis dominice anno M°C°L°IIIJ°, pontificatus vero domni Adriani pape
IIIJ anno primo.

A. Oryg. pergaminowy, pergamin włoski, liniowany ślepym rylcem poziomo;
marginesy znaczone; wymiary: szerokość 57,2 cm, wysokość 63,6 cm, zakładka 3,3
cm, Wrocław Archiwum Archidiecezjalne, sygn. C 46.
B. Kopia XV w., tamże, Liber niger fol. 324-5; C. Vidimus rady miejskiej
wrocławskiej z 9 III 1501, tamże, sygn. R. 60; D. Kopia XVII w., Wrocław
Biblioteka Miejska (Uniwersytecka), sygn. Rkp. 1670, str. 454 nn., według BEF;
E. Kopia z r. 1522 "rękopis nyski", Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135 D
1 b, fol. 353v, według A; F. Kopia XVI w. Daniela Rapolda z Freiburga "Jura
Silesiae", Wrocław Archiwum Miejskie, sygn. rkp. B 5, 2, fol. 299 nn., według
BCE; G. Kopia XVII w., tamże, sygn. rkp, D 8, pag. 278v (poprawki późniejsze
G,), według B.
Reprodukcja: a. Schulte L., D. Schutzurkunde Hadrian IV v. 23 April 1155 f. d.
Breslauer Kirche, (Darstell. u. Quell, z. schles. Gesch. 1907, III. tabl.); -
druk: b. Wattenbach W., Bericht ü. d. Arbeiten, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1858,
II, 191 nn.) według BCD; c. Heyne J., Bist. Breslau I. 105, według B; d. Kod.
dypl. wkopol. I. nr 586, według B; e. Haeusler W., UB nr 2, (ekscerpt) według
bc; f. Schulte L., D. Protektionsbulle d. Papstes Hadrian f. d. Breslauer
Kirche, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1895, XXIX. 73-80), według B-Ea-c; g. Tenże,
D. Schutzurkunde v. 1155, 175 nn., według A; h. Midunsky M. J., D. Urkunde Papst
Hadrians IV f. d. Bist. Breslau v. J. 1155, (tamże 1936, LXX. 26-36), według
AFG; - regest: i. Regesten nr 40; j. Jaffe Ph., Regesta nr 10040; k. Budkowa.
Repertorium nr 58; l. Cod. di p l. Siles. cz. 2, I. nr 26.
Literatura: 1. Pfitzner-J., Besiedlungs, Verfassungs u. Vermaltungsgesch. d.
Breslauer Bistumslandes, Reichenberg 1926, I. 5 nn.; 2. Milewski J., Dwie bulle
wrocławskie z lat 1155 i 1245, (Prace Filolog. 1927, XI. 430-61); 3. Wojtas M.,
Przynależność diecezji wrocławskiej do prowincji gnieźnieńskiej. (Bull. de
l'Acad. Polon. Cl. philol. 1929, 35-41); 4. Schmid E. F., Pfarrorganisation
1929, XVII. 202, przyp. 2, 254; 5. Wojciechowski Z., Najstarszy ustrój 144, 351;
6. Moepert A., Z. ältesten Bistumsurk. v. 1155, (Arch. f. schles. Kirchengesch.
1937, II. 1 nn.); 7. Appelt H., D. Echtheit d. Trebnitzer Gründungsurkunde,
(Ztschr. f. Gesch. Schles. 1937, LXXI. 55); 8. Silnicki T., Kościół na Śląsku 39
nn.; 9. Eistert K., Ergänzungen u. Berichtigungen z. d. beiden Schutzurkunden d.
Bist. Breslau v. 1155 u. 1245, (Arch. f. schles. Kirchengesch. 1940. V. 30 nn.).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(po 4 sierpnia 1157).

Fryderyk I cesarz niemiecki zawiadamia Wibalda opata Stablo o przybyciu posłów
polskich do Halli z propozycjami pokoju.

F(ridericus) dei gratia Romanorum imperator et semper augustus dilecto suo
W(ibaldo) Corbeiensi et Stabulensi abbati gratiam suam et omne bonum. Dignas
grates agimus dilectioni tuae, quod post curiam Bavenbergensem ita vicinus et
paratus nobis affuisti, ut forte a maiestate nostra vocatus sine cunctatione vel
dilatione ad omnes iussiones nostras explendas devotus occurreres. Scire itaque
prudentiam tuam volumus, quod magni legati Polonorum in Halla ad nos venerunt;
set nullum tale verbum, unde remanendi nobis daretur occasio, ad nos detulerunt,
a quibusdam suis fautoribus in hanc spem inducti, quod nullo modo instantem
expeditionem peragere possemus. Inde nos in misericordia dei, in cuius manu cor
regis est, omnem fiduciam nostram ponentes, II nonas augusti movimus
expeditionem, rogantes quam intime dilectionem tuam, ut apud divinam pietatem
prosperos successus et felicem reditum indefessis precibus nobis optineas. Si
vero Greci interim venerint, ordinavimus eos in Wormacia reditum nostrum
prestolari. Illuc quoque post reditum nostrum, per litteras nostras evocatus,
indubitanter accedas; quia te inconsulto nichil cum Grecis tractare proposuimus.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia współczesna. Kodeks Wibalda ze Stablo, Berlin Tajne Archiwum Państwowe,
sygn. h I D 18, 40, fol. 160.
Druk: a. Martene E. - Durand U., Ampliss. Collectio II. 595, według B; b.
Naruszewicz A., Dzieje narodu Polskiego VI. 36, według a; c. Jaffe Ph., Bibl.
rer. Germ. I. nr 465, według B; d. MPH. II. 21, według a; - regest: e. Stumpf nr
5778; f. Regesten nr 40 c.
Literatura: por. literaturę do nru następnego, oraz: 1. Zatschek B., Wibald v.
Stablo 492.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(wrzesień 1157).

Fryderyk I cesarz niemiecki powiadamia Wibalda opata Stablo o swym zwycięstwie nad książętami polskimi, o trudach marszu i warunkach zawartego z Bolesławem Kędzierzawym pokoju w Krzyszkowie.

F(ridericus) dei gratia Romanorum imperator et semper augustus dilecto suo W(ibaldo) Corbeiensi et Stabulensi abbati gratiam suam et omne bonum. Quantam in expeditione Polonica, quam nuper gloriose peregimus, divina pietas gratiam nobis contulerit, quantave gloria et honore Romanum Imperium exaltaverit, Poloni sub iuga dominationis nostrae reducti protestantur et nos, quo plenius possumus, dilectioni tuae duximus significandum. Polonia quamvis arte et natura admodum munita esset, ut antecessores nostri reges et imperatores vix magna difficultate ad fluvium Oderam pervenissent, nos tamen in virtute dei, quae visibiliter nos precessit, clausuras illorum, quas in angustis locis precisa arborum densitate fecerant et magna ingenii mole obstruxerant, penetravimus. Et in octava assumptionis sanctae Mariae fluvium Oderam, qui totam terram illam quasi muro vallat et profunditate sua omnes excludit aditus, contra spem Polonorum cum omni exercitu nostro transivimus. Tanta enim erat omnibus transeundi aviditas, ut alii profundis gurgitibus se immergerent, alii vero transnatarent. Quo viso Poloni vehementer exterriti et iam nichil preter exicium et destructionem terrae sperantes, munitissima castra Glogowa et Bitum et alia plura, quae prius ab hoste capta non fuerant, timore nostro incenderunt et ipsi, quamvis auxilio vicinarum gentium Ruthenorum, Parthorum, Pruscorum, Pomeranorum maximum exercitum collegissent, a facie nostra fugierunt. Hos vero fugientes insecuti sumus et per episcopatum Frodezlau et episcopatum Poznan transcurrentes, totam fere terram igne et gladio vastavimus. Dux itaque Poloniae, cum totam terram et populum a facie manus nostrae periclitari videret, principes nostros tum per nuncios suos, tum in persona propria aggrediens, multis precibus, multis lacrimis vix tandem impetravit, ut sub iuga dominationis nostre redire et gratiam nostram recuperare mereretur. In predicto itaque episcopatu Poznan, in territorio Crisgowe prefatus dux Bolizlaus pedibus maiestatis nostre provolutus, interventu principum hoc ordine in gratiam nostram est receptus. Primo iuravit pro se et pro omnibus Polonis, quod frater suus exul ad ignominiam Romani imperii non fuerit expulsus. Deinde pollicitus est dare duo milia marcarum nobis et principibus mille, et uxori nostrae viginti marcas auri et curiae nostrae ducentas marcas argenti, pro ea negligentia, quod ad curiam nostram non venerat nec de terra debitam nobis fecerat fidelitatem. Iuravit quoque expeditionem Ytalicam. Deinde iuravit; quod ad curiam nostram Magdeburgh in natali domini celebrandam venire debeat super querimonia fratris sui expulsi plenarie responsurus. Sicque iurata nobis fidelitate et de supradictis omnibus fideliter explendis acceptis obsidibus Cazimero fratre ducis et aliis nobilibus, gloriose deo duce revertimur. Caeterum, quia in legatione Grecorum prudentiam tuam nobis adesse desideramus, mandando rogamus dilectionem tuam, quatinus in vigilia sancti Michaelis Wirzeburc nobis occurere festines.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia współczesna Kodeks Wibalda ze Stablo, Berlin Tajne Archiwum Państwowe, sygn. h I. D 18, 40, fol. 161-1610, według A.
Druk: a. Martene E. - Durand U., Ampliss. Collectio II. 594, według B; b. Naruszewicz A., Dzieje narodu polskiego VI. 40-41,według a; c. Jaffe Ph., Bibl. rer. Germ. I. nr 470, według B; d. MPH II. 21-22, według a; e. Kod. dypl. wkopol. I. nr 19, według d; - regest: f. Regesten nr 40 d; g. Smolka St., Mieszko Stary 474, nr 27.
Literatura: 1. Prutz H., Kaiser Friedrich I. 105; 2. Krüger G., Friedrich Barbarossa; 3. Smolka St., Mieszko Stary 269 nn.; 4. Braune H., D. Feldzug Barbarossas gegen Polen 44 nn.; 5. Simonsfeld H., Friedrich I, 544-546; 6. Tenże, D. polnische Feldzug Friedrichs I. 35; 7. Zakrzewski St., Okres do schyłku XII w. 115; 8. Schiermeisen L., D. politischen Beziehungen Schlesiens zu Polen im Laufe d. Jhdte, (D. Oberschles. 1921, III. nr 12, 225); 9. Holtzmann R., Über d. Polenfeldzug Friedrich Barbarossas 42-55; 10. Grodecki R., Dzieje Polski I. 152 nn.; 11. Zatschek H., Wibald v. Stablo 478, 492; 12. Grodecki R., Dzieje Śląska 169 nn.; 13. Schünemann K., Deut. Kriegführung im Osten währed d. Malters, (Deut. Arch. f. Gesch. d. Malters 1938, II. 69); 14. Lüdtke Fr., Barbarossas Feldzug gegen Polen 26-30; 15. Otto E., Friedrich Barbarossa in seinen Briefen, (Deut. Arch. f. Gesch. d. Malters 1942, V. 74).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(1157, September)

F. Dei gratia Romanorum imperator et semper augustus, dilecto suo W. Corbeiensi
et Stabulensi abbati gratiam suam et omne bonum. Quantam in expeditione
Polonica, quam nuper gloriose peregimus, divina pietas gratiam nobis contulerit,
quantave gloria et honore Romanum imperium exaltaverit, Poloni sub iugo
dominationis nostre reducti protestantur, et nos quo plenius possumus dilectioni
tue duximus significandum. Polonia quamvis arte et natura admodum munita esset,
ut antecessores nostri reges et imperatores vix magna difficultate ad fluvium
Oderam pervenissent, nos tamen in virtute Dei, que visibiliter nos precessit,
clausuras illorum, quas in angustis locis precisa arborum densitate fecerant et
magna ingenii mole obstruxerant, penetravimus, et in octava Assumptionis sancte
Marie fluvium Oderam, qui totam terram illam quasi muro vallat et profunditate
sua omnes excludit aditus, contra spem Polonorum cum omni exercitu nostro
transivimus. Tanta enim erat omnibus transeundi aviditas, ut alii profundis
gurgitibus se immergerent, alii vero transnatarent. Quo viso Poloni vehementer
exterriti et iam nichil preter exitium et destructionem terre sperantes,
munitissima castra Glogowa et Bitum, et alia plura que prius ab hoste capta non
fuerant, timore nostro incenderunt, et ipsi, quamvis auxilio vicinarum gentium,
Ruthenorum, Partorum, Pruscorum, Pomeranorum, maximum exercitum collegissent, a
facie nostra fugerunt. Hos vero fugientes insecuti sumus et per episcopatum
Frodeslav et episcopatum Posnan transcurrentes, totam fere terram igne et gladio
vastavimus. Dux itaque Polonie cum terram totam et populum a facie manus nostre
periclitari videret, principes nostros tum per nuntios suos, tum in persona
propria aggrediens, multis precibus, multis lacrimis vix tandem impetravit, ut
sub iuga dominationis nostre redire et gratiam nostram recuperare mereretur. In
predicto itaque episcopatu Posnan in territorio Crisgove, prefatus dux Bolizlaus
pedibus maiestatis nostre provolutus, interventu principum hoc ordine in gratiam
nostram est receptus. Primo iuravit pro se et pro omnibus Polonis, quod frater
suus exul, ad ignominiam Romani Imperii non fuerit expulsus. Deinde pollicitus
est dare duo millia marcarum nobis, et principibus mille, et uxori nostre
viginti marcas auri, et curie nostre ducentas marcas argenti; pro ea negligentia
quod ad curiam nostram non venerat, nec de terra debitam nobis fecerat
fidelitatem. Iuravit quoque expeditionem Ytalicam. Deinde iuravit, quod ad
curiam nostram Magdeburgh in Natali Domini celebrandam venire debeat, super
querimonia fratris sui expulsi plenarie responsurus. Sicque iurata nobis
fidelitate, et de supra dictis omnibus fideliter explendis acceptis obsidibus
Cazimero, fratre ducis, et aliis nobilibus, gloriose Deo duce revertimur.
Ceterum, quia in legatione Grecorum prudentiam tuam nobis adesse desideramus,
mandando rogamus dilectionem tuam, quatenus in vigilia sancti Michaelis
Virzeburg nobis occurrere, festines.

Marténe et Durand. Veter. Scriptor. et monument. collect. II. p. 594. -
Naruszewicz, Histor. Nar. Polskiego VI.

Codex Diplomaticus Majoris Polonia. Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski obejmujący
dokumenta tak już drukowane, jak dotąd nie ogłoszone, sięgające do roku 1400.
Wydany staraniem Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego. Tom I. zawiera numera
1 - 616 lata 984 - 1287. Poznań 1877. Nakładem Biblioteki Kórnickiej. Drukiem J.
I. Kraszewskiego (Dr. W. Łebiński).

[hanys_hans]

Praga, 16 czerwca 1160.

Władysław II król czeski na prośby opata Błażeja zatwierdza posiadłości
klasztoru św. Stefana w Hradiste koło Ołomuńca.

Anno dominicę incarnationis millesimo centesimo sexagesimo, epactarum XIa,
concurrentium Va, indictionis VIIIa. Ego Wladizlaus ... secundus rex Boemorum
... cognoscens ministros ecclesie, que est secus urbem Olomucz edificata ... in
honore beati prothomartyris Stephani ... dei ... iugiter insudare ... sic se
haberi et gaudeo et laudo ... Villarum autem nomina ... sunt hec ... Datus est
etiam de Olzaua VIus denarius, et de ponte Brazilaue civitatis VIus denarius. De
via vero, que ducit ad Poloniam iuxta civitatem Gradek VIus denarius et de
moneta decimus denarius ... Data Prage per manum Gervasii cancellarii et
prepositi Wissengradensis eiusdem anni XVI kalendarum ivlii.

A. Oryg. pergaminowy, Praga Archiwum Muzeum Czeskiego.
Reprodukcja: a. Sickel T., Monumenta graphica medii aevi, Vindobonae 1859-82,
III. tabl. 7; b. Friedrich G., Acta regum Bohemiae phototypice expressa, Pragae
1908, tabl. S; - druk: c. Hugo L. Ch., Annales I. probat. 599, według A; d.
Piter J. B., Thesaurus absconditus 187, według A ; e. Dobner G., Annales
Bageciani VI. 409 (ekscerpt) według d; f. Boczek A., Cod. dipl. Moraviae I. nr
293; g. Erben J., Regesta Bohemiae I. nr 304 (ekscerpt), według A; h. Friedrich
G., Cod. dipl. Bohemiae I. nr 208, według A; - regest: i. Regesten nr 42.
Literatura: 1. Teige J., O pramenech dejin kl. Hradisteskeho 22, 31 nn., 2.
Semkowicz Wł., Geograficzne podstawy Polski 278-81; 3. Hruby V., Tri studie k
ceske diplomatice, Brno 1936, 82 nn.; 4. Latzke W., D. Besiedlung d. Oppalandes.
(Ztschr. f. Gesch. Schles. 1938, LXXIII. 50).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1160 - 1170 r.

Napis na tympanonie dawnych zabudowań klasztoru opactwa benedyktynów na Ołbinie
we Wrocławiu.

Alfa Omega. Agapia. Do tej nowej, którą przynosi Jaksa, książę niesie darowaną
przez siebie kaplicę. Boże, przyjmij świątynie łaskawie!
Jestem bramą życia, wschodźcie zawsze przeze mnie.
Jestem, który jestem.
Bolesław - Leszek.
W Bytomiu.

Zabytek uchodził do 1962 r. za zaginiony, kiedy to odkryto go w ścianie Arsenału
Miejskiego we Wrocławiu, gdzie został wmurowany po przerobieniu go na kartusz z
napisem po rozbiórce szpitala Wszystkich Świętych, w murze którego tympanon
znajdował się od początku XVI w. Ubytki w napisie epigraficznym, który tu
przytaczamy w tłumaczeniu na język polski można uzupełnić z pomocą dwu rycin
pochodzących z XVIII w., a znajdujących się w Zbiorach Graficznych Muzeum
Historycznego we Wrocławiu. Patrz: Z. Śmiechowski, Architektura na Śląsku do
polowy XIII w., Warszawa 1955, s. 84, il. 476-477; K. Pilch, Tympanon romański z
Olbina, "Biuletyn Historii Sztuki", R. XXV: 1963 ,s. 53-55; Sztuka polska
przedromańska i romańska do schyłku XIII wieku, pod red. M. Walickiego, Warszawa
. 1971, s. 788, il. 500.

Instytut Śląski w Opolu, Towarzystwo Miłośników Bytomia. Jan Drabina, Jerzy
Horwat, Zdzisław Jedynak - BYTOM ŚREDNIOWIECZNY - Przekazy źródłowe (1123-1492),
Opole 1985.

[hanys_hans]

Łęczyca, 21 maja 1161.

Bolesław Kędzierzawy książę Polski i brat rodzony tegoż Bolesława Henryk nadają
klasztorowi kanoników regularnych w Czerwińsku różne posiadłości.

... Ego Boleslaus ... dux Polonie ... quartus ... ecclesie sancte dei genitricis
Marie in Czirwensk hec possidenda dedi ... Ego insuper Henricus eiusdem Boleslai
frater germanus eidem ecclesie dedi forum scilicet Zuzola cum thabernariis [e]
et transitu .... Acta sunt hec in consecracione Lanciciensis ecclesie duodecimo
kalendas iunii, anno ab incarnacione domini millesimo C° LX° I°, ... presentibus
eciam terre episcopis eiusdem ... Waltero Wratislauiensi ... presentibus eciam
terre nobilibus scilicet domino Iazone ..., Zira, ... Sassino, Ylik, ...
Clemente, Pomnano ... et aliis ....

A. Oryg. zaginiony.
B. Vidimus notariusza Stefana syna Grzegorza de Coldranis z 26 VI 1417, Warszawa
Biblioteka Zamoyskich, sygn. nr 152, według A; C. Transumpt Konrada III
Mazowieckiego 13 VI 1496, zaginioniony; D. Kopia z 13 VI 1486, Warszawa Archiwum
Główne, sygn. Metr. Koron. IX. fot. 194, według C. E. Kopia XVI w., Tamże, sygn.
Metr. Koron. XVIII. fol. 85, według C; F. Kopia z 13 I 1504, Tamże, Ziemskie
Zakroczymskie XV. fol. 618V - 9, według C; G. Transumpt Zygmunta I króla
polskiego 1 V 1540, Warszawa Biblioteka Zamoyskich, sygn. nr 428, według C; H.
Kopia z XVI/XVII w., Tamże, sygn. Cimelia 96 (Kopiarz czerwiński), str. 44-45,
według G; I. Kopia nieznana, bliżej, wzór dla J; J. Kopia z XVIII w. Kraszewski
M; Nova et vetera de thesauro antiquissimae ecclesiae BVMariae in Czerwinsk ....
deprompta ... anno 1740, według I.
Druk: a. Gawarecki H., Czerwińsk z klasztorem, (Pamiętn. Histor. Płocki 1828, I.
1), według J; b. Kod. dypl. małop. I. 19, przyp. 1, według a; c. Kod. dypl.
małop. II. nr 373, według BGa; d. Piekosiński Fr., Mon. med. aevi dipl. nr 24,
według c; e. Kochanowski J. K., Cod. dipl. Masoviae nr 87, według B-Ja; -
regest: f. Smolka St., Mieszko Stary 474, nr 28; g. Budkowa, Repertorium nr 61.
Literatura: 1. Piekosiński Fr., Materiały sfragistyczne, (Wiadom. Numizm.
Archeol. 1890, II. 101-5); 2. Kętrzyński W., Studia 227 nn.; 3. Semkowicz Wł.,
(Kwart. Histor. 1900, XIV. 692 nn.); 4. Małecki A., W kwestii fałszerstwa
dokumentów 446 nn.; 5. Górka O., Studia 67; 6. Wolff A., Nieznany dokument
Ziemowita Trojdenowicza dla klasztoru w Czerwińsku, (Kwart. Histor. 1928, XLII.
66 nn.); 7. Kętrzyński St., Uwagi o pieczęciach Władysława Łokietka i Kazimierza
Wielkiego, (Przegl. Histor. 1929, XXVIII) i odb. 53, przyp. 1; 8. Bachulski A.,
Założenie kl. w Czerwińsku 54; 9. Grodecki R., Początki immunitetu w Polsce,
Lwów 1930, 51; 10. Maleczyński K., Stanowisko dokumentu w polskim prawie
prywatnym i przewodzie sądowym w pierwszej połowie XIII w., (Stud. n. hist. pr.
pols. XIV. z. 4), Lwów 1935, 34, przyp. 2.
Zdania literatury na temat autentyczności dokumentu, są podzielone. Zestawienie
poglądów podaje Budkowa Z. (g, nr 61, objaśnienia). Ostatecznie nawet
przeciwnicy jego autentyczności przyznają, iż istniał niedołężnie zredagowany
oryginal nadania z r. 1161, który uległ późniejszym interpolacjom. g

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(Lodi, czerwiec) 1161.

Fryderyk I cesarz niemiecki bierze Gotfryda biskupa Grenoble pod swą opiekę i
zatwierdza posiadłości jego biskupstwa.

Fredericus divina favente clementia Romanorum imperator augustus ... Gauffredum
Gratianopolitanae ecclesiae ... episcopum eiusque eeclesiam ... sub nostram
imperialem protectionem atque tutelam recepimus ... Huius vero confirmationis
festes sunt ... Boleslaus dux Polonicus ... Acta sunt hec anno incarnationis
dominice MCLXI, indictione IX, regnante Frederico Romanorum imperatore
victoriosissimo, anno regni eius X, imperii vero VII. Feliciter amen.

A. Oryg. nieznany.
Druk: a. Perard E., Recueil de plusieurs pieces curieuses servant a l'hist. de
Bourgogne, Paris 1664, 240-241, według A; b. Böhmer J. F., Acta imperii selecta,
Innsbruck 1870, nr 110, według a; - regest: c. Stumpf nr 3911; d. Regesten nr 43 b.
Literatura: 1. Prutz H., Kaiser Friedrich I. 275; 2. Balzer O., Genealogia
Piastów 127; 3. Wutke K., D. angebliche italienische Heerfahrt Boleslaws I 127;
4. Holtzmann R., Über d. Polenfeldzug 55, przyp. 5.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Savignano, 26 czerwca 1162.

Fryderyk I cesarz niemiecki zawiera układ z mieszczanami miasta Ravenny.

Fredericus divina favente clementia Romanorum imperator augustus ... civitatem
Ravennam ex cara cariorem ... habere cupimus eiusque concives universos tanta
dilectionis et gratie prerogativa duximus honorandos, ut sicut ipsa civitas
Ravenna inter alias urbes Italie caput suum per titulos honoris magnificentius
extulit, ita etiam largitiones imperiales et beneficiorum donaria in ea
splendidius eluceant. ... Haec sunt nomina principum, in quorum presencia haec
acta sunt: ... dux Bolezlaus ... Acta sunt haec anno dominicae incarnationis
MCLXII, indictione X, regnante Frederico Romanorum imperatore gloriosissimo,
anno regni eius X, imperii vero VIII. Datum in territorio Mutinensi, in plano
castri Savignani, post destructionem Mediolani VI kalendas iulii; feliciter amen.

A. Oryg. zaginiony.
B. Transumpt współczesny autorstwa "Milanensis dei gratia Ravennas tabellio et
notarius communis civitatis Ravennae", pochodzący z archiwum w Classis, Rawenna
biblioteka publiczna, według A; C. Transumpt współczesny, bliżej nieznany ?
Druk: a. Ficker J., Forsch. z. Reichs- u. Rechtsgesch. Italiens, Innsbruck 1874,
IV. nr 130, według BC; b. MG Legum sectio IV, Constitutiones I. nr 213, Hannover
1883, według ABC; - regest: c. Stumpf nr 3955; d. Regesten nr 43c.
Literatura: 1. Balzer O., Genealogia Piastów 127; 2. Wutke K., D. angebliche
italienische Heerfahrt Boleslaws I 127; 3. Holtzmann R., Über d. Polenfeldzug v.
J. 1157, 55 przyp. 5.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(lipiec - 18 sierpnia) 1162.

Fryderyk I cesarz niemiecki nadaje Rajmundowi Beregariuszowi IV hrabiemu i jego
bratankowi Rajmundowi w lenno hrabstwo Prowancji.

Hec est concordia facta inter imperatorem Romanorum F. et comitem Barcilonensem
R et filium fratris eius comitem Provincie R ... Statuimus etiam, quod nepti
nostre R(ichildi) nunc comitisse Provincie semper dos eius salva permaneat.

A. Oryg. pergaminowy. Marsylia Archiwum departamentalne, sygn. Chambre des
comptes B. 285.
B. Kopia nieznana bliżej, Barcelona archiwum koronne, sygn. Libro grande de los
feudos fol. 379, według A.
Druk: a. de Marca P., Marca Hispanica sive limes Hispanicus, Parisiis 1688,
1331-3, 508, według B; b. Stumpf K. F., Acta imperii inedita nr 523; c. M. G.
Leglum Sectio IV, Constitutiones I. nr 215, według Ab; - regest: d. Svrita B.,
Indices rerum ab Aragoniae regibus gestarum, Caesar Augustae 1578, 72; e. Diago
Fr., Historia de los victoriosissimos antiguos condes de Barcelona, Barcelona
1603, 252-3; f. Bouche H., L'histoire chronologique de Provence, Aix 1664, II.
130; g. Svrita H., Anales de la corona de Aragon, Zaragossa 1669, 70; h. Boisson
de la Salle, Essai sur l'hist. des comtes souverains de Provence, Aix 1820, 119;
i. Stumpf nr 4537 a; j. Devic Cl., Vaissete J. dom, Hist. generale de Languedoc,
5 ed., Toulouse 1872-92, III. 827.
Literatura: 1. Prutz H., Kaiser Friedrich I. 290, przyp.; 2. Fitting H., Zum
Streit um d. Grafschaft Provence im 12 Jhdt., (Neu. Arch. f. alt. deut. Gesch.
1893, XIX. 229); 3. Kehr P., Zur Gesch. Victors IV, (Tamże 1926, XLVI. 53 nn.);
4. Maleczyński K., Dzieje Ryksy 16, 42; 5. David P., Richilde de Pologne 27.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Turyn, 18 sierpnia 1162.

Fryderyk I cesarz niemiecki nadaje Rajmundowi Berangerowi hr. Barcelony w lenno
hrabstwo Prowancji.

Fredericus divina favente clementia Romanorum imperator augustus. ... Dignum
ducimus ... declarare, quam sincera ... devotio nostri karissimi Raimundi
Barcilonensis comitis ... extiterit ... presertim cum eius amorem ... circa
personam et honorem karissime neptis nostre Richildis Spaniarum regine ...
perspexerimus ... Adhibitis idoneis testibus, quorum nomina hec sunt: ...
Ladizlaus dux Polonorum ... Acta sunt hec anno dominice incarnationis MCLXII,
indictione X, regnante domino Friderico Romanorum imperatore gloriosissimo, anno
regni eius X, imperii vero VIII. Datum apud Taurinum post destructionem
Mediolani XV kalendas septembris.

A. Oryg. pergaminowy, zaginiony, opatrzony był według B złotą bullą cesarską.
B. Transumpt z 17 III 1273 sporządzony w kl. S. Salvatoris de Aquis, Marsylia
Archiwum departamentalne; C. Kopia XIV w., Tamże, sygn. "Liber Aureus" fol. 86,
według A; D. Kopia XV w., Tamże, sygn. "Liber Aureus" fol. 457, według A; E.
Kopia XV w., tamże, sygn. "chartulario B. 2. membr.", fol. 18v, według A; F.
Kopia nieznanego wieku, Turyn Archiwum Państwowe, sygn. Camera de conti registro
titoli per feudi, Mazzo P. vol. 22, nr 58, według A (?).
Druk: a. Bouche H., Hist. de Provence II. 132, według A; b. Martene E; Durand
U., Ampliss. Collectio I. 860, według rkp. Colbertinus; c. Brussel N., Nouvel
examen des fiefs de France, Paris 1727, I. 79, według b; d. Monum. hist.
Patriae, Leges municipales, Torino 1836 nn., 41, według Liber Statutorum
civitatis Niciae; e. M. G. Legum sectio IV, Constitutiones I. nr 216, według
BCa-e; - regest: f. Böhmer, Regesta nr 2464; g. Stumpf nr 3963; h. Regesten nr 43 e.
Literatura: 1. Svrita H., Indices rerum gestarum 72; 2. Diago Fr., Historia de
los condes de Barcelona 253-6; 3. Nostradamus C., L'hist. et chronique de
Provence, Lyon 1614, 131; 4. Svrita H., Anales de Aragon 71; 5. Fantoni
Castrucci S., Istoria della citta d'Avignone et del contado Venesino. Venetiis
1678, II. 67-8; 6. Gaufridi Fr., Hist. de Province, Aix 1694, 101; 7. Mariana
J.. Hist. de rebus Hispaniae libri 30, Hagae 1738, I. 529; 8. Boisson de la
Salle, Essai sur l'hist. des comtes de Provence 120; 9. Prutz B., Kaiser
Friedrich I. 290; 10. Devic Cl., Vaissete J. dom, Hist. de Languedoc III. 831;
11. Stekert A., Riche ou Richilde princesse Polonaise reine d'Espagne, comtesse
de Provence et Toulouse, Paris 1881, 17-8; 12. Fitting B., Zum Streit um d.
Grafschaft Provence 229; 13. Balzer O., Genealogia Piastów 127; 14. Wutke K., D.
angebliche italienische Heerfahrt Boleslaws I 127; 15. Holtzmann R., Über d.
Polenfeldzug v. J. 1157, 55, przyp.; 16. Kęszycka F., Kaiserin Beatrix Gemahlin
Friedrichs I. Barbarossa, Poznań 1923, 46-7; 17. David P., Dame Riche de
Pologne, Grenoble 1928, 11; 18. Grodecki R., Dzieje Śląska 171, przyp. 2; 19.
Maleczyński K., Dzieje Ryksy 48-9; 20. David P., Richilde de Pologne 29.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(sierpień 1163).

Adalbert biskup Fryzyngi zawiadamia Eberharda arcybiskupa salzburskiego o
wypadkach w Niemczech i o zawarciu pokoju z Polską.

Venerabili patri et domino E(berhardo) Saltzburgensi archiepiscopo A(lbertus)
dei gratia Frisingensis ecclesiae minister humilis orationes, servitium cum
debita reverentia. Optatas sanctitatis vestrae literas et nuntium debita
devotione accepimus, geminam nobis apportantes laetitiam, de reditu nostro
congratulationem et de vestra incolumitate certitudinem, fateor quidem divina
comitante clementia prosperum per omnia noverit habuisse, praeter unum solum
conscientiae scrupulum, quod desideratam beatitudinis vestre faciem non vidimus
et paternae benedictionis prosecutionem praesentialiter accipere non potuimus.
De his itaque humiliter veniam petentes, gratias vobis agimus, quod status
terrarum qui pro remotione partium nobis incogniti sunt, nobis significastis.
Nos quoque, quae apud nos sunt et de curia nuper apud Norimberg celebrata, per
palatinum comitem maiorem nobis significata, debita vicissitudine paternitati
vestrae significanda duximus, hoc premisso breviter, quod per Hispaniam,
Wasconiam, Aquitaniam atque Frantiam iter agentes fere omnes illarum terrarum
archiepiscopos, episcopos, abbates caeterosque ecclesiarum praelatos invenimus
ad concilium. Sancti Iacobi electus et ordinandus a domino papa detinebatur in
curia et a negocio suo suspendebatur pro quadam inter ipsum et canonicos suos
controversia. Axensis archiepiscopus de Gasconia, dum iret in via, morte
praeventus est. Ad dominum imperatorem modo nuntii papae Alexandrj venerunt,
Papiensis et Trecensis episcopi et duo cardinales unus Brixiensis et alius et
magister Rolandus, ad quos dominus imperator missis quibusdam principibus
inquiri fecit qualitatem et formam legationis. Illi primo se non ad alios
praeter dominum imperatorem missos asserentes, tandem aperiunt se ad hoc
destinatos, ut principem Romanj imperii ad unitatem et pacem ecclesiae revocent,
Romanam ecclesiam de conspiratione cum Siculo purgent, Alexandrum canonice
electum, personam Octauiani videnter intrusam et ad papatum nullo modo idoneam
demonstrent. Displicuerunt haec verba curiae simulque domino imperatori: iussi
sunt continuo redire, detentis ad amicabile colloquium Papiensi et Irecensi. Qui
per biduum ibi commorati tale responsum acceperunt, quod, si placeret alteri
parti se iudicio supponere. eligantur due de tota ecclesia personae, quae adhuc
in partem non cesserint, earumque arbitrio septem aliae, sive Latinj sive
Teuthonici, omnesque isti sacramento iurisiurandi constringantur, quatinus
audito utrimque negocio et diligenter discusso, sententia duorum, consilio
illorum septem seu pro uno seu pro altero, seu pro neutro prolata, stare et
firmitatem inconvulsam obtinere debeat. Nos tamen non putamus partem Alexandri
partem suam in disceptionem et litigium dimittere. Praeter hoc dicebatur, quod
contra ducem Bauariae guerram movere velint marchio Albertus de Saxonia,
palatinus comes item de Saxonia, episcopus Cicensis, comes provintiae Turingiae.
De hac autem conspiratione per dominum imperatorem remoti sunt rex Bohemiae, dux
Wet. et ut putabatur dux Austriae et marchio Stirensis. Ceteri a duce parvi
habentur. Cum Polonis pax facta est. A domino imperatore ad colloquium sumus
evocati XIIII die post nativitatem sanctae Mariae a civitate Augusta in Italiam
statim profecturo.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia XVI w., Hannower Biblioteka Państwowa, sygn. "Cod. epist. imper. XI
671", fol. 532, według A.
Druk: a. Sudendorf H., Registrum oder merckwürdige Urkunden f. d. deut. Gesch.,
Jena 1849, I. 66-7 nr 24, według B; b. Heinemann O., Cod. dipl. Anhaltinus I. nr
482, (ekscerpt) według a; c. Cod. dipl. Saxoniae reg. A. II. nr 320, (ekscerpt)
według a; d. Friedrich G., Cod. dipl. Bohemiae I. nr 222 (ekscerpt) według a; -
regest: e. Erben J., Regesta Bohemiae I. nr 311; f. Meiller A., Regesta
archiepiscoporum Salisburgensium ab a. 1106 ad a. 1246, Wien 1866, nr 238; g.
Regesten nr 43 b; h. Dobenecker O., Regesta Thuringiae II. nr 265.
Literatura: 1. Prutz H., Kaiser Friedrich I. 345, przyp. 2; 2 Giesebrecht W.,
Kaiserzeit V. 378, VI. 421-2; 3. Grotefend H., Zur Genealogie d. Breslauer
Piasten 61; 4. Wutke K., Stammtafeln d. schlesischen Fürsten, Wrocław 1911,
objaśn. 4; 5. Grodecki R., Dzieje Polski I. 135: 6. Kutscha A., D. Stellung
Schlesiens z. deut. Reich im Malter, (Histor. Studien v. E. Ebering nr 159),
Berlin 1924, 13; 7. Grodecki R., Dzieje Śląska 172-3.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(koniec 1166 - 2 marca 1167) (podejrzany).

Gedko biskup krakowski nadaje klasztorowi w Jędrzejowie dziesięcinę z wsi
należących do stołu biskupiego.

... Ego Gedco Cracouiensis episcopus dedi ... fratribus de Andreow in
consecratione illius ecclesie decimam ad mensam meam pertinentem ... testis est
... domimus Aiax, dominus Zetozlaus.

A. Oryg. nieznany.
B. Transumpt króla Zygmunta Starego z 7 VI 1533, Warszawa Archiwum Główne, sygn.
Metryka Koronna XLVIII, str. 1203, według A; C. Kopia z lat 1624-1627, Kraków
Biblioteka PAU., sygn. kopiarz jędrzejowski 926, fol. 9v, według A; D. Kopia z
lat 1624-1627, tamże str. 10, według B.
Druk: r. 1174-1176: a. Kod. dypl. Pol. III. nr 5, według C; b. Kod. dypl. małop.
II. nr 374 (2), według B-C; c. Piekosiński Fr., Mon. med. aevi dipl. nr 32,
według b, r. 1174-76; d. Małecki A., W kwestii fałszerstwa dokumentów 2, według
b; - regest: e. Smolka St., Mieszko Stary 475, nr 32; f. Wierzbowski T.,
Matricularum regni Poloniae Summaria, Warszawa 1912, IV. cz. 2, nr 17058, cz. 3,
nr 2; g. Budkowa, Repertorium nr 65, r. 1166/7.
Literatura: 1. Kętrzyński W., Studia 229 nn,; 2. Małecki A., W kwestii
fałszerstwa dokumentów 3 nn.; 3. Semkowicz Wł., Nieznane nadania 92 nn.
Autentyczność dokumentu sporna. Piekosiński Fr. (b, nr 374; c, nr 32) uważał go
za autentyczny; Kętrzyński W. (1, str. 229 nn.); Małecki A. (2, str, 5 nn,) i
Budkowa Z. (g, nr 67 objaśn.) za podrobiony. Za jego autentycznością świadczyć
może zgodność z listą świadków dokumentu poprzedniego, którego autentyczności
(poza Budkową) nikt nie kwestionował. Przeciw autentyczności może przemawiać
fakt, iż tylko część nadania naszego wspomniana została w zatwierdzeniu
arcybiskupa Wincentego z r. 1221 (Kod. dypl. małop. II. nr 386).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Jeżów, 13 stycznia (1167 - 1185).

R(ajnald) legat stolicy apostolskiej rozstrzyga na synodzie w Jeżowie spór
między opatem klasztoru św. Wincentego we Wrocławiu, Chwaliszem i Gedką biskupem
krakowskim i przyznaje opatowi dziesięciny ze wsi Wawrzeńczyce tylko dożywotnio.

Ego R(einaldus aposto)lice sedis legatus cum in sinodo, que in Yezow (in octava
epiphanie celebrata est | cum episcopis et abbatibus) et ceteris Polonie
personis consederem et abbas (sancti Vincencij Calixtus videlicet) | alio vero
nomine Qualis dictus, pro decimis de Laurentic super (episcopum Cracouiensem
Gethconem virum honorabilem queri)moniam fecisset et suo eas iuri nec aliqua
racione (aliqualiter vel testibus vendicare posset a prefato | episcopo) non
sine precum instancia impetravit, quatinus iam dictus (abbas decimas de quibus
agebatur) | sub obtentu gracie personaliter ad tempus obtineret, personaliter
vero dico (et ad) tempus (ut ei tantummodo dum) | viveret et non ecclesie ipsius
concessas credatur. Ne ergo de cetero post decessum eius (a successore ipsius)
vel eiusdem ecclesie fratribus contra dominum Cracouiensem vel successorem eins
pro sepe(dictis decimis) | querimonia moveri posset, quod ine mediante et
impetrante terminatum est, (scripto et si)gillo (meo) confirmare decrevi.

A. Oryg. pergaminowy; pergamin niemiecki dosyć dobrze zachowany, jedynie w paru
miejscach przez rdzę zżarty. Pismo wyblakłe, miejscami zupełnie nieczytelne i
spełzłe; w wierszach 1, 3, 7, 8, 9 częściowo splamione odczynnikami. Zakładka w
środku przedarta i naderwana przy prawym brzegu. Wymiary: szerokość 17,5 cm,
wysokość 8,3 cm, nadto zakładka 1,2 cm. Kraków Archiwum Kapitulne, sygn. dypl. 2.
B. Kopia z połowy XV w., Kraków Archiwum Kapitulne, sygn. "Liber Antiquus" fol.
72v, według A.
Reprodukcja: a. Kod. dypl. kat. Krak. I. tabl. 4; b. Krzyżanowski St., Mon. Pol.
Palaeogr. tabl. 11; - druk: Gładyszewicz M., Żywot bł. Prandoty z Białaczewa,
Kraków 1845, 198, nr 2, według B; d. Kod. dypl. kat. Krak. I. nr 2, według AB;
e. Schulte L., D. angebliche Urkunde 349, według d; f. Kochanowski J. K., Cod.
dipl. Masoviae nr 91, według d, r. 1167-80; - regest: g. Regesten nr 44, r.
1167-80; h. Smolka St., Mieszko Stary 475, nr 31, r. c. 1166; i. Budkowa,
Repertorium nr 107, r. 1168-85.
Literatura: 1. Kętrzyński W., Studia 219 nn.; 2. Górka O., Przyczynki do
dyplomatyki 377 nn.; 3. Ottenthal E., (Mtllg. d. Inst. f. österr. Gesch. 1920,
XXXVIII. 336).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Würzburg, 10 lipca 1168.

Fryderyk I cesarz niemiecki zwraca biskupowi würzburskiemu pełną jurysdykcję na
księstwem i biskupstwem würzburskim.

Fridericvs divina favente clementia Romanorum imperator semper augustus ...
Heroldo ... episcopo suisque successoribus ... damus et ... confirmamus omnem
iurisdictionem seu plenam potestatem faciendi iustitiam per totum episcopatum et
ducatum Würtzburgensem ... Adhibitis idoneis testibus, quorum nomina haec sunt
... Albertus filius ducis Poloniae ... Datum Wirtzburg, sexto idus iulii,
indictione prima, anno dominicae incarnationis millesimo centesimo sexagesimo
octavo, regnante domino Friderico Romanorum imperatore gloriosissimo, anno regni
eius sexto decimo, imperii vero quarto decimo. Actum in Christo feliciter amen,
amen.

A. Oryg. pergaminowy, Monachium Archiwum Państwowe. B. Oryg. pergaminowy,
Monachium Archiwum Państwowe.
Druk: a. Lünig J. Chr., Teutsch. Reichsarchiv VIIe. 326; b. de Wölkern L. C.,
Singularia Norimbergensia, Nürnberg 1739, 426; c. Otter Sam. W., Wöchentliche
Wappenbelustigung, Augsburg 1761, II. 93; d. Jäger f. A., Gesch. Frankenlands,
Rudolstat 1806, II. 273; e. Monum. Boica XXIXa. nr 515, 516, według AB; -
regest: f. Böhmer, Regesta nr 2529; g. Stumpf nr 4095; h. Boczek A., Cod. dipl.
Moraviae I. nr 304; i. Erben J., Regesta Bohemiae I. nr 321; j. Regesten nr 44c;
k. Friedrich O., Cod. dipl. Bohemiae I. nr 242.
Literatlira: 1. Grotefend II., Z. Genealogie d. Breslauer Piasten 110; 2. Frutz
H., Kaiser Friedrich II. 151; 3. Piekosiński Fr., Pieczęcie polskie wieków
średnich, Kraków 1899, 18-20.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Nad ujściem Wkry, 1168.

Konrad drugi biskup pomorski zatwierdza klasztorowi w Grobe posiadłości nadane
mu przez książąt pomorskich oraz dziesięciny ze wszystkich posiadłości klasztornych.

... Ego Conradus dei gratia secundus Pomeranorum episcopus ... quecumque bona
dominus Ratiboro cum pia consorte sua Pribizlaua ... ecclesie sancte Marie
sanctique Godehardi in Grobe ... tradiderunt ... privilegio nostro confirmamus
... Acta sunt hec super introitum fluminis Vcrensis ... istis specialiter
vocatis in testimonium: domino Iaczone ... anno dominice incarnationis M°C°LX°
VIII°, indictione II.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany. Wymiary: szerokość około 30,5 cm,
wysokość 15,2 cm, pismo ozdobne. Szczecin Archiwum Państwowe.
Reprodukcja: a. Hasselbach. Fr. W., Kosegarten J. G. L., Cod. Pomeraniae dipl.
tabl. B (częściowa); - druk: b. Dreger F., Cod. Pomeraniae vicinarumque terrarum
dipl., Berolini 1768, I. nr 4, według A; c. Hasselbach. Fr. W., Kosegarten J. L.
G., Cod. Pomeraniae dipl. nr 26, według A; d. Riedel A. F., Cod. dipl.
Brandenburg. A. XIII. 483-4, nr 1, według c; e. Klempin R., Pommersches UB. I.
nr 74 (ekscerpt), według A, r. 1178; - regest: f. Budkowa, Repertorium nr 92, r.
1178.
Literatura: 1. Schillmann F., Beitrr. z. Urkundenwesen d. älteren Bischöfe v.
Kamin (1158-1343), Leipzig 1908, 12; 2. Niessen P., D. staatsrechtlichen
Verhältnisse Pommerns in d. J. 1180-1214, (Balt. Studien NF. 1913, XVII. 254);
3. Salis F., Forschungen z. älteren Gesch. d. Bistums Kamin. (Tamże NF. 1924,
XXVI. 36); 4. Gumowski M., Sprawa Braniborska 218.
W autentyczność dokumentu, poza Niessenem, nikt nie wątpi; panuje natomiast
różnica zdań na temat roku wystawienia dokumentu.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Bytom, 23 sierpnia 1169 r.

Bolesław III Kędzierzawy (syn Bolesława Krzywoustego) potwierdza akt nadania
dokonany przez przodka hrabiego von Reichenbach Bogdana, "sławnego rycerza i
wojownika", który po powrocie z wyprawy krzyżowej podarował klasztorowi
miechowskiemu "hereditatem saum prope Bitom".

Dokument znany jedynie z łacińskiej kopii osiemnastowiecznej - WAP Wrocław,
Senitziche Sammlung (B).
Opublikowano: KDM I, s. 549; Schlesisches Urkundenbuch, wyd. Historische
Kommission fur Schlesien, oprac. H. Appelt, t. 1, z. 2, s. 239, nr 324. Jest
pewne, iż mamy do czynienia z osiemnastowiecznym falsyfikatem, mającym
uprawomocnić władanie hrabiów von Reichenbach na posiadanych terenach.
Falsyfikatów z tego samego powodu wydano zresztą wówczas więcej.

Instytut Śląski w Opolu, Towarzystwo Miłośników Bytomia. Jan Drabina, Jerzy
Horwat, Zdzisław Jedynak - BYTOM ŚREDNIOWIECZNY - Przekazy źródłowe (1123-1492),
Opole 1985.

[hanys_hans]

1169.

Władysław II król czeski czyni nadania na rzecz zakonu joannitów.

Ego Wladizlavs ... rex Boemorum ... hospitali sancti Iohannis Iherusalem ...
promisi et asignavi quasdam villas meas .... Testes qui affuerunt ... hii sunt
... Groznata castellanus de Cladzco ... Actum est hoc anno incarnationis domini
M° C° LXIX°, anno autem mei principatus XXX°, regni vero mei XI°, episcopatus
autem domini Fridrici Pragensis anno 1°.

A. Oryg. pergaminowy, Praga, Archiwum przeoratu joannitów.
Druk: Pubitschka Fr., Chronolog. Gesch. Böhmens, Leipzig-Prag 1770-1801, IV. cz.
1, 353, przyp. f (ekscerpt), według A; b. L'art de verifier les dates, 3 ed.,
Paris 1783-1787, III. 450 (ekscerpt), według A; d. Paoli P. A., Dell'origine ed
istituto del s. m. ordine di S. Giovambattista Gerosulimitano, Romae 1781,
dodat. nr 22, według A; e. Dobner G; Annales Hageciani VI. 464: f. Boczek A.,
Cod. dipl. Moraviae I. nr 308, według kopii; g. Delaville Le Roulx J.,
Cartulaire general de l'ordre des Hospitaliers de S. Jean de Jerusalem, Paris
1894 nn. I. nr 405, według A: h. Friedrich G., Cod. dipl. Bohemiae I. nr 246,
według A; - regest: i. Erben J., Regesta Bohemiae I. nr 327; j. Regesten nr 44 d.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Grodziec, (21 marca - 31 sierpnia) 1175.

Bolesław Wysoki książę śląski, sprowadziwszy cystersów z klasztoru w Pforcie nad Salą i umieściwszy ich w miejscowości Lubiąż nad Odrą na miejscu dawnego grodu, nadaje Niemcom, których klasztor miałby zamiar osadzić w swych dobrach, pewne przywileje, potwierdza wyliczone imiennie posiadłości klasztoru, oraz nadaje wspólnie z biskupem wrocławskim Żyrosławem dziesięciny w kasztelanii legnickiej.

C || In nomine sancte et individue trinitatis ||. Bolezlaus dux Zlesię universis Christi fidelibus tam | futuris quam presentibus prosperitatem vite presentis et future. Quandoquidem velocitate dierum nostrorum transituri sumus | quemadmodum fugere solet umbra vel evanescere fumus, consultissimum constat anime salvande providere, cuius vitam scimus in | eternum permanere. Igitur pro dilectione domini nostri Ihesu Christi liberatoris animarum nostrarum et pro veneratione genitricis eius perpetuę | virginis Marie et pro interventu sancti Iacobi apostoli omniumque sanctorum dei monachos adductos de Portensi cenobio, quod est in Theotonia super Salam fluvium, collocavi in locum, qui dicitur Lubens et est in antiqui castri sinu super fluminis Odere flu | enta, ut ibi in unitate et conmunione sancte katholice ecclesie sancti Benedicti regulam atque cisterciensis ordinis instituta teneant, | in remedium animę meę et pro animabus progenitorum affiniumque meorum. Quapropter omnes attinentias cenobii Lubensis in nostra defensione | comprehendimus et successoribus nostris per omne tempus defendendas conmittimus pro solo divine retributionis intuitu. Si qua igitur spiritualis | persona secularisve potestas vel quisquam de suppanis vel aliis bonis bona aliqua Lubensi cenobio iusta traditione vel devota oblatione seu rata cam | bitione contulerit, inconcussa ei et illabata permaneant, secundum apostolica privilegia, que data sunt ordini cisterciensi, in quibus ei confir | matur integritas decimarum de terris suis et hominibus, iumentis et pecudibus. Quicumque vero Theotonici possessiones monasterii coluerint, | vel super eas habitaverint per abbatem in eis collocati, ab omni iure Polonico sine exceptione sint in perpetuum liberi. Si qui autem Poloni non pertinentes ad ali | cuius dominium fuerint abbatis coloni, non cogantur alii cuiquam aliquid solvere, vel servitium aliquod exhibere. Porro tota possessio abbatis et mo | nachorum solummodo erit atque dicetur, quia nobis assumpsimus eos non pro agricolis vel structoribus, sed pro litteratis divinorum celebratoribus celesti | umque contemplatoribus. Iam vero subicitur possessionis descriptio: Lubens et attinentię eius et termini circa Oderam, videlicet ecclesia be | ati Hiohannis Euangeliste, forum cum omni utilitate, transitus fluvii cum circumequitatione et omnibus in ea sitis. Bogonouwe | cum sua circuitione et omnibus in ea sitis. Dobrogozesdorph cum sua circuitione et omnibus in ea sitis, capella et eius attinentia et taberna in | Nabitin], Wiltsin, Godechendorph, villa Martini cum suis circuitionibus et omnibus que sunt in eis. Craiouwe cum suo circumequitatu atque sitis in eo. | Ecclesia beati Petri in Wrezlawe et attinentię. Nam Bezelinus comes tradidit ecclesie duos boves et e(qu)um et villam iuxta Brozte ex toto cum agris. | Nicor tradidit Sorauin cum agris et equabus XXV et bubus VI et tribus vaccis, cum taberna et ponte iuxta | Withaue, Tradidit etiam, quod habuit in Ol | bino et pomerium et curiam, pratum, agros et de lacu nonum piscem et redditum carnificii de trecentis den(a)riis. Ecclesia beati Stephani in Bitom, atti | nentie eius tres ville, quarum una circuitione signata est, altera vocatur Werbenice, tercia Ubrezte, et redditio nona de omni usu ad urbem pertinente. In | super ego et episcopus Wrezlawensis Cirrizlaus dotavimus ecclesiam Lubensem decimis omnibus de novis villis, que nunc sunt in potestate Legenicensi et de | illis, que deinceps in ea in omni temporum successu constituentur. Confirmationis huius festes existunt: Misico dux maximus et principes cum dero et populo Polonię. Et alia manu: Ego Bolezlauus filius Bolezlai interfui et assensi. Ego Zvvinezlaus, ego Hierozlaus, ego Cunradus, ego Nadsiowi, ego Ianus , ego Ztreso, ego Petrich, ego Obezlaus, ego Damezlaus, | ego Bertolfus, ego Bolenenus. Ego Hieronimus cancellarius recognovi. Data super castrum Grodiz anno ab incarnatione domini M° C° LXX° V°, indictione VIIJ, anno autem ordinationis Florentij abbatis primo, sub quo addita est | villa Bogodani.

[hanys_hans]

A. Oryg. zaginiony (?).
B. Kopia współczesna (?) naśladowcza z końca XII w. Pergamin dobrze zachowany w paru tylko miejscach na składach przeżarty przez rdzę, bez większej szkody dla pisma. Wymiary: szerokość 40,5 cm, wysokość 51 cm, bez zakładki. Dolna krawędź pergaminu podklejona na dorsie paskiem pergaminu szerokości około 2 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 91, nr 1; C. Kopia sprzed r. 1252 w najstarszym kopiarzu klasztoru lubiąskiego, tamże, sygn. rep. 135 D 205, fol. 18-19v, według D; D. Kopia XV w., tamże, sygn. rep. 135 D 207, fol. 7-8, według B; E. Kopia XVII w. Dittmanna "Proarchivum Lubense", tamże, sygn. rep. 135 D 204, fol. 28, według B; F. Kopia XVII-XVIII w., tamże, sygn. rep. 135 D 204 a, fol. 8v, według E.
Reprodukcja: a. Kętrzyński W., Studia tabl. 8, 9 (częściowa); b. Meinardus O., D. neumarkter Rechtsbuch, (Darstell. u. Quell. z. schles. Gesch. 1906, II. tabl. 1); c. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 10; d. Krupicka H., D. sogenannte Leubuser Stiftungsurkunde, (Ztschr, f. Gesch. Schles. 1936, LXX. 69); e. Schilling F., Ursprung u. Frühzeit d. Deutschtums in Schlesien u. im Land Lebus, Leipzig 1938, tabl. 12; -druk: f. Büsching J. G. G., D. Urkunden d. Klosters Leubus, Wrocław 1821. nr 1, według B; g. Schirrmacher Fr. W., UB. nr 2, według f; h. Piekosiński Fr., Mon. med. aevi dipl. nr 33, według f; i. Kötzschke R., Quellen z. Gesch. d. deut. Kolonisation im 12-13 Jhdt, Leipzig 1912, 2 wyd. 1931, nr 35, według B; j. Bollmann C., D. Säkularisation d. Zisterzienserstiftes Leubus, Wrocław 1932, 153-5, według B: k. Schilling F., Ursprung d. Deutschtums 72, według B; - regest: l. Regesten nr 46; m. Smolka St., Mieszko Stary 473, nr 34; n. Dobenecker O., Regesta Thuringiae II. nr 502; o. Budkowa, Repertorium nr 74; p. Cod. dipl. Siles. cz. 2. I. nr 29.
Literatura: 1. Worbs J. G., (Literar. Beil. z. schles. Pruvbll. 1822, 289); 2. Roepell R., Gesch. Polens 185, 446; 3. Ritter J. J., Gesch. d. Diözese Breslau, Wrocław 1845, 83 nn.; 4. Heyne J., Bist. Breslau I. 191; 5. Wattenbach. W., Mon. Lubensia, Wrocław 1861, 14; 6. Grünhagen C., Über d. Zeit d. Gründung d. Kl. Leubus, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1868, V. 191 nn.); 7. Winter Fr., D. Zisterzienser d. nordöstlichen Deutschlands, Gotha 1868-71, ekskurs: Über d. Zeit d. Gründung d. Kl. Leubus 301 nn.; 8. Janauschek L., Origines Clsterciensium I. 171; 9. Haeusler W., D. Gesch. d. Fürstent. Öls 59 nn.; 10. Kętrzyński W., Einige Bemerckungen ü. d. ältesten polnischen Urkunden, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1886. XXII. 151); 11. Wendt G., Germanisierung d. Länder 70; 12. Weinhold K., Verbreitung u. Herkunft d. Deut. in Schles., (Forsch. z. deut. Landes u. Volkskunde 1887, II. 206); 13. Kętrzyński W., Studia 215; 14. Krzyżanowski St., Początki dyplomatyki polskiej 797; 15. Thoma W., D. kolonisatorische Tätigkeit d. Kl. Leubus im 12 u. 13 Jhdt, Leipzig 1894, 7; 16. Rachfahl F., Organisation d. Gesammtverwaltung Schles; Leipzig 1894, 41; 17. Partsch J., Schlesien I. 381; 18. Michael E; Gesch. d. deut. Volkes seit d. 13 Jhdt, Freiburg 1896, I. 98-108; 19. Schulte L., D. Anfänge d. deut. Kolonisation in Schles., (Silesiaca, Festschr. f. C. Grünhagen 36-38), Wrocław 1898; 20. Winiarz A., (Kwart. Histor. 1899, XIII. 106); 21. Wutke K., (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1899, XXXIII. 111); 22. Schulte L., (Tamże 209); 23. Tenże, D. Villa Martini u. d. Unechtheit d. Stiftungsurkunde f. Leubus a. d. J. 1175, (tamże 1905, XXXIX. 241); 24. Wintera L., Leubus in Schles., (Stud. u. Mttlg. a. d. Benedictiner u. Cisterzienserorden 1904. XXV. 502-14, 676-97); 25. Treblin M., Beitr. z. Siedlungskunde d. ehemal. Fürst. Schweidnitz, (Darstell. u. Quell. z. schles. Gesch. 1908, VI. 77); 26. Górka O., Studia; 27. Tenże. Über d. Anfänge d. Kl. Leubus, (Darstell. u. Quell. z. schles. Gesch. 1917. XVIII); 28. Seidel V., D. Beginn d. deut. Besiedlung Schles., (tamże 1913, XVII); 29. Bretholz B., (Mttlg. d. Inst. f. östsrr. Gesch. 1914. XXXV. 718 nn.); 30. Missalek E., Zur Leubuser Urkunde v. J. 1175, (Ztschr. f. Osteurop. Gesch. 1914, IV. 401 nn.): 31. Wutke K.. Über d. Stand d. Forsch. ü. d. älteste schles. Gesch., (Schles. Volksztg. 1921, dodat. nr 11); 32. Seidel V., D. weltliche Stellung d. Abtes v. Leubus, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1921, LV. 110 nn.); 37. Pfitzner J., D. Besiedlung d. Breslauer Bischofslandes I. 48 nn.; 34. Michael E., D. schles. Kirche 144; 35. Schmid H. F., Pfarrorganisation 300; 36. Maleczyński K., O kanclerzach 31; 37. Schmid H. F., (Ztschr. f. Gesell. Schles. 1929, LXIII. 362); 38. Grodecki K., Początki immunitetu w Polsce, (Badania z dziejów społecz. i gospod. nr 8), Lwów 1930, 43; 39. Dersch W., Vierzig Jahre schles. Geschforsch., (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1931, LXV. 19); 40. Seppelt Fr., D. deut. Besiedlung Schles., (Deut. Hefte f. Kulturforsch. 1930/31, I. 21 nn.); 41. Koebner R., Deut. Recht u. deut. Kolonisation in d. Piastenländern, (Viertjschr. f. Soc. u. Wirtschaftsgesch. 1932. XXV. 331); 42. Maleczyński K., Wpływy obce na dokument 10-11, 23, 30-1; 43. Seidel V., (Jhrbb. f. Kultur u. Gesch. d. Slaven 1932, VIII. 307); 44. Tenże, D. Deut. Besiedlung im Malter als Teil d. deut. Ostzuges, (tamże 1933, IX. 195 nn.); 45. Holtzmann R., Schlesien im Malter, (Deutschland u. Polen 156), München 1933; 46. Schilling F., Neue Forsch, ü. d. Frühzeit d. Deutschtums in Schles., (Deut. Hefte f. Kulturbodenforsch. 1933, III. 171 nn.); 47. Tymieniecki K., Napływ Niemców na ziemie polskie i znaczenie prawa niemieckiego w średnich wiekach w Polsce, (Roczniki Histor. 1934, X. 229); 48. Kętrzyński St., Nauka o dokumencie 333: 49. Moepert A., D. ersten Spuren d. deut. Kolonisation in Schles., (Heimatbll. d. Neissegaues 1934, IX. nr 7-8); 50. Semkowicz Wł., Uwagi o początkach dokumentu polskiego, (Kwart. Histor. 1936, XLIX. 30); 51. Gumowski M., Pieczęcie śląskie, (Historia Śląska PAU. III. 251); 52. Mikucki S., Heraldyka Śląska, (tamże 444); 53. Tymieniecki K., (Roczniki dziejów społ. i gospodarcz. 1937, V. 381-7); 54. Nehmitz H., Untersuchungen ü. d. Besieglung d. schles. Herzogsurkunde im 13 Jhdt., Wrocław 1938, 1, 25; 55. Seidel V., Z. Beurteilung d. Leubuser Stiftungsurkunde, (Arch. f. schles. Kirchengesch. 1938, III. 20-28); 56. Silnicki T., Kościół na Śląsku 101 nn.; 57. Moepert A., D. Echtheit d. Leubuser Stiftungsurkunde, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1979, LXXIII. 42-58).
Autentyczność dokumentu była sporna. Kętrzyński W. (10, 13), Seidel V. (28, 55), Schulte L. (22, 23) uważali go za falsyfikat; Piekosiński Fr. (h, str. 130), Krzyżanowski St. (14, str. 797) i Górka O. (26, 27) za oryginał. Ostatnio Krupicka H. (c) określa go jako kopię naśladowczą oryginału, powstałą w końcu XII w.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1175 Mai. 1, super castrum Grodez

In nomine sancte et individue Trinitatis. Ego Bolezlaus dux Zlesie, filius primogenitus illustris condam principis Wladyzlai maximi ducis Zlesie et Cracovie incliteque domine Adelheydis filie imperatoris Heinrici quarti, universis Christi fidelibus tam futuris quam presentibus salutem ac prosperitatem vite presentis pariter et future. Quandoquidem velocitate dierum nostrorum transituri sumus quemadmodum fugere solet umbra, et evanescere fumus, consultissimum constat anime salvande providere, cuius vitam scimus in eternum permanere. Igitur pro dilectione domini nostri Ihesu Christi liberatoris animarum nostrarum, et pro veneracione sancte genitricis eius perpetue virginis Marie, ac pro interventu sancti Iohannis Babtiste et sancti Iacobi apostoli omniumque Sanctorum Dei, annuente nec non et rogante domino Walthero episcopo Wratizlaviense et eius Capitulo, monachos adductos de Portensi cenobio, quod est in Theotonia super Salam fluvium, collocavi in loco qui dicitur Lubens et est in antiqui castri sinu super fluminis Odre fluenta, ubi prius pauci monachi nigri Ordinis resederant, ut ibi in unitate et communione sancte katholice Ecclesie sancti Benedicti regulam atque Cysterciensis Ordinis instituta teneant, in remedium anime mee ac pro animabus progenitorum affiniumque meorum anno ab Incarnacione Domini millesimo centesimo quinquagesimo; quapropter omnes attinen­ cias cenobii Lubensis, tam veteres quam novas, in mea defensione comprehendo et successoribus meis per omne tempus huius seculi tuendas et defendendas, sub interminacione ultimi magnique iudicii Dei, pro solo divine remuneracionis intuitu recommendo. Si qua ergo spiritualis persona secularisve potestas, vel quisquam de supanis vel aliis bonis hominibus bona aliqua huic Lubensi cenobio iusta donacione vel devota oblacione seu rata cambicione aut vendicione contulerit inconcussa et illibata ei semper permaneant secundum apostolica privilegia que data sunt Cysterciensi Ordini, in quibus ei confirmatur integritas decimarum de terris suis et hominibus, pecudibus ac iumentis. Et quia quod Deo dicatum est non nisi divinis legibus subiacere debet, idcirco quicunque homines, cuiuscunque condicionis vel gentis, possessiones huius cenobii coluerint vel super eas habitaverint per abbatem in eis collocati, sive Poloni sint sive Theotonici vel Gallici, cuiuscunque eciam iuris, ab omni iure Polonico sine excepcione aliqua et ab omnibus serviciis, a solucionibus et exactionibus ac vectigalibus cuicunque debeantur, sive principi sive castellanis vel supariis aliis, sint in perpetuum liberi et exempti, nec cogantur cuiquam alteri nisi abbati et suis fratribus aliquit solvere vel servicium aliquod exhibere. Porro tota possessio eorum omnium que nuns sunt et in futurum erunt, tam in prediis quam hominibus, abbatis et monachorum solummodo erit atque dicetur; quia michi eos assumsi non pro terreno servicio, nec pro agricolis meis vel structoribus, sed pro litteratis divinorum celebratoribus celestiumque contemplatoribus et oratoribus meis ad Deum, ac pro parentum meorum et sequacium filiorum. Omnes insuper homines in bonis claustri commorantes, cuiuscunque sint gentis vel condicionis, tam posteri quam presentes, nulls castra vel municiones tenbuntur cuiquam construere, neque ad expediciones aliquas extra terram ire, neque ad hec subvenciones aliquas ministrare in vecturis, pecunia, pecoribus aut annonis, sive coloni sint seu iudices vel scholteti: set medio tempore ad servicium abbatis et claustri stabunt omnes in propriis expensis, quidquid ipsis preceptum fuerit laborando. Si vero contigerit hostilem exercitum terram velle ingredi, tunc coloni abbatis de villis pedites, scholteti equites, ad communem terre defensionem procedere tenebuntur. Iudicium nichilominus de omni causa, tam capitali quam manus, totaliter abbati do, ut ipse per iudices suos tam Theotonicos quam Polonos, omni querelanti iusticiam faciat in quolibet iure, tam suis hominibus quam alienis; et quidquid inde solucionis evenerit, tam pro culpis quam pro penis, hoc abbatis et suorum iudicum totum erit. Si vero aliqua causa tam difficilis fuerit, vel alicuius protervia seu potencia fecerit, quod debito modo per iudices abbatis determinari non possit, tunc ad curiam meam vel principis terre deferatur, in proximo castro non nisi coram me vel principe terre iudicanda, et eo iure, quo is qui inpetitur residebit, sive sit Theotonicus aut Polonus, vel cuiuscunque gentis seu condicionis; its dumtaxat, quod quidquid pecunie vel rerum de quocunque homine claustri pro culparum vel penarum cedere debuerit redemcione iudici vel mihi, vel principi vel supariis, totum solius abbatis erit. .

[hanys_hans]

Nec quisquam hominum claustri per aliquem suorum complicium sive alienum
quempiam citari debet ad meam vel principis vel aliorum quorumcunque iudicum
presenciam, nisi forte sibi querelanti per iudices abbatis fuerit iustitia
denegata, neque sic respondere tenebitur, nisi per meam aut principis literam
evocatus, suo tamen iure in quo residet responsurus, solucione culparum et
penarum ad abbatem plenarie pertinente. Curie quoque claustri, quotquot fuerint,
cum omnibus pertinenciis ipsarum et famulis, omni suprascripta fruantur et
gaudeant libertate. Iam vero subnectitur hic possessionis descripcio. Lubens et
attinencie eius et termini circa Odram et ultra, transitus fluvii eiusdem cum
naulo circa Lubens, cum silvis, agris, pratis, pascuis, aquis, piscacionibus,
venacionibus, castoribus et mellificiis atque molendinis, cum utilitate que nunc
est super terram in omnibus prediis claustri et que sub terra esse poterit in
futurum, nulli de his omnibus debendo aliquam portionem. Item ecclesia sancti
Iohannis Ewangeliste, forum cum omni utilitate et circuicione cum omnibus in ea
sitis. Transitus fluvii cum naulo circa Kozam et via publica que ducit in
Chomezam et Novum forum. Bogunove cum sua circuicione et omnibus in ea sitis,
Dobrogostendorf cum sua circuicione et omnibus in ea sitis, capella sancti
Nycholai ante Wratizlave et eius attinencie cum taberna in Nabitim et Scepin.
Wilksino et Bresna, Godekendorf, Villa Martini cum suis circuicionibus et
omnibus que sunt in eis, Craievo cum suo circumequitatu atque sitis in eo.
Ecclesia sancti Petri in Wratizlave et attinentie eius. Nam Bezelinus comes
tradidit ecclesie duos boves et equm et villam iuxta Brozte ex toto cum agris.
Micora quoque tradidit Soravin cum agris et equabus XXV et bubus VI ac tribus
vaccis, cum taberna et pontes iuxta Vidave, tradidit eciam quod habuit in Olbino
pomerium et curiam, pratum, agros, et de lacu nonum piscem et redditum
carnificii de trecentis denariis. Ecclesia beati Stephani in Bythom, et
attinencie eius sunt tres ville, quarum una circuicione signata est, altera
vocatur Verbenice, tercia Vbrezte, et reddicio nona de omni usu ad urbem
pertinente. Insuper ego episcopus Wratizlavie Zirizlaus dotavimus ecclesiam in
dedicacione ipsius decimis omnibus de novis villis que nunc sunt in potestate
Legnicensi, et de illis que deinceps in ea in omni successu temporum
construentur, tam in montibus quam in planis. Donacionis autem horum omnium ac
confirmacionis testes sunt: Mesiko patruus meus dux maximus et princeps cum
episcopis et clero ac omni populo totius Polonie, et alia manu ego Bolezlaus
filius huius Bolezlai fundatoris interfui et assensi. Ego Jarozlaus alter
filius, ego Mesico frater eiusdem Bolezlai dux de Ratibor, et ego Cunradus alter
frater dux de Glogov; ego eciam Zvinezlaus, ego Nadsciwi, ego Streso, ego Janus,
ego Petrek, ego Obezlaus, ego Domazlaus, ego Bertolsus, ego Bolenews, et ego
Jeronimus cancellarius, recognovimus. Hec autem confirmacio et conscripcio ac
sigillacio facta est super castrum Grodez anno ab Incarnacione Domini nostri
Ihesu Christi M.C.LXXV, in festo beatorum apostolorum Phylippi et Iacobi,
Indictione octava. Tunc quoque addita est villa Bogudani. amen. Anno primo
ordinacionis Florencii abbatis Lubensis.

Pergam. orygin. osądzony przez Grünhagen za podrobiony, a którego na niciach
jedwabn. zielon. czerwon. i żółt. przywieszono trzy pieczęcie. 1sza Mieszka
księcia, (pieczęć II) jest odciskiem kapturka od miecza. 2ga Bolesława księcia
przedstawia zbrojneyo Jeżdzca pędzącego w lewo; w prawicy proporzec, na
piersiach trójkątna tarcz a na niéj pół księżyca na którem krzyż; Napis:
Sigillum Bolezlai. Dei. Gra. Ducis. Zlesie. 3cia Żyrosława biskupa przedstawia
biskupa na tronie, prawica błogosławi, w lewéj pastorał; napis: Sigillum.
Zirizlai. Wratizlaviensis. Epi.
Wrocław. Königl. Staats Arch. Leubus 2. (Die Urkund. d. kl. Leubus IV.)

Codex Diplomaticus Majoris Polonia. Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski obejmujący
dokumenta tak już drukowane, jak dotąd nie ogłoszone, sięgające do roku 1400.
Wydany staraniem Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego. Tom I. zawiera numera
1 - 616 lata 984 - 1287. Poznań 1877. Nakładem Biblioteki Kórnickiej. Drukiem J.
I. Kraszewskiego (Dr. W. Łebiński)

[hanys_hans]

Grodziec, 1 maja 1175.

Bolesław Wysoki książę śląski, sprowadziwszy cystersów z klasztoru w Pforcie nad Salą i umieściwszy ich w miejscowości Lubiąż nad Odrą na miejscu dawnego grodu, gdzie pierwotnie osadzeni byli benedyktyni, nadaje wszelkim narodowościom, które klasztor miałby zamiar osadzić w swych dobrach, szerokie przywileje, potwierdza wyliczone imiennie posiadłości (dodane obecnie przewozy przez Odrę pod klasztorem i Kozami, oraz droga z Chomiąży do Środy) oraz nadaje wspólnie z biskupem Żyrosławem dziesięciny z kasztelanii legnickiej.

|| In nomine sancte et individue trinitatis. || Ego Bolezlaus dux Zlesie filius primogenitus illustris condam principis Wladyzlai martini ducis Zlesie et Cracouie in | cliteque domine Adelbeydis filie imperatoris Henrici quarti universis Christi fidelibus tam futuris quam presentibus salutem ac prosperitatem vite presentis pariter et future. Quandoquidem | velocitate dierum nostrorum transituri sumus quemadmodum fugere solet umbra et evanescere fumus, consultissimum constat anime salvande providere, cuius vitam scimus in eternum | permanere. Igitur pro dilectione domini nostri Ihesu Christi liberatoris animarum nostrarum et pro veneracione sancte genitricis eius perpetue virginis Marie ac pro interventu sancti Johannis Babtiste et sancti Jacobi | apostoli omniumque sanctorum dei, annuente nec non et rogante domino Walthero episcopo Wratizlauiense et eius capitulo, monachos adductos de Portensi [c] cenobio, quod est in Theotonia super Salam fluvium, | collocavi in loco, qui dicitur Luberis et est in antiqui castri sinu super fluminis Odre fluenta, ubi prius pauci monachi nigri ordinis resederant, ut ibi in unitate et communione | sancte katholice ecclesie sancti Benedicti regulam atque Cysterciensis ordinis instituta teneant, in remedium anime mee ac pro animabus progenitorum affiniumque meorum anno ab incarnatione | domini millesimo centesimo quinquagesimo. Quapropter omnes attinencias cenobii Lubensis tam veteres quam novas in mea defensione comprehendo et succesoribus meis per omne tempus | huius seculi tuendas et defendendas sub interminatione ultimi magnique iudicii dei pro solo divine renumeracionis intuitu recommendo. Si qua ergo spiritualis persona, secularisve potestas, vel | quisquam de supanis vel aliis bonis hominibus bona aliqua huic Lubensi cenobio iusta donacione vel devota oblacione seu rata cambicione, aut vendicione contulerit, inconcussa et illibata ei semper | permaneant, secundum apostolica privilegia, que datasunt Cysterciensi ordini, in quibus ei confirmatur integritas decimarum de terris suis et hominibus, pecudibus ac iumentis. Et quia, quod deo dicatum est non nisi divinis legibus | subiacere debet, idcirco quicumque homines euiuscumque condicionis vel gentis possessiones huius cenobii coluerint, vel super eas habitaverint, per abbatem in eis collocati, sive Poloni sint sive Theotonici vel Gallici cuiuscumque | eciam iuris, ab omni iure Polonico sine excepcione aliqua et ab omnibus serviciis, a solucionibus et exactionibus ac vectigalibus, cuicumque debeantur, sive principi sive castellanis vel suppariis aliis, sint in perpetuum | liberi et exempti; nec cogantur cuiquam alten nisi abbati et suis fratribus aliquid solvere vel servicium aliquod exhibere. Porro tota possessio eorum omnium, que nunc sunt et in futurum erunt, tam in prediis quam hominibus, abbatis et monachorum solummodo | erit atque dicetur, quia mihi eos assumpsi non pro terreno servicio, nec pro agricolis meis, vel structoribus, sed pro litteratis divinorum celebratoribus, celestiumque contemplatoribus et oratoribus meis ad deum ac pro parentum meorum et sequatium filiorum. Omnes insuper homines in bonis claustri commorantes, euiuscumque sint gentis, vel condicionis, tam posteri quam presentes, nulla castra vel municiones tenebuntur cuicquam construere neque ad expediciones | aliquas extra terram ire, neque ad hoc subvenciones aliquas ministrare in vecturis, pecunia, pecoribus aut annonis, sive coloni sint seu iudices, vel scholteti, sed medio tempore ad servicium abbatis et claustri stabunt | omnes in propriis expensis, quidquid ipsis preceptum fuerit laborando. Si vero contigerit hostilem exercitum terram velle ingredi, tunc coloni abbatis de villis pedites, scholteti equites, ad communem terre defensionem procedere tenebuntnr. | Iudicium nichilominus de omni causa tam capitali, quam manus, totaliter abbati do, ut ipse per iudices suos tam Theotonicos, quam Polonos, omni querelanti iusticiam faciant in quolibet iure tam suis hominibus quam alienis | et quidquid inde solucionis evenerit, tarn pro culpis quam pro penis, hoc abbatis et suorum iudicum totum erit. Si vero aliqua causa tam difficilis fuerit, vel alicuius protervia, seu potencia fecerit, que debito modo per iudices abbatis | determinari non possit, tunc ad curiam meam vel principis terre deferatur in proximo castro non nisi coram me vel principe terre iudicanda et eo iure, quo is qui impetitur residebit, sive sit Theotonicus aut | Polonus, vel cuinscumque gentis seu conditionis, ita dumtaxat, quod quidquid pecunie vel rerum de quocumque homine claustri pro culparum vel penarum cedere debuerit redempcione iudici, vel mihi, vel principi, vel supa | riis totum solius abbatis erit. Nec quisquam hominum claustri per aliquem suorum complicum sive alienum quempiam citari debet ad meam vel principis vel aliorum quorumcumque iudicum presenciam, nisi forte sibi querelanti per | iudices abbatis fuerit iustitia denegata; neque sic respondere tenebuntur, nisi per meam aut principis litteram evocatus, suo tamen iure, in quo residet, responsurus, solucione culparum et penarum ad abbatem plenarie | pertinente.

[hanys_hans]

Curie quoque claustri quotquot fuerint cum omnibus pertinenciis ipsarum et famulis, omni suprascripta fruantur et gandeant libertate. Iam vero subnectitur hic possessionis descripcio: Lubens et attinencie | eius et termini circa Odram et ultra, transitus fluvii eiusdem cum naulo circa Lubens cum silvis, agris, pratis, pascuis, aquis, piscacionibus, venacionibus, castoribus et mellificiis atque molendinis, | cum utilitate, que nunc est super terram in omnibus prediis claustri et que sub terra esse poterit in futurum, nulli de his omnibus debendo aliquam portionem. Item ecclesia sancti Johannis Ewangeliste, forum cum omni utilitate et circuicione cum | omnibus in ea sitis, transitus fluvii cum naulo circa Kozam et via publica que dacit in Chomezam et Nouum Forum. Bogunoue cum sua circuicione et omnibus in ea sitis, Dobro | gostendorf cum sua circuicione et omnibus in ea sitis, capella sancti Nycholai ante Wratizlaue et eius attinencie cum taberna Nabitim et Stepin; Wilksino et Bresna Godekendorf, villa Mar | tini cum suis circuicionibus et omnibus, que sunt in eis; Craieuo cum suo circumequitatu atque sitis in eo; ecclesia sancti Petri in Wratizlaue et attinencie eius; nam Bezelinus comes tradidit ecclesie duos | boves et equum et villam iuxta Brozte ex toto cum agris; Micora quoque tradidit Sorauin cum agris et equabus XXV et bubus VI, ac tribus vaccis, cum taberna et ponte iuxta Vidaue; tradidit eciam quod habuit in Olbino pomerium et curiam, pratum, agros et de lacu nonum piscem et redditum carnificii de trecentis denariis. Ecclesia beati Stephani in Bythom et attinencie eius sunt tres ville, quarum | una circuicione signata est altera vocatur Verbenice, tercia Vbrezte, et reddicio nona de omni usu ad urbem pertinente. Insuper ego et episcopus Wratizlauie Zirizlaus dotavimus eeclesiam in de | dicacione ipsius decimis omnibus de novis villis, que nunc sunt in potestate Legnicensi, et de illis, que deinceps in ea in omni successu temporum construentur, tam in montibus quam in planis. Donacionis autem horum | omnium ac confirmacionis festes sunt: Mesiko patruus meus dux maximus et principes cum episcopis et dero ac omni populo tocius Polonie. Et alia manu: ego Bolezlaus filius huius Bolezlai funda | toris interfui et assensi, ego Jarozlaus alter filius, ego Mesico frater eiusdem. Bolezlai dux de Ratibor et ego Cunradus alter frater dux de Glogov, ego eciam Zuinezlaus, ego Nadscivi, | ego Streso, ego Janus, ego Petrek, ego Obezlaus, ego Domazlaus, ego Bertolfus, ego Bolenews et ego Jeronimus cancellarius recognovimus. Hec atem confirmacio et conscripcio | ac sigillacio facta est super castrum Grodez anno ab incarnacione domini nostri Ihesu Christi M°C°LXXV, in festo beatorum apostolorum Phylippi et Iacobi, indictione octava. Tunc quoque | addita est villa Bogudani amen. Anno primo ordinacionis Florencij abbatis Lubensis.

(Falsyfikat z lat 1300-1330)
B. Rzekomy oryg. pergaminowy dobrze zachowany. Szerokość 48 cm, wysokość 41,5 cm, zakładka 4 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 91, nr 2.
Reprodukcja: a. Büsching J. G. G., UB. tabl. II nr 2 (częściowa): - druk: b. tamże nr 2, według B: c. Kod. dypl. wkopol. I. nr 21, według b; - regest: d. Regesten nr 47; e. Budkowa, Repertorium nr 76.
Literatura: por. literatura do nru 55 i 112, zwłaszcza Górka O., Najstarsza tradycja 5, 226.
Dokument powszechnie uznany za falsyfikat, co potwierdza analiza pisma. Wydawca kodeksu wielkopolskiego pomieszał go z autentykiem grodzieckim (wyżej nr 55). Brak dokumentu w najstarszym kopiarzu klasztornym świadczyć może o czasie jego powstania, tj. nie przed r. 1253. Dyktat dokumentu oparł się prawie w całości na dyktacie falsyfikatu poprzedniego (wyżej nr 112). Dodane jedynie zostały wzmianki o naulum przy przeprawie lubiąskiej i o drodze publicznej prowadzącej z Chomiąży do Środy, co oczywiście było celem fałszerstwa. Nadto w dokumentach spotykamy zwroty figurujące tylko w falsyfikacie z r. 1175 oraz wyrażenia wspólne nrowi 55 i 112.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Grodziec, 1 maja 1175.

Bolesław Wysoki książę śląski, sprowadziwszy cystersów z klasztoru w Pforcie nad Salą i umieściwszy ich w miejscowości Lubiąż nad Odrą na miejscu dawnego grodu, gdzie pierwotnie osadzeni byli benedyktyni, nadaje wszelkim narodowościom, które klasztor miałby zamiar osadzić w swych dobrach, szerokie przywileje, potwierdza wyliczone imiennie posiadłości (dodaje zwolnienie od powinności na rzecz urzędników książęcych) oraz nadaje wspólnie z biskupem Żyrosławem dziesięciny z kasztelanii legnickiej.

|| In nomine sancte et individue trinitatis ||. Ego Boleslaus dux Zlesie filius primogenitus illustris quondam principis Wladyzlai maximi ducis Zlesie incliteque domine Adelheydis filie imperatoris Heynrici quarti universis Christi fidelibus tam futuris quam presentibus salutem et prosperitatem vite presentis et future. Quandoquidem velocitate dierum nostrarum transituri | sumus, quemadmodum fugere solet umbra vel evanescere fumus, consultissimum constat anime salvande providere, cuius vitam scimus in eternum permanere. Igitur pro dileccione domini nostri Jesu Christi liberatoris animarum nostrarum et pro veneracione sancte genitricis eius perpetue virginis Marie ac pro interventu sancti Johannis Baptiste et sancti Jacobi apostoli omniumque sanctorum dei, annuente nec non et rogante domino Walthero | episcopo Wratislauiensi et eius capitulo, monachos adductos de Portensi cenobio, quod est in Theutonia super Salam fluvium collocatum in loco, qui dicitur Lubens et est in antiqui castri sinu super flumi | nis Odre fluenta, ubi prius monachi nigri ordinis resederant, ut ibi in unitate et communione sancte catholice ecclesie sancti Benedicti regulam atque Cysterciensis ordinis instituta teneant in remedium anime | mee ac pro animabus progenitorum affinumque meorum, anno ab incarnacione domini millesimo centesimo quinquagesimo. Quapropter omnes attinencias cenobii Lubensis tam veteres quam novas in mea defensione | comprehendo et successoribus meis per omne tempus huius seculi tuendas, fovendas et defendendas sub interminacione ultimi magnique iudicii dei pro solo divine renumeracionis intuitu recommendo. Si qua ergo spiritualis persona secularisve potestas, vel quisquam de supariis vel aliis bonis hominibus bona aliqua huic Lubensi cenobio iusta donacione, vel devota oblacione seu rata cambicione aut vendicione | contulerit, inconcussa et illibata ei semper permaneant secundum apostolica privilegia, que data sunt Cysterciensi ordini, in quibus ei confirmatur integritas decimarum de terris suis et hominibus, pecudibuset iumentis. | Et quia quod deo dicatum est non nisi divinis legibus subiacere debet, idcirco quicumque homines cuiuscumque condicionis vel gentis possessiones huius cenobii coluerint vel super eos habitaverint per abbatem in eis collocati | sive Poloni sint sive Theotonici vel Gallici, cuiuscumque eciam iuris, ab omni iure Polonico sine excepcione aliqua et ab omnibus serviciis, solucionibus et exaccionibus, araturis ac vectigalibus cuicumque debeantur | sive principi sive castellano vel supariis aliis, sint in perpetuum liberi et exempti, nec cogantur cuiquam alteri nisi abbati et suis fratribus aliquid solvere, ducere, arare vel servicium aliquod facere aut exhibere. Porro omnes | possessiones eorum, que nunc sunt et in futurum erunt, tam in prediis, quam in hominibus, abbatis et monachorum solummodo erunt atque dicentur, quia michi eos assumpsi non pro terreno servicio nec pro agricolis meis vel structori | bus, sed pro sacerdotibus et litteratis divinorum officiorum celebratoribus celestiumque contemplatoribus et oratoribus meis ad deum ac pro parentum meorum et sequacium filiorum meorum. Omnes insuper homines in | bonis claustri commorantes cuiuscumque sint gentis vel condicionis tam posteri quam presentes nulla castra vel municiones mihi tenebuntur vel cuiuscumque successorum meorum construere neque ad expediciones aliquas extra terram | ire, neque ad hec subvenciones aliquas ministrare in vecturis, pecunia, pecoribus aut annonis sive coloni sint seu iudices vel sculteti, sed medio tempore ad servicium abbatis et claustri stabunt omnes in propriis expensis quidquid ipsis preceptum fuerit laborando. Si vero contigerit hostilem exercitum terram velle ingredi, tunc coloni abbatis de villis pedites, sculteti equites, ad communem terre defensionem procedere tenebuntur. Iudicium nichilominus de omni causa tam capitis quam manus totaliter abbati et monasterio do, ut ipse per indices suos tam Theutonicos quam Polonos omni querulanti iusticiam faciat in quolibet iure tam suis hominibus quam alienis, et quidquid solucionis inde evenerit tam pro culpis quam pro penis, abbatis et suorum totum erit.

[hanys_hans]

Si vero aliqua causa tam difficilis fuerit vel | alicuius protervia seu potencia exegent, quod debito modo per indices abbatis determinari non possit, tunc ad curiam meam vel prinpis, qui pro tempore fuerit, causa deferatur in proximo castro non nisi coram me | vel principe terre iudicanda et eo iure; quo is, qui inpetitur, residebit, sive sit Theotonicus aut Polonus cuiuscumque gentis seu condicionis, ita dumtaxat, quod quidquid pecunie vel rerum | de quocumque homine claustri pro culparum vel penarum cedere debuerit redempcione iudici vel mihi, seu principi vel supariis, nichil dabunt, sed totum solius abbatis et monasterii Lubensis erit. | Nec quisquam hominum claustri per aliquem suorum complicum sive alienum quempiam citari debet ad meam vel principis, vel aliorum quorumcumque iudicam presenciam, nisi forte sibi querulanti per iudices abbatis fuerit iusticia | denegata, neque sic respondere tenebitur, nisi per meam aut principis litteram evocatus suo tamen iure, in quo residet, responsurus, solucione penarum pro culpis ad abbatem plenarie pertinente. Curie quoque claustri | quotquot fuerint cum omnibus pertinenciis ipsarum et famulis omni suprascripta gaudeant libertate, quia omne ius et dominium ad me et ad successores meos pertinens ipsi abbati et cenobio Lubensi do atque trado. | Verum ne sanctum canibus dari videatur, absolvo cenobium Lubense et omnes curias et possessiones eius, que subnectuntur, ab omni conservacione equorum, canum, falconum, aucupum, venatorum, ne res deo date | usu nephario consumentur, sed tantummodo in sacerdotum et clericorum usus ministrentur, qui cottidie in cenobio deo servire debent pro mea meorumque salute exorantes. Iam vero subnectitur hic possessionis | descripcio. Lubens forum et attinencie eius et termini circa Odram et ultra transitus fluvii eiusdem cum naulo suo, cum silvis, pratis, agris, pascuis, aquis, piscacionibus, venacionibus, castoribus et | mellificiis atque molendinis, cum omni utilitate, que nunc est super terram in omnibus prediis claustri et que sub terra esse poterit in futurum, nulli de hiis omnibus debendo aliquam porcionem. Item ecclesia sancti | Johannis Ewangeliste, transitus Odre circa Koze cum naulo suo et via publica, que ducit in Chomezam et Novum Forum; Bogunow cum sua circuicione et omnibus in ea sitis. Dobrogostendorf cum sua circuicione | et omnibus in ea sitis; capella sancti Nycholai ante Wratizlaue et eius attinencie cum taberna in Nabitin et Stepin; Wylksino et Bresna; Godkendorf, villa Martini cum suis circuicionibus et que sunt in eis; Cra | yewo; ecclesia sancti Petri in Wroczlaue et attinencie eius, nam Bezelinus comes tradidit ecclesie duos boves et equum [e] et villam iuxta Brozecz ex toto cum agris; Mychora quoque tradidit Sorawyn; cum | agris et equabus XXV et sex bubus ac tribus vaccis cum taberna et ponte iuxta Wydaue, tradidit eciam quod habuit pomerium in Olbino et curiam, pratum, agros et de lacu nonum piscem et redditum car | nificii de trecentis denariis. Ecclesia sancti Stephani in Bythom et attinencie eius tres ville, quarum una circuicione signata est, altera vocatur Werbenicze, tercia Ubrezcze et reddicio nona de omni usu ad | urbem pertinente. Insuper ego et episcopus Wroczislauie Zyrislaus dotavimus ecclesiam in dedicacione ipsius decimis omnibus de novis villis, que sunt in potestate Legnicensi et de illis, que deinceps in ea in omni successu | temporum construentur, tam in montibus, quam in planis. Donacionis autem horum omnium ac confirmacionis testes sunt: Mescho patruus meus dux maximus et principes cum episcopis et clero ac omni populo tocius Po | lonie. Et alia manu: ego Boleslaus filius huius Boleslai fundatoris interfui et assensi; ego Jaroslaus alter filius; ego Mescho frater eiusdem Boleslai dux de Raczybor et ego Conradus alter frater dux de Glogou; ego eciam Zuineslaus, ego Nadsciw, ego Streso, ego Janus, ego Petrek, ego Obeslaus, ego Domaslaus, ego Bertolfus, ego Bolenenus et ego Jeronimus cancellarius recognovimus. Hec autem confirmacio et conscripcio ac sigillacio facta est super castrum Grothecz anno ab incarnacione domini nostri Ihesu Christi millesimo centesimo septuagesimo | quinto in festo beatorum apostolorum Phylippi et Jacobi, indiccione VIII; tunc quoque addita est villa Bogdani, amen. Anno primo ordinacionis Florencij abbatis Lubensis.

(Falsyfikat z czasów po r. 1350).
B. Rzekomy oryg. pergaminowy, dobrze zachowany. Wymiary: szerokość 56,5 cm, wysokość 44,5 cm, zakładka 4 cm. Atrament brązowy. Wrocław, Archiwum Państwowe, sygn. rep. 91, nr 3.
C. Kopia XV w., tamże, sygn. rep. 175 D 207, fol. 1-3, według B; D. Kopia z początku XVII w., tamże, sygn. rep. 135 D 390a, fol. 1 nn., według B; Kopia z drugiej połowy XVII w., tamże, sygn. rep. 135 D 205, fol. 39 nn., według B; F. Kopia z r. 1713, tamże, sygn. rep. 135 D 212c, pag. 8 nn., według B.
Druk: a. Büsching G. G., UB nr (warianty), według B; - regest: b. Regesten nr 47 (wzmianka); c. Budkowa, Repertorium nr 77.
Falsyfikat ten najpóźniejszy ze wszystkich, co wynika z pisma późniejszego od nru 113 (ogólnie w. XIV); celem jego było dodanie zwolnień od poszczególnych ciężarów prawa książęcego. Opuszczenie wzmianek o ujazdach w Krajewie i Dobrogostowie można tłumaczyć tym, iż w tym czasie na ich miejscu istniały już niezależne, osobne wsie. Dyktat dokumentu oparty jest na obu poprzednich, przy czym niekiedy poszczególne zwroty uległy skróceniu, względnie poszczególne wyrazy zostaly opuszczone, np. brak w tytulaturze et Cracovie, opuszczono wyrazy: omnium, salva. Autor obecnego falsyfikatu wziął nadto z falsyfikatu drugiego (nr 113) wzmianki o przeprawach, których brak w najwcześniejszym falsyfikacie. Własnym dodatkiem autora, a więc celem fałszerstwa, jest zwolnienie poddanych klasztornych od szeregu powinności na rzecz urzędników książęcych.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1175.

Sobiesław II książę czeski nadaje opatowi klasztoru w Plasach, Meinerowi, pewne posiadłości.

...Ego Zobezlaus gratia dei dux Boemie ... abbati in Plaz videlicet Meynero ... dedi circuitum ... cum testimonio omnium eorum: ... Riuinus prefectus de Cladesc et frater eius Pelegrinus ... Acta sunt hec anno incarnationis domini MCLXXV, indictione octava. Data per manum domni Geruasii cancellarii et prepositi Wisegradensis.

A. Oryg. pergaminowy, Wiedeń Nadworne Archiwum Państwowe.
Druk: a. Dobner G., Monum. histor. Bohemiae, Pragae 1779, IV. 224, nr. 38, według A; b. Boczek A., Cod. dipl. Moraviae I. nr 315, według A; c. Friedrich G., Cod. dipl. Bohemiae I. nr 278, według A; - regest: d. Erben C. J., Regesta Bohemiae I. nr 352; e. Scheinpflug B., Materialien z. einer Gesch. v. Plass, (Mttlg. f. Gesch. d. Deut. in Böhmen 1874, XII. 58, nr 3).
Literatura: 1. Hruby V., Studie k ceske diplomatice 144 nn.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

luty 1177.

Sobiesław II książę czeski nadaje klasztorowi w Kladrubach pewne posiadłości i
zwalnia jego poddanych od niektórych ciężarów prawa książęcego.

... Ego Sobezlaus Boemorum dux ... do ecclesie sancte Marie in Claderub
circuitum ... possidendum in perpetuum ... presentibus ... Riwino castellano de
Cladescho et fratre eius Peregrino. ... Anno domini millesimo CLXXVII,
indictione X, epacta VII, concurrente III, mense februario. Datum per manum
domini Geruasii cancellarii et prepositi Wissegradensis ecclesie feliciter.

A. Oryg. pergaminowy, Wiedeń Nadworne Archiwum Państwowe.
B. Oryg. pergaminowy (druga ekspedycja), Praga Biblioteka Uniwersytecka.
Reprodukcja: a. Friedrich G., Acta regum Boh. phototypice expressa tabl. 6,
według A; - druk: b. Dobner G; Annales Hageciani VI. 511 (fragment), według B;
c. Boczek A; Cod. dipl. Moraviae I. nr 321, według A; d. Friedrich G., Cod.
dipl. Bohemiae I. nr 279, według AB; - regest: e. Erben C. J., Regesta Bohemiae
I. nr 354; f. Regesten nr 47 b.
Literatura: 1. Hruby V., Studie k ceske diplomatice 86 nn.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

12 marca 1177.

Fryderyk biskup praski zamienia z rycerzem Przybysławem niektóre wsie.

Ego Fridericus ... Pragensis ecclesie humillis minister ... circuitum iuxta
Rokican deservivi, sed quidam miles ... Pribizlaus ... suum esse dicebat ...
villam ecclesie Lazi nomine hereditario iure ei possidendam contuli ... Actum
est autem hoc anno dominice incarnationis millesimo centesimo LXXVII, indictione
X, epacta XVIII, concurrente V, temporibus gloriosissimi et Serenissimi ducis
Boemorum Sobezlai, anno ducatus sui IIII°, idus martii IIII° ... Nomina autem
testium ... hec sunt ... Vitco castellanus de Kladsco.

A. Oryg. pergaminowy, Praga Archiwum Kapitulne.
Reprodukcja: a. Friedrich G., Monum. palaeogr. Bohemiae et Moraviae, Praha 1904,
tabl. 8; - druk: b. Boczek A., Cod. dipl. Moraviae I. nr 322 (fragment), według
A; c. Friedrich G., Cod. dipl. Bohemiae I. nr 280, według, A; - regest: d.
Dobner G., Annales Hageciani VI. 512; e. Erben C. J., Regesta Bohemiae I. nr
358; f. Regesten nr 47 c.
Literatura: 1. Novotny V., Ceske dejiny 11. cz. 2, 1045.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1177, kwiecień 26, Gniezno (Gnezen).

VI Kal. Maii

Mieszko ks. Polski zatwierdza kl. lubiąskiemu zamianę wsi Bogunów (8ogunovo) i
Zwrócona (Dobrogoztovo) na Słup (Slup).

Or. łac., perg. 317 x 276 + 16.
Na źółto-zielonych sznurach pieczęć sygnetowa Mieszka Starego.
Wr., Rep. 91 nr 5.
KDW, I, nr 22, KDŚl., I, nr 59, SUb, I, nr 49.

Uniwersytet Wrocławski, Archiwum Państwowe we Wrocławiu. Katalog dokumentów
przechowywanych w Archiwach Państwowych Dolnego Śląska, t. I (do 1300 r.).
Opracował Roman Stelmach. Wrocław 1991.

[hanys_hans]

Gniezno, 26 kwietnia 1177.

Mieszko Stary książę całej Polski na prośbę Florentego opata klasztoru
lubiąskiego zatwierdza zamianę dokonaną za zgodą księcia śląskiego i adwokata
klasztoru, Bolesława Wysokiego, wsi Bogunów i Zwrócona, na wieś Słup własność
Konrada i Mojka, braci Stojgniewa.

|| In nomine sancte et individue trinitatis. || Misico divina favente clementia
dux tocius Polonie Florentio abbati Lubensis monasterii et universis fratribus |
ibidem deo regulariter famulantibus intimam dilectionem et omne bonum.
Retributionis divine respectu iusta religiosorum peticio compleri debet
prosequente pio devoti | onis effectu. Quapropter dilecte nobis pater Florena
rogatu tuo et conventus tui confirmamus coram principibus terre nostre tam
spiritualibus quam secularibus | concambium, quod fecisti consensu fratrum
tuorum et advocati abbatię tue Bolezlawj Zlesie ducis, cum Conrado et Moyco
Stoygnewi fratribus, ut neque ab alte | ra, neque ab utraque parte unquam solvi
possit, unde stabilitatis fides ab utraque parte data est. Maneant itaque
Conrado et Moyco sub stabili et integra | inperpetuum possessione due ville
Bogunowo et Dobrogoztowo cum circuitionibus suis et omnibus attinentiis, que
date sunt illis in ista cambitione. Mane | at abbati et fratribus sub stabili et
integra in perpetuum possessione locus, qui vocatur Zlup cum circuitione sua et
omnibus attinentiis, quia datus est illis in is | ta cambitione. Si qua vero
spiritualis persona, secularisve potestas, cambitionem istam temptaverit
evacuare, vel bona, de quibus cambitio facta est in utralibet | parte occupare,
tenere, minuere, septuaginta marcas argenti purissimi componat, quarum duas
partes nobis in fisco persolvat, unam illis, quorum temerata fue | rit
possessio, ita tamen, ut restituantur pristinis possessoribus quecumque pervasa
fuerint a direptoribus. Porro ad conplendam pleniorem corrobora | tionem
presentis privilegii signavimus manu nostra hanc paginulam per inpressionem
ducalis anuli. Sequitur descriptio testium, qui pre | sentes interfuerunt
statuti istius confirmationi: Bolezlaus dux, Kazemirus dux, Misico iunior dux,
Lizstek dux, hii duces Polono | rum; Bogezlaus dux Pomeranie, Zisdek
archiepiscopus Knizenensis, Lupus Mazowensis episcopus, Cirolaus episcopus
Wrelawensis, Lodimirus, Sira, | Habraham, Iawor, Stomir, Stephanus, Pribezlaus,
Adelbertus, Iaxon], Vizlau, Mars, Bozota, Obezlau, Baram, Bars Pomeranus | et
alii multi, qui interfuerunt colloquio Knizenensi. Data anno ab incarnatione
domini M°C°LXX°VIJ°, indictione X, VI° kalendas maij in metropoli Knizen.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany bez śladów składania pergaminu. Wymiary:
szerokość 31,7 cm, wysokość 27,6 cm, nadto zakładka 1,6 cm. W wierszu 10 od góry
od wyrazu Porro następuje zmiana atramentu na ciemniejszy. Wrocław Archiwum
Państwowe, sygn. rep. 91, nr 5.
B. Kopia sprzed r. 1252, najstarszy kopiarz klasztorny, Tamże, sygn. rep. 135, D
203, fol. 31v - 32, według A; C. Kopia XIV w., Tamże, sygn. rep. 135, D 204,
fol. 211, według B; D. Kopia XV w., Tamże, sygn. rep. 135, D 207, fol. 116,
według A; E. Kopia z r. 1713, Tamże, sygn. rep. 135, D 213, pag: 1, według A.
Reprodukcja: a. Kętrzyński W., Studia tabl. 10 (częściowa); b. Meinardus O., D.
Neumarkter Rechtsbuch tabl. 2; c. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl.
12; d. Polska jej dzieje i kultura I. 113; e. Krupicka H., D. Leubuser
Stiftungsurkude v. J. 1175, 71 (częściowa); - druk: f. Büsching J. G. G., UB nr
5, według A; g. Mosbach A., Wiadomości do dziejów Polski, Ostrów 1860, 1, według
A; h. Kod. dypl. wkopol. I. nr 22, według A; i. Piekosiński Fr., Mon. med. aevi
dipl. nr 38, według A; j. Kochanowski J. K., Cod. dipl. Masoviae nr 107, według
c; - regest: k. Regesten nr 48; l. Klempin R., Pommersches UB I. nr 73; m.
Smolka St., Mieszko Stary 475, nr 37; n. Budkowa, Repertorium nr 87.
Literatura: 1. Cod. dipl. Siles. XIV. 77, przyp. 384; 2. Kętrzyński W., Studia
216; 3. Krzyżanowski St., Początki dyplomatyki 78; 4. Schulte L., D. Anfänge d.
deut. Kolonisation in Schles., (Silesiaca, Festschr. f. C. Grünhagen 80),
Wrocław 1898; 5. Łodyński M; Udział książąt śląskich w zamachu z r. 1177,
(Kwart. Histor. 1908, XXII. 16); 6. Górka O., Studia 137, 154; 7. Seidel V., D.
Beginn d. deut. Besiedlung Schlesiens 139; 8. Maleczyński K., Wpływy obce 20; 9.
Schilling F., Ursprung d. Deutschtums 81; 10. Moepert A., D. Leubuser
Stiftungsurkunde 49.
Jeden Schulte V. (4, str. 80) wątpi w autentyczność dokumentu. Reszta badaczy
bez zastrzeżeń ją przyjmuje.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1177 April 26, in metropoli Knizen

In nomine sancte et individue Trinitatis. Misico divina favente clemencia dux
tocius Polonie, Florentio abbati Lubensis monasterii et universis fratribus
ibidem Deo regulariter famulantibus intimam dilectionem et omne bonum.
Retributionis divine respectu, iusta religiosorum peticio compleri debet
prosequente pio devotionis effectu. Quapropter dilecte nobis pater Florenti,
rogatu tuo et conventus tui confirmamus coram principibus terre nostre, tam
spiritualibus quam secularibus, concambium quod fecisti consensu fratrum tuorum
et advocati abbatie tue Bolezlawi, Zlesie ducis, cum Conrado et Moyco Stoygnewi
fratribus, ut neque ab alters neque ab utraque parte unquam solvi possit; unde
stabilitatis fides ab utraque parte data est. Maneant itaque Conrado et Moyco
sub stabili et integra in perpetuum possessione due ville, Bogunowo et
Dobrogoztowo, cum circuitionibus suis et omnibus attinentiis que date sunt illis
in ista cambitione. Maneat abbati et fratribus sub stabili et integra in
perpetuum possessione locus qui vocatur Zlup cum circuitione sua et omnibus
attinentiis, quia datus est illis in ista cambitione. Si qua vero spiritualis
persona secularisve potestas cambitionem istam temptaverit evacuare, vel bona de
quibus cambitio facta est in utralibet parte occupare, tenere, minuere,
septuaginta marcas argenti purissimi componat, quarum duas partes nobis in fisco
persolvat, unam illis quorum temerata fuerit possessio: ita tamen, ut
restituantur pristinis possessoribus quecunque pervasa fuerint a direptoribus.
Porro ad complendam pleniorem corroborationem presentis privilegii, signavimus
manu nostra hanc paginulam per impressionem ducalis anuli. Sequitur descriptio
testium qui presentes interfuerunt statuti istius confirmationi: Bolezlaus dux,
Kazemirus dux, Misico iunior dux, Lizstek dux hii duces Polonorum. Bogezlaus dux
Pomeranie, Zisdek archiepiscopus Knizenensis, Lupus Mazowensis episcopus,
Cirolaus episcopus Wrelawensis; Lodimirus, Sira, Habraham, Javor, Stomir,
Stephanus, Pribezlaus, Adelbertus, Iaxon, Vizlav, Mars, Bozota, Obezlav, Baram,
Bars, Pomeranus, et alii multi qui interfuerunt colloquio Knizenensi. Data anno
ab Incarnatione Domini M.C.LXX.VII. Indictione X, VI Kalendas Maii, in metropoli
Knizen.

Pergam. orygin. Na niciach jedwabn. czerwon. zielon. żółt. przywieszona pieczęć
Mieszka księcia (pieczęć III) jest odciskiem starożytnego intaglio oprawionego w
pierścień.
Wrocław. Königl. Staats. Arch. Leubus 5.

Codex Diplomaticus Majoris Polonia. Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski obejmujący
dokumenta tak już drukowane, jak dotąd nie ogłoszone, sięgające do roku 1400.
Wydany staraniem Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego. Tom I. zawiera numera
1 - 616 lata 984 - 1287. Poznań 1877. Nakładem Biblioteki Kórnickiej. Drukiem J.
I. Kraszewskiego (Dr. W. Łebiński).

[hanys_hans]

Legnica, 29 września 1178.

Bolesław książę śląski, sprowadziwszy cystersów z klasztoru w Pforcie nad Salą i
umieściwszy ich w miejscowości Lubiąż nad Odrą na miejscu dawnego grodu, gdzie
pierwotnie osadzeni byli benedyktyni, nadaje wszelkim narodowościom, które
klasztor miałby zamiar osadzić w swych dobrach, szerokie przywileje, wymienia z
nazwy miejscowości klasztorne, określa swobody mieszkańców Lubiąża, wylicza jako
własność klasztoru wieś Ujazd i nadaje wszystkim dobrom klasztornym pełny
immunitet sądowy i ekonomiczny.

|| In nomine sancte et individue trinitatis ||. Ego Boleslaus dux Zlesie filius
primogenitus illustris quondam principis Wladislai maximi ducis Zlesie inclite |
que domine Adelheydis filie imperatoris Heynrici quarti universis Christi
fidelibus tam futuris quam presentibus salutem ac prosperitatem vite presentis
pariter et future. Quandoquidem velocitate dierum | nostrorum transituri sumus
quemadmodum fugere solet ambra et evanescere fumus, consultissimum constat anime
salvande providere, cuius vitam scimus in eternum permanere. Igitur pro
dilectione domini nostri Jesu Christi liberatoris animarum nostrarum et pro
veneratione sancte genitricis eius perpetue virginis Marie ac pro interventu
sancti Johannis Baptiste et sancti Iacobi apostoli omniumque sanctorum dei,
annuente nec non rogan | te domino Walthero episcopo Wratislauiensi et eius
capitulo, monachos adductos de Portensi | cenobio, quod est in Theutonia super
Salam fluvium collocatum, in loco qui dicitur Lubens et est in antiqui castri
sinu super | fluminis Odre fluenta, ubi prius pauci monachi nigri ordinis
resederant, ut ibi in unitate et communione sancte catholice ecclesie sancti
Benedicti regulam atque Cysterciensis ordinis instituta teneant, | in remedium
anime mee ac pro animabus progenitorum affiniumque meorum, anno ab incarnacione
domini millesimo centesimo quinquagesimo. Quapropter omnes attinencias cenobii
Lubensis tam | veteres quam novas in mea defensione comprehendo et successoribus
meis per omne tempus huius seculi tuendas, fovendas et defendendas sub
interminacione ultimi magnique iudicii dei pro solo divine | renumeracionis
intuitu recommendo. Si qua ergo spiritualis persona secularisve potestas vel
quisquam de supariis vel aliis bonis hominibus bona aliqua huic Lubensi cenobio
iusta donacione vel | devota oblacione, seu rata cambicione aut vendicione
contulerit, inconcussa et illibata ei semper permaneat secundum apostolica
privilegia, que data sunt Cysterciensi ordini, in quibus ei confirmatur integri
| tas decimarum de terris suis et hominibus, pecudibus et iumentis. Et quia,
quod deo dicatum est non nisi divinis legibus subiacere debet, idcirco quicumque
homines cuiuscumque condicionis vel gentis pos | sessiones huius cenobii
coluerint vel super eas inhabitaverint, per abbatem in eis collocati, sive
Poloni sint sive Theotonici, vel Gallici, cuiuscumque eciam iuris, ab omni iure
Polonico sine ex | cepcione aliqua et ab omnibus serviciis, solucionibus
pecuniariis, exaccionibus, araturis ac vectigalibus cuicumque debeantur sive
principi sive castellano, vel supariis aliis, sint in perpetuum liberi | et
exempti, nec cogantur cuiquam alteri nisi abbati et suis fratribus aliquid
solvere, dare, ducere, arare, vel servicium aliquod facere aut exhibere. | Porro
omnes possessiones eorum, que nunc sunt et in futurum erunt | tam in prediis
quam in hominibus, abbatis et monachorum solummodo erunt atque dicentur, quia
michi eos assumpsi non pro terreno servicio nec pro agricolis meis vel
structoribus, sed pro sacerdotibus et litteratis | divinorum officiorum
celebratoribus, celestium contemplatoribus et oratoribus meis ad deum ac
parentum meorum et sequacium filiorum meorum. | Omnes insuper homines in bonis
claustri commorantes cuiuscumque | sint gentis vel condicionis, tam posteri quam
presentes nulla castra vel municiones mihi tenebuntur vel cuiquam successorum
meorum construere neque ad expediciones aliquas extra terram ire, neque ad hec
subvenciones | aliquas ministrare in vecturis, pecunia, pecoribus aut annonis,
sive coloni sint seu iudices vel sculteti, sed medio tempore ad servicium
abbatis et claustri stabunt omnes in propriis expensis, quidquid ipsis precep |
tum fuerit laborando. Si vero contigerit hostilem exercitum terram velle
ingredi, tunc coloni abbatis de villis pedites, sculteti equites ad communem
terre defensionem procederetenebuntur. Iudicium | nichilominus de omni causa tam
capitis quam manus totaliter abbati et monasterio do, ut ipse per iudices suos
tam Theutunicos quam Polonos omni querulanti iusticiam faciat in quolibet iure,
tam | suis hominibus quam alienis, et quidquid solucionis inde evenerit tam pro
culpis quam pro penis, hoc abbatis et suorum iudicum totum erit. Curie quoque
claustri quotquot fuerint cum omnibus pertinenciis ipsarum et | famulis omni
suprascripta gaudeant libertate, quia omne ius et dominium ad me et ad
succesores meos pertinens ipsi abbati et cenobio Lubensi do, trado ac resigno.
Verum ne sanctum canibus | dari videatur, absolvo cenobium Lubens et omnes
curias, villas et possessiones eius, que subnectuntur, ab omni conservacione
equorum, canum, falconum, aucupum, venatorum, ne | res deo date usu nephario
consumantur, sed tantummodo in sacerdotum et clericorum usus ministrentur, qui
cottidie in cenobio deo servire debent pro mea meorumque salute exorantes. Iam |
vero subnectitur hic possessiouum ac hereditatum descripcio. Cum iure patronatus
ecclesie forum Lubens et omnes attinencie eius cum omni utilitate et plenaria
libertate, in quo panum, carnium taber | nas, quotquot eis utilia videbuntur
macella possunt collocare mercandi, vendendi secundum quod Nouiforenses utuntur
omnimoda frui debent libertate et idem forum Lubens iure Teutonico plenam ipsis
quando vo | luerint locandi presto facultatem. Item fluvium Odre et termini
circa Odram cum utroque littore et ultra transitus fluvii eiusdem cum naulo suo,
cum silvis, pratis, agris, pascuis, aquis, piscacionibus, vena | cionibus,
castoribus et mellificiis atque molendinis cum omni iure meo ducali, cum omni
dominio, cum omni libertate, cum omni utilitate que nunc est super terram in
omnibus bonis et prediis claustri et que sub terra | esse poterit in futurum,
nulli de hiis omnibus debendo aliquam porcionem.

[hanys_hans]

Item duas villas meas Moyges maiorem et minorem cum iure patronatus ecclesie
et cum omni iure meo ducali, cum omni dominio, cum omni | libertate, cum omni
iudicio, utilitate et fructu super terram et in terra cuiuscumque minere, cum
exaccionibus, censibus ac omnibus pertinenciis secundum quod in metis et
greniciis suis ab antiquo fuerunt et sunt distincte, abbati Lu | bensi et
conventui suo trado, confero et resigno. Item transitus Odre circa Kose cum
naulo suo et via publica, que ducit in Chomezam et ulterius in Novum Forum. Item
Bogunow, Dobrogostendorf, Godekendorph, Mertinsdorph, Wilksin et Bresina cum
omnibus suis circuicionibus et attinenciis secundum quod in metis et greniciis
suis limitate sunt et distincte, cum agris cultis et incultis, pratis, pascuis,
paludibus, | silvis, mericis, lignis, rubetis, mellificiis, aquis, aqueductibus,
rivulis, molendinis, cum censibus et proventibus, cum omni iure meo ducali, cum
omni dominio, cum omni libertate, cum omni utilitate, | cum omni iudicio manus
et capitis abbati et conventui Lubensi trado, confero et resigno ita, ut ammodo
nullus iudicum vel supariorum meorum vel posterorum meorum nichil iuris seu
iudicii nec | mandati habebunt, nec habere debent in omnibus villis,
hereditatibus, possessionibus, bonis predictis, que nunc habent vel in futurum a
meis successoribus seu aliis Christi fidelibus habere poterunt. Sed | omnia
iura, iudicia ex quibuscumque causis wlnerum et mortis ad abbatem et iudices
monasterii pacifice perpetue debent pertinere, iudicibus meis et omnium
posterorum meorum irrequisitis | nichil michi nec omnibus posteris meis quidquam
iuris, iudicii, dominii seu precepti penitus reservando in dictorum monachorum
prediis atque bonis. Et hec omnia et singula | successoribus meis integra et
illibata semper in omne seculum fovenda et conservanda super eorum animas
recommendo. Verum ne quis in posterum hec infringere ausu temerario presumat |
et ne quis res vel possessiones prefati monasterii quolibet modo, vi vel fraude,
diminuat, sigilli mei ea communivi inpressione et appensione ad presentem
paginam, adhibitis ydo | neis testibus, quorum nomina sunt hec: Boleslaus et
Jaroslaus duces filii mei et Boleslaus dux de Ratibor et Conradus frater eius
dux de Glogou, Zuineslaus, Janus O | beslaus dapifer et Jeronimus cancellarius
meus, qui presencia habuit in commisso, Johannes et Theodericus capellani mei,
Stephanus castellanus de Legenitz, Fredericus castellanus | de Sagan et alii
quam plures nobiles viri, clerici et laici. Acta sunt hec publice et data in
Legenitz anno ab incarnacione domini millesimo centesimo septuagesimo octavo, |
in die beati Mychahelis archangeli.

(Falsyfikat z lat 1300-1330)
B. Rzekomy oryg. pergaminowy dobrze zachowany. Wymiary: szerokość 51,5 cm,
wysokość 54,7 cm, zakładka 5,1 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 91, nr 6.
C. Kopia XV w., tamże, sygn. rep. 135 D 207, fol. 102v-104, według B; D. Kopia
XVI w., Wrocław Archiwum Miejskie, sygn. rkp. B 5, 2, fol. 1, Rapolda z
Freiburga, według B; E. Kopia z drugiej połowy XVII w., Wrocław Archiwum
Państwowe, sygn. rep. 135 D 205, fol. 44v, według B; F. Kopie z r. 1664
"Proarchivum Lubense", tamże, sygn. rep. 175 D 204, fol. 19v, 76, 379, 386,
według B; G. Kopia z r. 1669, tamże, sygn. rep. 135 D 204a, fol. 6, według F; B.
Kopia z r. 1700, Wrocław, Biblioteka Miejska (Uniwersytecka), sygn. R 697, fol.
159 "Monumenta Piastea quibus res ducum Silesiae... annum usque LXXV terminum...
vindicantur et illustrantur, labore J. G. Baronis, MDCC, według B; I. Kopia z r.
1713, Wrocław, Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135 D 212c, str. 1, według B; J.
Kopia nowożytna, Archiwum Fürstensteinów, sygn. rkp. 221, str. 29-32, według B.
Druk: a. Sommersberg Fr. W., Silesiacarum rerum Scriptores Leipzig 1729-32, I.
894. według B; b. Thebesius G., Liegnietzische Jahrbuecher, Jawor 1733, II. 19,
według a; c. Büsching J. G. G., UB nr 18, według B; d. Lelewel J., Początkowe
prawodawstwo 173, nr 5, według b; e. Sammter A., Chronik v. Liegnitz, Legnica
1861, I. 45. według a (wraz z tłum. niemiec.); - regest: f. Regesten nr 49; g.
Piekosiński Fr., Mon. med. aevi dipl. nr 40; h. Budkowa, Repertorium nr 90.
Literatura: 1. Jungnitz J., Gesch. d. Dörfer Ober u. Nieder Mois im Neumarkter
Kreise, Wrocław 1885, 28.
O nieautentyczności dokumentu świadczy jego pismo, pochodzące z początku XIV w.
Terminem ad quem fałszerstwa jest wzmianka o dokumencie naszym w akcie starosty
Benesza z Chusinka z 22 VI 1395, por. Budkowa Z. (h, nr 90 objaśn.); terminem
non ante quem czas powstania falsyfikatu lubiąskiego z r. 1175 najpóźniejszego,
a więc lata 1300-1330. Z falsyfikatu tego (nr 113) fałszerz przepisał dosłownie
niektóre partie, m. i. takie, których brak w wcześniejszych falsyfikatach (np.
zwrot od quia omne ius... do meorum salute exorantes). Celem fałszerstwa było
umieszczenie zwrotu o dochodach z miasteczka Lubiąż i jego lokacji na prawie
niemieckim, dalej dodanie darowizny Moisza, wreszcie rezygnacji przez księcia z
całego sądownictwa nad poddanymi klasztoru. Świadkowie wzięci z falsyfikatu nr
113, lecz nie cała ich lista została do obecnego przejęta.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1179 r.

Relacja Boguchwała i Godysława Paska o podziale Śląska w roku 1179.

[Bolesław Kędzierzawy] przeznaczył dla trzech braci, synów Władysława Wygnańca
[.. .] prowincję śląską w dziedziczne posiadanie za uroczystą zgodą swoich
braci, mianowicie: Mieszka [III Starego], Henryka [Sandomierskiego] i Kazimierza
[Sprawiedliwego]. Między nimi [synami Władysława Wygnańca], to jest między
Mieszkiem i Bolesławem [Wysokim] wynikła niezgoda co do podziału wspomnianej
prowincji. W jej wyniku Mieszko [Plątonogi] zmusił Bolesława [Wysokiego] do
ucieczki z miasta Wrocławia. Lecz Kazimierz, najjaśniejszy książę, przywołał ich
do jedności w zgodzie [...], przeznaczając Mieszkowi [Plątonogiemu] [...]
księstwo opolskie, Bolesławowi wrocławskie, Konradowi głogowskie. Mieszkowi zaś
księciu opolskiemu i wspomnianemu jego księstwu przydzielił chętnie Bytom i
Oświęcim z ich przynależnościami i przyległościami, kiedy trzymał mu do chrztu
świętego syna, któremu nadał imię Kazimierz.

Opublikowano: MPH II, s. 529-530.

Instytut Śląski w Opolu, Towarzystwo Miłośników Bytomia. Jan Drabina, Jerzy
Horwat, Zdzisław Jedynak - BYTOM ŚREDNIOWIECZNY - Przekazy źródłowe (1123-1492),
Opole 1985.

[hanys_hans]

1180 - 1201 12 08

Ianickow antiqua villa esset ecclesie sancte Marie, de quo orta lite tempore
Radulphi abbatis, iusto iudicio eam obtinuimus coram ducibus B. et M. Hi
ascripti: Zulistirus cum fratribus suis, quatuor (sic) filii sunt isti, Milel
(?) cum fratre Stanenta, Milozlaw cum fratre Bogumino; Hokepta cum fratribus,
quatuor (sic) filii sunt Hepoxena, Parsca, Zuetgota, Maluy, Miros; Raduy cum
fratre, quorum filii sunt Semar, Sdan. Villa Kogerevo in montibus collata est a
Benedicto episcopo Poznaniensi cum benivolencia ducis B. Villam Tinech emit
comes Petrus a Iudeis et dedit sancte Marie pertinencie ad montem. Olesnich
villa prima tempore Ogerii primi abbatis data a Coseborio (?), cognato comitis
Petri, cum familia ista: Hostec cuius filii sunt Gostinyc (?) et Nistis (?);
Raden et Radick, quatuor (sic) filii sunt Hualenta, Mirec, Mila ascripti
ecclesie. Ecclesiam sancti Adalberti dedit Boguslaus, frater comitis Petri, cum
villa Mochbor, cuius ascripti sunt Zbiluc cum filiis Dados, Zanis, Vilcan,
Radon; qui cum deberet monatario (monasterio?) marcam et dimidiam (sic)
fertonem, Vlodimirus solum pro eo debitum tenet, esset homo sancte Marie
ecclesie. Dux Wlodislaus dedit ad montem Bezdad cum villa, Abrinicoy cum filiis
suis Solun (?) et Tossoz; circuicionem montis dux B. tempore patris sui cum ipso
fratre, cuius ville sunt hee: Wiri, Cescovici, Syvridow, Biala, Streloz sic
dicta, quia venatores fuerunt ecclesie, Villa ad molendinum, forum in Soboth,
villa Stregomane. Homines in Wiri: Bracheva cum filiis, Zub cum fratre Mizlos,
hospis (sic) Miculovici; de Biala: Goztec, Martin, Targossa, Znovid, Sedla,
Milec, Radec; in Strelec Presusovici; in Stregoman Bogdan, Sric frater eius,
Tessanca, Crisan. Golenec datus est a duce Boleslavo Ecclesie Thome. Vangl faber
cum fratribus tempore Alardi abbatis datus est ecclesie a duce Boleslavo. Velepa
faber cum fratribus datus est ecclesie a duce B. tempore Alardi abbatis. Isti
dati sunt tali modo: ligabantur ducendi aliis, et concessum est eis, ut non
ligarentur, sed essent homines ecclesie. Hii sunt servi ecclesie sancte Marie:
emptici comitis Petri et ... Carnota et Bil filius fratris eorum; Turryti,
Vilcost, Godec, Svantec ... tali modo devenerunt in servitutem ecclesie tempore
avi ducis Boleslai. Boleta ... cum debito taberne; tandem a duce B. reductus,
adiudicatus ecclesie servituti perpetuo. Quem comes Petrus datum sibi a duce
dedit ecclesie montane; cuius filius Zonovid et istius predicti (sic), voluerunt
evadere servitutem coram duce B., et retracti, sunt educti de ecclesia sancti
Iohannis a Domiciano et Andrea et Nessebrando.
Ubi spacium misi, ibi verba nec legere nec sensum exinde capere potui; valet
tamen pro informacione, licet mirabiliter conscripta et sigillata sit.

Wrocław. Königl. Staats Arch. Repertorium Heliae, fol. 532. Cnfr. Grünhagen,
Regesten zur Schlesischen Gesch. Nr. 69.

Codex Diplomaticus Majoris Polonia. Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski obejmujący
dokumenta tak już drukowane, jak dotąd nie ogłoszone, sięgające do roku 1400.
Wydany staraniem Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego. Tom III. zawiera
numera 1293 - 2053 lata 1350 - 1399. Poznań 1879. Nakładem Biblioteki
Kórnickiej. Drukiem J. I. Kraszewskiego (Dr. W. Łebiński).

[hanys_hans]

(14 kwietnia 1181- 8 stycznia 1198).

Papież Celestyn III (i jego poprzednicy) zawiadamia arcybiskupa gnieźnieńskiego Piotra, aby wziął w obronę księcia śląskiego (Bolesława) przed jego nieprzyjaciółmi.

Innocentius episcopus servus servorum dei venerabili fratri Knesnensi archiepiscopo et suffraganeis eius ... cum pluries, sicut accepimus, apostolicum receperit fraternitas vestra mandatum, ut memoratum ducem, quem sicut catholicum principem et ecclesiae Romanae filium specialem quadam dilectionis praerogativa complectimur, ab impugnatoribus suis auctoritate curaretis apostolica defensare, sibique contra hostium suorum violentos insultus ecclesiasticae defensionis clypeum indulgere ... nec praedecessorum nostrorum Romanorum pontificum iussiones, quae super hoc saepius emanasse noscuntur, effectus est debitus subsecutus.

A. Oryg. zaginiony.
B. Wzmianka w piśmie papieża Innocentego III z 8 VIII 1198, Rzym Archiwum Watykańskie, sygn. Reg. Vat. IV. fol. 12, epist. 41 (43), por. dokument niżej z 8 sierpnia 1198.
a. Regest: Budkowa, Repertorium nr 138.
Literatura: por. literaturę do dokumentu z 8 VIII 1198.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

o00o-//{ ´°`(_)´°` }\\-o00o
╔╦╦╦╦╦╦╦╦╦╦╦╦╦╗
╚╩╩╩╩╩╩╩╩╩╩╩╩╩╝
hanys_hans

[hanys_hans]

Bozdiz, 1183.

Fryderyk książę czeski nadaje niejakiemu Hadmarowi de Chunringen miejscowość
Vitoraz z przynależnościami.

... Fridericus dei gratia Boemorum dux ... Hadmari de Chvnringen ... partem
terre nostre Austrie adiacentem, Withra videlicet ... infeudavimus ... testibus
... adhibitis quorum nomina subscripsimus ... Bohvse barbatus ... Acta sunt hec
in Bozdiz anno dominice incarnationis millesimo centesimo octogesimo quinto.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia XIII w., Wiedeń, Biblioteka Nadworna, sygn. rkp. nr 543 (dawna hist.
prof. 678), fol. 212, według A.
Druk: a. Rauch A; Rer. Austriacarum SS., Vindobonnae 1793-4, II. 207, według B;
b. Boczek A., Cod. dipl. Moraviae I. nr 339, według a; c. Erben J., Regesta
Bohemiae I. nr 385 (ekscerpt), według b; d, Friedrich G., Cod. dipl. Bohemiae I.
nr 309, według B: - regest: e. Gesch. quellen d. Grafschaft Glatz I. 11.
Literatura: 1. Pröckl V., D. böhmische Weitra-Gebiet, (Mttlg. d. Ver. f. Gesch.
d. Deut. in Böhmen 1876, XIV. 84); 2. Sedlacek A., Jak se menily a ustalily meze
Cech a Rakous Dolnich, (Vyrocni Zprava c. k. vyz. gimn. 10), Tabor 1877; 3.
Hasenöhrl V., Deutschlands südöstliche Marken, (Arch. f. Österr. Gesch. 1895,
LXXIII. 468).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Zbecno, 1183.

Fryderyk książę czeski nadaje klasztorowi w Plasach miejscowość Kralovice.

... ego Fridericus dei gratia dux Boemiae villam patris mei et meam nomine
Crelowitz ... fratribus in Plazs ... famulantibus ... contuli ... Huius autem
nostrae donationis festes sunt ... Bogg castellanus de Chladeschd ... Haec autem
in Zbecsene acta sunt anno dominicae incarnationis millesimo centesimo
octogesimo tertio sub venerando abbate Meynhero ...

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia XVIII w. w rkp. "Lapis sspulchralis fundatoris et benefactorum
aliorumque memorabilium monasterii b. virg. Mariae de Plassio anno MDCCXLIV, a
fundatione jubileo 600 nonnullis suis memoris renovatiis a F. Benedicto Scheppl
sac. ord. Cisterc. eiusdemque monast. professo", Praga Archiwum Muzeum Królestwa
Czeskiego, sygn. 4 B 16, str. 47, według A.
Druk: a. Dobner G., Annales Hagec. VI. 548, według B; b. Boczek A., Cod. dipl.
Moraviae I. nr 537, według a; c. Friedrich G., Cod. dipl. Bohemiae I. nr 300,
według B; - regest: d. Erben J., Regesta Bohemiae I. nr 378; e. Scheinpflug B.,
Materialien z. Gesch. u. Plas u. seiner Umgebung, (Mttlg. z. Gesch. d. Deut. in
Böhmen 1874, XII. 59, nr 5); f. Geschichtsquellen d. Grafschaft Glatz,
Habelschwerdt 1883, I. 10; g. Regesten nr 51 a.
Literatura: 1. Scheinpflug B., Materialien z. Gesch. u. Plas 54 nn., 177 nn.,
254 nn.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(circa 1186).

Henryk biskup praski nadaje zakonowi joannitów wieś Lecin i szereg innych
posiadłości m.in. kościół św. Wacława w Kłodzku.

† Henricus dei gracia episcopus Pragensis ... ad honorem dei et beati Johannis
Baptiste ... do ... ecclesiam beati Vencezlai in foro Cladsco a comite Bogussa
edificatam et in eadem consecratione a prefatis principibus hospitali Jerusalem
per manum nostram cum terra sibi pertinente collatam et sub interminatione
anathematis confirmatam, vobis in perpetuum libere possidendas auctoritate
divinitus nobis concessa concedimus et confirmamus.

A. Oryg. pergaminowy, Praga Archiwum joannitów.
Druk: a. Paoli P. A., Ordine di S. Giovambattista Gerosolimitano append. nr 27,
według A; b. Appendix synoptica ad theses iuridico-prolegominales de
constitutionibus, continens iuxta temporis seriem anacephalaeosim constitutionum
sigularium seu privilegiorum a nostris principibus ordini sancti Johannis in
Iherusalem vulgo Melitensium, concessorum nr 9 (ekscerpt); c. Dobner G., Monum.
hist. Bohemiae, Praha 1764-86, IV. 249, według A; d. Boczek A., Cod. dipl.
Moraviae I. nr 336, według c; e. Erben J., Regesta Bohemiae I. nr 382
(ekscerpt); f. Delaville Le Roulx J., Cartulair general I. nr 661, według A; g.
Friedrich G., Cod. dipl. Bohemiae I. nr 313, według A; - regest: h. Regesten nr
52, r. c. 1184; i. Geschichts quellen d. Grafschaft Glatz I. 10; j. Cod. dipl.
Siles. cz. 2, I. nr 32.
Literatura: 1. Maetschke E., Gesch. d. Glatzer Landes b. z. d. Hussitenkriegen,
(Viertjschr. f. Gesch. d. Grafsch. Glatz 1888/9, VIII. 59 n.); 2. Zycha A., Über
d. Ursprung d. Städte in Böhmen, (Mttlg. f. Gesch. d. Deut. in Böhmen 1913. III.
23, przyp. 7); 3. Simak J. V., Osidleni Kladska, (Ces. Cas. Hist. 1919, XXV. 43
n.); 4. Schubert F., D. älteste Glatzer Stadtbuch, (Ztschr. f. Rechtsgesch.
Germ. Abt. XLV. 257); 5. Ueberschaer, Schlesisches in
Johanniter-Ordens-Archipen, (Schles. Gesch. Bll. 1916, 33 n.).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1188.

Fryderyk książę czeski zatwierdza nadania niejakiego Hroznaty dla joannitów i
potwierdza zwrot niektórych dóbr zakonowi temu nadanych przez brata Hroznaty.

... Ego Fridericus dux Boemorum ... quicquit nobilis noster Groznata domui
sancti Iohannis Baptiste et fratribus domus hospitalis Iherosolimitani
liberaliter contulit ... nos idem confirmamus ... Testes autem huius rei sunt
hii: ... Boguse et frater suus Ratibor ... Acta autem hec sunt anno dominice
incarnationis millesimo C°LXXXVIII°...

A. Oryg. pergaminowy, Praga Archiwum joannitów.
Druk: a. Dobner G., Annales Hagec. VI. 582, według A; b. Boczek A., Cod. dipl.
Moraviae I. nr 347, według a; c. Erben J., Regesta Bohemiae I. nr 397
(ekscerpt), według a; d. Delaville Le Roulx J., Cartulair general I. nr 840,
według A; e. Friedrich G., Cod. dipl. Bohemiae I. nr 320, według A; - regest: f.
Appendix synoptica nr 6.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(circa 1189).

Żyrosław II biskup wrocławski nadaje joannitom dziesięciny dwóch wsi imiennie
wyliczonych, zamienionych z Janem synem dziekana Bieńka. Nadto zatwierdza
zakonowi dziesięciny trzech miejscowości oznaczonych imiennie, nadane joannitom
przy poświęceniu kościoła w W. Tyńcu.

In nomine Patris et Filii et Spiritus sancti amen. Ego Scirozlaus dei gracia
episcopus Vratizlauiensis | notum facio universis sancte ecclesie filiis, tam
presentibus quam futuris, ad honorem dei | et beatę Marię et beati Johannis
Baptistę me in obsequium sanctorum pauperum Christi de | disse hospitali
Iherosolimitano decimam ville, que vocatur Mlodossouici super | Nizsam iure
perpetuo possidendam, decimam etiam ville, que vocatur Glinicia, quam |
commutavi cum Iohanne filio Bennici, de cuius prebenda fuerat antea. Sed et
decimas | villarum, que vocantur Tincia, Gostizlauia et Pilauia, quas predicto
hospitali per con | sensum chori Vratizlauiensis in consecratione ecclesie in
Tincia iure nichilominus | perpetuo libere possidendas concessimus, per
presentis scripti attestationem eidem confirma | mus. Et ut ista nostra largitio
eidem hospitali rata et inviolata semper permaneat, | sigilli nostri impressione
eam communimus et corroboramus. Quicumque autem deinceps fra | tribus hospitalis
Ierosolimitani eas auferre, aut violentiam aliquam instinctu dia | bolico de eis
inferre attemptaverit, anathema sit. Amen, amen, amen.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, dosyć gruby, liniowany rylcem. Ślady po
12 małych nacięciach, jakby po zamknięciu littera clausa. Wymiary: szerokość
17,5 cm, wysokość 20,5 cm, zakładka 2,5 cm. Praga Archiwum joannitów, sygn.
Grosstinz 1 b.
B. Kopia XIX w. kopiarz joannicki, Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135 D
6, fol. 1, według A.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. palaeogr. tabl. 28; - druk: b.
Budkowa, Repertorium nr 120, według A; - regest: c. Delaville Le Roulx J.,
Cartulaire general II. 26, przyp. 1.
Literatura: 1. Kętrzyński W., Studia 218; 2. Krzyżanowski St., Początki
dyplomatyki polskiej 820; 3. Lerche A., D. Entwicklung d. schles.
Joanniterkommende 13; 4. Maleczyński K., Wpływy obce 14, przyp. 4; 5.
Maleczyński K., (Kwart. Histor. 1937, II. 585); 6. Schilling F., Ursprung d.
Deutscht. in Schles. 32.
Autentyczności dokumentu, z wyjątkiem Lerchego, nikt nie kwestionował, może
najwyżej chodzić o przesunięcie daty dokumentu na czasy bliżej r. 1198.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Oleśnica - Wrocław, 1189.

Żyrosław biskup wrocławski nadaje za zgodą kapituły wrocławskiej joannitom
kościół NPMarii w Bardo wraz z dziesięcinami czterech imiennie wyliczonych wsi,
pod warunkiem modłów za dusze zmarłych kanoników wrocławskich, zatwierdza
ponadto dziesięciny z miejscowości nadanej zakonowi przy poświęceniu kościoła w
W. Tyńcu.

In nomine sancte et individue Trinitatis. Ego Sirozlaus dei gratia
Vratizlauiensis episcopus; | notum esse volo cunctis ecclesie sancte filiis tam
presentibus quam futuris ad honorem dei et | beate Marie perpetue Virginis
sanctique Johannis Baptiste consilio simul et consensu maiorum persona | rum
chori Vratizlauiensis me in obsequium sanctorum pauperum Christi hospitali
Ierosolimita | no dedisse ecclessiam in Bardou a prefati fratribus hospitalis
iure perpetuo possidendam, | hac sane fraternitate inter nos ordinata, ut cum
aliquis de canonicis nostris decesserit | apud ipsos eius obsequium ceu pro
quolibet fratre celebrabitur et ab eisdem eius obitus scriptus | Ierosolimam
transmittetur. Nec omittendum, quin scripto quoque commendentur nomina vil |
larum, de quibus decimam ad prefatam ecclesiam pertinentem cum toto nichilominus
iure eccle | sie supradicto hospitali simul concedimus. Prima villa ipsa Berdov,
secunda Prilanc, | tercia Cebanov, quarta Sluseov. Hec autem datio facia est in
Olesniz his testibus | assistentibus: domino scilicet Benico decano, magistro
Stephano archidiacono, Johanne | cantore, Martino cancellario ducis, Gallo
canonico et capellano ducis, | Godefrido canonico, Egidio capellano ducis et in
crastino hoc ipsum recognitum | est in Vratizlau coram domino Sebastiano et
coram magistro Nicholao. Ut autem hoc | ratum et illibatum perpetuali tempore
supradicto maneat hospitali, prescriptis testibus | communimus et sigilli nostri
inpressione corroboramus et confirmamus. Si quis autem | in posterum in prefata
datione supracommemoratis fratribus iniuriam aliquam aut vi | olentiam irrogare
voluerit anathema sit. Preterea quoque huic ipsi pagine dig | num censuimus
adnotare decimas nichilominus, quas iam pridem eiusdem hospitalis fratribus |
confirmaveramus et in consecratione ecclesie in Tinchia sub anathemate
posueramus |, villarum scilicet eiusdem Tinchie, Pilauie atque Gostizlauie
alteriusque ville | nomine Mlodossouiz et alterius nomine Gliniz, cuius decima
spectabat ad | prebendam Johannis filii Benicj, licet eius loco aliam ei dedimus
in villa nomine Vilcov. | Hec et supradicta eque iam sepius pretextato hospitali
confirmamus et eiusdem | sigilli nostri appositione corroborando stabilimus.
Actum anno domini M° | C°LXXXIX.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, liniowany atramentem. Wymiary: szerokość
17,3 cm, wysokość 36,2 cm, nadto zakładka 2,7 cm. Praga Archiwum joannitów,
sygn. Grosstinz nr 1.
B. Kopia XIX w. kopiarz joannicki fol. 1, Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep.
135 D 6, fol. 3, według A.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. palaeogr. tabl. 14; - druk: b.
Regesten nr 55, według A; - regest: c. Smolka St., Mieszko Stary 477, nr 47; d.
Budkowa, Repertorium nr 121.
Literatura: 1. Kętrzyński W., Studia 218; 2. Krzyżanowski St., Początki
dyplomatyki polskiej 820; 3. Lerche A., D. Entwicklung d. schles.
Joanniterkomenden 14; 4. Schles. Gesch. Bll. 1916, 33 nn.; 5. Knauer P., D.
Entstehungszeit d. Mariawallfahrtsortes Wartha OS., (Ztschr. f. Gesch. Schles.
1917, LI. 181 nn.); 6. Maleczyński K., Wpływy obce 14, przyp. 5; 7. Budkowa Z.,
Repertorium str. 118; 8. Schilling F., Ursprung d. Deutscht. in Schles. 32; 9.
Sebanek J., K otazce ceskich silesiak 9.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Sadska, 1189.

Otton książę czeski zatwierdza nadania Hroznaty Kędzierzawego, uczynione na
rzecz joannitów i otrzymane przezeń w zamian posiadłości.

... Ego Otto dei gracia dux Boemie ... notum facio ... quod Groznata Crispus ...
dedit hospitali Ierosolimitano omnes suas possessiones ... iure hereditario in
perpetuum possidendas ... Ego Groznata sigillum meum appono. Actum est hoc in
Sazka anno dominice incarnationis M°C°LXXXIX°, anno primo ducis Otthonis, quando
positus est in sedem Boemie. Hii sunt festes, qui affuerunt ... Bogussa
castellanus de Cladsco et fratres eius Ratibor, Hermannus, Lutobor, Vimika ...

A. Oryg. pergaminowy, Praga Archiwum joannitów.
Druk: a. Dobner G., Annales Hagec. VI. 590, według A; b. Boczek A., Cod. dipl.
Moraviae I. nr 349, według a; c. Erben J., Regesta Bohemiae I. nr 401, według a;
d. Delaville Le Roulx J., Cartulair general I. nr 865, według A; e. Friedrich
G., Cod. dipl. Bohemiae I. nr 523, według A; - regest: f. Appendix synoptica nr
8; g. Regesten nr 54 b; h. Geschichtsquellen d. Grafschaft Glatz I. 11.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(Sandomierz, 8 września 1191).

Piotr arcybiskup gnieźnieński na prośbę biskupa krakowskiego Pełki poświęca
kościół P. Marii w Sandomierzu i wymienia uposażenie jego.

... Anno MCLXXXXI, indictione nona, epacta quarta, concurrente primo et anno
decennalis cycli quartodecimo ... ad peticionem Cracouiensis episcopi dominus
Petrus Gneznensis archiepiscopus consecravit ecclesiam sancte Marie in
Sandomiria coadiuvante ... domino Arnoldo Lubusensi episcopo ...

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia XV w., Długosz J., Liber beneficiorum. Kraków Archiwum Kapitulne (pod
r. 1121).
Druk: a. Długosz J., Liber beneficiorum, Kraków 1863, I. 403, według B. (pod r.
1121); b. Kod. dypl. małop. I, nr 2, według a (r. 1191); c. Kochanowski J. K.,
Cod. dipl. Masoviae nr 185, według ab; - regest: d. Smolka St., Mieszko Stary
477, nr 50; e. Budkowa Z., Repertorium nr 123.
Literatura: 1. Kętrzyński W., Studia 241, 271. Zapiska podana pod mylną datą
1121 przez Długosza, została przez Piekosińskiego Fr. (b. nr 2, objaśnienia)
umieszczona poprawnie pod r. 1191. Co do jej autentyczności nie ma żadnych
wątpliwości.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 7 kwietnia 1193.

Celestyn III papież zawiadamia opata klasztoru św. Wincentego we Wrocławiu, iż
zatwierdza prośbę arcybiskupa gnieźnieńskiego i Żyrosława biskupa wrocławskiego,
oraz księcia Bolesława i magnatów Piotra, Włodzimierza i Leonarda patronów tegoż
klasztoru i osadza w tym klasztorze premonstrantów.

|| Celestinus || episcopus servus servorum dei dilectis filiis ... abbati et
canonicis cenobii sancti Vincentij salutem et apostoli | cam benedictionem. Cum
in monasterio vestro, sicut venerabilium fratrum nostrorum ... Poloniensis
archiepiscopi et S(yroslai) Vratizla | uiensis episcopi diocesani vestri et
aliorum plurium litteris intelleximus, nigri ordinis monachi fuerunt instituti,
pro eo, | quod idem monachi male vivendo bona monasterii dilapidarunt, nec
sepius requisiti curaverant propri | um excessum corrigere, quia timebatur, ne
idem locus, qui celebris olim extiterat, per illorum iniuriam | irreparabilem
iacturam incurreret et quasi ad extremam pauperiem deveniret, de assensu
nobilium | virorum ducis Bolezlai, comitum Petri, Vlodimili et Leonardi
patronorum ipsius loci, qui de illius ruina | plurimum tristabantur, in ipso
monasterio viros Premonstratensis ordinis deliberatione provida ordinastis. |
Credentes igitur, quod illa dextere sit excelsi mutatio, nos tam vestris, quam
predictorum nobilium precibus | provocati predictam ordinationem vestram, sicut
a vobis rationabiliter facta est, auctoritate apostoli | ca confirmamus et
presentis scripti patrocinio communimus. Nulli ergo omnino hominum li | ceat
hanc paginam nostre confirmationis infringere, vel ei ausu temerario contraire.
Si quis | autem hoc attemptare presumpserit, indignationem omnipotentis dei et
beatorum Petri et Pauli | apostolorum eius se noverit incursurum. Datum Laterani
VIJ idus aprilis | pontificatus nostri anno secundo.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, włoskiego pochodzenia. Wymiary: szerokość
19 cm, wysokość 16,3 cm., nadto zakładka około l,7 cm. W paru miejscach
splamiony ciemnym atramentem i jakby poprawiany inną ręką. Wrocław Archiwum
Państwowe, sygn. rep. 67, nr. 1.
B. Kopia z r. 1487 w kopiarzu klasztornym "Matrica sancti Vincentii", tamże,
sygn. rep. 135 D. 90 a I, fol. 3v-4, według A; C. Kopia XVI w. sprzed r. 1529 w
kronice Benedykta z Poznania, Wrocław Biblioteka Miejska (Uniwersytecka), sygn.
mscr. IV. fol. 188, f. 33, według A; D. Vidimus notariusza cesarskiego Jana
Fluskie z 23 III 1663, Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 67, nr 2993,
według A; E. Kopia XVI (?) w., tamże, sygn. rep. 135 D 92, fol. 2, według A; F.
Kopia XVI (?) w., tamże, sygn, rep. 135 D 137, nr 2, według E; G. Kopia z końca
XVIII w. S. B. Klosego, Wrocław Biblioteka Miejska (Uniwersytecka), sygn. mscr.
Klose nr 104, fol. 4, według A.
Druk: a. Hugo L. Ch., Annales II. probat. 692, według B; b. Klose S. B., Von
Breslau. I. 225, przyp. f7, według B; c. Migne J. P., Patrologia CCVI. 986, nr
116, według a; d. Mosbach A., Piotr syn Włodzimierza 99, według A; - regest: e.
Regesten nr 57; f. Jaffe Ph., Regesta nr 16977; g. Smolka St., Mieszko Stary
478, nr 55 (pod mylną datą dzienną); h. Budkowa, Repertorium nr 127.
Literatura: 1. Görlich F. X., Gesch. d. Abtei hlg. Vinzez I. 40; 2. Mosbach A.,
Über d. Zunamen d. Peter Wlast 142; 3. Knapiński W., Św. Norbert 145, 196; 4.
Thielepape O., D. Verhältnis Papst Celestins III (1191-1198) z. d. Klöstern,
Greifswald 1914, 57; 5. Friedberg M., Ród Łabędziów 27 nn.; 6. David P., Les
Benedictins en Pologne, Paris 1939, str. 81, który kwestionuje autentyczność bulli.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Rozmiar: 15909 bajtów

- 70 -

Lateran, 8 kwietnia 1193.

Celestyn III papież na prośby opata Cypriana bierze klasztor premonstrantów św. Wincentego pod opiekę stolicy apostolskiej i zatwierdza w jego posiadaniu imiennie wyliczone miejscowości.

|| Celestinus episcopus servus servorum dei dilectis filiis Cipriano abbati sancti Uincentij de Vratizlauia eiusque fratribus tam presentibus quam futuris regularem vitam professis, in perpetuum ||. Religiosam vitam eligentibus apostolicum convenit adesse presidium, ne forte cuiuslibet temeritatis incursus aut eos a pruposito revocet, aut robur, quod absit, sacre religionis infringat. Eapropter dilecti in domino filii, vestris iustis | postulationibus clementer annuimus et prefatam sancti Vincentij ecclesiam, in qua divino mancipati estis obsequio, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus et presentis scripti privilegio communimus. In primis siquidem | statuentes, ut ordo canonicus, qui secundum deum et beati Augustini regulam atque institutionem Premonstratensium fratrum in eodem loco institutus esse dinoscitur, perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur |. Preterea quascumque possessiones, quecumque bona eadem ecclesia in presentiarum iuste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium seu aliis iustis modis | prestante domino poterit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant. In quibus hec propriis duximus exprimenda vocabulis. Locum ipsum, in quo prefata ecclesia sita est cum omnibus pertinentiis suis,| capellam sancti Martini in Vratizlau , capellam in Legenue cum villis et redditibus suis et forum in festo sancti Vincentij per octo dies institutum et taberna in fine pontis. Forum in Costomlat, taberna in Pelcnica cum villis | Grabissin et Socolnice et | Chenese et Sobotiste, quem dux Wladizlaus pro dimidia Trebnica vobis dedit. Wirbinic, Odram, Tristenic et Olouam, quas dedit Petrus comes. Chorech, quam dedit Baronis; Pacozlaus villam Tassou dedit. | Vlostonissa comitissa dedit aliam villam, Sandiuoi Sueccino, Jordar aliam, Criston iuxta Legenice Rudnic, Ratimar Catosou, Diuigor Veiouo, Vitozlaus Zasphi, Andreas Laurentij, Sulizlaus Pelcnicam, Cragec Sorouiam. Pros | dedit villam Nascrenoue, Gostis dedit villam Odrica; villam Gorac Sdessa dedit; Ratibor Plagodina dedit; Muncasou Dobezlaus dedit, Albertus Vidaua. Vladizlaus dux dedit sanctuarios cum omni progenie sua et eorum vil | las: Merinec, Golisa, Suaris, Suilgut, Suseto, Yronica, Stres. Rubertus Wratizlauiensis episcopus capellam sancti Michaelis iuxta monasterium beate Marie constructam cum omnibus ad eam pertinentibus eidem monasterio tradi | dit. Dux Meseco dedit forum in Kenese, tabernam, libertatem foro et hominibus. Sane laborum vestrorum, que propriis manibus aut sumptibus colitis, sive de nutrimentis animalium vestrorum, nullus a vobis decimas exi | gere vel extorquere presumat. Liceat quoque vobis clericos vel laicos liberos et absolutos, e seculo fugientes, ad conversionem recipere et eos absque contradictione aliqua retinere. Prohibemus insuper, ut nulli fratrum | vestrorum post factam in eodem loco professionem fas sit absque abbatis sui licentia de eodem loco discedere, discedentem vero absque communium litterarum cautione nullus audeat retinere. Ad hec etiam inhibemus, | ne cui episcopo vel aliiplus a vobis pro vestris decimis petere et recipere liceat, quam fuerit a predecessoribus eorum usque ad hec tempora requisitum. Cum autem generale interdictum terre fuerit, liceat | vobis clausis ianuis, exclusis excommunicatis et interdictis, non pulsatis campanis, suppressa voce divina officia celebrare. Crisma vero, oleum sanctum, consecrationes altarium seu basilicarum, ordinationes | clericorum, qui ad sacros ordines fuerint promovendi, a diocesano suscipietis episcopo, siquidem catholicus fuerit et gratiam apostolice sedis habuerit, et ea gratis et absque pravitate et exactione aliqua vobis voluerit exhi | bere. Alioquin liceat vobis quemcumque malueritis adire antistitem gratiam et comunionem apostolice sedis habentem, qui nostra fultus auctoritate vobis, quod postulatur, impendat. Prohibemus | insuper, ut infra fines parrochie vestre nullus sine assensu diocesani episcopi et vestro capellam seu oratorium de novo construere audeat, salvis privilegiis Romanorum pontificum. Ad hec novas et indebitas | exactiones ab archiepiscopis, episcopis, archidiaconis seu decanis, aliisque omnibus ecclesiasticis secularibusve personis omnino fieri prohibemus. Sepulturam quoque loci illius liberam esse decernimus, ut eorum devotioni et extre | me voluntati, qui se illic sepeliri deliberaverint, nisi forte excomunicati vel interdicti fuerint, nullus obsistat; salva tamen iustitia illarum ecclesiarum, a quibus mortuorum corpora assumuntur. Decimas | preterea et possessiones ad ius ecclesiarum vestrarum spectantes, que a laicis detinentur, redimendi et legitime liberandi de manibus eorum et ad ecclesias, ad quas pertinent, revocandi libera sit vobis de aucto | ritate nostra facultas. Obeunte vero te, nunc eiusdem loci abbate vel tuorum quolibet successorum, nullus ibi qualibet subreptionis astutia seu violentia preponatur, nisi quem fratres communi assensu vel maior | pars consilii sanioris secundum dei timorem et beati Agustini regulam providerint eligendum. Paci quoque et tranquillitati vestre paterna in posterum sollicitudine providere volentes, sub intermina | tione anathematis auctoritate apostolica prohibemus, ut infra clausuras locorum seu grangiarum vestrarum nullus rapinam facere seu furtum committere, ignem apponere, hominem temere | capere vel interficere, seu aliquam violentiam audeat exercere.

[hanys_hans]

Decernimus ergo, ut nulli omnino hominum liceat prefatam ecclesiam temere perturbare, aut eius possessiones auferre, | vel ablatas detinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare, sed omnia integra conserventur eorum, pro quorum gubernatione ac sustentatione pia liberalitate concessa sunt, usibus omnimo | dis profutura, salva sedis apostolice auctoritate et diocessani episcopi canonica iusticia. Si qua igitur in futuram ecclesiastica secularisve persona hanc nostre constituionis paginam | sciens contra eam temere venire temptaverit, secundo terciove commonita, nisi reatum suum congrua satisfactione correxerit, potestatis honorisque sui careat dignitate, eamque se | divino iuditio existere de perpetrata iniquitate cognoscat et a sacratissimo corpore ac sanguine dei et domini redemptoris nostri Ihesu Christi aliena fiat, atque in extremo examine divine | ultioni subiaceat. Cunctis autem eidem loco sua iura servantibus sit pax domini nostri Ihesu Christi, quatinus et hic fructum bone actionis percipiant et apud districtum | iudicem premia eterne pacis inveniant. || Amen, amen, amen. ||
(Rota)
† Ego [q] Celestinus catholice ecclesie episcopus ss. (Bene Valete).
† Ego Albinus Albanensis episcopus ss.
† Ego Octauianus Hostiensis et Velletrensis episcopus ss.
† Ego Johannes Prenestinus episcopus ss.
† Ego Petrus Portuensis et sancte Rufine episcopus ss.
† Ego Pandulphus basilice XII apostolorum presbiter cardinalis ss.
† Ego Melior sanctorum Johannis et Pauli presbiter cardinalis tituli Pamachij ss.
† Ego Jordanus presbiter cardinalis sancte Pudentiane tituli Pastoris ss.
† Ego Johannes tituli sancti Clementis cardinalis Viterbiensis et Tusculanus episcopus ss.
† Ego Romanus tituli sancte Anastasie presbiter cardinalis ss.
† Ego Gvido presbiter cardinalis sancte Marie Transtiberim tituli Calixti ss.
† Ego Hugo presbiter cardinalis sancti Martini tituli Equitij ss.
† Ego Johannes tituli sancti Stephani in Celio monte presbiter cardinalis ss.
† Ego Soffredus tituli sancte Praxedis presbiter cardinalis ss.
† Ego Gratianus sanctorum Cosme et Damiani diaconus cardinalis ss.
† Ego Gregorius sancte Marie in Porticu diaconus cardinalis ss.
† Ego Gregorius sancte Marie in Aquiro diaconus cardinalis ss.
† Ego Gregorius sancti Georgii ad Velum Aureum diaconus cardinalis ss.
† Ego Lotarius sanctorum Sergij et Bachi diaconus cardinalis ss.
† Ego Nycolaus sancte Marie in Cosmidyn diaconus cardinalis ss.
Datum Laterani per manum Egidij sancti Nicolai in carcere Tulliano diaconi cardinalis, VJ idus aprilis, indictione undecima, incarnationis dominice anno M°C°XC° IIJ, pontificatus vero domni || Celestini || pape IIJ anno secundo.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, liniowany rylcem. Wymiary: szerokość około 53 cm, wysokość około 69,5 cm, nadto zakładka około 1,7 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 67, nr 2.
B. Kopia z r. 1487 w kopiarzu klasztornym "Matrica s. Vincentii", Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135 D. 90 a I, fol. 4-5, według A; C. Kopia XVI (?) w., tamże, sygn. rep. 135 D 92 fol. 2v, według A; D. Kopia 1726 r., Tamże, sygn. rep. 135 D 95 fol. 1, według B; E. Kopia XVIII w., tamże, sygn. rep. 135 D 103, fol. 118, według A (?); F. Kopia XVI w., tamże, sygn. rep. 135 D 137, nr 1 i pag. 33, według A; G. Oryginalny transumpt z 22 IV 1756, tamże, sygn. rep. 67, nr 4931, według A; H. Kopia z końca XVIII w., Wrocław Biblioteka Miejska (Uniwersytecka), sygn. Klose 104, fol. 4v, według A.
Druk: a. Hugo L. Ch., Annales II probat. 691, według A; b. Migne J. P., Patrologia CCVI. 987. nr 117, według a; c. Haeusler W., UB. nr 3 (eskcerpt), wedlug Aa; d. Kod. dypl. małop. I. 60, przyp., według A; e. Kod. dypl. wkopol. I. nr 31, według d; - regest: f. Regesten nr 58; g. Jaffe Ph., Regesta nr 16978; h. Smolka St., Mieszko Stary 477, nr 54; i. Budkowa, Repertorium nr 128; j. Cod. dipl. Siles. cz. 2. I. nr 33.
Literatura: 1. Görlich F. X., Gesch. d. Abtei hgl. Vincenz 40. przyp. 3; 2. Kętrzyński W., Studia 44 nn.; 3. Schulte L., D. angebliche Stiftungsurkunde 300 nn.; 4. Górka O., Przyczynki do dyplomatyki 396 nn.; 5. Schulte L., D. angebliche Urkunde 342-54.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 8 kwietnia 1193.

Celestyn III papież na prośby opata Cypriana bierze klasztor premonstrantów św. Wincentego pod opiekę stolicy apostolskiej i zatwierdza w jego posiadaniu imiennie wyliczone miejscowości.

|| Celestinus episcopus servus servorum dei dilectis filiis Cipriano abbati sancti Uincentij de Vratizlauia eiusque fratribus tam presentibus quam futuris regularem vitam professis, in perpetuum ||. Religiosam vitam eligentibus apostolicum convenit adesse presidium, ne forte cuiuslibet temeritatis incursus aut eos a pruposito revocet, aut robur, quod absit, sacre religionis infringat. Eapropter dilecti in domino filii, vestris iustis | postulationibus clementer annuimus et prefatam sancti Vincentij ecclesiam, in qua divino mancipati estis obsequio, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus et presentis scripti privilegio communimus. In primis siquidem | statuentes, ut ordo canonicus, qui secundum deum et beati Augustini regulam atque institutionem Premonstratensium fratrum in eodem loco institutus esse dinoscitur, perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur |. Preterea quascumque possessiones, quecumque bona eadem ecclesia in presentiarum iuste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium seu aliis iustis modis | prestante domino poterit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant. In quibus hec propriis duximus exprimenda vocabulis. Locum ipsum, in quo prefata ecclesia sita est cum omnibus pertinentiis suis,| capellam sancti Martini in Vratizlau , capellam in Legenue cum villis et redditibus suis et forum in festo sancti Vincentij per octo dies institutum et taberna in fine pontis. Forum in Costomlat, taberna in Pelcnica cum villis | Grabissin et Socolnice et | Chenese et Sobotiste, quem dux Wladizlaus pro dimidia Trebnica vobis dedit. Wirbinic, Odram, Tristenic et Olouam, quas dedit Petrus comes. Chorech, quam dedit Baronis; Pacozlaus villam Tassou dedit. | Vlostonissa comitissa dedit aliam villam, Sandiuoi Sueccino, Jordar aliam, Criston iuxta Legenice Rudnic, Ratimar Catosou, Diuigor Veiouo, Vitozlaus Zasphi, Andreas Laurentij, Sulizlaus Pelcnicam, Cragec Sorouiam. Pros | dedit villam Nascrenoue, Gostis dedit villam Odrica; villam Gorac Sdessa dedit; Ratibor Plagodina dedit; Muncasou Dobezlaus dedit, Albertus Vidaua. Vladizlaus dux dedit sanctuarios cum omni progenie sua et eorum vil | las: Merinec, Golisa, Suaris, Suilgut, Suseto, Yronica, Stres. Rubertus Wratizlauiensis episcopus capellam sancti Michaelis iuxta monasterium beate Marie constructam cum omnibus ad eam pertinentibus eidem monasterio tradi | dit. Dux Meseco dedit forum in Kenese, tabernam, libertatem foro et hominibus. Sane laborum vestrorum, que propriis manibus aut sumptibus colitis, sive de nutrimentis animalium vestrorum, nullus a vobis decimas exi | gere vel extorquere presumat. Liceat quoque vobis clericos vel laicos liberos et absolutos, e seculo fugientes, ad conversionem recipere et eos absque contradictione aliqua retinere. Prohibemus insuper, ut nulli fratrum | vestrorum post factam in eodem loco professionem fas sit absque abbatis sui licentia de eodem loco discedere, discedentem vero absque communium litterarum cautione nullus audeat retinere. Ad hec etiam inhibemus, | ne cui episcopo vel aliiplus a vobis pro vestris decimis petere et recipere liceat, quam fuerit a predecessoribus eorum usque ad hec tempora requisitum. Cum autem generale interdictum terre fuerit, liceat | vobis clausis ianuis, exclusis excommunicatis et interdictis, non pulsatis campanis, suppressa voce divina officia celebrare. Crisma vero, oleum sanctum, consecrationes altarium seu basilicarum, ordinationes | clericorum, qui ad sacros ordines fuerint promovendi, a diocesano suscipietis episcopo, siquidem catholicus fuerit et gratiam apostolice sedis habuerit, et ea gratis et absque pravitate et exactione aliqua vobis voluerit exhi | bere.

[hanys_hans]

Alioquin liceat vobis quemcumque malueritis adire antistitem gratiam et
comunionem apostolice sedis habentem, qui nostra fultus auctoritate vobis, quod
postulatur, impendat. Prohibemus | insuper, ut infra fines parrochie vestre
nullus sine assensu diocesani episcopi et vestro capellam seu oratorium de novo
construere audeat, salvis privilegiis Romanorum pontificum. Ad hec novas et
indebitas | exactiones ab archiepiscopis, episcopis, archidiaconis seu decanis,
aliisque omnibus ecclesiasticis secularibusve personis omnino fieri prohibemus.
Sepulturam quoque loci illius liberam esse decernimus, ut eorum devotioni et
extre | me voluntati, qui se illic sepeliri deliberaverint, nisi forte
excomunicati vel interdicti fuerint, nullus obsistat; salva tamen iustitia
illarum ecclesiarum, a quibus mortuorum corpora assumuntur. Decimas | preterea
et possessiones ad ius ecclesiarum vestrarum spectantes, que a laicis
detinentur, redimendi et legitime liberandi de manibus eorum et ad ecclesias, ad
quas pertinent, revocandi libera sit vobis de aucto | ritate nostra facultas.
Obeunte vero te, nunc eiusdem loci abbate vel tuorum quolibet successorum,
nullus ibi qualibet subreptionis astutia seu violentia preponatur, nisi quem
fratres communi assensu vel maior | pars consilii sanioris secundum dei timorem
et beati Agustini regulam providerint eligendum. Paci quoque et tranquillitati
vestre paterna in posterum sollicitudine providere volentes, sub intermina |
tione anathematis auctoritate apostolica prohibemus, ut infra clausuras locorum
seu grangiarum vestrarum nullus rapinam facere seu furtum committere, ignem
apponere, hominem temere | capere vel interficere, seu aliquam violentiam audeat
exercere. Decernimus ergo, ut nulli omnino hominum liceat prefatam ecclesiam
temere perturbare, aut eius possessiones auferre, | vel ablatas detinere,
minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare, sed omnia integra conserventur
eorum, pro quorum gubernatione ac sustentatione pia liberalitate concessa sunt,
usibus omnimo | dis profutura, salva sedis apostolice auctoritate et diocessani
episcopi canonica iusticia. Si qua igitur in futuram ecclesiastica secularisve
persona hanc nostre constituionis paginam | sciens contra eam temere venire
temptaverit, secundo terciove commonita, nisi reatum suum congrua satisfactione
correxerit, potestatis honorisque sui careat dignitate, eamque se | divino
iuditio existere de perpetrata iniquitate cognoscat et a sacratissimo corpore ac
sanguine dei et domini redemptoris nostri Ihesu Christi aliena fiat, atque in
extremo examine divine | ultioni subiaceat. Cunctis autem eidem loco sua iura
servantibus sit pax domini nostri Ihesu Christi, quatinus et hic fructum bone
actionis percipiant et apud districtum | iudicem premia eterne pacis inveniant.
|| Amen, amen, amen. ||
(Rota)
† Ego [q] Celestinus catholice ecclesie episcopus ss. (Bene Valete).
† Ego Albinus Albanensis episcopus ss.
† Ego Octauianus Hostiensis et Velletrensis episcopus ss.
† Ego Johannes Prenestinus episcopus ss.
† Ego Petrus Portuensis et sancte Rufine episcopus ss.
† Ego Pandulphus basilice XII apostolorum presbiter cardinalis ss.
† Ego Melior sanctorum Johannis et Pauli presbiter cardinalis tituli Pamachij ss.
† Ego Jordanus presbiter cardinalis sancte Pudentiane tituli Pastoris ss.
† Ego Johannes tituli sancti Clementis cardinalis Viterbiensis et Tusculanus
episcopus ss.
† Ego Romanus tituli sancte Anastasie presbiter cardinalis ss.
† Ego Gvido presbiter cardinalis sancte Marie Transtiberim tituli Calixti ss.
† Ego Hugo presbiter cardinalis sancti Martini tituli Equitij ss.
† Ego Johannes tituli sancti Stephani in Celio monte presbiter cardinalis ss.
† Ego Soffredus tituli sancte Praxedis presbiter cardinalis ss.
† Ego Gratianus sanctorum Cosme et Damiani diaconus cardinalis ss.
† Ego Gregorius sancte Marie in Porticu diaconus cardinalis ss.
† Ego Gregorius sancte Marie in Aquiro diaconus cardinalis ss.
† Ego Gregorius sancti Georgii ad Velum Aureum diaconus cardinalis ss.
† Ego Lotarius sanctorum Sergij et Bachi diaconus cardinalis ss.
† Ego Nycolaus sancte Marie in Cosmidyn diaconus cardinalis ss.
Datum Laterani per manum Egidij sancti Nicolai in carcere Tulliano diaconi
cardinalis, VJ idus aprilis, indictione undecima, incarnationis dominice anno
M°C°XC° IIJ, pontificatus vero domni || Celestini || pape IIJ anno secundo.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, liniowany rylcem. Wymiary: szerokość
około 53 cm, wysokość około 69,5 cm, nadto zakładka około 1,7 cm. Wrocław
Archiwum Państwowe, sygn. rep. 67, nr 2.
B. Kopia z r. 1487 w kopiarzu klasztornym "Matrica s. Vincentii", Wrocław
Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135 D. 90 a I, fol. 4-5, według A; C. Kopia XVI
(?) w., tamże, sygn. rep. 135 D 92 fol. 2v, według A; D. Kopia 1726 r., Tamże,
sygn. rep. 135 D 95 fol. 1, według B; E. Kopia XVIII w., tamże, sygn. rep. 135 D
103, fol. 118, według A (?); F. Kopia XVI w., tamże, sygn. rep. 135 D 137, nr 1
i pag. 33, według A; G. Oryginalny transumpt z 22 IV 1756, tamże, sygn. rep. 67,
nr 4931, według A; H. Kopia z końca XVIII w., Wrocław Biblioteka Miejska
(Uniwersytecka), sygn. Klose 104, fol. 4v, według A.
Druk: a. Hugo L. Ch., Annales II probat. 691, według A; b. Migne J. P.,
Patrologia CCVI. 987. nr 117, według a; c. Haeusler W., UB. nr 3 (eskcerpt),
wedlug Aa; d. Kod. dypl. małop. I. 60, przyp., według A; e. Kod. dypl. wkopol.
I. nr 31, według d; - regest: f. Regesten nr 58; g. Jaffe Ph., Regesta nr 16978;
h. Smolka St., Mieszko Stary 477, nr 54; i. Budkowa, Repertorium nr 128; j. Cod.
dipl. Siles. cz. 2. I. nr 33.
Literatura: 1. Görlich F. X., Gesch. d. Abtei hgl. Vincenz 40. przyp. 3; 2.
Kętrzyński W., Studia 44 nn.; 3. Schulte L., D. angebliche Stiftungsurkunde 300
nn.; 4. Górka O., Przyczynki do dyplomatyki 396 nn.; 5. Schulte L., D.
angebliche Urkunde 342-54.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 9 kwietnia 1193.

Celestyn III papież na prośby Alarda opata klasztoru NPMarii kanoników regularnych we Wrocławiu na Piasku bierze ich klasztor pod opiekę stolicy apostolskiej i zatwierdza jego uposażenie.

Celestinus episcopus servus servorum dei dilectis filiis Alardo abbati monasterii sancte Marie in Wratislauia de Aruasia eiusque fratribus tam presentibus quam futuris regularem vitam professis in perpetuum. Religiosam vitam eligentibus apostolicum convenit adesse presidium, ne forte cuiuslibet temeritatis incursus aut eos a proposito revocet aut robur, quod absit, sacre religionis infringat. Ea propter dilecti in domino filii vestris iustis postulacionibus clementer annuimus et prefatam ecclesiam, in qua divino mancipati estis obsequio, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus et presentis scripti privilegio communimus. In primis quidem statuentes, ut ordo canonicus, qui secundum deum et beati Augustini regulam atque institucionem Arrovasiensium fratrum in eodem loco institutus esse dinoscitur, perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur. Preterea quascumque possessiones, quecumque bona eadem ecclesia in presenciarum iuste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, largicione regum vel principum, oblacione fidelium, seu aliis modis prestante domino poterit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant. In quibus hec propriis duximus exprimenda vocabulis: locum ipsum, in quo prefata ecclesia constructa est, Mstou cum redditibus suis et decimis, thaberne in Lelou, thaberne in Cromolou, smardones cum decimis suis; villam in Zarist cum ecclesia, villam in Borch cum decima, villam Olesnic cum decima, ecclesiam sancti Adalberti in Vreczlau, villam Maslec cum decima, villam Muchobor cum decima, villam Gay cum decima, villam Prochou cum decima, villam Smarchou, villam Blizanouich cum decima, villam Janichou cum decima, in montibus Rogereuich cum decima, villam Brunchouo cum decima, villam Tinec cum decima, montem cum villis sibi attinentiis videlicet: Uino cum decimis, Stregomen cum decimis, forum in Sabat cum decimis, villam ad molendinum cum decimis, villam Strelce cum decimis, villam Beala cum decimis, villam Zyuridou cum decimis, villam Tesech cum decimis, villam Vuiri cum decimis, villam in Budischou cum decimis; decimam in Jaroschou, decimam in Ruschi, decimam in Poscuchou, decimam in Lubouo, decimam in Bristica, decimam in Bolestino, decimam in Grodec, decimam in Gogoleuo, decimam in Demano, decimam in Strobis, decimam in Timanon, decimam in Solay; pontem in Vreczlau et thabernam et carnificem; decimam quoque omnium possessionum, que Petrum quondam comitem ex parte avi et patris sui iure hereditario contingebant et servicium rusticorum ab eodem comite ecclesie vestre concessum. Sane laborum vestrorum, que propriis manibus aut sumptibus colitis, sive de nutrimentis animalium vestrorum nullus a vobis decimas exigere vel extorquere presumat. Liceat quoque vobis clericos vel laycos liberos et absolutos e seculo fugientes ad conversacionem recipere et eos absque contradiccione aliqua retinere. Prohibemus insuper, ut nulli fratrum vestrorum post factam in eodem loco professionem fas sit absque abbatis sui licencia de eodem loco discedere, discedentem vero absque communium litterarum caucione nullus audeat retinere. Ad hec eciam inhibemus, ne cui episcopo vel aliis plus a vobis pro vestris decimis petere et recipere liceat, quam fuerit a predecessoribus eorum usque ad hec tempora requisitum. Cum autem generale interdictum terre fuerit, liceat vobis ianuis clausis, exclusis excommunicatis et interdictis, non pulsatis campanis, suppressa voce divina officia celebrare. Crisma vero, oleum sanctum, consecraciones altarium seu basilicarum, ordinaciones clericorum, qui ad sacros fuerint ordines promovendi, a dyocesano suscipietis episcopo, si quidem catholicus fuerit et graciam apostolice sedis habuerit et ea gratis et absque pravitate et exaccione aliqua, vobis voluerit exhibere. Alioquin liceat vobis quemcumque malueritis adire antistitem graciam et communionem apostolice sedis habentem, qui nostra fultus auctoritate vobis, quod postulatur, impendat. Prohibemus insuper, ut infra fines parrochie [ee] vestre nullus sine assensu dyocesani episcopi et nostro capellam seu oratorium de novo construere audeat, salvis privilegiis Romanorum pontificum. Ad hec novas et indebitas exacciones ab archiepiscopis, episcopis, archidyaconis seu decanis aliisque omnibus ecclesiasticis secularibusve personis omnino fieri prohibemus.

[hanys_hans]

Sepulturam quoque loci illius liberam esse decernimus, ut eorum devocioni et
extreme voluntati, qui se illic sepeliri deliberaverint, nisi forte
excommunicati vel interdicti fuerint, nullus obsistat , salva tamen iusticia
illarum ecclesiarum, a quibus mortuorum corpora assumuntur. Decimas preterea et
possessiones ad ius ecclesiarum vestrarum spectantes, que a laycis detinentur
redimendi et legittime liberandi de manibus eorum et ad ecclesias, ad quas
pertinent, revocandi libera sit vobis de auctoritate nostra facultas. Obeunte
vero te nunc eiusdem loci abbate vel tuorum quolibet successorum, nullus ibi
qualibet subrepcionis astucia seu violencia preponatur, nisi quem fratres
communi consensu vel maior pars consilii sanioris secundum dei timorem et beati
Augustini regulam providerint eligendum. Paci quoque et tranquillitati vestre
paterna in posterum sollicitudine providere volentes, sub interminacione
anathematis auctoritate apostolica prohibemus, ut infra clausuras locorum seu
grangiarum vestrarum nullus audeat rapinam facere seu furtum committere, ignem
apponere, hominem temere capere, vel interficere, seu aliquam violenciam
exercere. Decernimus ergo, ut nulli omnino hominum liceat prefatam ecclesiam
temere perturbare, aut eius possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere,
seu quibuslibet vexacionibus fatigare, sed omnia integra conserventur eorum, pro
quorum gubernacione ac sustentacione pya liberalitate concessa sunt usibus
omnimodis profutura, salva sedis apostolice auctoritate et dyocesani episcopi
cononica iusticia. Si qua igitur in futurum ecclesiastica secularisve persona
hanc nostre constitucionis paginam sciens contra eam temere venire temptaverit,
secundo tertiove commonita nisi reatum suum congrua satisfaccione correxerit,
potestate honorisque sui careat dignitate, reamque se divino iudicio existere de
perpetrata iniquitate cognoscat et a sacratissimo corpore ac sangwine dei et
domini redemptoris nostri Ihesu Christi aliena fiat atque in extremo examine
divine ulcioni subiaceat. Cunctis autem eidem loco sua iura servantibus sit pax
domini nostri Ihesu Christi, quatinus et hic fructum bone accionis percipiant et
apud districtum iudicem premia eterne pacis inveniant. Datum Laterani per manum
Egidij sancti Nicolai in carcere Tulliano dyaconi cardinalis, V idus aprilis,
indiccione XI, incarnacionis dominice anno MCXC°III, pontificatus vero domini
Celestini pape III anno secundo.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia z r. 1455, najstarszy kopiarz klasztorny, Wrocław Archiwum Państwowe,
sygn. rep. 155 D 17, fol. 1-2, według A [1]; C. Kopia sprzed r. 1512 w kopiarzu
klasztornym "Repertorium Heliae", tamże, sygn. rep. 155 D 18, pag. 600-602,
według A.
Druk: a. Kod. dypl. małop. I. 58-9, według B; b. Haeusler W., UB nr 4, według B;
- regest: c. Regesten nr 59; d. Smolka St., Mieszko Stary 477, nr 55; e. Jaffe
Ph., Regesta nr 16980; f. Schulte L., D. Anfänge d. Marienstiftes 42-9; g.
Budkowa, Repertorium nr 150; h. Cod. dipl. Siles. cz. 2, I. nr 54.
Literatura: 1. Adler H., Gesch. d. Zobtenberges pass.; 2. Belle H., D. Breslauer
Sandstiff u. seine Propsteien, (Schles, Gesch. Bll. 1924, nr 1); 3. Knoetel P.,
D. August. Chorherrenstift z. Zobtengebietes 31 nn.; 4. Czypionka V., D.
Marienkloster am Zobten 21 nn.; 5. Uhtenwoldt H., Peter Wlast d. Siling 32 nn.,
42 nn.; 7. Moepert A., Peter Wlast 1 nn.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(ante 1193).

(Dokument książęcy ?) zawierający fragment uposażenia klasztoru kanoników regularnych NPMarii na Piasku we Wrocławiu.

Janickow antiqua villa esset ecclesie sancte Marie, de quo orta lite tempore Radulphi abbatis, iusto iudicio eam obtinuimus coram ducibus B. et M . Hi ascripti: Zulistirus cum fratribus suis. Quatuor filii sunt isti: Milel cum fratre, Stanenta, Milozlaw cum fratre Bogumini, Hokepta cum fratribus. Quatuor filii sunt Hepoxena: Parsca, Zuetgota, Maluy, Miros, Raduy [a] cum fratre, quorum filii sunt: Semar, Sdan. Villa Rogereuo in montibus collata est a Benedicto episcopo Poznaniensi cum benivolencia ducis B. Villam Tinech emit comes Petrus a Iudeis et dedit sancte Marie pertinenciam ad montem. Olesnich villa prima tempore Ogerij primi abbatis data a Ceseborio cognato comitis Petri cum familia ista: Hosta cuius filii sunt: Gostmyt et Mstis, Radey et Radick, quatuor filii sunt Hualenta, Mirec, Mila ascripti ecclesie. Ecclesiam sancti Adalberti dedit Boguslaus frater comitis Petri cum villa Mochbor, cuius ascripti sunt: Zbilut cum filiis Dados, Zauis, Vilcan, Radon [e], qui cum deberet monatario marcam et dimidiam fere [g], Vlodimirus solum pro eo debitum teilet esset homo sancte Marie ecclesie. Dux Wlodislaus dedit ad montem Bezdad cum villa, Abrinicoy cum filiis suis Solay et Tossoz. Circuicionem montis dux B. tempore patris sui cum ipso fratre (...), cuius ville sunt hec: Wiri, Cescouici, Syuridow , Biala, Strelec sic dicti, quia venatores fuerunt ecclesie. Villa ad molendinum, forum in Soboth, villa Stregomane. Homines in Wiri: Bracheva cum filiis Zub cum fratre Mizlos; hospis Miculouici. De Beala: Goztec, Martin, Targossa, Znouid, Sedla, Milec, Radec; in Strelez Presusouici; in Stregoman Bogdan, Sric frater eius, Tessauca, Crisan. Golenec datus est a duce Boleslao ecclesie Thome. Vangl faber cum fratribus tempore Alardi abbatis datus est ecclesie a duce Boleslao; Velepa faber cum fratribus datus est ecclesie a duce B tempore Alardi abbatis. Isti dati sunt tali modo: ligabantur ducendi aliis et concessum est eis, ut non ligarentur, sed essent homines ecclesie. Hii sunt servi ecclesie sancte Marie emptici comitis Petri et (...) Carnota et Bil filius fratris eorum. Turryti, Vilcost, Godec, Suantec (...) tali modo devenerunt in servitutem ecclesie tempore avi ducis Boleslai: Boleta (...) cum debito taberne; tandem a duce B reductus adiudicatus ecclesie servituti perpetuo, quem comes Petrus datum sibi a duce dedit ecclesie montane, cuius filius Zonouid et isti predicti voluerunt evadere servitutem coram duce B et retracti sunt educti de ecclesia sancti Johannis a Domiciano et Andrea et Nessebrando.

A. Oryginał pergaminowy zaginiony.
B. Kopia z r. 1512 w kopiarzu klasztornym "Repertorium Heliae", Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135 D 18, fol. 532r-v, według A.
Druk: a. Stenzel G. A., (Übersicht ü. d. Arbeiten d. schles. Ges. i. J. 1841), Wrocław 1842, 165, według B; b. Kod. dypl. wkopol. III. nr 2021, według B: c. Haeusler W., UB nr 5, według a; d. Moepert A., Peter Wlast u. d. Stiftung d. Augustinerklosters auf d. Zobten, (Arch. f. schles. Kirchengesch. 1939, IV. 4-5) według B; - regest: e. Regesten nr 69; f. Schulte L., D. Anfänge d. Marienstiftes 49; g. Budkowa, Repertorium nr 129; h. Cod. dipl. Silesiae cz. 2, I. nr 36.
Literatura: 1. Kętrzyński W., Studia 236-8, 256; 2. Krzyżanowski St., Początki dyplomatyki polskiej 31; 3. Małecki A., Studia heraldyczne II. 12; 4. tenże, W kwestii fałszerstwa dokumentów 434-5, 480; 5. Górka O., (Kwart. Histor. 1910, XXIV. 635); 6. Czypionka V., D. Marienkloster 17; 7. Hirschberg A., Stosunki osadnicze 54; 8. Maleczyński K., Stanowisko dokumentu 34, przyp. 2; 9. Uhtenwoldt H., Peter Wlast d. Siling 32 nn.; 10. Appelt H., D. Echtheit d. Trebnitzer Gründungsurkunden 42; 11. Schilling F., Ursprung d. Deutscht. i. Schles. 33 nn; 12. Arnold St., Z dziejów społecznych Polski średniowiecznej "Ascripticii" i ich genezy (Księga M. Handelsmana), Warszawa 1929; 13. Tymieniecki K., Ludność zakupna i jej znaczenie w Polsce XII w., (Sprawozd. Pozn. Tow. Przyj. Nauk 1935).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(po czerwcu 1194).

Piotr (z Kapui) kardynał presbiter tytułu s. Mariae in Via lata legat papieski (na Bawarię, Czechy i Polskę) zatwierdza postanowienie biskupa wrocławskiego Żyrosława usunięcia benedyktynów z opactwa św. Wincentego we Wrocławiu.

Honorius episcopus servus servorum dei dilectis filiis abbati et conventui sancti Vincentii Praemonstratensis ordinis ... cum bonae memoriae Syroslaus Wratislaviensis episcopus a monasterio vestro nigris monachis, qui esse consueverant in eodem, propter enormes excessus suos et bonorum eiusdem monasterii dilapidationem, eiectis, statuerit, ut in eodem vestri statuta ordinis servarentur, quod bonae menioriae Petrus tituli sancti Marcelli presbyter, tunc sanctae Mariae in Via lata diaconus cardinalis legatus sedis apostolicae approbavit. Nos ... quod a praedicto episcopo provide factum est ... et ab eodem legato ... approbatum ... confirmamus.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia zaginiona.
C. Wzmianka w piśmie papieża Honoriusza III z daty Lateran 2 kwietnia 1218, która jednak nie wspomina wyraźnie o sporządzeniu przez legata wyroku na piśmie.
Druk: a. Hugo L. Ch., Annales Praemonstratensium II. probat, str. 693, według A; - regest: b. Presutti P. l'abb., I regesti del pontifice Onorio III dall'anno 1216 all'anno 1227, Roma 1884, nr 1167; c. Regesten nr 197; d. Potthast A., Regesta pontificum Romanorum, Berolini 1874, I. nr 5741; e. Budkowa, Repertorium nr 139.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(Wrocław, maj 1197 - styczeń 1198).

Piotr (z Kapui) kardynał presbiter tytułu s. Mariae in Via lata legat papieski (na Bawarię, Czechy i Polskę) zatwierdza postanowienie biskupa wrocławskiego Żyrosława usunięcia benedyktynów z opactwa św. Wincentego we Wrocławiu.

Honorius episcopus servus servorum dei dilectis filiis abbati et conventui sancti Vincentii Praemonstratensis ordinis ... cum bonae memoriae Syroslaus Wratislaviensis episcopus a monasterio vestro nigris monachis, qui esse consueverant in eodem, propter enormes excessus suos et bonorum eiusdem monasterii dilapidationem, eiectis, statuerit, ut in eodem vestri statuta ordinis servarentur, quod bonae menioriae Petrus tituli sancti Marcelli presbyter, tunc sanctae Mariae in Via lata diaconus cardinalis legatus sedis apostolicae approbavit. Nos ... quod a praedicto episcopo provide factum est ... et ab eodem legato ... approbatum ... confirmamus.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia zaginiona.
C. Wzmianka w piśmie papieża Honoriusza III z daty Lateran 2 kwietnia 1218, która jednak nie wspomina wyraźnie o sporządzeniu przez legata wyroku na piśmie.
Druk: a. Hugo L. Ch., Annales Praemonstratensium II. probat, str. 693, według A; - regest: b. Presutti P. l'abb., I regesti del pontifice Onorio III dall'anno 1216 all'anno 1227, Roma 1884, nr 1167; c. Regesten nr 197; d. Potthast A., Regesta pontificum Romanorum, Berolini 1874, I. nr 5741; e. Budkowa, Repertorium nr 139.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 8 marca (1198).

Innocenty III papież poleca arcybiskupowi gnieźnieńskiemu i jego sufraganom, aby
zabronili książętom polskim niepokoić księcia śląskiego Bolesława, jak to już
poprzednio miał sobie polecone ze strony stolicy apostolskiej.

(Innocentius episcopus servus servorum dei venerabili fratri) Knesnensi
archiepiscopo et suffraganeis eius (salutem et apostolicam benedictionem).
Apostolicae sedis benignitas, sicut ex debito pastoralis officii ad omnes
fideles generaliter affectum caritatis extendit, sic eos, quos circa servitium
suum et christianitatis honorem devotiores invenerit, speciali tenetur
patrocinio confovere. Unde fidem et devotionem dilecti filii nobilis viri
Bolezlai ducis Poloniae sancta Romana ecclesia, cuius sumus regimini, sicut
domino placuit, deputati, manifestis iamdudum experta indiciis merito ipsum
brachiis specialis dilectionis amplectitur et in iustis petitionibus eius
inveniri gaudet facilis et benigna. Sane cum pluries, sicut accepimus,
apostolicum receperit fraternitas vestra mandatum, ut memoratum ducem, quem
sicut catholicum principem et ecclesiae Romanae filium specialem quadam
dilectionis praerogativa complectimur, ab impugnatoribus suis auctoritate
curaretis apostolica defensare, sibique contra hostium suorum violentos insultus
ecclesiasticae defensionis clypeum indulgere, nondum tamen, sicut nobis
intimatum est, commodum aliquod de literis apostolicis reportavit, nec
praedecessorum nostrorum Romanorum pontificum iussiones, quae super hoc saepius
emanasse noscuntur, effectus est debitus subsecutus. Quare merito de
inobedientia potestis et negligentia reprehendi. Quia igitur in eo loco nos
clementia divina constituit, ut suam cuilibet debeamus iustitiam conservare,
fraternitati vestrae per apostolica scripta mandamus et districte praecipimus,
quatenus universis Poloniae ducibus ex parte nostra curetis districtius
inhibere, ne praefatum ducem in persona vel rebus offendere praesumant
quomodolibet, vel turbare, aut ei super his, quae in praesentiarum
rationabiliter possidet, aut in futurum iustis modis poterit deo propitio
adipisci, molestiam inferre audeant indebite, vel gravamen. Quod si
commonitionibus vestris acquiescere forte noluerint, vos eos ad hoc per
excommunicationis sententiam auctoritate nostra sine appellationis obstaculo
compellatis. Nos enim sententiam, quam in ipsos propter hoc ratione praevia
tuleritis, ratam habebimus, ipsamque faciemus auctore domino usque ad
satisfactionem congruam firmiter observari. Provideatis autem, ut quilibet
vestrum tamdiu faciat eandem sententiam per suam diocesim observari, donec
mandatum nostrum celeri fuerit executione completum. Datum Laterani VIII idus
martij.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia współczesna, Rzym Archiwum Watykańskie, sygn. Reg. Vat. IV. fol. 12, nr
43, według A.
Druk: a. Bzovius A; Annalium ecclesiasticorum post C. Baronium, Coloniae Aug.
1616, XIII. 15, według B; b. Baluzius S., Epistolarum Innocentii III papae libri
undecim, Parisiis 1682, I. 24, według B; c. Migne J. P., Patrologia CCXIV. 38,
nr 47, według b; - regest: d. Regesten nr 64; e. Potthast A., Regesta pontificum
nr 45; f. Budkowa, Repertorium nr 140.
Literatnra: 1. Łodyński M., Udział książąt śląskich w zamachu 1177, 43; 2.
Umiński J., Henryk arcyb. gnieźnieński, Lublin 1926, 5; 3. Grodecki R., Dzieje
Śląska 182 nn.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(1 czerwca 1198 - 22 marca 1201).

Jarosław biskup wrocławski zamienia z kościołem w Pożarzysku imiennie wyliczone
miejscowości.

Sciant presentes et posteri, quod ego dei gratia Jarozlaus humilis
Wratizlauiensis ecclesie antistes inita deliberatione et consilio communi
hahito, assignavi ecclesie de Posarisch Jauoravo et Tissech, Petri villam pro
villis, quarum hec sunt nomina: Osech, Wlostcouici, Scharino, Lopenica,
Ystebcha. Ne vero hoc factum ullomodo irritum fiat, presenti scripto confirmamus
et sigilli nostri munimine roboramus.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia sprzed r. 1253 w najstarszym kopiarzu kl. w Lubiążu, Wrocław Archiwum
Państwowe, sygn. rep. 135 D 203, fol. 13v.
Regest: a. Regesten nr 71 a.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(przed 1 czerwca 1198).

Jarosław syn Bolesław Wysokiego brat Henryka Brodatego książę opolski za ich
zgodą nadaje klasztorowi cystersów w Pforcie dobra Jarosław ze wszystkimi pożytkami.

... Ego Henricus Zlesie dux ... notum facio ... quod ... frater meus pie
recordationis Jarozlaus Wratislauiensis episcopus tunc dominus de Opol cum
patris mei et meo assensu contulit Portensibus Jarozlav integraliter cum omni
utilitate mellificii et castorum ...

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia zaginiona. C. Wzmianka w dokumencie Henryka Brodatego dla klasztoru w
Lubiążu z r. 1202 (po 25 maja).
Druk: a. Grünhagen C., Über d. Zeit d. Gründung d. Klosters Leubus 214; -
regest: b. Regesten nr 78; c. Dobenecker O., Regesta Thuringiae II. nr 1222.
Literatura: por. literaturę do dokumentu z r. 1202.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(1198).

Monachus (Haymarus) patriarcha kościoła zmartychwstania w Jerozolimie za zgodą
swej kapituły przyjmuje biskupów, książąt i możnowładców polskich w zamian za
darowizny na rzecz kościoła grobu Pańskiego do bractwa tegoż kościoła.

Nos Monachus dei gracia sancte resurrectionis ecclesie patriarcha una cum
eiusdem ecclesie nostre capitulo et fratrum collegio ... universos episcopos
Polonie, duces, barones, viros et mulieres, quorum nomina inferius leguntur, ob
helemosinarum suarum beneficia ecclesie dominici sepulcri collata, in eiusdem
domus nostre fraternitatem et consorcium recepisse ... quorum nomina sunt hec:
... Bolezlauus dux de Verzlaue et uxor eius cum filiis suis Conrado et domino
Ierozlauuo episcopo et duce Henrico ... Dominus Iaczo cum uxore sua dederunt deo
et sancto sepulchro Mechou et Zagoriz et Comarouo ... Dominus Zuantozlaws
Coccham dedit inferiorem ... Dominus Micora dedit Chelm cum ecclesia et cum
decimis et forum et tabernam et aliam villam, que dicitur Nescouiche; iterum
addidit sal de Bochegna, aliud sal Nepreuecham, tercium sal Sidignam et aliam
tabernam Studenicham ... Dominus Leonardus dedit villam iuxta Coccham, frater
eius Wlodimirus dedit Belobrese ... Dominus Cagnimirus dedit pro anima sua
Benganouo ... Voyzlauus frater domini Gethkonis episcopi in Vroczlauiensi
provincia duas villas dedit, que decambite fuerant ab episcopo pro villa, que
dicitur Grocouic et pro Sclauono et eius decima. Christon frater Canimeri dedit
Zitnam, quam decambivit prefatus Cagnimirus pro Borouna et Comeou ...

A. Oryg. zaginiony (może nie istniał).
B. Kopia (brulion?) współczesna istniała jeszcze w r. 1857, kiedy ją widział
Helcel w posiadaniu W. Piątkowskiego, naczelnika powiatu miechowskiego.
Druk: a. Nakielski S., Miechovia 81, według B; b. Kod. dypl. wkop. III. nr 2020,
według a; c. Kod. dypl. małop. II. nr 376, według kopii Helcla A. Z., z B; d.
Kochanowski J. K., Cod. dipl. Masoviae nr 143, według ac; - regest: e. Budkowa,
Repertorium nr 147.
Literatura: 1. Kętrzyński W., Studia 257; 2. Krzyżanowski St., Początki
dyplomatyki polskiej 29; 5. Kętrzyński W., O początkach dyplomatyki polskiej 37;
4. Małecki A., W kwestii fałszerstwa dokumentów 428; 5. Rybarski A., Losy Album
miechowskiego, (Przegl. Histor. 1948, XXXVII. 374-5).
Nie jest sensu stricto księga bracka klasztoru miechowskiego czy kościoła grobu
Pańskiego w Jerozolimie, ale raczej brulion dokumentu patriarchy sporządzony
przypuszczalnie przez klasztor miechowski, który może nigdy zatwierdzenia
wystawcy nie otrzymał.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Nos Monachus Dei gratia sancte Resurrectionis ecclesie patriarcha, una cum eiusdem ecclesie nostre Capitulo et fratrum collegio, ad normam predecessorum nostrorum patriarcharum Hierosolymitanorum notum facimus universitati tam modernorum presentie quam successorum posteritati: universos episcopos Polonos, duces, barones, viros et mulieres, quorum nomina inferius leguntur, ob eleemosynarum suarum beneficia ecclesie dominici Sepulchri collata, in eiusdem domus nostre fraternitatem et consortium recepisse, ut omnium orationum et beneficiorum, que hinc et in evum in Hierosolymitana fient ecclesia, eandem, quam ab ipso Ihesu Christo expectamus, nobiscum pariter percipiant portionem. Quorum nomina sunt hec: Boleslaus magnus dux Polonie. Mescho Polonie dux et prima uxor eius Elizabeth et filii eorum Otho et Stephanus. Item Eudoxia secunda uxor eius et tres filii eorum Boleslaus, Mesco, Vladislaus. Casimirus dux et uxor eius Helena cum duobus filiis Lescone et Conrado. Boleslaus dux de Werslave et uxor eius cum filiis suis Conrado et domino Iaroslavo episcopo et duce Henrico. Meseco dux frater predicti Boleslavi et uxor eius cum liberis suis. Predicta ducissa Eudoxia dedit Grodysk. Interea omnibus quorum obtutibus presentia veniunt: quia omne bonum in commune deductum pulchrius elucescit, et: quia nemo accendit candelam ut sub modio ponat, sed super candelabrum, ut ingredientibus lumen fiat: notificandum duximus: duos ex predictis ducibus, scilicet Mesconem magnum et Casimirum, Deo et glorioso Sepulchro Iesu Filii eius, pro salute anime sue suorumque omnium successorum, in universis commorantibus que hic leguntur villis talem donasse, dedisse et tradidisse libertatem, videlicet ut ad expeditionem non eant, castrum non edificent, poralne et strozam non solvant, monetario non obediant, powoz et podvode non dent, et ab omni servili Polonico opere sint liberi. Soli Deo et prelato domus obediant. Dominus Iaczo cum uxore sua dederunt Deo et sancto Sepulchro Mechow et Zagorzyce et Comarowo. Dominus Gedko Cracoviensis episcopus ibidem ecclesiam in honorem sancti Sepulchri consecravit, in qua consecratione decimam ipsius ville, scilicet Mechow, et aliarum trium villarum, Zagoryz et Comarowo et Coccha, Deo et sancto Sepulchro contulit. Svantoslaus Coccham dedit inferiorem. Comes Stephanus dedit superiorem Coccham. Dominus Micora dedit Chelm cum ecclesia et cum decimis et forum et tabernam et aliam villam que dicitur Neschovice. Iterum addidit sal de Bochegna. Aliud sal Prevechan. Tertium sal Sidignam et aliam tabernam Studencham. Dominus Radoslaus dedit Deo et sancto Sepulchro Scarissow et ecclesiam, forum et tabernam. Decimam vero ipsius ecclesie predictus episcopus Gedeon in consecratione ecclesie addidit, scilicet decimam de commemorato Scarissow et aliarum quatuor villarum, Modrelanc et Virbicze et Zdinechowic et Crampa. Iterum predictus comes dedit Repinam et homines morantes in ea. Dominus Zyro et uxor eius cum filio suo Otthone dederunt duas villas, Kye et Samogost. Dominus Leonardus dedit villam iuxta Cocczam. Frater eius Vlodimirus dedit Belobrzeze. Dominus Gnevomirus et uxor eius cum filio suo dederunt Lanthkowic. Comes Nicolaus palatinus dedit duas villas, Iaczic et Replic. Dominus Lassota dedit Dlubnam. Dominus Bugiwoy dedit Goreslawice. Dominus Berloch et uxor eius cum filiis dederunt sancto Sepulchro duas villas, Charncowic et Oludzam. Dominus Iohannes dedit villam que decambita fuit a fratre eius Mattheo pro Gostyradic. Uxor Wseborii pro eius anima et sua et filiorum suorum dedit villam que dicitur Golchowo cum suis pertinenciis. Dominus Kagnimir dedit pro anima sua Benganovo. Andreas frater Matthei dedit Bamvol. Voyslaus frater domini Gedkonis episcopi, in Vroclaviensi provincia duas villas dedit, que decambite fuerunt ab episcopo pro villa que dicitur Groshowic et pro Sclavono et eius decima. Christon frater Cagnimiri dedit Zytnam, quam decambivit prefatus Cagnimirus pro Borowna et Comeow. Dominus Ottho de Verbic dedit Dirskow. Comes Iacobus Sundumeriensis cum uxore sua dedit villam que dicitur Karoche. Teuto Teuthonicus dedit villam que est ante Rudam. Frater Preclavos dedit villam sancto Sepulchro et ecclesiam que est in Guenezne cum duabus villis. Frater Crecocha dedit villam unam que est iuxta Mechow. Hugoldus clericus dedit sortem unam que est super Coccham. Dominum Petrum archiepiscopum Guenezenensem in fraternitatem nostram recepimus. Dominum Fulconem Cracoviensem episcopum in fraternitatem nostram recepimus. Dominum Gorythonem cum uxore et liberis suis recepimus. Iohannem archidiaconum de Lubelma recepimus. Ludovicum de Cracovia recepimus. Fratrem Christinum de Guenezne recepimus. Saltheman cum uxore et liberis recepimus. Conradum cum uxore et liberis recepimus. Bertoldum cum uxore et liberis recepimus et Otthonem. Simonem Polaiowski cum uxore et liberis recepimus.

Nakielski. Miechovia, p. 81.

Codex Diplomaticus Majoris Polonia. Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski obejmujący dokumenta tak już drukowane, jak dotąd nie ogłoszone, sięgające do roku 1400. Wydany staraniem Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego. Tom III. zawiera numera 1293 - 2053 lata 1350 - 1399. Poznań 1879. Nakładem Biblioteki Kórnickiej. Drukiem J. I. Kraszewskiego (Dr. W. Łebiński).

[hanys_hans]

Jerozolima, [b.d.d.] 1198 r.

Monachus patriarcha jerozolimski zatwierdza posiadłości bożogrobców z Miechowa
(m.in. Chorzów i Białobrzezie).

W Imię Świętej i Niepodzielnej Trójcy - Ojca i Syna i Ducha Świętego Amen.
Monachus, z łaski Bożej patriarcha Świętego Kościoła Zmartwychwstania i cała
tegoż kościoła kapituła wszystkim arcybiskupom, biskupom, opatom, prepozytom i
innym przełożonym kościołów, książętom, hrabiom, baronom, rycerzom i innym synom
Świętej Matki Kościoła, ustanowionym dla Księstwa Polskiego teraz i w
przyszłości, do których dotrze wiadomość o niniejszym piśmie - pozdrowienie i
błogosławieństwo patriarchalne.
[...] z biegem czasu wielu szlachetnych mężów przynosi swoje jałmużny dla
naszego kościoła i daruje posiadłości oraz wsie, z Bożego natchnienia - ich
nazwy przytaczamy w załączeniu.
[...] Pan Leonard dał wieś Dolną koło Coccham, brat jego Włodzimierz dał
Belobrese [...].
[...] Działo się to tego roku Pańskiego Wcielenia 1198.

Oryginał zachował się w Bibliotece Czartoryskich w Krakowie (Perg 4).
Opublikowano: KDM II, nr 375, s. 12-13.
Fotokopia: Arch. Byt.

Instytut Śląski w Opolu, Towarzystwo Miłośników Bytomia. Jan Drabina, Jerzy
Horwat, Zdzisław Jedynak - BYTOM ŚREDNIOWIECZNY - Przekazy źródłowe (1123-1492),
Opole 1985.

[hanys_hans]

1198.

Monachus (Haymarus) patriarcha kościoła zmartychwstania w Jerozolimie wraz z
kapitułą tegoż kościoła zatwierdza nadania różnych panów polskich na rzecz
klasztoru w Miechowie i wymienia imiennie nadane miejscowości i swobody.

... Monachus dei gracia sancte resurrectionis ecclesie patriarcha et totum
eiusdem ecclesie capitulum ... universitati vestre presentibus litteris
innotescat, quod cum dominus Jaczo vir bone memorie dominicum adiret sepulchrum
... rogavit, ut ecclesia sancti sepulcri unum de canonicis suis secum in Polonia
mitteret ... tres villas videlicet Mechou, Zagoriz, Commarouo in perpetuam
helemosinam canonico et suis successoribus assignavit ... dominus Zuantozlaws
dedit Coccham inferiorem ... dominus Cagnimirus dedit Benganouo ... dominus
Michora dedit nobis super Rabbam villam, que dicitur Quelme cum ecclesia et
decimis et forum et thabernam et aliam villam Nescouiche, iterum addidit sal de
Bochegna, aliud sal in Preuenchan, tercium sal Sidignam et aliam tabernam
Studencam ... Christon dedit Zitnam, quam decambivit prefatus Cagnimirus pro
Borouna et Comeou ... Voizlauus frater domini Gethkonis episcopi in
Vroczlauiensi provincia dedit duas villas, que decambite fuerunt ab episcopo
Vroczlauiensi pro villa, que dicitur Groscouic et pro Sclauono et earum decimis
... Factum est hoc anno dominice incarnationis M°C°XC°VIIJ°.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany. Wymiary: szerokość około 56,5 cm,
wysokość około 66,8 cm, zakładka 4,6 cm. Pergamin liniowany z marginesami
znaczonymi rylcem. Kraków, Biblioteka Czartoryskich, sygn. dypl. nr 4.
B. Kopia XVI w., Warszawa Biblioteka Krasińskich, rkp. nr 177, fol. 104 (spalona).
Reprodukcja: a. Kod. dypl. kat. krak. I. tabl. 3 (częściowa); b. Krzyżanowski
St., Mon. Pol. palaeogr, tabl. 19; - druk: c. Nakielski S., De sacra antiquitate
et statu ordinis ... custodum s. sepulcri Domini, Kraków 1625, 144, według A; d.
Tenże, Miechovia sive promptuarium monasterii Miechoviensis, Kraków 1634, 83,
według A; e. Długosz J., Liber beneficiorum III. 26, według A?; f. Kod. dypl.
wkopol. I. nr 34, według A; g. Kod. dypl. małop. II. nr 375, według A; h.
Kochanowski J. K., Cod. dipl. Masoviae nr 142, według b; - regest: ; Regesten nr
62; j. Smolka St., Mieszko Stary 478, nr 58; k. Budkowa, Repertorium nr 144.
Literatura: 1. Kętrzyński W., Studia 256 nn.; 2. Krzyżanowski St., Początki
dyplomatyki polskiej 29; 3. Małecki A., W kwestii fałszerstwa dokumentów 429; 4.
Seidel V; Deutsche Besiedlungen im Malter 210 nn.; 5. Kętrzyński St., Zarys 156 nn.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 8 maja (1199).

Innocenty III papież poleca Cyprianowi biskupowi wrocławskiemu aby zbadał sprawę
niejakiego B, niegdyś kanonika reguły z Arrovaise później mnicha joannity, który
odbył pielgrzymkę do Ziemi Świętej i aby ewentualnie udzielił mu zezwolenia na
powrót do pierwotnego zakonu.

(Innocentius episcopus servus servorum dei venerabili fratri) C(ipriano)
Lubussensi episcopo (salutem [a] et apostolicam benedictionem). Referente
dilecto filio fratre B hospitalario nostro est apostolatui reseratum, quod cum a
tempore iuventutis suae secundum institutiones canonicorum regularium
Arrouvasiensis ecclesiae beati Augustini regulam professus fuisset et in ea
ultra decennium permanens, sacros ordines usque ad sacerdotium suscepisset,
iuventute postmodum impellente, curiositate potius quam religionis amore
devictus, terram Hierosolymitanam et alias videre desiderans, ab abbate suo non
tam voluntariam sub eadem conditione licentiam obtinuit, quam extortam, ut si
bonae memoriae Alexandrum papam praedecessorem nostrum inveniret in via, causam
itineris sibi exponeret et iuxta mandatum eius vel procederet, vel rediret.
Verum ipse neglecta conditione precedens, suscepit habitum hospitalis, in cuius
servitio usque ad haec tempera fideliter laboravit. Sed cum ordo praemissus
districtioris sit observantiae, quam secundus, prudenter attendens, quod de
laxiore ascendendum sit ad ordinem arctiorem, non autem de arctiore ad laxiorem
sit ratione aliqua descendendum, ad se domino inspirante reversus, ad bonum
redire desiderat, quod dimisit. Cum itaque non mediocriter erret, qui minus
bonum maiori bono praeponit, fraternitati tuae per apostolica scripta mandamus,
quatenus inquisita super praemissis diligentius veritate, si rem inveneris ita
esse, praefato fratri B licentiam auctoritate apostolica praebeas ad primum
ordinem redeundi. Datum Laterani VIII idus maij.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia współczesna, Rzym Archiwum Watykańskie, sygn. Reg. Vat. IV. fol. 156,
nr 56, według A.
Druk: a. Bauluzius S., Epistolarum Innocentii III libri undecim, I. 369, 543,
według B; b. Migne J. P., Patrologia CCXIV. 395, według a; c. Küster G. G.,
Collectio opusculorum hist. Marchicam illustrantium, Berlin 1727-36, fasc. 21,
84, według a; d. Delaville Leroulx J., Cartulaire de l'ordre des hospitaliers I.
nr 1082, według a; - regest: e. Regesten nr 66; f. Pothast A., Regesta nr 695;
g. Funcke F., Regesten d. Bischöfe v. Lebus nr 8;. h. Budkowa, Repertorium nr 147.
Literatura: 1. Wohlbrück S. W., Gesch. d. ehemaligen Bistums Lebus, Berlin 1829,
I. 55.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 18 maja 1199.

Innocenty III papież odpowiada (Jarosławowi) biskupowi wrocławskiemu na jego
zapytanie, czy ten, który więzi kleryka podpada pod klątwę; czy ten, kto obcuje
z wyklętymi, może otrzymać rozgrzeszenie od zwykłego kapłana; czy duchodni
żyjący z dwiema konkubinami podpadają pod pojęcie bigamistów.

(Innocentius episcopus servus servorum dei venerabili fratri) Vratizlaviensi
episcopo (salutem et apostolicam benedictionem). Nuper a nobis tua fraternitas
requisivit, quid sit de illis laicis sentiendum, qui clericos violenter sine
laesione tamen in custodia detinent publica vel privata, vel etiam detrudunt in
vincula, utrum in canonem sententiae latae incidant, ut ipso facto sint vinculo
excommunicationis innodati, sicut illi, qui manus in clericos iniiciunt temere
violentas. Et utrum, qui nominatim excommunicatis scienter communicant, absolvi
ab excommunicatione possint per confessionem a simplici sacerdote, vel episcopi
seu archipresbiteri sit ab eis absolutio expetenda. Et si post actam
poenitentiam cum illis valeas dispensare, qui etsi bigami de iure non sunt, de
facto saltem bigami nominantur eo, quod in sacris ordinibus constituti more
nuptiali secundas in contubernium sibi mulierculas adiunxerunt. Nos igitur
inquisitioni tuae taliter duximus ex ordine respondendum, quod in primo
consultationis articulo non credimus laicos poenam excommunicationis evadere,
quamvis eorum factum corporalis laesio non fuerit subsecuta, citra quam
violentia saepius circa clericos nequiter perpetratur. In secunda vero
quaestione credimus distinguendam, an is qui nominatim excommunicato scienter
communicat, in crimine communicet criminoso, ei consilium impendendo, auxilium
vel favorem, aut alias in oratione, vel osculo, vel orando secum, aut etiam
comedendo. In primo quidem articulo, cum talis et communicet crimini et
participet criminoso, ac per hoc ratione damnati criminis videatur in eum
delinquere, qui damnavit, ab eo vel eius superiore merito delicti tunc erit
absolutio requirenda, cum iuxta canonicas sanctiones, facientes et consentientes
par poena constringat. In secundo vero casu a suo episcopo vel proprio sacerdote
poterit absolutionis beneficium obtinere. Quamvis enim et tunc non iudicis sed
iuris sententia excommunicato communicans sit ligatus, quia tamen conditor
canonum solutionem eius sibi specialiter non retinuit, eo ipso concessisse
videtur facultatem aliis relaxandi. Is autem, qui iuxta primum modum
excommunicato communicat, cum iuramento debet absolvi. Qui vero iuxta secundum
modum illi participat, reconciliari poterit sine iuratoria cautione. Verum si
difficile sit ex aliqua iusta causa quod ad ipsum excommunicatorem absolvendus
accedat, concedimus indulgendo, ut praestita iuxta formam ecclesiae cautione,
quod excommunicatoris mandato parebit, a suo absolvatur episcopo, vel proprio
sacerdote. Tertius et ultimus inquisitionis articulus videbatur habere non
modicum quaestionis: quoniam cum in matrimoniis contrahendis, non iuris
affectus, sed animi destinatio attendatur, unde illum comitatur infamia, qui
duas simul habet uxores, quod partim ad factum convenit retorquendi, sicut et
quod in canone legitur de presbytero, qui non legalibus nuptiis detinetur, eadem
censura tales inter bigamos videntur reputandi. Licet obviet ex adverso, quod
opinioni sit veritas praeferenda et quod iuxta praemissa, qui nullam uxorem
habuit, foret bigamus reputandus. Quod contingeret, si quis de facto contraheret
cum: diversis quibus de iure non posset matrimonialiter copulari, nos autem in
hac quaestione taliter respondemus, quod cum huiusmodi clericis, qui quantum in
ipsis fuit secundas sibi mulieres matrimonialiter coniunxerunt, tanquam cum
bigamis non licet dispensari, licet in veritate bigami non existant, non propter
sacramenti defectum, sed propter affectum intentionis cum opere subsecuto. Datum
Laterani XVII kalendas iunij.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia współczesna, Rzym Archiwum Watykańskie, sygn. Reg. IV. fol. 158, nr 66,
według A ; C. Inne kopie zestawione w c.
Druk: a. Baluze E., Epistolarum Innocentii III libri undecim, Parisiis 1682, I.
375, według B; b. Migne, Patrologia CCXIV. 605, według a; c. Friedberg Ae.,
Corpus iuris canonici, Lipsiae 1881, II. decr. lib. V, tit. 39, c. 29, gdzie
zestawienie przekazów i odmianek tekstu; - regest: d. Regesten nr 67; e.
Potthast A., Regesta nr 700; f. Budkowa Repertorium nr 148.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lubiąż, 6 kwietnia 1200.

Jarosław biskup wrocławski zatwierdza darowiznę Bartłomieja diakona z Borowa uczynioną na rzecz klasztoru w Lubiążu ze wszystkiego jego majątku z zastrzeżeniem dożywocia dla niego i pewnych praw dla jego żony i synów.

Ego Jarozlaus humilis Wratislaviensis ecclesie minister notum facio universis tam presentibus quam posteris, quod Bartholomeus diaconus de Boriov recognovit coram nobis et coram multis presentibus, videlicet abbate Lubense Conrado et priore Moyse et plurimis fratribus eiusdem cenobii ad hoc vocatis, confessus est inquam donationem omnium rerum suarum mobilium et immobilium, quas dudum ecclesie sancte Marie de Lubens contulerat, relinquens in arbitrio dicti abbatis quam vellet misericordiam facere cum pueris et muliere, ex qua suscepit illos, dummodo sibi liceret de benignitate memorati abbatis in hereditate ecclesie beate Marie de Lubens ab ipso collata degere toto vite sue tempore. Hec autem acta sunt anno ab incarnatione domini MCC in cena domini, presente decano Benico et archidiacono St(ephano), cancellario Martino, magistro Egydio, Geruardo canonico. Affuit eciam Bogdanus filius iam dicti diaconi ratam habens paternam donationem et sue renuntians porcioni, si qua ipsum ex rebus iam dictis contingeret. Hec autem acta sunt in Lubens.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia sprzed r. 1252. Wrocław Archiwum Państwowe, najstarszy kopiarz klasztorny, sygn. rep. 135, D 203, fol. 43v - 44r według A.
Druk: a. Górka O., Przyczynki do dyplomatyki str. 422-423, według B; - regest: b. Grünhagen C., Korn G., Regesta episcopatus Vratislaviensis, Wrocław 1864, 10; c. Regesten nr 70.
Literatura: 1. Górka O., Przyczynki do dyplomatyki 422 nn.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(23 marca 1201 - 7 stycznia 1202).

Innocenty III papież poleca arcybiskupowi gnieźnieńskiemu, opatowi lubiąskiemu i
archidiakonowi gnieźnieńskiemu zbadać sprawę postulacji biskupa lubuskiego na
biskupstwo wrocławskie.

Kevestensi archiepiscopo et abbati de Lauda ac archidiacono Kevestensi super
examinatione postulationis facte de episcopo Lubucensi ad ecclesiam
Wratislaviensem tunc pastore carentem.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopie zaginione; - streszczenie: C. Rzym Archiwum Watykańskie, sygn. Regesta
Innocentii papae III, annus IV, fol. 131, nr 138 (streszczenie zaginionych
listów Innocentego III z trzech woluminów).
Druk; a. Theiner A., Vetera monumenta Slavorum meridionalium, Romae 1863, I. 59,
nr 138, według .C; - regest: b. Potthast A., Regesta nr 1460; c. Regesten nr 73 b.
Literatura: 1. Abraham Wł., Organizacja kościoła 224, przyp. 2; 2. Silnicki T.,
Kościół na Śląsku 50 nn.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

lipiec 1201.

Przemysł Ottokar I król czeski i książę ołomuniecki wraz ze swą małżonką
Konstancją i synem Wratysławem, nadaje biskupowi ołomunieckiemu dziesięcinę z
prowincji Golaszyce oraz wieś Drysice.

|| In nomine sancte et || individue trinitatis, patris et filii et spiritus
sancti. Notum sit universis sancte religionis christiane professoribus | et in
caritatis unione fideliter perseverantibus, tam presentibus quam posteris, quod
ego || Premisl || miseratione divina opitulante rex | Boemorum tercius et dux
Olomucensium, reminiscens conditionis humane atque fragilitati mee consulens,
pro remedio peccatorum me | orum, cupiens particeps fieri eterne retribucionis
ab omnium bonorum retributore cum coniuge mea regina Constancia et filio meo |
Wratizlao, acclamantibus et laudantibus omnibus meis primatibus tam Boemis, quam
Morauis, constitui decimam episcopo dari in provincia | Golassizch undique per
omnes villas meas et militum. meorum, videlicet VI denarios de aratro, |
secundum ius ecclesiastice institucionis et antiquorum tradicionem patrum.
Veruntamen quia facta mortalium tempore labente iacturam oblivionis | plerumque
senciunt, nisi monimentis litterarum alligentur et eorum amminiculo ab
oblivionis interitu defendantur, sapientum virorum providencia | salubriter
provisum est, ut memoriam rerum gestarum posteris scripto transmittamus. Ne
igitur super hac constitucione mea, quam etiam divine | leges aprobant, aliqua
suboriatur negligencia vel controversie admittatur occasio fraudulenta, summam
rei geste posterorum memorie scripto trans | mittere dignum duxi atque sigilli
mei inpressione confirmavi. Nomina eciam testium, qui eidem actioni affuerunt,
tam spiritua | lium quam secularium presenti pagine inserere precepi, quatinus
testimonio multorum veritas innixa calumpniatorum compescat fallaciam. | Si quis
autem irretitus vicio superbie hoc immutare attemptaverit, tamquam sacrilegus
perpetuo anathemate damnatus perpetuis cruciatibus in | ferni deputetur. Isti
sunt qui affuerunt: Bawarus episcopus, Jurik, Cirnin, Wlastibor, Boguzlau
camerarius, Baluinus decanus, Zbi | neus archidiaconus, Boscho archidiaconus,
Walterus archidiaconus, Stephanus, Jacob magister, Jacobus comes de Wiscou,
Sdizlaus subcamerarius, Petr, | Pomnenus, Medl, Suirch, Semizlaus. Insuper eciam
contulimus ecclesie beati Wencezlai martyris villam Drissich. hereditario iure
possi | dendaro in finem seculi sub testimonio presciptorum testium; quod si
quis immutare laboraverit, perpetuo anathemate remaneat condempnatus, amen. |
Anno dominice incarnacionis M°CC°I°, indictione V, epacta XIIII, concurrente
VII°, mense iulio.

A. Oryg. pergaminomy, Kromieryż Archiwum arcybiskupie, sygn. Wischau G I a 1.
B. Kopia XIV w., Ołomuniec Archiwum Kapitulne, sygn. Liber privilegiorum eccl.
Olomucensis E I 27, fol. 6v, według A; C. Kopia XIV w., Kromieryż Archiwum
Arcybiskupie, sygn. Copiar I, fol. D VIIv, nr 29, według A; D. Transumpt z 3 III
1528, tamże.
Reprodukcja: a. Friedrich G., Acta regum Bohemiae photot. expressa tabl. 14; -
druk: b. Boczek A., Cod. dipl. Moraviae II. nr 4, według C; c. Erben. J.,
Regesta Bohemiae I. nr 459 (ekscerpt), według a; d. Friedrich G., Cod. dipl.
Bohemiae II. nr 22, według ABC; - regest: e. Regesten nr 73 a.
Literatura: 1. Lechner K., Beitrr. z. Frage d. Verlässlichkeit d. "Codex
diplomaticus et epistolaris Moraviae", (Zfschr. f. Gesch. Mährens u. Schles.
1898, II. 133); 2. Novotny V., Ceske dejiny II. cz. 3, str. 250, przyp. 3.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Segni, 10 sierpnia 1201.

Innocenty III papież na prośby opata lubiąskiego (Konrada) bierze tamtejszy
klasztor pod opiekę stolicy apostolskiej i zatwierdza w jego posiadaniu imiennie
wyliczone posiadłości i dochody.

|| Innocentius || episcopus servus servorum dei dilectis filiis.. abbati et
fratribus Lubensis monasterii Cisterciensis ordinis salutem et apostolicam
benedictionem. | Sacrosancta Romana ecclesia devotos et humiles filios ex
assuete pietatis officio propensius diligere consuevit et, ne pravorum ho |
minum molestiis agitentur, eos tamquam pia mater sue protectionis munimine
confovere. Eapropter dilecti in domino filii vestris | iustis precibus annuentes
personas et monasterium vestrum cum omnibus bonis, que ip presentiarum
rationabiliter possidet | aut in futurum iustis modis deo propitio poterit
adipisci, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus. Specialiter autem
Radtaj, Zagorizs, Oprowe, Clisoy, Viasd, villam Bogudanj, Godekendorp, Zolp,
Jarozlav cum omni utilita | te, Wrezt, villam Bartolomej cum omnibus
pertinentiis et decimationibus suis, a dilectis filiis nobilibus viris Bolezlao
duce | Zlesie et H(enrico) eius filio intuitu pietatis monasterio vestro
concessas; Wilczin villas: Lubens, Ruzke, cum ponte et taberna, villam Andree,
villam | Martinj; decimam in Posirist, villam iuxta Prozton cum pertinentiis
suis, a Berzelino comite vobis in helemosinam assig | natam; medietatem ville
iuxta Sorawin cum pertinentiis suis, taberna et ponte iuxta Widav; in Olbino
pomerium, curiam, | pratum, agros, de lacu nonum piscem et redditum carnificii
trecentorum denariorum, ab M(ikora) comite monasterio vestro pro a | nime sue
salute donata; et alia iura vestra, sicut predicta omnia iuste ac pacifice
possidetis, vobis et per vos monasterio vestro auc | toritate apostolica
confirmamus et presentis scripti patrocinio communimus. Preterea libertates et
immunitates ordini vestro concessas ratas haberi volumus et precipimus
inviolabiliter observari. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostre |
protectionis et confirmationis infringere, vel ei ausu temerario con | traire.
Si quis autem hoc attemptare presumpserit indigna | tionem omnipotentis dei et
beatorum Petri et Pauli apostolorum eius se noverit incursurum. Datum Signie,
IIII idus augusti, | pontificatus nostri anno quarto.

A. Oryg. pergaminowy włoskiego pochodzenia dość dobrze zachowany, jedynie nad
trzecim od góry wierszem splamiony, nieliniowany. Atrament brązowy miejscami
spłowiały. Wymiary: szerokość 27,5 cm, wysokość 23,5 cm, zakładka 2,3 cm. Brzegi
pergaminu zdają się być obcięte. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep, 91, nr 7.
B. Kopia sprzed r. 1253 w najstarszym kopiarzu klasztornym. Tamże, sygn. rep.
135 D 203, fol. 56v - 57, według A; C. Kopia sprzed r. 1713, Tamże, sygn. rep.
135 D 212c, pag. 62, według B.
Druk: a. Büsching J.G.G., UB. nr. 7, według A; b. Bollmann A., Säcularisation d.
Stiftes Leubus 155-56, według A; - regest: c. Regesten nr 74; d. Potthast A.,
Regesta nr 1444; e. Cod. dipl. Siles. cz. 2, I. nr 37.
Literatura: por. literaturę do nru 55, nadto: 1. Meinardus O., D. Neumarkter
Rechtsbuch 72; 2. Moepert A; D. ersten Spuren d. deut. Kolonisation in Schles.,
(Heimatbll. d. Neissegaues 1934, I. nr 7, 8, 56); 7. Schilling F., Ursprung d.
Deutschtums, przyp. 580, 599, 601, 632, 635, 655, 685, 1042, 2537, 2540, 2552.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

11 listopada 1201.

Bolesław Wysoki książę śląski, syn wielkiego księcia Władysława, stwierdza, że
syn jego Jarosław wówczas książę opolski w czasie pobytu Bolesława przez 3 lata
na wyprawie cesarskiej w Lombardii, unieważnił darowiznę biskupa Żyrosława z
dziesięciny terytorium legnickiego dla klasztoru w Lubiążu, a obecnie dla
zadośćuczynienia nadał klasztorowi 1000 łanów między rzekami Ozobłogąi
Stradunią, co wystwaca obecnie ponawia.

|| In nomine domini amen. || Ne cum tempore transeunte transcant a posterorum
noticia, que fuerint temporaliter facta et ordinata, litterarum perhennari
debent testimonio et | astipulacione proborum hominum roborari. Itdirco ego
Bolezlaus dei gracia dux Zlesie filius illustris condam et maximi ducis
Wladizlai declaro presenti pagina presentibus | ac futuris Christi fidelibus
universis, quod venerande memorie dominus Zirizlaws condam episcopus Wratizlauie
pro devocionis affectu et ad meam ac baronum meorum peti | cionem cum unanimi et
pleno consensus capituli sui cenobium Lubense, quod ego fundavi, dotavit omnibus
novalibus, decimis villarum novarum et agrorum in toto territorio | Legnicensi,
que tunc fuerunt vel esse poterant in futurum, tam in montibus quam in plano.
Processu vero temporis eodem pio patre viam universe carnis ingresso filius |
meus Jarozlaus tunc dux de Opol sibi in episcopatu succedens, sicuti contra me
patrem suum non filialiter egit in multis, cum apud avunculum meum Heinricum |
quintum inperatorem cum meo exercitu in expedicione in Lombardia per triennium
consisterem, sic quoque contra fundacionem meam Lubense cenobium consurgens |
donacionem prefatam decimarum novalium potencialiter irritavit. Quem cum ego ad
propria reversus super eis commonerem, respondit se velle satisfacere ordini |
sed non claustro Lubensi. Unde vocatis aliquot fratribus de Porta contulit eis
mille mansos magnos in districtu ducatus sui circa metas Morauie inter duo |
flumina Ozoblogam videlicet et Stradunam cum omni decimacione inter eadem
flumina usque ad Odram fluvium, quem influunt, et eos ibi in loco quem Jarozlaue
| appellavit pro fundando cenobio collocavit. Eo autem defuncto et potestate
terre ad me reversa, Portensis conventus illiusque abbas contuentes cenobii mei
| Lubensis iniuriam et preiudicium manifestum per sanctionem quoque generalis
capituli, quod interpellavi prefatam donacionem filii mei cenobio Lubensi de meo
con | sensu totaliter resignarunt in refusionem decimarum novalium predictarum.
Quapropter ego eosdem mille mansos cum omnibus attinenciis suis videlicet aquis,
pratis, | agris, silvis, mellificiis, decimis, ut prius fuerunt et cum omni
libertate cenobio Lubensi trado et confirmo in possessionem legitimam et
eternam. Acta sunt autem | hec anno domini M° CC° primo, III° idus novembris,
indictione IIII, attestantibus probis et fide dignis viris, videlicet domino
Cipriano episcopo Wratizlauiense | et canonicis eius Benico decano, Egidio [u]
archidyacono, Johanne cantore, magistro Odone. Martino cancellario, Felice,
Mathia, Friderico, Laurencio et Lam | berto; item Andrea castellano Glogouiense,
Nenkero castellano der Bolezlauez, Stephano castellano de Legniz, Ingrammo
castellano de Wratizlaue, Voi | zlauo iudice curie, Schanztoborio castellano de
Zandovel et aliis quam pluribus viris nobilibus ac honestis, amen.

[hanys_hans]

(falsyfikat z końca XIII lub początku XIV w.).
B. Rzekomy oryg. pergaminowy dobrze zachowany, atrament brązowy. Wymiary:
szerokość 35,5 cm, wysokość 15,7 cm, zakładka 7 cm. Wrocław Archiwum Państwowe,
sygn. rep. 91, nr 8.
C. Rzekomy oryg. pergaminowy dość dobrze zachowany, częściowo na brzegach
uszkodzony; atrament brązowy. Wymiary: szerokość 39,4 cm, wysokość 22,4 cm,
zakładka 6,4 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 91, nr 9.
D. Kopia XV w., tamże, sygn. rep. 155 D 207, fol. 173, według C; E. Kopia XVII
w., tamże, sygn. rep. 135 D 217, pag. 1, według B; F. Kopia z r. 1664
"Proarchivum Lubense", tamże, sygn. rep. 135 D 204, fol. 203, według B; G. Kopia
z drugiej połowy XVII w., tamże, sygn. rep. 135 D 205, fol. 28, według B; H.
Kopia z końca XVII w., tamże, sygn. 135 D 209, pag. 3, według B.
Druk: a. Büsching J. G. G., UB. nr 8, według B; b. Ibid. nr 9, według C
(odmianki tekstu.); c. Boczek A., Cod. dipl. Moraviae II. nr 8, według C;
regest: d. Regesten nr 76a; e. Dobenecker O., Regesta Thuringiae II. nr 1204; f.
Friedrich G., Cod. dipl. Bohemiae II. nr 353.
Literatura: 1. Grünhagen C., Über d. Zeit d. Gründung d. Kl. Leubus 200 nn.; 2.
tenże, Boleslaw d. Lange Herzog d. Schlesien 1163-1201, (Ztschr. f. Gesch.
Schles. 1872. XI. 404 nn.); 3. SS. rer. Siles. I. 160; 4. Regesten nr 72bcd, nr
154, 172, 199, 210, 479, 4090; Grünhagen C., Gesch. Schles. I. 35; Schulte L.,
Kostenblut 222; 7. Seidel V., D. Beginn d. deut. Besiedlung Schles. 111; 8.
Wutke K., D. angebliche italienische Heerfahrt Boleslaws d. Langen v. Schlesien
121 nn.; 9. Loesch H., D. fränkische Hufe, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1927, LXI,
84, przyp. 5); 10. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums przyp. 2509.
Nieautentycznosć obu tych redakcji przyjmowana jest w literaturze powszechnie.
Pismo ich świadczy o tym roztrzygająco. Treść dokumentu polegać się zdaje jednak
w znacznej części na jakiejś autentycznej tradycji, względnie nawet na jakimś
zaginionym autentycznym nadaniu, jak to już przypuszczał Grünhagen.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(8 grudnia 1201 - 25 listopada 1202).

Układ pokoju między Henrykiem Brodatym a Mieszkiem raciborskim książętami śląskimi, mocą którego Mieszko otrzymawszy od Brodatego tysiąc marek srebra zrezygnował z grodów i ziem, które należały do Henryka mocą prawa dziedziczenia.

I
Innocentius episcopus servus servorum dei ... inter te (Henricum) et nobilem virum Mesconem patruum tuum talis conpositio intervenit, quod acceptis mille marcis argenti, quas ipsi solvisti, contentus esset castris et terra, que compositionis tempore detinebat nec ullo tempore ad aliquam partem terre, vel castra, que titulo successionis paterne tenebas, aspiraret ullatenus, vel filium tuum imposterum molestaret ... Tu quoque, quod nec eum, nec filium eius super castris omnibus, que tenebat, ullo tempore molestares, firmiter promisisti ... Fuit autem forma compositionis huius modi utriusque vestrum iuramento firmata ... et in scripto authentico continetur.

II
Innocentius episcopus servus servorum dei Gneznensi archiepiscopo et ... Cracoviensi et ... Wratizlaviensi episcopis ... compositionem, que inter nobilem virum Henricum Zlesie et Mesconem patruum eius duces vobis mediantibus intervenit, sub sigillis vestris et ducum ipsorum sedi apostolice presentatam ... auctoritate curavimus apostolica confirmare.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopie zaginione; C. wzmianki w dwóch pismach Innocentego III z 25 listopada 1202: do Henryka Brodatego zatwierdzającym układ (I) i do episkopatu polskiego polecającym rzucenie klątwy na tego, kto postanowienia uładu przekroczy (II), (por. nr 95, 96).
Druk i literatura: por. druk i literaturę do nrów 95 i 96.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1201 r.

Relacja Jana Długosza o roli Bytomia w walce Leszka Białego z Mieszkiem III
Starym w r. 1201.

I kiedy Mieszko Stary przebywa na terenach Wielkopolski, wojewoda krakowski
Mikołaj zająwszy zamek krakowski wprowadza Leszka Białego z jego matką, księżną
Heleną, na tron książęcy w Krakowie i zyskuje dla nich poparcie wszystkich
[...]. I choć wszystkie zamki i warownie księstwa krakowskiego wyraziły
posłuszeństwo Leszkowi, jeden tylko zamek w Bytomiu stał po stronie Mieszka
Starego. Książę Mieszko posławszy do niego silną załogę żołnierzy nie przestawał
gnębić dzielnicy krakowskiej grabieżami, rabunkami, łupiestwem i innymi
przykrościami.

Długosz, Roczniki, księga VI, s. 224.

Instytut Śląski w Opolu, Towarzystwo Miłośników Bytomia. Jan Drabina, Jerzy
Horwat, Zdzisław Jedynak - BYTOM ŚREDNIOWIECZNY - Przekazy źródłowe (1123-1492),
Opole 1985.

[hanys_hans]

Wrocław, (po 1 marca) 1202.

Cyprian biskup wrocławski na prośby opata lubiąskiego Konrada wylicza
miejscowości należące do parafii kościoła św. Jakuba w Lubiążu, do kościoła
klasztornego tamże i do kościoła św. Piotra we Wrocławiu.

|| In nomine sancte et individue trinitatis. || Cyprianus dei gratia
Wratizlaviensis episcopus. Quum ex officio pontificali subditarum nobis
ecclesiarum curam gerimus, earum utilitati quoad valemus | insudare parati
sumus. Veniens igitur ad nos dilectus filius noster abbas Lubensis Conradus cum
fratribus sibi commissis humili precum instantia postulavit, quatinus decimam,
quam | predecessores nostri eidem contulerunt ecclesie nos privilegii nostri
subscriptione et sigilli inpressione communiremus. Nos vero iustis peticionibus
eorum annuentes ratam donationem antecessorum | nostrorum habentes auctoritate
nostra roboramus. Hee sunt igitur decime ad sanctum Iacobum pertinentes:
Vglinau, Zlaucowe, Lubensi, Stutscou; ad sanctum Iohannem: Vconar | Motsidliza,
Vpanica, Lassouiz, Nakesru, Vbalca; ad sanctam Mariam: Vyelaues, Moiansitz,
Wolouo, item Wolouo, Grodanou, Zagorits, Ruske, Dunino; | Janouichi, Craiouo,
Slup, Barhleuichi, Paruum Maluts, Polchouiz, Chelmetz, Vmasna, Vquatka, Godcouo,
Rusinouiz, Gneuomir Viasd, Bogdanouo, | Wilcsin, villa Bartolomei; ad sanctum
Petrum de Urozlau: Posarisce, Sarawin, Olpinou. Nos quoque pro remedio anime
nostre consentiente capitulo superaddimus hec: Vgodke Bruchatego , Zseske
camerarium, in Moyansitz quatuor uncos, in Grodenou tres uncos, in Conar
dimidium uncum. Sane omne ius decimarum de | villis ad prefatum monasterium
pertinentibus, que nunc et in omni successu temporum inesse poterunt, scripti
nostri auctoritate firmamus et eas sanas et inconcussas | fratribus inibi
servientibus assignamus. Et ut hec rata permaneant sigilli nostri inpressione
sub viriculo anathematis firmissime confirmamus, adhibitis idoneis | testibus,
quorum nomina sunt hec: dux Henricus, abbas de sancta Maria Alardus, abbas de
sancto Uincentio Gerardus, Martinus cancellarius, Benec decanus, | Johannes
cantor, Egidius, Mathias, Felix, Odo, Moyses cellerarius Lubensis, Budiuoy,
Petrus, Jarach, Jan, Voyzlaus, Pribizlaus, Stephanus, Preczlaus, | Janus,
Vitozlaus, Godardus, Paulus, Stephanus, Henricus, Jascocel, Varmundus,
Lambertus, Laurentius capellanus ducis, Vitalis. | Facta sunt hec in Vrozlauia
in monasterio sancti Iohannis, anno ab incarnatione domini millesimo ducentesimo
secundo, indictione quinta, epacta XXV, | concurrente I.

A. Oryg. pergaminowy niemieckiego pochodzenia, bardzo dobrze zachowany,
liniowany atramentem, złożony pionowo poczwórnie; atrament ciemno-brązowy.
Wymiary: szerokość 30,2 cm, wysokość 29,3 cm, zakładka 2,4 cm. Wrocław Archiwum
Państwowe, sygn. rep. 91, nr 10.
B. Kopia sprzed r. 1253 w najstarszym kopiarzu klasztornym, tamże, sygn. rep.
135 D 203, fol. 9-9v, według A; C. Kopia XV w., tamże, sygn. rep. 135 D 207,
fol. 16v-17, według A; D. Kopia z r. 1713, tamże, sygn. rep. 135 D 212 c, pag.
45, według A; E. Kopia z r. 1664 "Proarchivum Lubense", tamże, rep. 135 D 204,
fol. 404, według A; F. Kopia z r. 1669, tamże, sygn, rep. 135 D 204 a, fol.
224v, według E.
Reprodukcja; a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 29; - druk: b.
Büsching J. G. G; UB. nr 10, według A: - regest; c. Regesten nr 77.
Literatura: 1. Seidel V., D. Beginn d. deut. Besiedlung Schles. 32; 2. Bollmann
A., D. Säcularisation d. Stiftes Leubus 21; 3. Schilling F., Ursprung d.
Deutschtums przyp. 565, 971, 1178, 2492, 2538, 2544.
Autentyczność dokumentu, choć wisi przy nim pieczęć podrobiona (zapowiedziana
jest w korroboracji), nie była nigdy w literaturze kwestionowana. Umieszczenie
konkurensu I, zmieniającego się z dniem 1 marca pozwala oznaczyć datę, dokumentu
na czas po 1 III 1202.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(po 23 maja) 1202.

Henryk Brodaty książę śląski zatwierdza klasztorowi w Lubiążu darowizny swego
ojca i innych darczyńców, oznacza granice ujazdu klasztornego, oraz dodaje
własne darowizny.

Rebus temporaliter gestis littere sigillo roborate prestant immobile
firmamentum. Ego Henricus Zlesie dux presentis pagine testimonio notum facio
presentibus et posteris, quod pater meus quondam dux Zlesie contulit deo et
beate Marie in Lubes et fratribus inibi deo servientibus ipsum Lubes cum foro et
suis pertinentiis et ego suam donationem ratam habens confirmo. Et quia patre
meo vivente ambitus terminorum non erat distinctus, ipso viam universe carnis
ingresso cum baronibus meis et hominibus circumsedentibus circuivi anno dominice
incarnationis M°CC°II° in die ascensionis domini et circuitum signis munivi.
Ibidem etiam quedam addidi, que michi videbantur ambitui competere, tam ea, quam
sortem nomine Stuchono cum aliis sortibus prenominate circuitioni includens,
quarum loco Klissouo recepi. Addidi insuper eidem loco omnes castores, qui
reperiri possunt in Odra a transitu, qui Cozi dicitur, usque ad transitum, qui
dicitur Lubensensis, et omnes alios qui reperti fuerint in aliis aquis euisdem
ambitus, quem feci, et lacum iuxta Malschic cum castoribus et usibus universis.
Item Dirsicrai circuitum, quem filii eiusdem Dirsicrai sub patris mei et
multorum eius nobilium testimonio Lubensibus pro duabus villis Bogunovo et
Wzurocona bona voluntate commutaverunt, commutationem ipsam plurium baronum
meorum mihi protestante relatu ego denuo circuivi et ut mihi utile visum fuit
terminos ampliavi, ambitum signorum muniens firmitate. Preterea ville Viazd
dicte, quam comes Gneomir a patre meo sibi collatam et circuitam memoratis
contulit cenobitis, cuius filius Hemrammus baro et castellanus meus eandem
collationem in audientia mea recognovit, circuitionem eius cum multo nobilium et
popularium cpmitatu renovavi et ipsum ambitum quibusdam pro meo libitu additis
confirmavi. Ceterum comes Bogdan villam de nomine suo dictam, quam sibi pater
meus dedit et circuivit, pretaxato donavit monasterio, usum in ea uxori
superstiti relinquens quoad viveret, que post mortem eius ad ipsum est
monasterium devoluta, quam similiter signis ambiens communivi. Godek etiam
servicialis patris mei villam, que Godcouo dicitur, a patre meo pro suo sibi
datam servicio, cum assensu eiusdem in Lubens contulit, quam Stephanus
castellanus meus vice mea cum plurimis circumsedentibus ambivit et signis
munivit. Item Vilxino sicut a quibusdam eidem est collata monasterio, ita ego in
propria persona cum nobilium meorum et popularium vicinorum comitatu eam
circuivi et munivi. Capella preterea sancti Petri in Wratzlav ad Lubes pertinet
cum omnibus suis pertinentiis, que prout audivi pro dote sunt ei assignate a
loci fundatione, videlicet pars ville Serauin, pars territorii Olbino dicti, que
sicut precepi eis designari ita confirmo. Item carnificium in macello
Wratislaviensi CCCorum et plurium denariorum, pons Micore in Vidau et taberna et
decima de totali circuitione Posarizc. Omnes autem circuitiones, quas ego
circuivi vel feci vice mea circuiri, eidem loco perpetuo confirmo et quicumque
eas in aliquo minuerit vel aliquid iniurie irrogaverit manifeste contra deum
faciet et contra iusticiam. Inter cetera dominus Bartholomeus diaconus villam
emptam a Razon, que sita est iuxta Boruiov in presentia patris mei et mea et
multorum baronum et capellanorum meorum tam patre meo quam me assentiente et ut
assensum preberemus instanter postulante, claustro beate Marie donavit, omne ius
in ea filiis abnegans. Quem cum ego in propria persona plurimum sollicitassem,
ut filio suo Bogdano aliquam portionem conferret, nichil ei conferre ad preces
meas voluit, sed processu temporis fratres Lubenses in presentia domini Jarozlai
Wratislaviensis episcopi cum eodem Bogdano transegerunt, ubi statim predictus
Bogdanus facta transactione ville prorsus abrenuntiavit.

[hanys_hans]

[hanys_hans]

Item Wilzchec castellanus de Lubus eisdem fratribus in presentia mea et
multorum meorum nobilium contulit partem Ossechnice, que est sita ex parte
Zarbie, quam comes Stephanus castellanus meus de Sagan cum tribuno Mirzlau de
Crosten et cum quam pluribus circumsedentibus vice mea circuivit. Preterea
frater meus pie recordationis Jarozlaus Wratislaviensis episcopus tunc dominus
de Opol cum patris mei et meo assensu contulit Portensibus Jarozlau integraliter
cum omni utilitate mellificii et castorum. Quo viam universe carnis ingresso eis
ibi nolentibus remanere et predio renuntiantibus ipsum predium pater meus una
mecum Lubensibus contulit cum omni utilitate et cum omni collata primitus
libertate. Predicta omnia eis confirmo perpetua firmitate. Addidi etiam ego
sepedictis fratribus in Lubes curiam Gerungi ad sanctum Adalbertum in Wratzlau.
In omnibus insuper eorum villis, quarum nomina presenti pagine sunt inserta eis
indulsi solutionem debiti, que wlgo ztrosa et ztan dicitur. Sane Theutonicis in
possessionibus eorum segregatim a Polonis habitantibus omnimodam libertatem
concedo. Nullus ergo exigat ab eis deductiones, legationes vel aliqua obsequia
per vegicula sive per iumenta. Statuo etiam, ut quotiens inter solos Theutonicos
vel inter eos et alios homines abbatis causa emerserit, nullum adeant nisi
abbatis iudicem. Si vero inter Theutonicos abbatis et homines meos vel aliorum
preter abbatis homines causa mota fuerit, non provocentur nisi ad iudicem
Theutonicis propinquiorem, vel si eis placet ad proximum ville cui insident
castellanum, vel ad meam audientiam, si tale genus sit cause, quod in mea
presentia de iure debeat terminari. Polonis vero vel aliarum nationum hominibus
in villis abbatis et fratrum manentibus, talem libertatem indulgeo, quali
gaudent omnium spiritualium virorum servitores. Verum ne quis in posterum hec
infringere temerario ausu presumat et ne quis res prefati monasterii quolibet
modo, vi vel fraude, diminuat, sigilli nostri ea communimus inpressione
adhibitis ydoneis testibus, quorum nomina sunt hec: dominus Cyprianus
Wratizlaviensis episcopus, Benicus decanus, Martinus cancellarius, Egidius
archidiaconus, Johannes cantor, Theodericus de Bytom, magister Odo, dominus
Felix, dominus Mathyas, dominus Fredericus, Laurentius capellanus, item
Laurentius, Lambertus capellanus et canonicus, Vitalis capellanus, Lupus
capellanus, Andreas castellanus de Glogov, Nancerus castellanus de Bolezlauezc,
Voyzlaus iudex curie, Stephanus castellanus de Legnizc, Vizlaus castellanus de
Nouo Castro, Stephanus de Sagan castellanus, Chastobor castellanus de Zudouel,
Vincemir frater suus, Budiuoy.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia sprzed r. 1253 w najstarszym kopiarzu klasztornym, Wrocław Archiwum
Państwowe, sygn, rep. 135 D 203, fol. 45-47, według A; C. Kopia XV w., tamże,
sygn. rep. 135 D 207, fol. 9-10, według A; D. Kopia z r. 1654, tamże, sygn. rep.
135 D 347, fol. 76, według A; E. Kopia z r. 1664 "Proarchivum Lubense", tamże,
sygn. rep. 135 D 204, fol. 23, według A; F. Kopia z r. 1669, tamże, sygn. rep.
135 D 204a, fol. 10v, 16, według E.
Druk: a. Grünhagen C., Über d. Zeit d. Gründung d. Kl. Leubus 214-21, według B;
- regest: b. Regesten nr 78; c. Dobenecker O., Regesta Thuringiae II. nr 1222;
d. Cod. dipl. Siles. cz. 2, I. nr 38.
Literatura: 1. Schulte L., Beitrr. z. Besiedlung Schles. 306, przyp. 2; 2.
tenże, Kostenblut 222; 3. Seidel V., D. Beginn d. deut. Besiedlung Schles. 32,
39, 60, 69, 96, 98, 104; 4. tenże, D. deut. Besiedlung Schles. im Malter,
(Jrhbb. f. Kultur u. Gesch. d. Slaven 1933, NF. IX. 224); 5. Krupicka H., Ü. d.
sogenn. Stiftungsurkunde v. J. 1175, 103, przyp. 119; 6. Appelt H., D. Echtheit
d. Trebnitzer Gründungsurkunden 40, przyp. 135; 7. Krupicka H., D. Schriftkritik
eine Grundfrage d. schles. Urkundenforsch. 29 nn.; 8. Schilling F., D. Ursprung
d. Deutschtums 544, 567, przyp. 286, 571, 601, 615, 644, 687, 722, 726, 727,
730, 1076, 1516, 1630, 1705, 2525.
Autentyczność dokumentu podawanego w wątpliwość przez Grünhagena i Schultego,
stwierdzają ostatnio Krupicka i Appelt.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

3 czerwca 1202.

Henryk książę śląski na życzenie swego ojca Bolesława określa granice
posiadłości klasztoru w Lubiążu, a specjalnie oznacza je dla miejscowości
(Bartoszowo) koło Borowa, świeżo przez klasztor nabytej i określa obowiązki
tamtejszych rybaków.

In nomine domini amen. Quoniam teste veritate in novissimis diebus erunt tempora
periculosa et multorum caritas refrigescetur, ne rite ordinata et acta impiorum
perversitas valeat perturbare scripturae ac testium apponenda fidelis caucio et
perhennis. Ego ergo Henricus dei et beati Johannis gratia dux Siesie, ne acta
mea, quae perpetua fore volo, ullatenus evanescant, praesentis scripti tenore
omnium Christi fidelium praesentium et futurorum notitiae declaro, quod felicis
memoriae inclitus princeps et dux Boleslaus pater meus coenobium Lubense
fundavit, bonisque sibi a deo datis liberaliter dotavit et ordinis Cisterciensis
fratribus pro remedio animae suae progenitorum ac sequacium suorum ad honorem
dei et beatae virginis Mariae in possessionem contulit sempiternam. Praeterea
vovit, ut ubicumque in suo dominio vita decedet, quod illius loci ambitus totus
cum omnibus suis pertinentiis in Lubense claustrum, ubi sibi sepulturam statuit,
nomine ac iure testamenti liberi pertineret. Qui cum vocancte deo in Lesnicz
decederet anno domini M°CCI super animam meam mihi commisit, ut ipsum Lubense
coenobium pio amore prosequens votum suum complerem terminosque universarum
possessionum illius dilatarem et in persona propria cernens firmiter communirem.
Quod et postea studiosius de meo et non alieno perficere curavi, respondens,
quod in hoc coenobio pro territorio Lesnicensi, quod propter meum in Legnitz de
Wratislauia et illuc iterum redeundo carere non poteram ullo modo. Et quia
nullam possessionem praefati coenobii certis terminis indistinctum permittere
volui, etiam illam, quae noviter illi accessit circa Boriow, quae nunc Pulcher
Campus dicitur et antea Lanca vocabatur, certis terminis ambire curavi. De qua
possessione seu villa hoc posterorum memoriae sollicite recommendo, scilicet
quod piae recordationis avus meus dux Wladislaus ministro suo Bogdano de Boriow
pro fidelibus laboribus suis, quos secum exulando fecerat, eam contulerat et
suis successoribus in possessionem aeternam; qui Bogdanus moriens ipsam filio
suo Razon nomine iure hereditario dereliquit, cum situ castelli, super quem
constituat domum suam. Processu vero temporis dominus Bartholomeus diaconus de
Boriow parens memorati Razonis in praesentia patris mei et mea, fratrisque mei
domini Jaroslai episcopi Wratislaviensis tunc ducis de Opol, eandem villam emit
a Razone et eam Lubensi coenobio contulit perpetuo, patris mei et mea ac fratris
mei prius favore et assensu expostulato sollicite et obtento ius omne in ea suis
abnegans filiis ac cognatis. Quem cum ego in propria persona plurimum
sollicitassem, ut filio suo Bogdano portionem aliquam conferret, nil ei conferre
voluit ad preces meas; sed tamen postmodum abbas et patres Lubenses coram domino
Jaroslao episcopo Wratislaviensi fratre meo cum eodem Bogdano finaliter
transegerunt, ipsum in Wyazd praedio ipsorum super aliquos agros pro servitio
perpetuo collocantes.

[hanys_hans]

Ego itaque predictam villam, ut premissum est, Lubensibus per Bartholomeum donatam in persona mea cum meis baronibus et capellanis vulgique multitudine circuiens, his metis ac terminis distinxi; videlicet: in parte aquilonali ab occidente usque in orientem terminus est via procedens de Strosa in Wanzow usque ad fluvium Slenze, ubi lapidem grandem pro signo poni feci in opposito littore; inde per ascensum fluvii contra orientem ex opposito Boriow usque ad paludem magnam, quae est inter Boriow et desertum meum, quod Gola dicitur; item inde erga meridianum ad austrum ad terminos villae Tynez et circa illos per occidentem usque ad viam Strosa superius memorata. Ego etiam usui fratrum Lubensium in molendino et piscibus providere volendo totum fluvium Slense cum paludibus suis et praeter inter dictos terminos eis contuli cum utroque littore et singulariter cum littore meridiano deserti mei, quod Gola vocatur, super quod littus meus apifex Goluch nomine residebat, usque ad terminos villae Tinez, ut piscinas et molendina construant et ad hoc opus ligna in eadem Gola mea accipiant abundanter. Quod si clausuram piscinae propter copiam piscium et aquarum facere voluerint inter situm castelli, super quod curia eorum iam tempore patris mei est locata, et inter Golam meam, hoc procurare studeant, quod via, quae tendit Domaslav per ipsam Golam ad Nemsche castrum non impediatur, scilicet fiat cum ponte ut clausura que gaie seu groble nuncupatur de littore, quos saepedicta Gola mea fluvio contiguo semper in perpetuum terram accipient pro molendinis et clausuris piscinarum ac via nemine obsistente nec eos in piscationibus suis quantumcumque aqua diffundetur ut extendetur aliquatenus impediente, seu in piscinis violentiam faciente. Hanc itaque limitationem, quam ego personaliter feci, et alias cum baronibus meis praefato coenobio confirmo in perpetuo tempore permansuras; et quicumque eas minuerit vel quiquam contrarium intulerit, manifeste contra dominum factum et suam salutem et deum eum nisi resipiscat in praesenti vita et futura minuat ac confundat. Acta sunt autem haec anno domini millesimo ducentesimo secundo, IIda feria pentecostes, praesentibus probis viris et fidedignis, quorum nomina sunt haec: dominus Cyprianus episcopus Wratislaviensis, Benicus decanus, Martinus canonicus et cancellarius meus, Egydius archidiaconus et alii plures canonici ac clerici; item comes Imaramus castellanus Wratislaviae, Wilscho castellanus de Nembsch, Stephanus castellanus de Legniz, Andreas castellanus de Glogov, Schanztobor castellanus de Sandouel, Woislau iudex curiae, Penzerus castellanus de Boleslauez et alii quam plures nobiles viri, qui ad colloquium in Boriow fuerant convocati. In huius rei ac fidei robur et memoriam sempiternam praesentem paginam conscribi iussi per manum Andreae notarii mei et meo sigillo firmiter insigniri; amen.

(Falsyfikat z XIV w.)
B. Rzekomy oryg. zaginiony.
C. Kopia XVII w. "Collectaneorum tom I continens tes gestas et acta Mislai ducis Polonorum et successorum usque ad tempora Leopoldi Austriaci Romanorum imperatoris incliti maximi", Wrocław Archiwum Miejskie, sygn. E. "Historisches" 2, 4, fol. 61 (tamże fol. 63v niemieckie tłumaczenie); D. Kopia z drugiej połowy XVII w. "Liber provilegiorum ducatus Wratislaviensis", Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135 D 305, fol. 47v, według B; E. Kopia z r. 1664 "Proarchivum Lubense", tamże, sygn. rep. 135 D 204, fol. 150v, według B; F. Kopia z r. 1669, tamże, sygn. rep. 135 D 204a, fol. 477, według E; G. Kopia z r. 1802 "Liber privilegiorum principatus Vratislaviensis", tamże, sygn. rkp. C 25, fol. 25-26, według D [1]; B. Kopia XVIII w., tamże, sygn. rep. 135 D 361, fol. 47.
Druk: a. Sommersberg Fr. W., Rer. Siles. SS. I. 896 nn., według?; -b. Lünig J. Chr., Codex Germaniae diplomaticus worinnen viele documenta... erhalten, Frankfurt Leipzig 1733, II. 177, według C; - regest: c. Regesten nr 79; d. Cod. dipl. Siles. cz. 2, I. nr 39.
Literatura: 1. Bandtkie J.S., Histor. - kritische Analecten z. Erläuterung d. Gesch. d. Ostens v. Europa, Wrocław 1802, 118 przyp. c; 2. Schulte L., Beitrr. z. Besiedlung Schles. 306 przyp. 2; 3. Seidel V., D. Beginn d. deut. Besiedlung Schles. 105-7; 4. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums 107, 593, przyp. 25, 722, 1516, 1620.
Dyktat dokumentu opiera się w dużej części na dyktacie falsyfikatu z 26 VI 1202 (niżej nr 118), z którego całe zwroty odpisuje.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Rozmiar: 15909 bajtów

- 118 -

Wrocław, 26 czerwca 1202.

Henryk Brodaty książę śląski na życzenie swego ojca Bolesława, zmarłego w r.
1201 w Leśnicy, zatwierdza w posiadaniu klasztoru w Lubiążu imiennie wyliczone
posiadłości, oraz stwierdza, iż w dzień wniebowstąpienia 1202 r. obszedł granice
miejscowości Lubiąż, wreszcie zatwierdza nadania na rzecz tegoż klasztoru,
uczynione przez feudałów polskich.

|| In nomine domini amen. || Rebus temporaliter gestis littere sigillo roborate
prestant inmobile firmamentum. Eapropter ego Heinricus dei et beati Johannis
gracia dux Zlesie presentis pagi | ne scripto notum facio presentibus ac
posteris Christi fidelibus universis, quod sollempnis recordacionis inclitus
princeps et dux Bolizlaus condam pater meus contulit deo et beate Mari | e
semper virgini in Lubens et fratribus Cysterciensis ordinis inibi deo
servientibus ipsum Lubens cum foro ac suis pertinenciis universis. Et ego suam
donacionem ratam habens animo volenti | roboro et confirmo. Et quia vovit, ut
ubicumque in suo dominio huic vite decederet, quod illius loci ambitus totus cum
omnibus attinenciis suis nomine ac iure testamenti et finalis elemo | sine sue
in Lubens pertinere deberet, ubi sibi statuit sepulturam, huic voto assensum
benivolum commodavi. Qui cum vocante deo in Leznize decederet anno domini. M°CC°
primo, super animam | meam michi commisit, ut ipsum cenobium pro amore
prosequens, votum suum complerem terminosque universorum possessionum illius
dilatarem et in propria persona circuiens terminos diligenter me | tis certis
distinguens communirem. Quod eciam quantocius potui curavi perducere ad effectum
et hoc de meo tantummodo et non alieno. Anno igitur domini M°CC°II°, in die
ascensionis domini circuivi ipsum Lubens cum baronibus meis et hominibus
circummanentibus ibidem eciam addidi quedam, que michi videbantur ambitu
competere, tam ea, quam sortem nomine Stuchouo cum aliis sortibus | sine
vocabulis prefate circuicioni includens, quarum loco Klissouo recepi circa
Trebniz. Addidi preterea in Lubens omnes castores, qui reperiri possunt in Odra
a transitu, qui Cozi dicitur, usque ad | transitum, qui vocatur Lubensis et
omnes alios, qui reperti fuerint in omnibus aliis aquis eiusdem ambitus, quem
feci, et lacum iuxta Malschiz cum castoribus et universis usibus, necnon ville
Slupe et in | colis eiusdem ville vendendi et emendi ac forum habendi in
omnibus, sicut in Lesnize contuli libertatem, respondens in hoc eidem cenobio et
in aliis pro territorio Lesnicensi, quo propter fre | quens iter meum de
Wratislauie in Legniz et inde illuc redeundo carere non poteram ullo modo. Item
Dirsicraij circuitum id est Slupe cum omnibus attinenciis eius videlicet mon |
tibus, qui vocantur Cholme cum nemore suo, Hermannesdorf, Heinrichesdorf, Slupe
ecclesia, villa et curia; Craevo utrumque et Beleuiz, quem circuitum filii
eiusdem Dirsicraij sub pa | tris mei ac multorum nobilium eius testimonio
Lubensibus pro duabus villis Bogunov et Zurocena commutaverunt, bona voluntate
commutacionem rite factam plurimi baronum meorum | michi prestante relatu, ego
denuo circuivi et, ut michi atile visum fuit, terminos ampliavi, ambitum totum
signorum muniens firmitate. Preterea circuitum predii Vyazd dicti, quod | comes
Gneuomir de Posarische a patre meo sibi collatum et circuitum memoratis contulit
cenobitis, cuius filius Ingramus baro et castellanus meus eandem collacionem in
mea | audiencia recognovit cum multitudine nobilium ac wlgi iterato circuiens
metisque muniens renovavi et quibusdam pro meo libitu additis confirmavi. Item
comes Bogdan villam | de nomine suo dictam, quam sibi pater meus dederat et
circumierat pretaxato donavit monasterio, que nunc Nova Curia vocatur, similiter
signis ambiens communivi. Godek eci | am servicialis patris mei villam, que
Godcouo dicitur, a patre meo pro suo sibi datam servicio cum assensu eiusdem in
Lubens contulit, quam Stephanus castellanus meus vice me | a cum plurimis circum
sedentibus ambivit signisque munivit. Item Vilksino et Bresno, sicut a quibusdam
eidem collata sunt monasterio, ita ego in propria persona cum multitu di | ne
nobilium meorum et popularium vicinorum comitatu circuivi et sub uno circuitu
signis communivi. Capella preterea sancti Petri in Lubens pertinet, que est in
Wratizlaue, cum omnibus suis | at tinenciis, que pro dote sibi sunt assignata a
claustri fundacione videlicet: pars ville Sorauin, pars territorii Olbino dicti
circa Wratizlaue, que omnia sicut precepi circuivi, ita confir | mo. Item pons
Micore super Wydnam iuxta Suinare et taberna. Item in Lubens pertinet
carnificium in macellis Wratizlaue signulis septimanis trecentorum et plurium
denariorum, insuper decima | de totali circuicione Posarische. Item dominus
Bartholomeus dyaconus villam emptam a Razon, que sita est iuxta Boriov et nunc
vocatur Schoneuelt, in presencia patris mei et mea multorumque | baronum meorum
et capellanorum, tam patre meo quam me assenciente, deo et beate virgini Marie
in Lubens donavit, omne ius in ea suis filiis abnegans et cognatis, qui eciam
presentes totaliter ab | renunciaverunt.

[hanys_hans]

Item Wilschek castellanus de Lubus contulit fratribus in Lubens partem
Osnetnice, que sita est iuxta Croznam ex parte Zarbie, que nunc Guntheresberc et
Monche | dorf vocatur, quam comes Stephanus castellanus de [c] Sagan et tribunus
Mirozlaus cum vicinia circuiverunt vice mea. Preterea frater meus dominus
Jarozlaus episcopus Wratizlauie | tunc dominus de Opol contulit Portensibus
predium Jarozlaue integraliter cum omni utilitate; quo viam universe carnis
ingresso Portensibus inde recedentibus et predio abrenunciantibus | ipsum
predium pater meus una mecum Lubensibus contulit cum omni utilitate et cum omni
collata primitus libertate. Addidi eciam ego sepedictis fratribus Lubensibus
curiam Gerun | gi prope sanctum Adalbertum in Wratizlauie. Omnes ergo has
supradictas donaciones, resignaciones et circuiciones, quas ego ipse circuivi
vel curcuiri mandavi vice mea, eidem loco Lubensi | confirmo, ratifico,
incorporo et inviscero cum omnibus suis pertinenciis, prout in suis metis et
terminis circumferencialiter sunt distincta, dedi et confirmavi, ac proprietatis
tytulo irrevocabiliter adunavi | pleno iure supremo et infimo manus et capitis
et omni dominio quiete et pacifice perpetuis annis et seculis possidendas,
tenendas et in usus beneplacitos convertendas. Volo autem, ut | sepenominatas
donaciones sive resignaciones seu circuiciones ab omnibus exaccionibus,
serviciis et solucionibus, angariis et perangariis quocumque nomine censeantur
libere sint exempte | gaudentes et utentes ea libertate, qua alia bona
ecclesiastica solent perfrui et gaudere. Et quicumque in aliquo hoc inminuerit
vel aliquid iniurie irrogaverit, manifeste contra deum et iusti | ciam faciet et
in anime sue dampnacionem. Preterea quicumque homines Poloni vel Theotonici, aut
alterius gentis cuiuscumque fuerint condicionis liberi an proprii possessiones
huius | claustri incoluerint vel super eas habitaverint per abbatem in eis
collocati, quocumque iure ab omnibus iuribus Polonicalibus et ab omni servicio
principum, palatinorum castellanorum et aliorum quorum | libet superiorum et ab
omnibus solucionibus, exaccionibus, vectigalibus, a stroza, a stan, quibuscumque
nominibus censeantur sint in perpetuum liberi et immunes, soli abbati et
fratribus servient ac eorum | tantummodo instabunt operibus et mandatis, nulla
castra vel municiones construent, neque ad expediciones aliquas ibunt, neque ad
hec subvenciones aliquas in vecturis, annonis, vel pe | cunia ministrabunt, sive
iudices sint aut coloni, vel sculteti, sed medio tempore ad servicium claustri
stabunt laborantes, quitquit eis ab abbate preceptum fuerit propriis in
expensis. Nullus | eciam hominum claustri per aliquem suorum complicum aut
alienum citabitur ad principis aut alterius cuiuscumque iudicis presentiam; nisi
forte, quod absit, querulanti per iudices ab | batis fuerit iusticia denegata,
nec comparebit, nisi fuerit per litteram principis evocatus, ibi tamen salvo
iure, ut premittitur, abbatis responsurus. Et hec omnia et singula successoribus
meis | integra et illibata semper in omne seculum fovenda et conservanda super
eorum animas recommendo. Verum igitur, ne quis in posterum nostrorum successorum
hec infringere ausu temerario pre | sumat et ne quis res vel possessiones
prefati monasterii Lubensis quolibet modo vi vel fraude diminuat, sigilli mei ea
communivi inpressione et appensione ad presentem paginam per manum | Martini
cancellarii, adhibitis ydoneis testibus, quorum nomina sunt hec: dominus
Cyprianus episcopus Wratizlauiensis et canonici eius Benicus decanus, Egidius
archidyaconus, Johannes cantor, | magister Odo, dominus Felix, dominus Mathias,
dominus Fridericus, dominus Laurencius et alius Laurencius, item Andreas
castellanus de Glogov, Nenkerus de Bolezlauez, Worzlaus iudex curie, | Stephanus
castellanus de Legniz, Vizlaus de Nouo Castro, Stephanus castellanus de Sagan et
alii quam plures nobiles viri clerici et layci, qui cuncti inprecabantur hec
servantibus | bona a deo; infringentibus vero supplicia sempiterna. Acta autem
sunt hec publice et data in Wratizlauie anno domini millesimo ducentesimo
secundo, in die beatorum | martirum Johannis et Pauli, indiccione quinta,
regnante domino nostro Jesu Christo in celo et in terra nunc et per omnia secula
seculorum, amen.

(Falsyfikat z przełomu XIII/XIV w.).
B. Rzekomy oryg. pergaminowy dobrze zachowany, atrament brązowy. Wymiary:
szerokość 46,3 cm, wysokość 46 cm., zakładka 4 cm. Wrocław Archiwum Państwowe,
sygn. rep. 91, nr 11.
C. Kopia XV w., tamże, sygn. rep. 135 D 207, fol. 104, według B; D. Kopia z r.
1664 "Proarchivum Lubense", tamże, sygn. rep. 135 D 204, fol. 190, 213-213v,
według B; E. Kopia z drugiej połowy XVII w., "Liber privilegiorum ducatus
Wratislaviensis", tamże, sygn. rep. 135 D 205, fol. 41v, według B; F. Kopia z r.
1713, tamże, sygn. rep. 135 D 212c, str. 15, według B.
Druk: a. Büsching G. G. J., UB. nr 11, według B; b. Grünhagen C., Über d. Zeit
d. Gründung d. Kl. Leubus 214 nn. według B; - regest: c. Regesten nr 80.
Literatura: 1. Schulte L., Beitrr z. Besiedlung Schles. 306, przyp. 2: 2.
Meinardus O., D. Neumarkter Rechtsbuch 72; 3. Schulte L., Kostenblut 223; 4.
Seidel V., Beginn d. deut. Besiedlung Schles. 71, 72, 92, 97; 5. tenże, D.
weltliche Stellung d. Abtes v. Leubus 111, 121; 6. Panzram B., D. schles.
Archidiakonate b. z. Mitte d. 14. Jhdts, Wrocław 1937, 34; 7. Appelt H., D.
Echtheit d. Trebnitzer Gründungsurkunden 40; 8. Cod. dipl. Siles. cz. 2, I. nr
38 objaśnienia; 9. Schilling F., Ursprung d. Deutschtums przyp. 686, 722, 1516,
1630.
Nieautentyczność dokumentu, przyjmowaną powszechnie w literaturze, potwierdza
analiza paleograficzna pisma, pochodzącego z przełomu XIII/XIV w., o czym
świadczy choćby charakterystyczna postać litery a.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(przed 22 listopada 1202), 6 kwietnia 1203.

Cyprian biskup wrocławski, nadaje klasztorowi cestersek w Trzebnicy,
ufundowanemu przez księcia Henryka, dziesięciny z miejscowości Ścinawa i Stobno,
co Henryk Kietlicz arcybiskup gnieźnieński w dniu św. Wincentego zatwierdził.

In nomine domini nostri Ihesu Christi. Ego Ciprianus Vratizlauensis episcopus
prospicere curavi, ne | factum legitimum temporis vetustate prorsus adnulletur.
Presentibus igitur et posteris notum | facio, quod Henricus dux Zlesie in
hereditate propria, que dicitur Trebnic, claustrum sanctimoniali | um de grisio
ordine construxit, eidem quoque cenobio dictam hereditatem cum ambitu suo, quem
ipse in propria persona | cum plurimis testibus designavit, cum omnibus suis
attinenciis atribuit. Ambitum quoque piscatorum, qui dicitur | Cotouic cum lacu
et clausura eidem claustro contulit. Omnes etiam decimationes in predictis
ambitibus consti | tutas memorato claustro obtinuit partim per commutacionem
partim antiquo iure capelle sancti Petri in | Trebnic, que et ipsa eidem cenobio
collata est. Nos quoque ex consensu domini pape Innocencii et consilio |
capituli Vratizlauensis decimationem de Stinav et Stobno dicto cenobio
contulimus. Ad petici | onem quoque eiusdem principis omnia supradicto claustro
collata extinctis cereis sub anathemate confir | mavimus. Archiepiscopus etiam
Gneznensis H(enricus) in Vratizlauiam in festo sancti Vincencii diaconi casu |
superveniens, memoratam confirmationem et anathema accensis cereis in terram
proiectis iteravit. | Data Vratizlauie in pasca anno domini MCCIII°,
pontificatus nostri secundo.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany. Wymiary: szerokość 18,3 cm, wysokość 17,7
cm, zakładka 2,1 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 125, nr 2.
B. Kopia XVII? w., tamże, sygn. rep. 135 D 299, fol. 591, według A; C. Kopia
XVII-XVIII w., tamże, sygn. rep. 135 D 300, fol. 6v, według B; D. Kopia z r.
1664, tamże, sygn. rep. 135 D 303, fol. 16, według B.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 30; -druk: b.
Haeusler W., UB. nr 8, według A; - regest: c. Regesten nr 91; d. Appelt H., D.
Urkundenfälschungen 123, nr 2.
Literatura: 1. Schulte L., D. angebliche Sfiftungsurkunde 4 nn., 9 nn.;
Maleczyński K., Najstarsze targi 156; 3. Appelt H., D. Echtheit d. Trebnitzer
Gründungsurkunden 3-4 nn.; 4. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums przyp. 1169.
Za autentycznością dokumentu oświadcza się ostatnio Appelt H. (3, str. 9 nn.),
choć na innym miejscu (str. 4-5) skłonny jest uznać dokument za "fraglich".

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(przed 22 listopada 1202).

List Cypriana biskupa wrocławskiego do papieża Innocentego III w sprawie
kanonika V. nieprawnie wyświęconego na kapłana.

Innocentius episcopus servus servorum dei dilecto fratri ... Wratislaviensi
episcopo ... Per tuas nobis literas intimasti, quod V canonicus regularis ... in
presbiterum est promotus ... Datum Laterani, X kalendas decembris anno V.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopie zaginione; C. Wzmianka w piśmie Innocentego III z 22 XI 1202, por.
niżej nr 94.
Druk: por. niżej nr 94.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 22 listopada 1202.

Innocenty III papież pozwala biskupowi wrocławskiemu (Cyprianowi) zwolnić od
cenzur kościelnych V. kanonika regularnego, który niezgodnie z przepisami został
wyświęcony na kapłana.

(Innocentius episcopus servus servorum dei dilecto fratri) ... Wratislaviensi
episcopo (salutem [a] et apostolicam benedictionem). Per tuas nobis literas
intimasti, quod V canonicus regularis canonici iuris ignarus in anniversario
dedicationis cuiusdam ecclesie in diaconum et post pascali sabbato in
presbiterum est promotus. Ideoque fraternitati tue significatione presentium
intimamus, quatenus super hoc ei penitentiam competentem iniungas et, si vir
religiosus existit et necessarius ecclesie, in qua manet, cum sit canonicus
regularis cum ipso poteris in executione supradictorum ordinum dispensare. Datum
Laterani, X kalendas decembris (anno V).

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia współczesna w rejestrach papieskich, Rzym Archiwum Watykańskie, sygn.
Reg. Vatic. V fol. 35, nr 113, według A.
Druk: a. Brequigny L. G. O., de la Porte du Theil F. J. G., Diplomata, cartae,
epistolae et alia documenta, Paris 1791, II. 181, według B; b. Migne, Patrologia
CCXIV. 1111, według a; c. Ptaśnik J., Monumenta Poloniae Vaticana, Kraków 1915,
III. nr 1, według B; - regest: d. Regesten nr 82; e. Potthast A., Regesta nr 1771.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 22 listopada 1202.

Innocenty III papież bierze posiadłości klasztoru mniszek w Trzebnicy pod opiekę
stolicy apostolskiej, a specjalnie dziesięciny z dwóch imiennie wyliczonych
miejscowości, nadanych klasztorowi przez biskupa wrocławskiego.

|| Innocentius || episcopus servus servorum dei dilectis in Christo filiabus..
abbatisse et sororibus de Trebuyc salutem | et apostolicam benedictionem. Solet
annuere sedes apostolica piis votes et honestis petentium precibus favorem
benivolum im | pertiri. Eapropter dilecte in domino filie nobilis viri H(enrici)
ducis Zlesie precibus annuentes et quieti vestre volentes in po | sterum
providere, monasterium vestrum, quod idem dux in proprio fundo proprio sumptu
fundavit cum | omnibus, que fundator ipsa pia vobis liberalitate concessit et
certis limitibus terminavit et aliis, que impresen | tiarum rationabiliter
possidet, aut in futurum iustis modis deo propitio poterit adipisci, sub beati
Petri et | nostra protectione suscipimus. Specialiter autem decimas de Stinay et
de Stobno, quas venerabilis frater | noster.. Wrotizlauiensis episcopus de
Wratizlauiensium canonicorum assensu ecclesie vestre contulit, intuitu pietatis
sicut ea | iuste ac pacifice possidetis, vobis et per vos eidem ecclesie
auctoritate apostolica confirmamus et presen | tis scripti patrocinio
communimus. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostre protectio | nis
et confirmationis infringere, vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc
attemptare pre | sumpserit, indignationem omnipotentis dei et beatorum Petri et
Pauli apostolorum eius se noverit incursurum. | Datum Laterani, X kalendas
decembris, pontificatus nostri anno quinto.

A. Oryg. pergaminowy, włoskiego pochodzenia, dobrze na ogół zachowany, złożony
raz poziomo a trzy razy pionowo. Wymiary: szerokość 22,8 cm, wysokość 17,7 cm,
zakładka 1,6 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 125, nr. 1.
B. Kopia XVII? w., tamże, sygn. rep. 135 D 300, fol. 123, według A.
Druk: a. Knoblich A., Herzogin Anna v. Schlesien 1204-1262, Wrocław 1865, 2,
według A; b. Haeusler W., UB nr. 7, według a; - regest: c. Potthast A., Regesta
nr 1770; d. Regesten nr 81; e. Appelt H., D. Urkundenfälschungen d. Kl.
Trebnitz, Wrocław 1940, 123, nr 1.
Literatura: 1. Appelt H., D. Echtheit d. Trebnitzer Gründungsurkunden 4-5, 37,
46; 2. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums, przyp. 1100, 1102, 1103, 1139,
1141 1170; 3. Silnicki T., Kościół na Śląsku 53, 64, 109.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 25 listopada 1202.

Innocenty III papież poleca Henrykowi arcybiskupowi gnieźnieńskiemu, Pełce
biskupowi krakowskiemu i Cyprianowi biskupowi wrocławskiemu na wypadek, gdyby
która ze stron przekroczyła postanowienia układu zawartego między Henrykiem
księciem śląskim a jego stryjem Mieszkiem, nałożyć na nią klątwę.

(Innocentius episcopus servus servorum dei venerabili fratri..) Gneznensi
archiepiscopo et.. Cracoviensi et Wratizlaviensi episcopis (salutem et
apostolicam benedictionem). Que ad pacem principum et quietem sub eis degentium
populorum provide statuuntur, tanto debeamus libentius approbare, quanto amplius
ex officii nostri debito cognoscimus nos teneri, ut evangelizemus Christi
fidelibus verbum pacis. Hoc igitur diligentius attendentes compositionem, que
inter nobilem virum Henricum Zlesie et Mesconem patruum eius duces vobis
mediantibus intervenit, sub sigillis vestris et ducum ipsorum sedi apostolice
presentatam libenter inspeximus et auctoritate curavimus apostolica confirmare.
Volentes igitur quieti ducum ipsorum plenius providere, fraternitati vestre per
apostolica scripta mandamus et districte precipimus, quatenus si qua partium
contra compositionem eadem ullo unquam tempore venire presumpserit, nisi ad
commonitionem vestram a sua duxerit presumptione cessandum, excommunicationis
eam vinculo, sublato appellationis obstaculo, innodetis et singulis diebus
dominicis et festivis, pulsatis campanis et candelis accensis, excommunicatam
publice nuntiantes, mandetis ab omnibus arctius evitari et sententiam ipsam sub
solemnitate predicta publicari per totam provinciam faciatis. Ne autem huius
compositionis observantia vobis morientibus moriatur, cum aliquis vestrum
vocante domino viam fuerit universe carnis ingressus, in huius exsecutione
mandati, mandamus et volumus eius succedere successorem. Datum Laterani, VII
kalendas Decembris, (pontificatus nostri anno quinto).

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia współczesna, Rzym Archiwum Watykańskie.
Druk: a. Brequigny L. G. O., Porte du Theil F. J. G., Diplomata, chartae,
epistolae II. 180, według B; b. Migne, Patrologia CCXIV. col. 1110-11, nr 112,
według, a; - regest; c. Potthast A., Regesta nr 1774; d. Regesten nr 83.
Literatura: 1. Raynaldus O., Annales ecclesiastici ab a. 1198 ad a. 1565, Romae
1646-63, Ia. 1202, § 19; 2. Grünhagen C., Boleslaw d. Lange Herzog v. Schlesien,
(Ztschr. f. Gesch. Schles. 1871, XI. 407); 3. Tamże 1872, XII. 221; 4. Historia
Śląska. Kraków 1933, I. 183; 5. Gesch. Schlesiens... v. H. Aubin, Wrocław 1938,
I. 82; 6. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums przyp. 1099.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Rozmiar: 15909 bajtów

- 103 -

(przed 22 stycznia 1203), Szczepin
przed kościołem św. Mikołaja, 28 czerwca 1203.

Henryk Brodaty książę śląski, funduje w Trzebnicy klasztor cystersek pod wezwaniem św. Bartłomieja, wyznacza jego uposażenie i wytycza granice włości trzebnickiej.

Memorie novercatur oblivio et longinquitate temporis gestorum series obscuratur, nisi vivacibus litterarum indiciis ad posteros propagetur. Quod igitur in remissionem peccatorum humili devotionis affectu patravi, huic pagelle ad noticiam tam presentium quam futurorum transferendum commisi. Ego Hen | ricus dux Zlesie filius ducis Bolezlai pro salute animarum patris mei et mee ceterorumque carorum meorum in Trebnich ad honorem dei et beati Bartholomei apostoli monasterium fundavi et eidem monasterio ad usum famularum dei inibi deo iugiter obsequentium ipsum predium meum Trebnicense cum omnibus perti | nentiis suis plenarie donavi. Ecclesia etiam in eodem predio in honore sancti Petri constructa, cuius patronatus mei iuris est, auctoritate patris nostri episcopi Cipriani et coniventia universitatis collegii Vratizlauiensium canonicorum cum omnibus, que sui iuris sunt et universo decimarum proventu ad prefatam ecclesiam | pertinentium memorato beati Bartholomei monasterio unanimiter est collata. Et omnibus liquido constet, quod inter terminos subscriptos quedam ville predio Trebnicensi commutationis, quedam emptionis, quedam donationis titulo accesserunt. Wgrinouo hac ratione limitibus predii Trebnicensis ambitum est, | quod homines, quorum illa villa quondam fuit, narochnichi et domino terre servitutis obnoxii fuerunt. Quia tamen dominus Leonardus ipsam dixit esse suam, benignitate magis quam stricto iure cum ipso hoc modo egi. Villam, que dicitur Lazcouichi et villam de Kamene, quas numquam tempore patris mei potuit obtinere, nomine commutationis | ei contuli et Leonardus cum gratiarum actione Wgrinouo sancto Bartholomeo concessit, nichil sibi iuris in eo vendicans. Martinouo pater meus a Stephano Martini filio per villam iuxta Lozin sitam nomine Bliznino commutavit. Ville, que dicitur Clissouo, a Martino Borisich XII marcis argenti partem comparavi, | aliam partem filii Theodori et filii Stephani et ceteri ipsorum contribules probato suam esse coram me et baronibus meis beato Bartholomeo contulerunt. Terciam eiusdem ville partem a monachis de Lubens, conferens eis commutationis nomine Stuchcouo sitam super Kozi, commutavi. Particulam dicte ville, quam | sibi Bogdanus presbiter pertinere dicebat, licet in figura iudicii eam adipisci non valuisset, tamen omnem requisitionis spem ei et posteris eius precidens, ipsum IIIIor marcis placavi. Reliquam partem de eodem Clissouo, quam Predzlaus ab heredibus emerat, dans ei sortem de narochnik de Lubus titulo commutationis | adeptus predio Trebnicensi adiunxi. Rozerouo congregationi ecclesie sancte Marie in Vratizlav conferens in Thinchia que sub patre meo penitus perdiderat, nec ullatenus adipisci poterat, non sine multa prefati collegii prece sub commutationis contractu obtinui et limitibus Trebnicensibus inclusi. In Mazlech autem partem, | quam habuit, in mea recepi et ob hoc tam predictam Thinchiam quam alias villas eiusdem collegii, que ex magna parte perdite fuerant, melioravi et signis roboravi. Aput filium Brictij circuitum ville eius pro villa nomine Legche commutavi; aliam partem eius, quam emerat Nicolaus Gregorij filius, per commutationem dans ei Gore | choue et quandam sortem, cum eius consensu obtinui. Decano etiam Benico pro parte ville Zulizlauich, quam eidem ambitui inclusi, dedi commutationis nomine villam aput Sorav et villam beati Vincentij dictam Opatouo, loco cuius et loco Zuentech, quam mihi retinui, sancto Vincentio tribui villam iuxta Zobotisch, que dicitur Kne | nichi, que diu perdita non poterat de iure requiri, et unam sortem mei camerarii, partem ville falconariorum in Vratizlav, quam Ioseph Iudeus habuit. Superaddidi etiam beato Vincentio mensam carilificii in Costomlot mihi spectantem. Ne itaque quispiam studio malignitatis integritati predii Trebnicensis derogare temere moliatur, | totum prefatum predium in circuitu aggerum erectione et arborum signatione limitare curavi. Ad habundantioris autem cautele providentiam ne quis ullis temporibus terminos corrumpere et limitibus subdole iniquitatis irrogare machinetur inposturam, in ambitu Trebnicensi lapides apicibus mei nominis insculptos ad contro | versiam, si qua de terminis emerserit reprimendam caute terre infodi precepi. Primus situs est ubi rivulus oritur inter quercus et villam, que dicitur Zulizlauichi et ad eandem villam directe currens alio rivo, qui eidem ville proximus est, illabitur. Secundus ubi oritur rivulus, qui eandem villam proxime a dextris habet. Tercius, ubi villa Michaelis et villa | episcopalis et Rassouo se contingunt. Quartus ubi ville episcopi, abbatis Rassouo concurrunt. Quintus ad ortum fluvii, qui Uesna vocatur. Sextus ad ortum rivuli iuxta Brochotino. Septimus ubi ville Potrcouichi, Minichi, Wgrinouo ad eundem copulantur terminum. Octavus ubi oritur fluvius nomine Desnicha. Nonus | ubi Biscupichi, Couale, Malchouo conveniunt. Decimus inter Rozerouichi et Repotouichi ad rivulum. Undecimus inter Bizcupichi et Rozerouo ad fluvium nomine Chachcia. Duodecimus ad ortum rivi dicti nomine Macolina. Terciusdecimus inter Domanouichi et villam, que fuit Brictij ad fluvium nomine Senni | cha. Quartusdecimus in Gorni ad fluvium nomine Lubsa inter Domanouichi et Stitkouichi]. Quintusdecimus ad ortum fluvii, qui vocatur Yuniche inter Golendinouo et Stitkouichi. Sextusdecimus inter pratum, quod Lubanouo nomen habet et Golendinouo. Decimusseptimus inter Golendinouo et Sulizlauichi et Zudacouo. |

[hanys_hans]

Decima autem de tota terra, que intra limites prescriptos continetur, ecclesie beati Bartholomei ex integro in frugibus debetur, de quibusdam villis in ambitu constitutis ratione prioris iuris, quo beato Petro solvebatur, de quibusdam donatione episcopi; sicut de Malussino, Rassouo et de parte Brochotino, quia de Malussino Ciprianus episcopus dedit sancto Bartholomeo decimam | Benico decano, qui eam tenuit, annuente. De Rassouo vero et de parte Brochotino idem dedit ibidem decimam, magistro Odone, cuius prebende spectabat, consentiente, et ei loco ipsius decime dedit Kouale et villam Zuantossi, quod pertinuit Bernardi prebende. Bernardus autem recepit pro his et [m] pro medietate Minich ab episcopo Zcoriniche circa Legnich. | Posterorum etiam noticie non sublitescat [n], quod forum, quod quondam in Trebnich fuit, avus meus ob remedium anime sue ad utilitatem canonicorum Vratizlauiensium in Cirquich transtulit, quod longis temporum spaciis ab avo meo et patre meo ratum permansit, quod et ego approbo. Verum quia res exigit, ut monasterium beati Bartholomei propter fa | miliares necessitates forum, aliquantisper habeat in vicino, favore episcopi C(ipriani) et omnium canonicorum cousensu forum in Trebnich sine ulla diminutione census Cirquicensis fori statui. Quia vero plebs per plura fora divisa minor est ad singula, presumo, quod forum Trebnicense foro canonicorum propter nimiam vicinitatem | occasionem detrimenti valeat irrogare; quod ne fiat, ut canonicis redituum suorum salva semper maneat integritas, VII marcis argenti in teloneo provenientibus annuatim diminutionis suspicionem resarcivi, quod tam meo quam episcopi C(ipriani) et communi canonicorum assensu firmatum et approbatum est. Ceterum monetarius | de tabernis, que sunt vel erunt in Trebnicensi circuitu, nullum maius emolumentum speret, quam numero marcarum in summam redacto, de singulis marcis singulos scotos accipiat; similiter de carnificibus. Inter abiectionem vero veteris et nove assumptionem monete monetarius ibi habeat ius sal vendendi sicut et in aliis locis nullis | opificibus res suas vendentibus inferens gravamen. Omnes autem homines circuitus predicti, preter cultores vinee, pro omnibus opibus meis tenentur operari in Trebnich sex septimanis, scilicet post octavas pasche duabus, post octavas Pentecosten duabus, ante festum sancti Martini duabus. In estate quilibet metere debet V capecia, seca | re tres plaustratas feni in pratis monasterii. In itinere ducis duos currus et duos custodes dare tenentur. Item non iudicentur nisi a proprio iudice, quod si grandis emerserit causa, in presentia principis vel castellani Vratizlaviensis. Hec de ambitu Trebnicensi. Hoc quoque robur perpetue firmitatis obtinere volo, quod predicto | monasterio emolumentum taberne de Biruechnik in Vratizlav dono. De singulis aliis Vratizlaviensibus tabernis ad me spectantibus XX denarios ad ebdomadam dierum, similiter de Vrazensibus cum vigore stabilitatis assigno. Preterea aliud predium, quod Cotouichi dicitur, memorato contuli monasterio cum hominibus, quod etiam | totum in circuitu certis limitibus communivi; ibidem lacum et clausuram pro captura piscium ad usum dei famularum dedi. Debent autem eis a me dati piscatores dare qualibet quarta feria veru piscibus honeratum, quod mech vulgo sonat; similiter VI feria, sabbato vero dimidium. Et ut eiusdem ville homines capiendis piscibus | et aliis monasterii utilitatibus expeditius possint insistere, ipsos ab omni exactione publica et ab omni operum meorum angaria immunes esse decrevi; hoc dumtaxat excepto, quod si me iuxta transire contigerit, duo plaustra dent et duos custodes. Conductum etiam, nisi quem homines nobilium, non ducant tam isti, quam Treb | nicenses et ad Trebnich spectantes. Istius quoque circuitus decimam memoratus episcopus sancto Bartholomeo tribuit, consentiente Lamberto canonico, cuius prebende pertinuit, data sibi commutatione tocius ville Minich, cuius pars media prebende Bernardi, media beato Petro in Trebnich spectabat. Bernardus autem eam pro | sua parte de Minich, quam pro supradicta Kouale et villa Zuantossi, Zcoriniche in Legnich ab episcopo C(ipriano) in concanbio recepit. Dedi insuper beato Bartholomeo villam Ozorouichi et ipse illam circuivi et cum inde decima pertineret parrohie in Legnich beate Marie et C(iprianus) episcopus, ut eam in Trebnich daret | vellet totidem aratris, quot ibi erant, commutare, Clemens plebanus illius ecclesie me precibus evicit, ut cum Radak milite de villa sua Chinino, dans sibi aliam pro ea, facerem concambium et prefatum Chinino, ubi propter recessum hominum eiusdem Clementis decima penitus deperierat, hominibus replerem; laudans hoc facto ce | dere decime de Ozorouich et commutationi eius, quam episcopus ei offerebat renuntians; quod ut facere promisissem prout et feci, idem Clemens gratum habens prefate decime et commutationi eius episcopo laudante renuntiavit. Episcopus autem C(iprianus) approbans, quod suo consensu ego et prefatus Clemens egimus, decimam de Ozorouich | perpetualiter attitulavit ecclesie Trebnicensi. Preterea peticione filiorum Petri scilicet Bogumili et Mlodey, nepotum Yaxonij, reddidi eis villam sitam in montibus nomine Pirzniche et ipsi ob hoc cum suis consanguineis dederunt pro anima predicti avi sui sancto Bartholomeo villam in campo Zle | sie Yaxonouo dictam hoc pacto, ut relicta Yaxonij avi eorum usum eius quoad vixerit habeat; sed ea moriente ad sanctum Bartholomeum ex integro devolvatur. Huius rei festes sunt: Ciprianus episcopus Vratizlauiensis, Gerardus abbas sancti Vincentij, Conradus abbas de Lubens, Benicus decanus, Martinus cancellarius | et magister, Egidius archidiaconus, Felix, Mathias, Balduinus, Paulus, Pribizlaus, Martinus, Fredricus, Bernardus, Egidius de Vraz, Franco, Laurentius Albus Vratizlauienses canonici; barones Zicezlaus tunc de Bitom, Andrey tunc de Glogov, Zobezlaus tunc de Bardo, Nanker tunc de Bolezlauech, | Stephanus tunc de Legnich, Chastobor tunc de Zadouel, Viszlaus tunc de Crosten, hi sunt castellani; Potr subcamerarius, Zobezlaus, Vnemir frater eius, Stepan Nad(siovi) filius, Budiuoy, Venemir frater eius, Jarozlaus dapifer, Predzlaus pincerna, Otezlaus, Ozemo, Pribizlaus tunc agazo,| Indrich tunc lictor, Voytch tunc tribunus de Nemchi, Nicolay Bedrichouich, Janus Iamchouich, Dobrogost Gaulouich, Moyek Moycouic, Jndrih Ketlich , qui tunc supervenerat, Indrih Borizlauich, Dobrogost Venmirouich, Predzlaus, Jan fratres eius |. Actum est hoc in Stapin ante ecclesiam beati Nicolai in vigilia apostolorum Petri et Pauli, Bambergensi electo domino Ekberto et patruo suo preposito Poppone tunc mecum | gratia visitationis existentibus. Item Stoysa Stoycouich una cum uxore dedit se et omnia sua cum parte ville, que eum contingit beato Bartholomeo hac conditione, quod si vel ipse premoriatur, vel ipsa, superstes eorum statim cum tota substantia ad predictum locum transeat. Sciant autem presentes et futuri, quod | omnia sepedicto claustro collata et deo prestante in futurum conferenda, dominus C(iprianus) episcopus Vratizlauiensis cum universo suorum collegio canonicorum in octava epifanie sanctimonialibus in prelibatum locum introductis cereis in terram proiectis et extinctis sub pena districti anathematis confirmavit. Venerabilis etiam | pater dominus Henricus Gnezdnensis archiepiscopus proxime post hoc in festo beati Vincentij diaconi casu Vratizlaviam superveniens memoratam confirmationem episcopi C(ipriani) et anathema accensis cereis et extinctis nichilominus iteravit. Si quis vero ductus temeraria presumptione supramemorata irritare aut quoquo modo vi | olare presumpserit, dampnabilis excommunicationis sententiam in se merito excipiens indignationem et iram dei omnipotentis et beatorum Bartholomei et Adalberti indubitanter incurret. In nomine domini hec gesta et instituta sunt anno ab incarnatione domini M°CCIII, ducatus mei II.
o00o-//{ ´°`(_)´°` }\\-o00o
╔╦╦╦╦╦╦╦╦╦╦ν

[hanys_hans]

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany; pismo wyraźne, wydobywające inicjały
imion własnych. Wymiary: szerokość 43,2 cm, wysokość 53,4 cm, zakładka 2,2 cm.
Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 125, nr 3.
B. Transumpt Bolesława Rogatki c. 1242-1268, tamże, sygn. rep. 125 nr 3b, według
A; C. Kopia XVII? w., tamże sygn. rep. 135 D 299, fol. 383-91, według A; D.
Kopia z r. 1578, Wrocław Biblioteka Miejska (Uniwersytecka), sygn. B 52, fol.
378, według A; E. Kopia XVII-XVIII w., Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep.
135 D 300, fol. 1, według B; F. Kopia z r. 1664, tamże, sygn. rep. 135 D 303.
fol. 4, według A; G. Kopia z XVII w. (połowa) "Monasterii Trebnicensis
privilegia, iura et immunitates", tamże, sygn. rep. 135 D 303a, fol. 1, według
F; H. Kopia z r. 1709, "Trebnicensia ab a. 1709 collecta", tamże, sygn. rep. 135
D 307b, pag. 73, według G; I. Kopia XVIII? w., tamże, sygn. rep. 135 D 309, pag.
1, według A.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 24; b. Appelt H., D.
Echtheit d. Trebnitzer Gründungsurkunden 12, tabl. Ia (częściowa); - druk: c.
Sommersberg Fr. W., Silesiacarum rerum Scriptores aliquot, Lipsiae 1729, I. 815
nn., według A; d. Bach A., Gesch. u. Beschreibung d. Klosterstiftes
Cisterzienser. Ordens in Trebnitz, Nysa 1859, 195, według B; e. Haeusler W., UB.
nr 9, według A; f. Arnold St., Wieś polska, Warszawa 1923, nr 1, według a, e
(tłumacz. polskie); - regest: g. Regesten nr 92; h. Grünhagen C., Markgraf H.,
Lehns u. Besitzurkunden Schlesiens, (Publikationen a. Preuss. Staatsarchiven
XVI), Leipzig 1883, nr. 1 (ekscerpt); i. Cod. dipl. Siles. cz. 2, I. nr 40; j.
Appelt H., D. Urkundenfälschungen d. Kl. Trebnitz 123, nr 3.
Literatura: 1. Schulte L., Beitrr. z. Besiedlung Schles. 306, przyp. 2; 2. Bujak
Fr., Studia nad osadnictwem Małopolski, (RAU. h. 1904, XLVII) i odb., 108; 3.
Schulte L., D. Todestag Herzogs Boleslaus I u. seiner Gemahlin Adelheid,
(Ztschr. f. Gesch. Schles. 1905. XXXIX. 296); 4. Grodecki R., Książęca włość
trzebnicka 434 nn.; 5. Schulte L., Kostenblut 223; 6. Seidel V., D. Beginn d.
deut. Besiedlung Schles. 32; 7. Missalek E., Trebnitzer Grundbesitz d. schles.
Herzogs i.. 12. Jhdt., (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1914, XLVIII. 241 nn.); 8.
Tymieniecki K., Społeczeństwo śląskie na podstawie dokumentów trzebnickich z lat
1203, 1204 i 1208. (Studia L. Krzywickiego), Warszawa 1925, 319-42; 9. tenże,
Najdawniejsza polska ustawa dworska, (Studia Fr. Bujaka), Lwów 1931, 21-44; 10.
Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums przyp. 224, 287, 421, 602, 687, 722,
727, 1143, 1146, 1147, 1176, 1177, 1178, 1179, 1180, 1477; 11. Appelt H., D.
Echtheit d. Trebnitzer Gründungsurkunden 3, 11, 12, 22, 25, 26, 35, 46 i pass.;
12. Krupicka H., D. Schriftkritik eine Grundfrage d. schles. Urkundenforsch. 33;
13. Maetschke E., D. Landwirtschaft im Trebnitzer Kreis vor 750 Jahren, (Schles.
Gesch. Bll. 1940, s. 53-7); 14. Dziewoński K., Geografia Trzebnicy i ujazdu
trzebnickiego, (Studia wczesnośredniowieczne I. 27), Wrocław 1952.
Dokument, uważany jeszcze przez wydawcę regestów śląskich za podrobiony, po
ostatecznej obronie przez Appelta H. (11, str. 3, 11, 12) uchodzić musi za
autentyk, dzieło odbiorcy, na co wskazuje pismo. Mimo to Schilling F. (10, str.
34) uważa go za formalne fałszerstwo z r. 1206 (?); v. Loesch w uwagach
rękopiśmiennych do regestów odnosi datę dokumentu dzienną (28 VI) do roku 1202.
Opierając się na wywodach Appelta i dla zatrzymania tradycji, utrzymana została
i obecnie data dzienna i roczna dokumentu. Szereg transakcji wspomnianych w tym
akcie potwierdzonych jest w przywileju z r. 1208 (Regesten nr 127).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(po 22 marca 1203).

Cyprian biskup wrocławski, zatwierdza darowiznę komesa Imbrama na rzecz
joannitów oraz dziesięciny nadane zakonowi przez biskupa Waltera.

Triplex funiculus, ut ait scriptura, difficile runpitur et que sepius
confirmantur maius robur habere soleni. Eapropter ego Ciprianus | dei
miseratione Vratizlauiensis episcopus donationem, quam comes Hemrammus filius
comitis Gneuomeri tunc castellanus | de Rechen sancti Iohannis hospitali
Ierosolimitano, domino Henrrico Zlesie duce consentiente et licenciam dante, |
sub ydoneo testimonio contulit et sigilli sui appositione corroboravit, ratam
esse decerno et super eos, qui hanc vi | olaverint anathema pono et scripto
atque sigillo meo confirmo. Est autem donatio hec: ecclesia beati Petri de |
Ztregon cum suis omnibus pertinentiis et cum villa, que dicitur Lussina. Et hec
sunt nomina villarum, quarum deci | mas predecessor meus, bone memorie Wallterus
in consecratione huius ecclesie consilio simul et consensu ma | iorum personarum
chori Vratizlaujensis contulit et sub anathemate posuit. Prima est ipsa Ztregon,
| Ztanouischa, Chehi, Tirne ex utraque parte aque, Lussina, Lubessov, Rssna. Ne
autem | alicuius malignantis fraude predicta donatio rationabiliter facta
irrationabiliter valeat infringi vel mu | tari, literis presentibus et sigilli
nostri inpressione eam muniens consigno ad anplioris roboris firmi | tatem. Ab
incarnatione domini anno M°C°C°III°, episcopatus nostri III°.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, dwukrotnie zgięty pionowo i pojedynczo
poziomo. Wymiary: szerokość 20,1 cm, wysokość 14,7 cm, zakładka 1,8 cm. Praga
Archiwum Joannitów.
B. Kopia z r. c. 1733, Wrocław Biblioteka Miejska (Uniwersytecka), sygn. mscr R.
640, fol. 113v - 114v, według A; C. Kopia XIX w., Wrocław Archiwum Państwowe,
sygn. rep. 135 D 6, nr 7, według A.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 22; - druk: b.
Delaville Leroulx J., Cartulaire generał II. 20, według A; - regest: c. Regesten
nr 86.
Literatura: 1. Schade A., Gesch. d. Johanniterkirche in Striegau 23 n.; 2.
Appelt H., D. Echtheit d. Trebnitzer Gründungsurkunden 23; 3. Schilling F., D.
Ursprung d. Deutschtums przyp. 993, 1076, 2586; Sebanek J., K otazce
diplomatickych silesiak 14.
W autentyczność dokumentu wątpi jedynie Schilling, który uważa, że Lusina
przeszła na własność joannitów dopiero w r. 1239 (Regesten nr 539); w
rzeczywistości jednak w odpowiednim dokumencie chodzi o pozwolenie na lokację
Lusiny na prawie niemieckim, a nie o jej darowiznę joannitom. Dyktat i pismo
dokumentu przemawia za jego autentycznością.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1203, April 6.

Cyprianus Dei miseracione Wratislaviensis episcopus, Gerardo abbati et fratribus
eius sub regula sancti Augustini secundum Ordinem Premonstratensem in ecclesia
beati Vincencii Deo famulantibus, presentis vite prosperitatem et future
beatitudinem. Quia locis religiosis propensiorem nos convenit impendere favorem,
ecclesiam in predio vestro, quod vocatur Tristenicia, in honore sancte Dei
genitricis virginis Marie et sancti Vincencii sancteque Marie Magdalene vobis
dedicavimus, et in ipsa dedicacione decimam ville que dicitur Comorno eidem
ecclesie attribuimus, attestante domino Egidio Wratislaviensis ecclesie
archidyacono magistroque Balduino canonico, et Bartholomeo et Mathia et Matheo
Lunen, Nicolao de Cotlov, Zlavosio de Opul et Petro filio eius, et Paulo
episcopi sanctuario, et alys quam plurimis, quos longum enumerare est. Et ne
quis inposterum hanc donacionem infringere temptaret, interposito anathemate
confirmavimus et sigillo nostro roboravimus. Acta sunt hec anno dominice
Incarnacionis mcc tercio, anno episcopatus nostri tercio.

Wrocław. Königl. Staats Arch. Matrica s. Vincentii, fol. 305.

Codex Diplomaticus Majoris Polonia. Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski obejmujący
dokumenta tak już drukowane, jak dotąd nie ogłoszone, sięgające do roku 1400.
Wydany staraniem Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego. Tom III. zawiera
numera 1293 - 2053 lata 1350 - 1399. Poznań 1879. Nakładem Biblioteki
Kórnickiej. Drukiem J. I. Kraszewskiego (Dr. W. Łebiński).

[hanys_hans]

[b]1203, Juni 28.

Herzog Heinrich I. urkundet, dass er zu Trebnitz ein Nonnenkloster errichtet,
demselben das Gut Trebnitz mit der Kirche St. Petri mit dem Zehnten übertragen,
zum Umkreis von Trebnitz die Dörfer Pflaumendorf, Gross-Märtinau, Clissovo,
Rocerovo, Brietzen, einen Theil von Zulislavic und die Zehnten davon geschlagen,
den ganzen Umkreis durch 17 Grenzsteine bestimmt, ferner einen Markt zu Trebnitz
wieder eingerichtet, ferner dem Kloster den Ertrag der Schenke zu Biruechnik zu
Breslau und von allen anderen herzoglichen Schenken zu Breslau und zu Auras, 20.
Denare für die Woche, ferner das Dorf Kottwitz und Ozerovici übertragen habe;
ferner dass die Söhne des Peter, Bogumil und Mlodei, ihr Dorf Jackschönau dem
Kloster unter der Bedingung übertragen haben, dass ihrer Grossmutter der
Niessbrauch lebenslang zustehe; ferner dass Stoyca Stoycowicz mit seiner Frau
ihr Alles mit dem Theile ihres Dorfes dem Kloster für den Fall ihres Todes
vermacht haben, und dass Bischof Cyprian von Breslau mit dem Collegium der
Domherren nach Einführung der Nonnen die ganze Schenkung mit dem Anathema belegt
und Erzbischof Heinrich von Gnesen den 22. Januar das Anathema wiederholt habe.

Memoriae novercatur oblivio et longinquitate temporis gestorum series
obscuratur, nisi viva-cibus litterarum indiciis ad posteros propagetur. Quod
igitur in remissionem peccatorum humili devocionis affectu patravi, huic
pagellae ad notitiam tam praesentium quam futurorum transferendum commisi. Ego
Henricus, dux Slesiae, filius ducis Boleslai pro salute animarum patris mei et
matris meae caeterorumque carorum meorum in Trebnic ad honorem Dei et beati
Bartholomaei apostoli monasterium fundavi et eidem monasterio ad usum famularum
Dei, inibi Deo jugiter obsequentium ipsum praedium meum Trebnicense cum omnibus
portinentiis suis plenarie donavi. Ecclesia etiam in eodem praedio in honorem
sancti Belli constructa, cujus patronatus mei juris est, auctoritate patris
nostri, episcopi Cypriani et conniventia universitatis collegii Wratislaviensium
canonicorum cum omnibus, quae sui juris sunt, et universo decimarum proventu ad
praefatam ecclesiam pertinentium memorato beati Bartholomaei monasterio
unanimiter est collata. Et omnibus liquido constet, quod inter terminos
subscriptos, quaedam villae praedio Trebnicensi commutationis, quaedam
emptionis, quaedam donationis titulo accesserunt. Wgrinovo hac ratione.
limitibus praedii Trebnicensis ambitum est, quia homines, quorum illa villa
quondam fuit Narochnici et domino terrae servitutis obnoxii fuerunt, quia tamen
dominus Leonhardus ipsam dixit, esse suam benignitate magis, quam stricto jure,
cum ipso hoc modo egi, villam, quae dicitur Lazcovici et villam de Kamene, quas
nunquam tempore patris mei potuit obtinere, nomine commutationis ei contuli et
Leonhardus cum gratiarum actione Wgrinovo sancto Bartholomaeo concessit nihil
sibi juris in eo vendicans. Martinovo pater meus a Stephano Martini filio per
villam juxta Lozin sitam nomine Bliznivo commutavit. Villam, quae dicitur
Clissovo a Martino Borisch XII. marcis argenteis partem comparavi, aliam partem
filii Theodori et filii Stephani, et ceteri ipsorum contribules probato suam
esse coram me et baronibus meis beato Bartholomaeo contulerunt. Tertiam ejusdem
villae partem a monachis de Lubens conferens eis commutationis nomine Stuchcovo
sitam supra Kozi commutavi. Particulam dictae villae quam sibi Bogdanus
presbiter pertinere dicebat licet in figura juditii eam adipisci non valuisset,
tamen omnem requisitionis speciem ei et posteris ejus precindens ipsum quatuor
marcis placavi. Reliquam partem de codem Clissovo, quam Predzlaus ab haeredibus
emerat, dans ei sortem de Narochnik de Lubus titulo commutationis adeptus predio
Trebnicensi adjunxi. Rozerovo congregationi ecclesiae sanctae Mariae in
Wratislaw conferens in Tinchia quae sub patre meo penitus perdiderat, nec
ullatenus adipisci poterat, non sine multa praefati collegii prece sub
commutationis contractu obtinui, et limitibus Trebnicensibus inclusi. In
Maczlech autem partem, quam habuit, in mea recepi, et ob hoc tam praedictam
Tinchiam, quam alias villas ejusdem collegii, quae ex magna parte perditae
fuerunt, melioravi et signis roboravi. Apud filium Brictii circuitum villae ejus
per villam nomine Legche commutavi; aliam partem ejus, quam emerat Nicolaus
Gregorii filius per commutationem dans ei Gorezlawe et quandam sortem cum ejus
consensu obtinui. Decano etiam Benico pro parte villae Zulizlavich quam eidem
ambitui inclusi dedi commutationis nomine villam apud Sorav et villam beati
Vincentii dictam Opatovo, loco cujus et loco Zuentech quam mihi retinui, sancto
Vincentio tribui villam juxta Zobotisch, quae dicitur Kneynichi, quae diu
perdita non poterat de jure requiri et unam sortem mei camerarii et partem
villae falconariorum in Wratislaw, quam Joseph judeus habuit. Super addidi etiam
beato Vincentio mensam carnifici in Costomlot mihi spectantem. Ne itaque
quispiam studio malignitatis integritati predii Trebnicensis derogare temere
moliatur totum praefatum praedium in circuitu aggerum erectione et arborum
signatione limitare curavi. Ad abundantioris autem cautelae providentiam, ne
quis ullis temporibus terminos corrumpere et limitibus sub dole iniquitatis
irrogare machinetur imposturam, in ambitu Trebnicensi lapides apicibus mei
nominis insculptos, ad controversiam si qua de terminis emerserit reprimendam
caute terrae infodi praecepi. Primus situs est, ubi rivulus oritur, inter
quercus et villam, quae dicitur Zulizlavichi et ad eandem villam directe
currens, alii rivo qui eidem villae proximus est illabitur. Secundus ubi oritur
rivulus, qui eandem villam proxime a dextris habet. Tertius ubi villa Michaelis
et villa episcopalis et Rassovo se contingunt. Quartus ubi villae episcopi,
abbatis, Rassovo concurrunt. Quintus ad ortum fluvii, qui Vesna vocatur. Sextus
ad ortum rivuli juxta Brochotino. Septimus ubi villae Potrcovichi, Coniuichi
Wgrinovo ad eundem copulantur terminum. Octavus ubi oritur fluvius nomine
Deschnicha, nonus ubi Biscupichi, Covale, Malchovo conveniunt. Decimus inter
Rozerovichi et Repotovichi ad rivulum. Undecimus inter Biscupichi et Rozerovo ad
fluvium nomine Chachcia. Duodecimus ad ortum rivi dicti nomine Macolina. Tertius
decimus inter Domanovichi et villam, quae fuit Brictii ad fluvium nomine
Sennicha. Quartus decimus in Gorni ad fluvium nomine Lubsa,inter Domanovichi et
Stickovichi. Quintus decimus ad ortum fluvii, qui vocatur Yunicha inter
Golendinovo et Stickovichi. Sextus decimus inter pratum, quod Lubanovo nomen
habet, et Golendinovo. Decimus septimus inter Golendinovo et Zulizlavichi et
Zudatovo. Decima autem de tota terra, quae intra limites praescriptos
continetur, ecclesiae beati Bartholomaei ex integro in frugibus debetur, de
quibusdam villis in ambitu constitutis ratione prioris juris, quo beato Petro
solvebatur, de quibusdam donatione episcopi sicut de Malussino, Rassovo et de
parte Brochotino quia de Malussino Cyprianus episcopus, dedit sancto
Bartholomaeo decimam, Benico decano, qui eam tenuit anuente; de Rassovo vero et
de parte Brochotino eidem dedit ibidem decimam magistro Odone, cujus praebendae
spectabat consentiente; et ei loco ipsius decimae dedit Covale et villam
Zuantossi, quod pertinuit Bernardi praebendae. Bernardus autem recepit pro his
et pro medietate Mirach ab episcopo Zcoriniche circa Legnich. Posterorum etiam
notitiae non sublitescat, quod forum, quod quondam in Trebnich fuit, avus meus
ob remedium animae suae ad utilitatem canonicorum Wratislaviensium in Cirqvich
transtulit, quod longis temporum spatiis ab avo meo et patre meo ratum
permansit, quod et ego approbo. Verum quia res exigit, ut monasterium beati
Bartholomaei propter familiares necessitates forum aliquantisper habeat in
vicino, favore episcopi Cypriani et omnium canonicorum consensu forum in
Trebnich sine ulla diminutione

[hanys_hans]

census Cirquicensis fori statui; quia vero plebs per plura fora divisa minor est ad singula, presumo, quod forum Trebniczense foro canonicorum propter nimiam vicinitatem occasionem detrimenti valeat irrogare, quod ne fiat ut canonicis reddituum suorum salva semper maneat integritas septem marcis avgenti in telonio provenientibus annuatim diminutionis suspitionem resarcivi, quod tarn meo, quam episcopi C. et communi canonicorum assensu firmatum et approbatum est. Ceterum monetarius de tabernis, quae sunt vel erunt in Trebniczensi circuitu nullum majus emolumentum speret, quam numero marcarum in summam redacto de singulis marcis singulos scotos accipiat. Similiter de carnificibus. Inter abjectionem vero veteris et novae assumptionem monetae, monetarius ibi habeat jus sal vendendi sicut et in aliis locis, nullis opificibus res suas vendentibus inferens gravamen. Omnes autem homines circuitus praedicti praeter cultores vineae pro omnibus operibus meis tenentur operari in Trebnich sex septimanis, scilicet post octavam paschae duabus, post octavam pentecostes duabus, ante festum S. Martini duabus. In aestate quilibet metere debet quinque capetia secare tres plaustratas foeni in pratis monasterii, itinere ducis duos currus et duos custodes dare tenentur. Item non judicentur nisi a proprio judice, quod si grandis emerserit causa in praesentia principis vel castellani Wratislaviensis. Haec de ambitu Trebnicensi. Hoc quoque robor perpetuae firmitatis obtinere volo, quod predicto monasterio emolumentum tabernae de Biruechnik in Wratislav dono. De singulis aliis Wratislaviensibus tabernis ad me spectantibus viginti denarios ad hebdomadam dierum, similiter de Urazensibus cum vigore stabilitatis assigno. Preterea aliud praedium, quod Cotovichi dicitur, memorato contuli monasterio cum hominibus, quod etiam totum in circuitu certis limitibus communivi, ibidem lacum et clausuram pro captura piscium ad usum Dei famularum dedi. Debent autem eis a me dati pisca-tores dare qualibet quarta feria veru piscibus honoratum, quod mech vulgo sonat, similiter sexta feria, sabatho vero dimidium et ut ejusdem villae homines capiendis piscibus et aliis monasterii utilitatibus expeditius possint insistere ipsos ab omni taxatione publica et ab omni operum meorum angaria immunes esse docrevi, hoc duntaxat exepto, quod si me juxta transire contigerit, duo plaustra dent et duos custodes. Conductum etiam nisi quem homines nobilium non ducant, tam isti, quam Trebniczenses et ad Trebnich spectantes. Istius quoque circuitus decimam memoratus episcopus sancto Bartholomaeo tribuit consentiente Lamberto canonico, cujus prebendae pertinuit, data sibi commutatione totius villae Minich cujus pars media prebendae Bernardi, media beato Petro in Trebnich spectabat. Bernhardus autem tam pro sua parte de Minich, quam pro supradicta Kovale et villa Zuantossi Zcoriniche in Legnich ab episcopo C. in concambio recepit. Dedi insuper beato Bartholomaeo villam Ozoroviche et ipse illam circuivi et cum mihi decima pertineret parochiae in Legnich beatae Mariae et C episcopo, ut eam in Trebnich daret, vellet totidem aratris quod ibi erant commutare; Clemens plebanus illius ecclesiae me precibus evicit, ut cum Radack milite de villa sua Chinino dans sibi aliam pro ea facerem concanbium et praefatum Chinino, ubi propter recessum hominum ejusdem Clementis decima penitus deperierat, hominibus replerem laudans hoc facto cedere decimae de Ozorovich et commutatione ejus quam episcopus ei offerebat renuncians. Quod ut facere promissem prout et feci idem Clemens gratum habens praefatae decimae et commutationi ejus episcopo laudante renunciavit. Episcopus autem C. approbans quod suo consensu, ego et prefatus Clemens egimus decimam de Ozorovich perpetualiter attitulavit ecclesiae Trebnizensi. Praeterea petitione filiorum Petri scilicet Bogumili et Mlodey nepotum Jaxony reddidi eis villam sitam in montibus nomine Pirzniche, et ipsi ob hoc cum suis consanguineis dederunt pro anima predicti avi sui sancto Bartholomaeo villam in campo Zlesie Jaxonovo dictam hoc pacto, ut relicta Jaxony avi eorum usum ejus quoad vixerit, habeat, sed ea moriente ad sanctum Bartholomaeum ex integro devolvatur. Hujus rei testes sunt: Cyprianus episcopus Vratislaviensis, Gerardus abbas sancti Vincentii, Conradus abbas de Lubens, Benicus decanus, Martinus cancellarius et magister, Egidius archidiaconus, Felix, Mathias, Balduinus, Paulus, Pribizlaus, Martinus, Friedericus, Bernhardus, Egidius de Uraz, Franco Laurentius albus Vratislavienses canonici. Barones Zveslaus tunc de Bitom, Andrey tunc de Glogow, Zobeslaus tunc de Barthlo, Nanker tunc de Boleslauech, Stephanus tunc de Legnich, Chastobor tunc de Zadouel, Viczlaus tunc de Crosten. Hi sunt castellani. Potr subcammerarius, Zobezlaus, Vnemir frater ejus. Stephan Nad.... filius Budivoy, Vnemir frater ejus, Jaroslaus dapifer, Predzlaus pincerna, Otezlaus, Ozemo, Przibislaus tunc agazo Jndrich tunc lictor, Voytech tunc tribunus de Tinchi. Nicolay Bedrichovich, Janus Janichou Dobrgost Gaulov, Moyek Moycovich, Indrich Ketlich qui tunc supervenerat, Indrich Bozislavich, Dobrogosti Vnemirovich Predzlaus Jan, fratres ejus. Actum est hoc in Stapin ante ecclesiam beati Nicolai in vigilia apostolorum Petri et Pauli, Bambergensi electo domino Egberto et patruo suo praeposito Poppone tunc mecum gratia visitationis existentibus. Item Stoyca Stoycouich una cum uxore dedit se et omnia sua cum parte villae, quae eum contingit, beato Bartholomaeo hereditione quod si vel ipse praemoriatur vel ipsa superstes eorum, statim cum tota substantia ad praedictum locum transeat. Sciant autem praesentes et futuri, quod omnia saepedicto claustro collata et Deo praestante in futurum conferenda dominus C. episcopus Vratislaviensis cum universo suorum collegio canonicorum in octava epiphaniae sanctimonialibus in praedictum locum introductis, cereis in terram projectis et extinctis sub poena districti anathematis confirmavit. Venerabilis etiam pater dominus Henricus Gnezdensis archiepiscopus proxime post hoc in festo beati Vincentii diaconi casu Vratislau superveniens memoratam confirmationem episcopi C. et anathema accensis cereis et extinctis nihilominus iteravit. Si quis vero ductus temeraria praesumptione supra memorata irritare aut quoquo modo violare praesumpserit damnabilis excommunicationis sententiam in se merito excipiens indignationem et iram Dei omnipotentis et beatorum Bartholomaei et Adalberti indubitanter incurret. In nomine domini haec gesta et instituta sunt anno ab incarnatione domini MCCLIII. ducatus mei secundo.

O. St. A.

Urkundensammlung zur Geschichte des Fürstenthums Oels bis zum aussterben der Piastischen Herzogslinie. Herausgegeben von Wilhelm Haeusler, weil. Justitzrath in Trebnitz. Geschenk der Wittwe an der Verein für Geschichte und Alterthum Schlesiens. Breslau, Josef Max & Comp. 1883 r.

[hanys_hans]

Głogów, 9 września 1203.

Henryk Brodaty książę śląski nadaje klasztorowi w Lubiążu 500 łanów frankońskich
koło góry Chełm należącej do Słupia (częściowo jako dar, częściowo tytułem
zamiany za posiadłości klasztorne Szczepin, Nabytyn, Wrance, Krajów), wymienia
nazwy wsi klasztornych lokowanych świeżo na prawie niemieckim, wreszcie zwalnia
poddanych klasztoru od wszelkich ciężarów i sądownictwa książęcego i jego
urzędników.

|| In domine domini amen. || Heinricus divina favente clemencia dux Zlesie
cunctis tenorem presentium comperientibus salutem in domino sempiternam. Duplex
beneficium | noscimur impendisse cum donaciones a nobis racionabiliter
celebratas etiam per privilegiorum evidenciam contra decursum temporis et
hominum maliciam satagimus communire. Eapropter presenti | scripto duximus
declarandum presentibus ac posteris universis, quod nos pro remedio anime nostre
et progenitorum ac sequatium nostrorum contulimus monasterio sancte dei
genitricis semperque virginis Marie | in Lubens quingentos mansos magnos
Franconice mensure in nemore et in montanis iuxta montem, qui dicitur Cholme,
qui cum silva sua in Slupe pertinet ab antiquo. Contulimus autem | ipsos mansos
in hereditatem et proprietatem sempiternam cum omni utilitate et tructu, qui
nunc in eis est et esse poterit in futurum, tam sub terra quam super terram, cum
silvis et in silvis et aquis | ac venacionibus sub hac forma. Primo centum
mansos ad peticionem pie memorie domini Cunradi episcopi condam Halberstadensis
iam dudum dicto monasterio dedimus libere et absolute. De | inde alios centum in
commutacione bonorum in Stepin et Nabitim ante civitatem Wratizlauie ad sanctum
Nicolaum . Item centum in commutacione bonorum in Vrance super fluvium Widauam.
| Item centum pro utroque Craieuo circa Slupe et pro respectu laboris magni et
obsequii, quod Lubenses fratres nobis in constructione tectorum et campanulis in
Trebniz inpenderunt. Item | centum sub ea condicione donavimus, ut tres
prebendarii pauperes pro remedio anime nostre ac patris nostri et filiorum
nostrorum sub speciali tytulo nostre elemosine in Lubens perpetuo sustenteutur,
| Hos ergo mansos large propter petrosa et silvosa mensurari fecimus loca, in
quibus non est agrorum respectus et in persona propria magnoque labore cum
multitudine baronum nostrorum ac populi circum | sedentis ambientes signis ac
metis fecimus fideliter communizi. Et hec sunt nomina villarum in eis nuper iure
Theotonico locatarum, scilicet: Pomozin, Muchovo, Helmerichesdorf, Sibotendorf,
Ru | dengeresdorf, Rudolfesdorf, Cuncendorf, Jegerdorf et Strekenbach. Et de
hiis mansis quotquot voluerit abbas pro silva et mellificiis ac pascuis
reservabit ac disponet per omnia pro claustri | sui utilitate. Et quia quod dei
est divinoque cultui mancipatum incongrue subicitur serviciis aliorum nec debet
aliquo modo perturbari, propterea omnes homines cuiuscumque sint gentis vel
condicionis liberi vel | servites qui sub abbate vesederiut in hiis bonis,
volumus, ut semper omnimoda gaudeant libertate et fruantur omni inmunitate ac
gracia servitoribus ordinis Cysterciensis a sede apostolica collata.

[hanys_hans]

Et quia | pater noster, inclitus condam dux Bolezlaus fundator Lubensis,
omnibus hominibus eiusdem claustri et in prediis illius commorantibus plenissime
condonavit et decedens huic seculo nobis super animam | nostram et successoribus
nostris super animas ipsorum in omne seculum servandam ac fovendam cum
inprecacione maxima divini iudicii commendavit, sicut et nos nostris sequacibus
principibus commendamus, | videlicet quod omnes homines claustri huius,
cuiuscumque gentis aut iuris fuerint, nulli omnino homini prestabunt aliquod
servicium, vel solucionem, vel exactionem, vel strosam, vel stan, vel aliquod
vectigal; nec castra | principis construent, vel emandabunt aliqua, neque
civitates; neque ad expediciones ibunt, que fient extra terram, neque ad has
subsidium aliquod exhibebunt, sed solum ad metas terre pro defensione ipsius |
coloni pedites et soltheti equites properabunt; tempore autem aliarum
expedicionum, que fient extra terram, vel municionis civitatum seu castrorum
laborabunt in opere claustri quicquit eis fuerit imperatum. | Iudicium
nichilominus de omni causa in hiis mansis et in aliis bonis claustri abbati do
totaliter tam capite, quam de manu, ut ipse per suos iudices tam Theotonicos
quam Polonos omni | querelanti iusticiam et iudicium faciat in quolibet iure tam
suis quam alienis, et quicquit inde solucionis evenerit tam pro culpis quam pro
penis redimendis, abbatis suorumque iudicum totum erit. | Si vero aliqua causa
tam difficilis emerserit, vel cuiusquam temeritas aut potencia effecerit, quod
debito modo per iudices abbatis terminari non possit, tunc ad curiam principis
disponatur in proximo | Castro non nisi coram principe iudicanda et eo iure, in
quod is qui in petitur residebit, sive sit Theotonicus aut Polonus, ita
dumtaxat, quod quicquit pecunie pro solucione culparum vel penarum de homine |
claustri quocumque solvi debuerit, tunc due partes cedent abbati et tercia
supariis curie remanebit et hoc propter testimonium ac bonum pacis. Nullus etiam
hominum claustri per aliquem suorum | complicium citabitur ad principis vel
alterius euiuscumque iudicis presenciam, nisi forte, quod absit, sibi querelanti
per iudices abbatis fuerit iusticia denegata. Sed nec per alienum, nisi ad
abbatis iudicem | debet citari, nisi iusticia deficiente; nec sic comparebit,
nisi per litteram principis evocatus suo tamen iure, ut supra dictum est
responsurus, salvo iure solucionis penarum et culparum ad abbatem perti | nente.
Verum ne quis in posterum hec infringere temerario ausu presumat et ne quis res
prefati monasterii quolibet modo vi vel fraude diminuat, sigilli nostri ea
communimus inpres | sione, adhibitis ydoneis testibus, quorum nomina sunt hec:
Ciprianus episcopus Wratizlauiensis, Benicus decanus, Martinus cancellarius
noster, Egidius archidyaconus, Johannes cantor, item | Andreas castellanus de
Glogov, Nenkerus castellanus de Bolezlauezc, Voizlaus iudex curie, Stephanus
castellanus de Legnizc, Wizlaus castellanus de Nouo Castro, Schanztobor |
castellanus de Zandouel, et alii quam plures honesti viri clerici ac laici.
Actum et datum publice in Glogov anno domini M°CC°III°,V° idus septembris,
indictione sexta, amen.

(Falsyfikat z lat około 1300).
B. Rzekomy oryg. pergaminowy dobrze zachowany, atrament brązowy. Wymiary
szerokość 41,7 cm, wysokość 25 cm, zakładka 2,9 cm. Wrocław Archiwum Państwowe,
sygn. rep. 91, nr 12].
C. Kopia z XV w., Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135 D 207, fol. 120v,
według B; D. Kopia z r. po 1578, Wrocław Archiwum Miejskie, sygn. rkp. B, p. 2
"Iura Silesiae", v. IV. fol 13, według B; E. Kopia z r. 1666 "Proarchivum
Lubense", Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135 D 204, fol. 59 (częściowa),
265, 268, według B; F. Kopia z r. 1669, tamże, sygn. rep. 135 D 204, fol. 98
(częściowa), według E; G. Kopia z drugiej połowy XVII w., "liber privilegiorum"
tamże, sygn. rep. 135 D 205, fol. 8, według B; H. Kopia z r. 1713, tamże, sygn.
rep. 135 D 212c, pag. 64, według B.
Druk: a. Sommersberg Fr. W., Siles. rer. SS. I. 897, II. 1046, według rkp. z
Jaworu; b. Büsching J. G. G., UB. nr 12, według B; - regest: c. Regesten nr 93
(por. Ibid. nr 310 b).
Literatura: 1. Schulte L., Beitrr. z ältesten Besiedlung Schles. 306, przyp. 2;
2. Treblin M., Bemerckungen z. d. Neuen Schriften, (Ztschr. f. Gesch. Schles.
1906, XL. 333); 5. Schulte L., Kostenblut 223; 4. Heuke Beitrr. z. Gesch. d.
Rudelstadt. (Wanderer im Riesengebirge 1911, 5); 5. Seidel V., D. Beginn d.
deut. Besiedlung Schles. 75, 77-9, 95; 6. Schilling F., Ursprung d. Deutschtums
przyp. 677, 722, 727, 5534: 7. Appelt H., D. Echtheit d. Trebnitzer
Gründungsurkunden 52.
Autentyczność dokumentu kwestionowana przez całą dotychczasową literaturę; pismo
z przełomu XIII/XIV w. świadczy o czasie powstania falsyfikatu, przypominając
dukt pisma falsyfikatów (rep. 91 nr 8, 11, 36). Pokrewieństwo stylizacji
przypuszczenie to popiera.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(przed 8 grudnia) 1203.

Henryk Brodaty książę śląski, zatwierdza darowiznę komesa Imbrama, kasztelana
Ryczyny, uczynioną na rzecz joannitów z kościoła w Strzegomiu.

In nomine sancte et individue trinitatis. Ego Henricus dei et beati Iohannis
gratia Zlesie | dux notum facio presentibus et futuris, quod nobilis meus comes
Hemrammvs tunc castel | lanus de Rechen ecclesiam beati Petri de Ztregom me
consentiente et licentiam dante | hospitalariis beati Iohannis de Iherusalem
donavit cum omnibus suis pertinentiis perpetuo iure do | minii possidendam.
Quicquid autem presentialiter eadem ecclesia possidet, vel in futurum domino |
prestante iusto titulo poterit adipisci, auctoritate principali, qua fungor,
confirmo eisdem viris re | ligiosis. Ne autem alicuius malignitatis fraude
predicta donatio rationabiliter facta irrationabiliter vale | at infringi vel
mutari, litteris presentibus et sigilli nostri impressione eam muniens consigno
ad am | plioris roboris firmitatem. Anno ab incarnatione domini M°CCIII, ducatus
mei secundo.

A. Oryg. pergaminowy dość dobrze zachowany. Wymiary: szerokość 15,7 cm, wysokość
9,5 cm, zakładka 0,8 cm. Praga Archiwum Joannitów.
B. Kopia z r. 1733, Wrocław Biblioteka Miejska (Uniwersytecka), sygn. msc. R
640, fol. 112v, według A; C. Kopia XIX w., Wrocław Archiwum Państwowe, sygn.
rep. 135 D 6, nr 6, według A.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 21; b. Schilling F.,
D. Ursprung d. Deutschtums 81, tabl. 16a; - druk: c. Delaville Leroulx J.,
Cartulaire general II, 20, według A; - regest: d. Regesten nr 85.
Literatura: 1. Schulte L; Beitrr. z. Gesch d. ältesten deut. Besiedlung Schles.,
(Ztschr. f. Gesch. Schles. 1890, XXXIV. 306, przyp. 2); 2. tenże Kostenblut 223;
3. Appelt H., D. Echtheit d. Trebnitzer Urkunden 24, 32; 4. Schilling F., D.
Ursprung d. Deutschtums przyp. 730, 993, 2596.
Dokument ten Schulte i Schilling uważają bezapelacyjnie za podrobiony, pierwszy
dla tytulatury wystawcy, drugi kwestionując autentyczność pieczęci, przeciw
której jednak Nehmitz nie podnosi żadnych zastrzeżeń. Treść nadania książęcego
potwierdzona jest nie tylko dokumentem biskupa Cypriana z tegoż r. 1203 (niżej
nr 100), ale i bullą papieską z 5 XI 1205 (Michael E., D. Schles. Kirche 254).
Dla tych przyczyn dokument trzeba uznać za autentyczny. Wprawdzie pismo jego
zdradza pewne cechy wskazujące na późniejszy czas spisania dokumentu, ale
najprawdopodobniej można je wytłumaczyć bądź późniejszym spisaniem, bądź
przyjęciem, że mamy tu do czynienia z kopią naśladowczą.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Anagnie, 15 grudnia 1203.

Innocenty III, papież, zatwierdza w posiadaniu mistrza i komandorii joannitów w
Tyńcu kościół w Bardo i dziesięciny w szeregu imiennie wyliczonych miejscowości
nadanych przez Żyrosława i Cypriana, biskupów wrocławskich.

|| Innocentius || episcopus servus servorum dei dilectis filiis.. magistro et
fratribus hospitalis Jerosolimitani de Tinchia | salutem et apostolicam
benedictionem. Cum a nobis petitur, quod iustum est et honestum, tam vigor
equitatis quam | ordo exigit rationis, ut id per sollicitudinem officii nostri
ad debitum perducatur effectum. Eapropter | dilecti in domino filii vestris
iustis postulationibus grato concurrentes assensu, ecclesiam sancte Marie de |
Bardo, decimas eiusdem ville et de Prilanc, de Cebanou et de Sluseou, de
Tinchia, de Pilauia, de Tinchia | Michaelis, de camerariis de Goscizlau, de
Mlodoscurz et de Gliniz, quas bone memorie Sirozlaus quondam et decimam de Pesar
quam venerabilis frater noster Ciprianus Wratizlauiensis episcopus domui vestre
pietatis intuitu concesserunt, sicut eas | iuste ac pacifice possidetis, vobis
et per vos domui hospitalis auctoritate apostolica confirmamus et presentis
scrip | ti patrocinio communimus. Nulli ergo hominum liceat hanc paginam nostre
confirmationis infringere vel | ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc
attemptare presumpserit indignationem omnipotentis dei et beatorum Petri et
Pauli apostolorum eius se noverit incursurum. Datum Anagnie, XVIII kalendas |
ianuarii, pontificatus nostri anno sexto.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, jedynie w środku na zgięciu nieco
przetarty ; pergamin włoskiego pochodzenia. Wymiary : szerokość 18,2 cm,
wysokość 18,2 cm, zakładka około 2 cm. Orlik (Czechosłowacja) Archiwum
Państwowe, sygn. Malt. oddel. 14, c. 2b.
Druk: a. Delaville le Roulx J., Cartulaire de l'ordre des hospitaliers de saint
Jean de Jerusalem II nr 1180, według A; b. Maleczyński Z., Kilka dokumentów z
pierwszej połowy XIII w. z archiwum joannitów w Orliku, (Sobótka 1957, XII
363-5), według A.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Rozmiar: 15909 bajtów

- 104 -

(1203 ?), 1204.

Henryk Brodaty książę śląski wymienia imiennie poddanych klasztoru trzebnickiego
w jego włościach i oznacza ich ciężary i zajęcia.

Quod in labili geritur tempore, labitur a memoria nec perdurat, nec aliquid est
stabile, nisi illud, quod vivax littera confirmat et corroborat. Ideoque ego
Henricus dux Zlesie notum facio presentibus et futuris, quod edificans cenobium
beati Bartholomei in Trebnic hos ministeriales et famulos et eorum suc |
cessores ad servicium deodicatis virginibus iure perpetuo contulimus. Illi, qui
hospites dicuntur, hanc pensionem solvere debent: quilibet eorum duas mensuras
tritici, duas siliginis, duas avene, in mensura sancti Adalberti; mellis urnam
sancti Adalberti. Si habet quatuor vel plures boves, | vel duos boves et equum
tantumdem; si tantum duos vel equum habet, medietatem predicte solutionis debet;
qui alienis bobus propriam terram colit, mensuram siliginis; arans alienis bobus
alienam terram, mensuram avene. Quilibet eorum tenetur metere V capetia et tres
plaustratas feni secare. | In ipsa Trebnica sunt hi hospites: Bogdan filius
Zulen cum filiis, Micher frater eius cum filiis. Matul filius Zuluy cum filiis,
Gamba filius Vezle cum filiis, Godes filius Nesebud cum filiis, Godes et
Gostirad filius Latek cum filiis, Boguchual et Belec filii Cuchek cum filiis,
Dalestriy filius Radost cum filiis, Dobruy | filius Neznany cum filiis, Golen
filius Goden cum filiis, Crupa et Modlibog filius Piscos cum filiis, Zuantos
filius Crepisse cum filiis, Milozlaus et Janek filii Preuchco cum filiis. Item
de Redisseu hospites: Zlauic et Wserad filii Godeconis cum filiis, Bogumil et
Hualeta filii Zadonis cum filio, Glouna | filius Mizliborij cum filiis. Item dux
contulit beato Bartholomeo Dalemirum decimum Legnicensem de villa Zaiechcoriis,
ut sit cementarius cum posteritate, qui si cementum facere neglexerit hospitibus
adequetur. Similiter Bogdan de Streseuic, quem dux de decimis ad mellificia
contulit. Item | Nerad filius Dalek lagenarius et Boguhual, Huacen subdapifer,
Rados qui fuit Moysi, Boguchual filius Bogdan, Bertholt filius Viner, Sestreuit
filius Miley, Cher filius Prezdlau laudaverunt pro XX nummis quilibet mensuram
tritici aliam avene. Kamerarii: | Zbilut filius Godes, Milobrat filius Nagos,
Suc filius Goden, Das pistor filius Jan; singuli predictorum lagenariorum,
kamerariorum, pistorum debent XX nummos preter Rados lagenarium, filium ponat,
qui annonam debet sicut hospes dare, non tamen mel. Cultor vinee Zuaris | de
familia domini, hic pro omni solutione vineam colere debet, et Wnoris sutor de
subula servire. Opifices vasorum: Ostas filius Cholo et Voyen filius Radzlau pro
omni solutione in pascha doleum, lagenam, tinam, urnam et vasa vetera reficere
semper. | Zdeband mellifex, quam diu mellificium ibi ordinat, urnam mellis
sancti Adalberti solvet; sed cum destiterit vel pueri eius, solvet quod quilibet
hospes. Ibidem Boris et Zband, quos dux emisit de decimis de Banouic, debent per
annum claustro, si VI boves vel equivalens | habuerint, LXXX rotas ambo, si
IIIor boves uterque LX, si duos XXVIII, si alienis bobus arat vel propriam
possidet XVI rotas, si alienos vel nullos XVI quilibet. Similiter Piruos hospes,
qui in Knegnich mansit, et Mazech hospes de Rassov, qui omnes in Bricou sunt po
| siti, rotas debent similiter. Primum terminum habent solvendi rotas in
carniprivio, secundum in festo beati Johannis, tercium in festo beati Martini,
quas si non solverint, solvent idem quod hospites. Rasseuichi hospites: Doman,
Hlucic cum filiis, Nesda et Mirech filii Curouic, | Vitek filius Vitostouic, Jan
filius Iarek, Godis filius Pribirad et Sdanta frater eius, Sdimir, Cucol, Stres
filius Thussech, Nedan filius Milozlau, Janis filius Pobih, Godeł filius
Crotosse, Hrobak filius Hocessouic. De Brochocino hospites omnes: Neudal |
filius Zduy, Godek filius Piyan, Bugussa filius Malek, Paulich filius Domas,
Zuchora, Stanis, Crampissa filius Preduoyouic, Milochen filius Domauy, Bogumil
filius Nesebud, Crston filius Palek, Wsemil, qui viduam duxit, solus Duoris
sutor filius Zulim, | mensuram tritici aliam avene. De Wangrinouo omnes
narochnici: Cozor filius, Ustalic, Pansa, Pauel, Sedlik filii Zule, Chocan
filius Cothek, Preuodek filius Guozdan, Chualis filius Ostas; horum quivis
habens boves IIIIor vel duos et equum debet | urnam mellis sancti Adalberti, qui
duos boves vel equum, medium, insuper XX nummos et mensuram avene; qui alienis
bobus vel propriam vel alienam colit terram, XII nummos. De Malechouo
subdapiferi: Rados, Krobcha, Milostriy, Sidouin, Bozec filius Suc, | Sdan,
Jauoris filius Hocemiri, Dambrosa, Prozek filius Bogdan, Kandera filius Trambce;
horum quilibet habens boves mensuram tritici aliam avene; si duo habent unum
aratrum unum censum debent; qui propriam vel alienam terram alienis bobus arat,
mensuram avene; | ibidem Sedleta filius Budek, Troscha filius Radim, Maluy
filius Zedlante; quivis horum XX nummos. De Rozerouo Zkouronech et Budis filius
Ratis; singuli horum habentes IIIIor boves vel II et equum urnam mellis, XX
nummos et mensuram avene; qui vero | tantum II vel equum medium tanti pro stan;
ibidem Zbor hospes. De Zantirouo: Sorau filius Tessate, Comor filius Reunis,
Jan, Zarbin, Sdan filius Milek; hi subdapiferi debent annonam.

[hanys_hans]

Ibidem Vilcost filius Bracene hospes. De Martinouo | hospites: Stres, Zulis,
Pabir filius Cohel, Bogdan filius Zabor, Sduy cum filiis Raduy et Masco; ibidem
existens Zuoysa cum filiis duobus urnam mellis sancti Adalberti; kamerarii:
Radost, Jan filius Prozis, Jacub, Golich; lagenarii: Sdan, Zedle, Dambrosa
filius Tesnonis, | Lalek, Bogdan filius Golisse, Mizlos, Nagod, Braces filius
Zuaris. Singuli kamerarii et lagenarii debent mensuram tritici aliam avene;
Zuantos filius Andree subdapifer tantumdem; Sedlissek filius Gostek XX nummos;
si duo habent unum aratrum pro uno solvent annonam; qui propriam | terram
alienis bobus arat mensuram avene; Loduici filius ex hospita ducis natus et
Henricus eiusdem filius vineam colere debent. De Malussino: Zulen cum duobus
filiis, Crston filius Cehostan, Godis filius Milost, Preuodis filius Dobrosedl,
Maluy filius Charne, Maluy filius | Nesde, Milozlau de Zantochan. De Stitcouich
hospites: Carnota cum fratre, Voyek filius Cossek, Zuantos filius Bogdan, Zussa
filius Scitek; lagenarii: Maluy, Lutos, Ogorala filius Johannis; horum quilibet
urnam mellis sancti Adalberti; tornatores: Cessata filius | Vrotek, Nesul, Paruh
filius Golost; horum quivis debet XV iusticias in nativitate domini, C scutellas
in pascha similiter, in festo sancti Bartholomei similiter. De Clissouo hospes
Zirak; wlpicarii: Nesebud filius Miley, Zucora filius Pamete, Cecer, Kray, |
Crisan filius Netopir; istorum quivis, si IIIIor habet boves vel duos et equum
[h], debet LX nummos; si duos vel equum, medium; si arat alienis bobus terram
propriam vel alienam XV denarios; ibidem hospites: Domachel cum filiis; ibi
lagenarius Lauris urnam sancti Adalberti; frater suus aliam; | istorum qui
propriam terram alienis bobus arat, mensuram avene. De Knegnich pistores:
Stradla, Daluy, Ozran filii Radouan, Sturek filius Nesdis; istorum quivis
mensuram tritici aliam avene; si duo unum habent aratrum ambo tantumdem; si
alienis bobus terram propriam arat, mensuram | avene. De Cothouic piscatores:
Radon, Kranch, Godek, Goli, Hrapek, Buza, Zic, Voyen, Pribis, Ciho, Miluy,
Carnos filius Pozdek, Volis filius Braces, Radzlau filius Bratos, Ocun et Rados
filius Goden, Nouos, Mechnati, | Stres, Wzgul, Brensata; quilibet istorum debet
fasciculum piscium, qui meth dicitur, in feria IIIIta, alium in feria VIta; duo
ex his tercium in sabbato; qui predicto monasterio nolet vel non poterit pisces
[n] solvere, debet duas urnas mellis sancti Adalberti et mensuram tritici, aliam
siliginis; item | Stepan falconarius cum licentia ducis laudavit, si IIIIor
boves habuerit, urnam sancti Adalberti solvere, si duos dimidiam, si nullum
mensuram avene; item quos contulit dux: Mirech, Soben, Suethech cum cognatione;
quilibet parvam urnam mellis et tres currus feni; Rados | de Urac dux dimisit ad
hospites in Trebnic, solvat ut hospes; Gostis de Bresna cum pueris dux dimisit
ad hospites; Petrey ad hospites de Bresna, ut quilibet hospes solvat; Radon de
Rochitnica cum pueris mensuram tritici, aliam avene; Comor cum pueris urnam
mellis; | Prusin venator debet solvere quolibet anno sex paria rotarum cum omni
ornatu; Strasech venator urnam mellis; Dalestriy de Roderouo urnam mellis; Zad
de Roderouo urnam mellis; Zdeh dux dimisit eum de fabris ad ortum colendum;
Bogumil de Urac ad | hospites; Valek et Crisan filius Roderij venatores debent
venari; Kuatek de Posarisc cum fratre, qui rotas parant, debent solvere ternas
rotas annuatim ad ecclesiam; Sedlik filius Nesde ut quilibet hospes; Sedan cum
filio, Scouela cum filio, Milozlau cum filio; quilibet | istorum debet tria
paria de magnis rotis; Rados carnifex, Rvzota mellifex; piscatores: Bogdan cum
fratre, Crisan, Nesul cum filio, Pugel. Omnes suprascripti preter cultores vinee
pro omnibus operibus ducis tenentur operari in Trebnic VI septimanis, videlicet
duabus | post octavas pasce, post octavas pentecosten, II ante festum beati
Martini. Quilibet eorum debet metere V capetia feni, tres plaustratas secare in
pratis ecclesie; in itinere ducis currus duos et custodes duos de toto circuitu,
conductumque militarem debent habere. Preterea non debent | iudicari nisi a suo
iudice, sed si grandis emerserit causa coram duce vel tantum Wratizlauiensi
castellano. Item omnes solvent nivne; qui habet IIIIor boves vel duos boves et
equum II pullos et duos caseos et X ova; qui duos boves vel unum equum medie |
tatem; arator alienis arans bobus pullum vel caseum et V ova. Insuper omnibus,
qui volunt et possunt Trebnic inhabitare, dux contulit libertatem. Et hoc factum
nostra littera cum sigilli munimine roboravimus. Nullus igitur in posterum de
dictis ministerialibus ab in | dicto eis officio presumat removere, ut nostra
donatio incpnvulsa in perpetuum valeat stabilita permanere. Anno ab incarnatione
domini millesimo ducentesimo IIIIto, ducatus mei secundo, Cypriani
Wrathizlauiensis episcopi etiam secundo.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany i starannie zapisany. Wymiary: szerokość
51,9 cm, wysokość 68,3 cm, zakładka 2,6 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn.
rep. 125, nr 4.
B. Kopia XVII w. tamże, sygn. rep. 135 D 299, fol. 393, według A; C. Kopia
sprzed r. 1664, tamże, sygn. rep. 135 D 303, fol. 12v, według A; D. Kopia
XVII/XVIII w., tamże, sygn. rep. 135 D 300, fol. 7v, według A; E. Kopia z r.
1709, tamże, sygn. rep. 135 D 307b, pag. 79, według A; F. Kopia XVIII? w.,
tamże, sygn. rep. 135 D 309, pag. 10, według A.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 25; - druk: b.
Stenzel G. A. A., (Jhrber. f. vaterl. Gesch. 1841, 167 nn.), według A; c.
Haeusler W., UB nr 10, według A; d. Arnold St., Wieś polska nr 2 (i tłumacz.
polskie); - regest: e. Regesten nr 94; f. Cod. dipl. Siles. cz. 2, I. nr 41; f.
Appelt H., D. Urkundenfälschungen d. Kl. Trebnitz 123, nr 4.
Literatura: por. literaturę do nru 103, zwłaszcza: 1. Appelt H., D. Echtheit d.
Trebnitzer Gründungsurkunden 3, 46 i pass.; nadto: 2. Schulte L; Beitrr. z.
Gesch. d. Besiedlung Schles. 306, przyp. 2; 3. Schilling F., D. Ursprung d.
Deutschtums przyp. 570, 1176, 1177, 1179.
Wbrew Schultemu dokument ten w świetle ostatnich wywodów Appelta B. (1, str. 15
nn.) nie budzi żadnych zastrzeżeń. Pismo odbiorcy.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(1203?), 1206.

Henryk Brodaty, książę śląski, zamienia z Gerardem, opatem klasztoru św.
Wincentego we Wrocławiu, posiadłości, odstępując mu miejscowość Psie Pole od
Widawy do rzeczki Dobra z kościołem, wszelkimi dochodami i mieszkającymi tam
Niemcami, a otrzymując w zamian od opata Oławę z dwoma kościołami.

Res bene et provide geste facile solent oblivione vel aliis de | causis
perturbari, nisi eis litterarum testimonia longevam prebeant fir | mitatem.
Eapropter ego Henricus dei et beati Johannis gratia Zlesie dux presenti kar | ta
notum facio presentibus et futuris, quod cum domino Gerardo abbate sancti Uincen
| tij de assensu et voluntate sui capituli feci concanbium tam pro mee | quam
pro sue beneplacito voluntatis. Dedi enim sibi et ecclesie beati Ujncentij |
Pzepole a Ujdaua usque ad Dobram, secundum quod ego inter predictam Ujda | nam
et Dobram habui, cum ecclesia ibi sita et omnibus proventibus et Theuto | nicis,
ut ei eisdem legibus quibus mihi tenebantur sint astricti, videlicet, ut |
pretor alias pensiones, quas de pacto debent, nullus eorum inde recedat, | nisi
posito loco sui alio, qui tantumdem solvat abbati, quantum ille solvere te |
nebatur; et hoc facto libere recedat. Ego autem pro predicto predio recepi Ola |
uam cum duabus ecclesiis et decimatione et omnibus proventibus, qui in circuitio
| ne prenominata continentur, preter decimas extra circuitum constitutas, quas
dominus | abbas sibi et ecclesie sue retinuit profuturas. Facta est autem hec
commuta | tio anno illo, in quo dominus Henricus archiepiscopus excommunicato ab
ipso | duce Wlodizlao mansit in Wratizlauja. Ut autem tam mei quam | predicti
abbatis successores ratum hoc habeant in perpetuum et a nullo | possit infringi,
meo et prenominati archiepiscopi sigillis presens kartu | la est munita. Actum
est anno ab incarnatione domini millesimo CC°VI°.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, pismo zbliżone do kodeksowego. Wymiary :
szerokość 13,7 cm, wysokość 20 cm, nakładka 1,7 cm. Wrocław Archiwum Państwowe,
sygn. rep. 67 nr 9*.
B. Kopia z lat 1480 - 1505 w "Matrica sancti Vincentii". Tamże, sygn. rep. 135 D
90a II, fol. 191v (473), według A.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Monumenta Poloniae Palaeographica, Kraków
1910, tabl. 35; - druk: b. Tzschoppe G. A., Stenzel G. A., Urkundensammlung z.
Gesch. d. Ursprungs d. Städte u. d. Einführung deut. Kolonisation in Schlesien,
Hamburg 1832, nr 2, według A; c. Kod. dypl. wkopol. I nr 40, według A; d.
Haeusler W., UB. nr 14, według A; - regest: e. Regesten nr 101; f. Cod. dipl.
Silesiae, II. R., 1 Abt., Wrocław 1940, nr 44.
Literatura: 1. Görlich F. X., D. Prämonstratenser u. ihre Abtei z. hlg. Vinzenz,
Wrocław 1836, I. 43 - 4; 2. Kętrzyński W., Einige Bemerkungen ü. d. ältesten
polnischen Urkunden, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1888, XXII. 165); 3. Schulte L.,
D. Anfänge d. deut. Kolonisation in Schles., (Silesiaca, Festschr. f. C.
Grünhagen 54 przyp. 3), Wrocław 1898; tenże, Beitrr. z. Gesch. d. ältesten deut.
Besiedlung in Schles., (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1900, XXXIV. 306, przyp. 2);
5. Szelągowski A., Chłopi dziedzice we wsiach na prawie polskim. Lwów 1899, 77;
6. Schulz, Aus Ohlaus Vergangenheit, (Progr. d. Gymn. 1902, 8, 1910, 90); 7.
Schulte L., Kostenbluth, eine rechtsgeschichtl. Studie, (Ztschr. f. Gesch.
Schles. 1913, XLVII. 223) ; 8. Grodecki R., Dzieje klasztoru premonstratenskiego
w Busku. (RAU. h. 1914, LXVII. 23); 9. Polaczkówna H., Roty przywileju Henryka
Brodatego dla Trzebnicy z r. 1208, (Księga Wł. Abrahama I. 447), Lwów 1931; 10.
Tyc T., Początki kolonizacji w Wielkopolsce, Poznań 1924, 93 nn.; 11. Jungnitz
J., St. Zoerard u. d. Hospital in Ohlau, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1916, L. 60)
;12. Grodecki R., Wole i Lgoty, (Księga Fr. Bujaka 55 przyp. 67), Lwów 1931; 13.
Goerlitz Th., Eine Magdeburger Rechtsmitteilung f. Breslau v. J. 1241, (Beitrr.
z. Gesch. d. Stadt Breslau 1936. I. 94 przyp. 11); 14. Appelt H., D. Echtheit d.
Trebnitzer Gründungsurkunden, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1937, LXXI. 23, przyp.
80, 32); 15. Eistert K., D. Liegnitzer Archidiakon Heinrich v. Steine (� 1303)
d. Rittergeschlecht d. Suevi u. ihre Familienkirche in Odersteine Kr. Ohlau,
(Arch. f. schles. Kirchengesch. 1938, III. 81); 16. Schilling F., D. Ursprung d.
Deutschtums in Schlesien u. im Land Lebus, Leipzig 1938, 632 przyp. 240, 2219:
17. Moepert A., Graf Andreas Ranzki u. Probst Johann v. Ruda ihr Geschlecht,
(Ztschr. f. Gesch. Schles. 1940, LXXIV. 73, przyp. 22); 18. Eistert K.. Peter
Wlast, Vinzenstift u. Wallonen in Stadt u. Kreis Ohlau, (Tamże 1942, LXXVI. 13
przyp. 17, 20); 19. Santifaller L., Liebenthals Kopialbücher d.
Pramonstrantenserstiftes z. hlg. Vinzenz in Breslau, (Mttlg. d. Inst. f.
oesterr. Gesch. 1947, Ergbd. XV. 297); 20. Maleczyński K., Zarys dyplomatyki
polskiej wieków średnich, Wrocław 1951, 194.
Wbrew Schultemu L. (we wszystkich rozprawach) i Kętrzyńskiemu W. (2, str. 165),
a częściowo także Schillingowi F. (16, przyp. 240, 2219), który domaga się
ponownego zbadania autentyczności dokumentu, cała literatura oświadcza się
bezapelacyjnie za jego autentycznością. Tytulatura księcia (dei et beati
Johannis gratia) nie świadczy wcale o nieautentyczności przywileju (por. wyżej I
nr 99).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(1203).

Cyprian biskup wrocławski, zatwierdza zakonowi joannitów nadania uczynione przez
swego poprzednika Żyrosława, oraz wymienia własne nadania, uczynione przy
poświęceniu kościoła w Gościsławie.

Triplex funiculus, ut ait scriptura, difficile rumpitur et que sepius
confirmantur maius robur habere solent. Eapropter ego Ciprianus dei miseratione
Vratizlauiensis episcopus donationem, quam bone memorie predecessor meus
Sirozlaus episcopus sancti Iohannis hospitali Ierosolimitano consilio simul et
consensu maiorum | personarum chori Vratizlauiensis sub idoneo testimonio
contulit et sub anathemate posuit et sigilli sui appositione corroboravit, ratam
esse | decerno et similiter super eos, qui hanc violaverint anathema pono et
scripto atque sigillo meo confirmo. Sunt autem hec, que prefatus episcopus
xenodochio Iherosoli | mitano in obsequium sanctorum pauperum donavit: ecclesia
in Bardo cum omni iure suo et decimis harum villarum: prima est ipsum Bardo,
secunda Prilanc, tercia | Cebanou, quarta Sluseou. Preterea in consecratione
ecclesie in Tinchia harum villarum decimas sub anathemate contulit, scilicet
eiusdem Tinchie et eius, | que est ultra fluvium et dicitur Tinchia Michaelis,
Pilauie et camerariorum Goscizlau, Mlodoseuiz, Gliniz, cuius decima spectabat ad
prebendam | Iohannis canonici, sed eius loco alia ei data est nomine Vilcov .
Ego quoque in consecratione ecclesie, que est in Gostizla, decimam ville, que
dicitur Psar, addidi et | sub anathemate posui ita, ut quicumque aliquid horum
violaverit, anatliema sit. Multi namque per avariciam auferunt sacrilega
temeritate, quod pia et iusta | devocione religiosis locis confertur. Facta est
autem hec confirmatio anno dominice incarnationis millesimo CC III.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, złożony dwukrotnie pionowo i pojedynczo
poziomo. Wymiary: szerokość 22 cm, wysokość 11,1 cm, zakładka 1,3 cm. Pismo
zbliżone do kodeksowego. Praga Archiwum
B. Kopia XIX w., Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135 D 6, nr 8, według A.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 23; - regest: b.
Regesten nr 87.
Literatura: 1. Appelt H., D. Echtheit d. Trebnitzer Urkunden 23; 2. Schilling
F., D. Ursprung d. Deutschtums przyp. 993; 3. Sebanek J., K otazce studia a
wydani diplomatickych silesiak, (Slezsky Sbornik 1950, XLVIII. 14).
Autentyczność dokumentu nie była nigdy kwestionowana; arenga zdaje się wskazywać
na jakieś obce wpływy; może czeskie.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(1203).

Henryk Brodaty książę śląski, zapisuje miastu Oławie czynsze z miejscowości
Siedlce pow. Oława.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopie zaginione; C. Jakiś przekaz tej wiadomości istniał jeszcze w końcu
XVIII w. w archiwum miejskim w Oławie; za czasów wydawcy Regestów śląskich już
go tam nie było.
Druk: nie istnieje; streszczenie: a. Zimmermann F. A., Beitrr. z. Beschreibung
d. Schlesien, Brzeg 1783, I. cz. 2, 13, według aktu w archiwum miejskim w
Oławie; - regest: b. Regesten nr 89.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Markgraf Vladislav von Mähren gewährt den Johannitern das Privileg, auf ihren
Besitzungen in Mähren (also auch im Gebiet von Troppau) Siedler zu deutschem
Recht mit der Freiheit, wie sie die Deutschen haben, anzusetzen.

Or. Prag Großprioratsarchiv (A).
Boczek, CD Moraviae 2, Nr. 17; Delaville le Roulx 2, 1181. - SR 96 a.

.... fratribus domus hospitalis sancti Iohannis Baptiste tantam in principatu
nostro contulimus libertatem, ut liceat eis in quascunque hereditates suas
locare quos voluerint, ita ut vocati iure Theutoniconim quiete et sine vexatione
utantur. Exactiones in tributo terre et omnes alias ad usus nostros spectantes
indulgemus, sed habeant in omnibus sicut habent Theutonici securam libertatem,
ius stabile et firmum, secundum quod fratres cum eis ordinaverint.

Schlesisches Urkundenbuch, Herausgegeben von der Historischen Kommission für
Schlesien, Zweiter Band: 1. Lieferung 971 - 1216, 1963; 2. Lieferung 1217 -
1230, 1968; 3. Lieferung Fälschungen und Register, 1971; Bearbeitet von Heinrich
Appelt, Verlag Hermann Böhlaus Nachf., Wien-Köln-Graz

[hanys_hans]

(przed 22 marca) 1204.

Henryk Brodaty książę śląski, nadaje klasztorowi NPMarii na Piasku we Wrocławiu
10 marek dochodów pieniężnych z mennicy księcia we Wrocławiu oraz zwalnia
wymienione imiennie wsie klasztorne od podworowego.

Accionum series oblivionis dispendio plerumque sepelitur, sed scripture vivacis
compendio perpetuo suscitatur. Hinc est quod ego Henricus dei et beate Marie
beatique Iohannis gracia dux Slesie ea, que pro animarum patris et omnium
parentum meorum et mee remedio ecclesie beate Marie in Wratislau de pensionibus
meis indulsi percipienda, decrevi presenti cartule conmendare. Sciant igitur
presentes et futuri, quod ego pro dei omnipotentis et beate Marie semper
virginis et fratrum ibidem nunc commanencium amore ipsis ipsorumque
successoribus ad vestituram contuli singulis annis decem marcas argenti in
moneta monetarioque Wratislauiensi, quicumque fuerit ille, perpetualiter
solummodo in argento percipiendas ita, quod quinque marcas in festo omnium
sanctorum, reliquas quinque marcas in octava beati Vincencij episcopi sunt sine
cuiuslibet contradiccionis obstaculo recepturi. Eisdem fratribus ad
calciamentorum auxilium in omnibus villis eorum nunc habitis donavi pensionem
poduoroue dictam, que ducis usui fuit specialiter deputata. Ville autem sunt
hec: Gorka cum totali ambitu, Budissouo, Thinech, Muchobor, Gay, Oltanschino,
Procouo, Ztrelouo, Ianikouo, Holesnicha Coseborij, Sarischa; preter hec sortes
Brinkouo iuxta Buchtam, in Zmarchow alia. Preterea ad refeccionem dedi eis
quatuor boves, equum, semen estivale, hyemale. Ut autem singulis annis, si
aliquem predictorum boum mori contigerit bos alius loco premortui possit
substitui et ita prescripti boves perpetui et inmortales reddi. Fratribus meis
prenotatis mensam in macello, quam hactenus in minutis animalibus habuerunt, ad
maiora animalia vendenda concessi ampliare. Quicumque vero meorum successorum
videlicet filius vel quocumque gradu me contingens seu alia cuiuscumque
dignitatis ecclesiastica secularisve persona prenominatam donacionem
racionabiliter ad honorem et commodum sancte ecclesie factam alienare vel in
deterius mutare seu quomodolibet perturbare nepharie temeritatis ausa
presumpserit, sciat se in anime sue periculum delinquerc et domino deo et beate
Marie genitrici eins in districto examine pro reatu tanti excessus graviter
responsuram. Insuper venerabilis patris nostri domini Cypriani Wratislauiensis
episcopi suorumque successorum excommunicacionem horrendi anathematis
incursuram. Actum est hoc anno ab incarnacione domini M°CCIII°, ducatus nostri
tercio, episcopatus domini Cypriani Wratislauiensis episcopi nichilominus tercio.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia z r. 1435 w najstarszym kopiarzu klasztornym, Wrocław Archiwum
Państwowe, sygn. rep. 135 D 17, fol. 8v-9r, według A; C. Kopia z początku XVI w.
(Repertorium Heliae), tamże, sygn. rep. 135 D 18, p. 510, według A; D. Kopia
XVIII w., Wrocław Archiwum Miejskie, sygn. Klose nr 102, fol. 29v, według C.
Druk: a. Haeusler W., UB. nr 12, według B; - regest: b. Regesten nr 95; Cod.
dipl. Siles. cz. 2, I. nr 42.
Literatura: 1. Schulte L., D. Anfänge d. Marienstiftes 56; 2. tenże, Beitrr. z.
Gesch. d. Besiedlung Schles. 306, przyp. 2; 3. tenże, Kostenblut 223; 4.
Uhtenwoldt H., Peter Wlast d. Siling 36, 55; 5. Appelt H., D. Echtheit d.
Trebnitzer Gründungsurkunden 72, przyp. 122; 6. Schilling F., D. Ursprung d.
Deutschtums 54, przyp. 422.
Dawniejsza literatura uważała powszechnie dokument za podrobiony; ostatnio
Appelt i wydawca nowego kodeksu śląskiego nie wypowiadają się ostatecznie o jego
autentyczności. Na dokument nasz powołuje się opat Alard w streszczeniu
zaginionego swego dokumentu, ustanawiającego dwie msze za duszę księcia Henryku:
por. niżej nr 106.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(23 marca - 8 grudnia) 1204.

Henryk Brodaty książę śląski, zwalnia wyliczone imiennie wsie klasztoru św.
Wincentego we Wrocławiu od podworowego i dla ufundowania mszy za duszę swoją i
swego ojca nadaje klasztorowi imiennie wyliczone posiadłości.

In nomine sancte et individue trinitatis. Ego Henricus dei et beati Iohannis
gratia Zlesie dux notum facio presentibus et futuris, quod patre meo pie memorie
Bolezlao | viam universe camis ingresso, villam Odram decimis meis deductis de
mera gratia ecclesie beati Vincentij et fratribus meis ibi deo servientibus
donavi, | que in iure fuit abiudicata ecclesie et multo tempore non potuit
aliquo iuris tramite rehaberi. Licet enim eadem ecclesia predictam villam
aliquando pos | sederit, utrum iuste an iniuste hoc fecerit, non patuit, sed de
cetero meam donationem iusto titulo possidebit. Ad calciamenta etiam fratrum
eiusdem | ecclesie pro animabus parentum meorum et mee remedio usibus eorum
concessi meam pensionem, que dicitur poduorowe in villis eorum, que taliter nun
| cupantur: Coztomlot, Veievo, Pelsnica, Kylianovo, Gorche, Jelenino, Odra,
Virbno, Zobocische, Olava, Grabissino, Martinouicj, | Catossowo, Zazpi,
Chowalowo iuxta Nipchj, aliud Chowalowo iuxta sanctum Vincentium, Lozina,
Tachowo, Dobra, Trztenica, Oztrov | iuxta sanctuarios sancti Uincentij,
Kneginicj, Zocholnicj, quod habuerunt Iozoph et Chazkel Iudei inter civitatem
Wraclauiensem et Stapin, Kraycovo | in Sirauina, Vidawa, Lagodino, Rvdnich.
Preterea duas refectiones, quarum unam in conceptione beate Marie pro anima
patris mei, aliam die fes | tum sancti Bartholomej proxime subsequenti pro
salute mea dum vivo, dum vero de seculo migravero die migrationis pro anima mea
idem fratres | sunt habiti. Dedi eisdem sortem de Stitnic circa Ztremlino VIII
boves, duos equos, semina ad hoc sufficiens, et ut pisces habeant contuli eis la
| cum eorum ecclesie adiacentem. Ut autem si aliquis boum predictorum mortuus
faerit, statim alius loco substituatur et quodammodo boves immortales |
habeantur, mensam carnificii dictorum fratrum, in qua tantum minuta mactabantur,
ad magna etiam animalia mactanda indulsi dilatari. | Insuper multa prece domini
G(erardi) prenominate ecclesie abbatis et totius conventus inductus, eidem
ecclesie commutationis nomine contuli villam iuxta Zobotist | Chnenici dictam et
unam sortem mei chamerari et totam villam falconariorum, quam Iozof et Kazchel
Iudei habuerunt, et carnificium quod mihi perti | nuit in Coztomlot pro villa
Zwentec data beato Vincentio, a domino Wlodimiro in extremis constituto, quam
mihi retinui et pro villula dicta Opatovo iuxta Serav, quam | in Trebnic dedi.
Et ut omnia predicta congregationi beati Vincentij illibata perseverent, ea tam
nostro quam venerabilis patris C(ipriani) Wratizlauiensis episcopi sigillo |
munimus. Si quis autem aliqua collatorum a me minuere vel auferre temeritatis
ausu presumpserit, sciat se grande peccamen et anathema domini C(ipriani)
episcopi | predicti incursurum, nec non deo et beato Vincentio in districto
examine pro criminis magnitudine gravissime responsurum. Actum est hoc incarnati
| verbi anno M°CC°IIII°, ducatus mei III°, episcopatus domini Cypriani
nichilominus IIII°.

A. Oryg. pergaminowy, liniowany atramentem z wyjątkiem dwóch ostatnich wierszy,
dość dobrze zachowany. Wymiary: szerokość 27,8 cm, wysokość 21,6 cm, zakładka
2,1 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 67, nr 6.
B. Kopia z l. 1480-1506 "Matrica sancti Vincentii", tamże, sygn. rep. 133 D 90a,
I, fol. 2. 186v-187, według A; C. tamże, fol. 3-3v, 52v według transumptu z 21
VII 1366; D. Kopia 1487 r. "Matricula fundationum seu privilegiorum monasterii
s. Vincentii", tamże, sygn. rep. 135 D, 92, fol. 1, według A; E. Kopia XVI? w.
"2 Bd. von cistula 40 an.", tamże, sygn. rep. 135 D 98, fol. 493v (regest); F.
Kopia XVIII w., tamże, sygn. rep. 135 D 103, fol. 118v, według A; G. Kopia XVIII
w., Wrocław Archiwum Miejskie, sygn. Klose nr 104, fol. 2, według B.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 31; -druk: b.
Haeusler W., UB. nr 11, według A; - regest: e. Regesten nr 97; d. Cod. dipl.
Siles. cz. 2, I. nr 43.
Literatura: 1. Schulte L., Beitrr. z. Gesch. 306, przyp. 2; 2. tenże, Kostenblut
225; 3. Appelt H., D. Echtheit d. Trebnitzer Gründungsurkunden 24, 26 nn., 32,
42; 4. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums przyp. 287.
Autentyczność dokumentu zakwestionowana na podstawie tytulatury książęcej przez
Schultego i wydawcę Regestów śląskich, obroniona została dostatecznie przez Appelta.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 15 kwietnia 1204.

Innocenty III papież, zatwierdza zakonowi niemieckiemu Panny Marii posiadłości
nadane przez fundatora, margrabiego morawskiego i przez króla czeskiego, m.in. w
Opawie.

|| Innocentius || episcopus servus servorum dei dilectis filiis... magistro et
fratribus hospitalis sancte Marie Teutonicorum Pragensis salutem...,
possessiones, quas... marchio Morauie domus vestre fundator, et quas... rex
Boemorum... in Oppaua vobis... concesserunt, auctoritate vobis apostolica
confirmamus... Datum Laterani, XVII kalendas maii, pontificatus nostri anno septimo.

A. Oryg. pergaminowy, Drezno Archiwum Państwowe.
Druk: a. Friedrich G., Cod. dipl. Bohemiae II. nr 40, według A; - regest: b.
Erben J., Regesta Bohemiae. IV. nr 1772 (ekscerpt).
Literatura: 1. Novotny V., Ceske dejiny I. cz. 3, 261.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Wrocław klasztor św. Wincentego, (przed 1 września) 1204.

Gerard opat klasztoru św Wincentego we Wrocławiu ustanawia dwie msze za grzechy
księcia Henryka Brodatego i za duszę jego ojca księcia Bolesława w zamian za
nadania uczynione na rzecz klasztoru przez tegoż księcia Henryka.

Ordo monet iuris, iubet ratio religionis ecclesiam oratione filium amplexari,
per quem minora sibi beneficia vel imminuta gaudet ampliari. Ego itaque
G(erardus) beati Uincen | tij abbas visa christiani ducis Henrici clementia et
iusticia, qua exuberat circa ecclesias, perdita restituens beneficia, augens
imminuta, notum facio presentibus et futuris, | quod nostri promittit humilitas
cenobii bis in ebdomada duas missas in conventu celebrare: unam pro peccatis
dicti principis, pro eo dicta specia | liter oratione in secreta facta
commemoratione, et aliam pro eius patris defuncti anima deo presentare, sed post
obitam principis sive nobis presentibus sive | succedentibus que pro peccatis
missa fuerat, pro ipsius anima celebretur; si autem festum occurrerit, sacerdos
singulariter celebrabit; in pasce et pentecosten | et nativitatis
sollempnitatibus misse dicte singulariter celebrentur. Promittit preterea habere
in sollempni memoria duos anniversarios per anni | circulum, unum sequente die
festum beati Bartholomei, pro peccatis memorati ducis He(nrici) quoadusque
vitales duxerit auras, reliquum in conceptione beate | Marie pro patris anima,
qui eo die nature exsolvit debitum missa communiter celebrata; in his duobus
anniversariis quicumque sacerdos fuerit singulariter celebrabit, diaconus | sive
subdiaconus psalterium dicet, claustrales pueri miserere, fratres laici
quingenta pater noster vice psalterii decantabunt. Ut igitur huius sollempnis
memoriae devota fiat | celebratio principis dicti non torpentis in fervore
pietatis, karitas providit nostro cenobio annuatim in his duobus anniversariis
duas refectiones albo pane, medone | et piscibus, addendo sortem de Scitni(t) et
lacum nostro cenobio adiacentem, octo boves et duos herpicarios et semina
amministrans, ut ex his usibus expensa fieret | refectionum. Factum sigilli
munimine roboravit et ne fiat earundem permutatio refectionum sub anathemate
confirmavit. Adnotare etiam dignum ducimus, | quod He(nricus) princeps nominatus
tamquam bonus vigil in castris vigilans, quod vulgari ydiomate stan appellatur,
super homines beati Vincentij iure perpetuo dimittit, in macello | mensam, in
qua minora mactabantur animalia ut maiora mactentur, perhenniter commutavit.
Verum quia mundus labilis labi facit omnia, que geruntur, vivaci | littera que
facit vivere que non sunt in memoria, conffirmamus, ut orationum predictarum et
missarum sollempnia quisquis de nostro cenobio sacerdos vel diaconus | sive
subdiaconus predictam orationem non celebraverit, suspensus anathemate nostro et
totius cenobii habeatur. Aotum publice in nostro cenobio ab incarnatione |
domini anno M0C0IIIIto, indictione VII, abbatie nostre III° anno, Thoma priore,
Geroldo subpriore, Hylario preposito, Boguhualo custode, Henrico, Hermanno, |
Valentino, Lamberto, Villemmo, Vito, Petro, Richolpho, Johanne, Philippo,
Gotfrido, Francone, Alberto, Jacobo, Radozlao, Petro, Bertoldo confirmantibus,
ut | inconvulsa firmitate pro pii predicti ducis He(nrici) predicta firma
permaneat oratio, ut omni calumpnia semota celebretur omni plenissima devotione.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany ze śladami liniowania; środek dokumentu
jakby napojony tłustością. Wymiary: szerokość 59,7 cm, wysokość 23,4 cm,
zakładka 1,4 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 67, nr. 7.
B. Kopia XV? w., tamże, sygn. rep. 135 D 98, fol. 464, według A.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 32; -regest: b.
Regesten nr 98.
Literatura: 1. Görlich F. X., Gesch. d. Abtei hlg. Vinzenz I. 42-3; 2. Appelt
H., D. Echtheit d. Trebnitzer Gründungsurkunden 27; 3. Schilling F., D. Ursprung
d. Deutschtums przyp. 240, 241.
Treść dokumentu znajduje częściowe potwierdzenie w przywileju Brodatego dla
tegoż odbiorcy z r. 1204 (wyżej nr 107).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(1204 koniec - 1214 początek).

Dypold książę czasławski, hrudimski i wrocławski ustanawia granice między
dobrami klasztoru w Vilemov a wsią książęcą "in theloneo sita" oraz dodaje co
czwarty tydzień z cła.

Notum sit omnibus in Christum credentibus, tam posteris quam presentibus, quod
ego Theodebaldus dux Cazlawiensis et Hrudimensis | et Wratizlauiensis in propria
mea persona inter bona ecclesie beatorum apostolorum. Petri et Pauli et ville
mee, que est in theloneo | sita sub tempore Hermanni abbatis coram his testibus
metas constitui: Alberto meo existente notario, | Milota, Vbizlao, Glupen,
Johanne de Sussic, Martino de Raic, Podoba, Stephane de Tuklek, Balstin et eius
duobus filiis, Ponata milite Petri castellani in Cazlaw, Nuzer milite Rudolfi
iudicis. Insuper etiam coram hisdem testibus ob remedium anime mee eidem sancte
ecclesie quartam septimanam in theloneo, quod Gabr nuncupatur, adiciens
confirmavi, sex autem ad kastellanos ebdomadas pertinere decrevi. Quicumque
autem hoc actum immutare presumpserit, potestate beatorum apostolorum Petri et
Pauli connexus pene eterne dampnationis deputetur et cum angelis sathane in
gehenna collocetur. Hec autem acta sunt tempore Premizl gloriosi regis Boemie,
Daniele pontifice existente.

A. Oryg. pergaminowy, Brno archiwum klasztorne.
Druk: a. Dobner G., Monum. Histor. Bohemiae, Pragae 1779. VI 381, nr 1, według
A; b. Erben J., Regesta Bohemiae I. nr 499 (pod r. 1207); c. Friedrich G., Cod.
dipl. Bohemiae II. nr 112, według A.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński. Tom I obejmujący lata 971 - 1204. Wrocław 1951-56, Zakład
Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Rzym, 4 listopada 1205.

Innocenty III, papież, bierze klasztor cysterek w Trzebnicy pod opiekę stolicy
apostolskiej i mianuje opata klasztoru w Lubiążu prowizorem klasztoru trzebnickiego.

Innocentius episcopus servus servorum dei dilectis in Christo filiabus
monialibus sancti Bartholomei in Trebinich salutem et apostolicam benedictionem.
Exultamus in domino et gratias referimus copiosas gratiarum omnium largitori,
quod vos prout audivimus ad religionis propositum et vite pauperis appetitum
spiritu consilii et fortitudinis animavit, ut in tenuitate ciborum, asperitate
vestium, devotione orationum et aliis, quibus fructus vite seminatur in terris
viriles animos induentes, abiecto maluistis in domo domini reputari, quam
habitare in tabernaculis peccatorum. Cogitatus itaque vestros et inchoate
conversationis eventus, illius arbitrio commutatis, qui vos ad immaculati thori
nuptias et desiderabiles invitavit amplexus, cui cum servieritis libere cum
amaveritis caste ac eritis eum tetigeritis munde; ipse siquidem precantis filiis
hominum speciosus zelator et custos casti cordis et corporis, ideo nasci de
virgine preelegit, ut matrem suam virginem pudicitie et humilitatis exemplum
cetere mulieres sequantur et cum ea eterne glorie fiant participes et consortes.
Videte itaque dilecte in domino filie, ne gratiam dei in vacuum receperitis
sollicicius precavete, quomodo caute ambuletis, diligenter quoque attendite,
quod non principium sed finem considerat, qui iudicat fines terre. Nil seculare
in cordibus vestris resideat decor vester non fit in corpore sed in mente. Nam
tanto acceptiores eritis sponso Christo, quanto abiectiores eritis in hoc mundo.
Non est enim sanctus, ut est dominus, qui cum sit sanctus sanctorum, plus a
vobis pudicicie sanctitatem, quam corporum venustatem exposuit. Nos igitur
attendentes, quod inaniter sancte conversationis propositum assumpsistis nisi
perseveritis finaliter in eodem, ut bravium, ad quod tenditis facilius sequi et
assequi valeatis, vos sub beati Petri et nostra protectione recipientes,
dilectum filium abbatem de Lubens Cisterciensis ordinis, virum approbate vite et
conversationis honeste, vobis in spiritualibus provisorem concedimus et
custodem. Universitatem vestram monentes attentius et exhortantes in domino et
per apostolica scripta mandantes, quatinus in hiis, que ad deum pertinent eius
acquiescentes salubribus monitis et preceptis, per devia huius vite ad illam
vitam vobis aditum preparetis, quam suis fidelibus pollicetur sponsus vester
Jesus Christus dominus noster, qui est super omnia benedictus. Datum Rome apud
sanctum Petrum, II nonas novembris, pontificatus nostri anno octavo.

A. Oryg. pergaminowy. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 125 nr 5*.
B. Kopia. Tamże, sygn. rep. 135 D 214, p. 154, według A. Druk: a. Haeusler W.,
UB. nr 13, według A; - regest: 6. Potthast A., Regesta pontificum Romanorum,
Berlin 1874, nr 2603; c. Regesten nr 100; d. Appelt H., D. Urkundenfälschungen
d. Klosters Trebnitz, Wrocław 1940, 123 nr 5.
Literatura: 1. Schulte L., Gehöhrte d. Trebnitzer Jungfrauenkloster ursprünglich
d. Gemeinschaft d. Zisterzienserordens an, (Darst. u. Quell. z. schles. Gesch.
1918, XXIII. 155-9); 2. Seidel V., D. Beginn d. deut. Besiedlung Schles., (Tamże
1913, XVII. 48 przyp. 1) ; 3. Siuchniński M., Pochodzenie i pierwotna
przynależność zakonna klasztoru cystersek w Trzeb­nicy, (Roczniki Histor. 1936,
XII. 188); 4. Silnicki T., Dzieje i ustrój kościoła na Śląsku, (Hist. Śląska
PAU. II. 208), Kraków 1939.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Innocenty III, papież, zatwierdza w posiadaniu mistrza i zakonu joannitów
patronat kościoła w Strzegomiu, nadany im za zgodą księcia śląskiego Henryka
przez niejakiego Emmerama (Imbrama).

||Innocentius|| episcopus servus servorum dei dilectis filiis Roberto magistro
et fratribus domus hospitalis Jerosolimita | ni in Zlesia constitutis salutem et
apostolicam benedictionem. Solet annuere sedes apostolica piis votis et honestis
petentium | precibus favorem benivolum impertiri. Eapropter dilecti in domino
filii vestris iustis postulatio | nibus inclinati ius patronatus ecclesie
Stregon, quod nobilis vir Hemramus, dilecto filio nobili vi | ro Henrico duce
Zlesie permittente, domui hospitalis contulisse dinoscitur, sicud illud iuste ac
paci | fice possidetis, auctoritate vobis apostolica confirmamus et presentis
scripti patrocinio communimus. | Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam
nostre confirmationis infringere vel ei | ausu temerario contraire. Si quis
autem hoc attemptare presumpserit indignationem | omnipotentis dei et beatorum
Petri et Pauli apostolorum eius se noverit incursurum. Datum | Rome apud sanctum
Petrum, nonis novembris, pontificatus nostri anno octavo.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, pergamin włoskiego pochodzenia, złożony
trzykrotnie pionowo i raz poziomo. Pismo wyraźne, kaligraficzne, kurialne,
atrament brązowy. Wymiary: szerokość 19,3 cm, wysokość 16,5 cm, zakładka 2,6 cm.
Orlik (Czechosłowacja) Archiwum Państwowe (dawne archiwum Schwarzenbergów),
sygn. Arch. Malt. oddel. 16. komm. Strehom, skrin O, zasuvka I, c. 4.
Druk: a. Delaville le Roulx J., Cartulaire generale de l'ordre des Hospitaliers
de saint Jean de Jerusalem, Paris 1894, II. 53, według A; b. Michael E., D.
schles. Kirche u. ihr Patronat, Zgorzelec 1926, 254 przyp. 14. Literatura: l.
Michael E., D. schles. Kirche 254 n.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 29 marca 1206.

Innocenty III, papież, na prośby księcia śląskiego Henryka bierze klasztor w
Lubiążu, zbudowany przez ojca księcia, pod opiekę stolicy apostolskiej.

||Innocentius|| episcopus servus servorum dei dilecto filio nobili viro Henrico
duci Polonie salutem et | apostolicam benedictionem. Solet annuere sedes
apostolica piis votis et honestis petentium precibus favorem beni | volum
impertiri. Ea propter dilecte in domino fili tuis iustis precibus inclinati
monasterium Lu | bes quod illustris memorie ..pater tuus a fundamentis erexit et
prediorum ac reddituum largi | tione dotavit, sub beati Petri et nostra
protectione suscipimus. Specialiter autem omnes possessiones | et redditus quos
monasterium ipsum inste possidet et quiete auctoritate sibi apostolica
confirmamus | et presentis scripti patrocinio communimus. Nulli ergo omnino
hominum liceat hanc paginam nostre | protectionis et confirmationis infringere
vel ei ansu temerario contraire. Si quis autem hoc | attemptare presumpserit
indignationem omnipotentis dei et beatorum Petri et Pauli apostolorum eius se |
noverit incursurum. Datum Laterani, IIII kalendas aprilis, | pontificatus nostri
anno nono.

A. Oryg. pergaminowy niezbyt dobrze zachowany, pismo miejscami silnie wyblakłe;
liniowanie nie da się ustalić; atrament jasnobrązowy. Pergamin włoskiego
pochodzenia, złożony poziomo pojedynczo, pionowo poczwórnie. Wymiary: szerokość
18,3 cm, wysokość 16,4 cm, zakładka 2 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep.
91 nr 13.
B. Kopia sprzed r. 1253 w najstarszym kopiarzu klasztornym. Tamże, sygn. rep.
135 D 203, fol. 56r-v , według A; C. Kopia. Tamże, sygn. rep. 135 D 214, p. 29,
według A.
Druk: a. Büsching J. G. G., UB. nr 13, według A; - regest: b. Regesten nr 105;
c. Potthast A., Regesta nr 2728.
Literatura: 1. Jungnitz J., Gesch. d. Dörfer Ober- u. Nieder Mois, Wrocław 1885,
13; 2. Brzeska E., D. Breslauer Diözesansynoden b. z. Reformation, (Darst. u.
Quell. z. schles. Gesch. 1939, XXXVIII. 16 nn.).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

[b]Wleń, 10 lipca 1206.

Henryk Brodaty, książę śląski, nadaje klasztorowi w Trzebnicy las pod Złotoryją,
oznaczony znakami przez księcia, oraz pozwala w lesie tym lokować na prawie
niemieckim wsie imiennie wymienione, zwalnia wreszcie mieszkańców tych wsi od
ciężarów prawa książęcego. Dochody z tych wsi mają iść na ubieranie mniszek
trzebnickich i mnichów (lubiąskich).

In nomine sancte et individue trinitatis amen. Cum longinquitate temporis
gestorum series obscuratur nisi litteris perhen | nentur, igitur ego Henricus
dei et beati Johannis patrisque mei Boleslai ducis gratia Slezie dux in
remissionem | peccatorum meorum et pro salute animarum patris et matris et
omnium parentum meorum omniumque christianorum ad honorem | dei sancteque Marie
virginis illibate et beati Bartholomei apostoli silwam meam plenarie et ex toto
suo situ in dis | trictu Aurij Montis positam prout michi divina inspiravit
clemencia cum meis baronibus circuivi et certis signis | limitavi et eam
monasterio sive ecclesie beati Bartholomei atque monialibus earumque fratribus
donavi, dedi, appropriavi | in Trebnicziam nomine perpetui testamenti. Wolens
igitur, quod due ville in iamdicta silwa iure locentur Theu | tunico, quarum una
vocetur Probosthougay vel Probisthayn in wlgari, secunda vocetur Twardoczicze
vel Hart | prechtisdorf, et hee ville due sic vocate cum omnibus suis usibus et
utilitatibus in vestitum monialium et fratribus | earum et non alias debent
pertinere. Statuo firmiter, quod inhabitatores iamdictarum villarum coram
castellano non | conparebunt in iudicio, non dabunt przeuod neque lessne nec
narzaz nec debent ad castrorum edificacionem. Om | nia iudicia, tam simplicia
quam sangwinis, procuratores ecclesie beati Bartholomei in predictis villis
iudicabunt | et omnes causas exceptis dumtaxat stupro et furtu, quibus
iudicandis interesse wolo una cum procuratoribus | ecclesie prius dicte, ut
equum iudicium talia investigantibus diligentius tribuatur. Insuper incole
villarum iam dictarum | non prosequentur vestigia animalium furtive ablatorum.
Decerno quod schulteti et rectores ecclesiarum in villis memora | tis scultecias
suas et ecclesias suas suscipiant et habeant a monasterio sive ab ecclesia beati
Bartholomei in Tre | bniczia ita, quod abbatissa eiusdem cenobii collationem
super schultetiis et ecclesiis eternaliter debet obtinero in | villis memoratis
et eas conferre, quando sibi placuerit vel oportunum fuerit, postergatis omnibus
obstaculis | inpedimentorum. Preterea si persona sexus utriusque secularis vel
spiritualis fraude subdola per longa spatia temporis | aliquomodo possessionem
dictarum villarum in parte vel in toto subtiliter in preiudicium ecclesie beati
Bartholomei subtiliter sub | intraret, consensu tocius conventus non accedente
talem possessionem wolo irritam fore nec stare posse net vigorem | penitus
obtinere, sed potius pro illarum sustentatione scilicet sanctimonialium de
Trebniz integra et illibata perpetuis tem | poribus observentur. Qui secus
fecerit dampnacioni eterne cum maledictis subiciatur et non cum iustis resurgere
| mereatur. Ne quispiam huic meo testamento temere audeat contraire [h]
presentia desuper scribi mandavi sigilli | mei munimine firmiter roborata. Actum
in Len sexto idus iulij, anno ab incarnacione dominica M0C0C0 sexto, | sub
testimonio quorum nomina subscribuntur : Gebhardi castellani de Glogou, Nenkeri
castellani de Buthom, Petri | castcellani de Bardo, Stephani castellani de
Legnicz, Stephani castellani de Schagan, Czanstoborij castellani | de Zandouel,
Boguchwali castellani de Crosna, Sancziwogij castellani de Nempcz, Miroslai
tribuni mei | de Glogou, Artmanni castellani de Len et aliorum multorum
fidedignorum. Datum per Laurencium canonicum Wratis | lauiensem [b]

[hanys_hans]

(Falsyfikat z drugiej połowy XIV w.)
B. Rzekomy oryg. pergaminowy dobrze zachowany, w kilku jedynie miejscach
splamiony przez rdzę. Wymiary : szerokość około 29 cm, wysokość około 34 cm,
zakładka około 6 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 125 nr 5b.
C. Kopia z r. 1578. Wrocław Archiwum Miejskie, sygn. mscr. B 5, 2, fol. 395v -
397, 414 - 415, według transumptu z r. 1240; D. Kopia XVII w. Wrocław Archiwum
Państwowe, sygn. rep. 135 D 299, p. 401, według A; E. Kopia z pierwszej połowy
XVII w. Tamże, sygn. rep. 135 D 309, p. 326, według A; F. Kopia z połowy XVII w.
Tamże, sygn. rep. 135 D 303a, fol. 12, według A; G. Kopia sprzed r. 1664. Tamże,
sygn. rep. 135 D 303, fol. 54, według A; H. Kopia z r. 1706 "Colectanea
histor.-diplom. ac documenta varia antiquiora ducatuum Silesiae, civitatum,
monasteriorum, templorum etc.". Wrocław Biblioteka miejska (Uniwersytecka),
sygn. mscr. R 696, p. 326, według A; I. Kopia z r. 1769. Tamże, sygn. mscr. R
2723, p. 379, według A.
Druk: a. Sommersberg F. W., Rer. Siles. SS. I 981, według B; - regest: b.
Regesten nr 106; c. Appelt H., Urkundenfälschungen d. Klosters Trebnitz 123 nr 6.
Literatura: 1. Neuling H., Schles. Kastellaneien 98-99, 101-2, 104-5; 2. Müller
K. A. H., Gesch. u. Beschreibung sämmtlichen Burgen u. Ritterschlösser
Schlesiens, Głogów 1844, 400; 3. Schulte L., D. Anfänge d. deut. Kolonisation 45
przyp. 5, 54 przyp. 1; 4. tenże, Beitrr. z. Gesch. d. deut. Besiedlung 306; 5.
tenże, Kostenbluth 223; 6. tenże, D. Trebnitzer Urkunde d. Bischofs Lorenz 313,
328; 7. Schilling J., D. ehemalige Pfarre zu Altenlohn, (Ztschr. f. Gesch.
Schles. 1914, XLVIII. 296); 8. Polaczkówna H., Roty przywileju Brodatego 442; 9.
Budkowa Z., Przyczynki do krytyki dokumentów 5; 10. Steller G., Kastellanei u.
Stadt Sagan 137 przyp. 2; 11. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums 106, 196
przyp. 720, 1343; 12. Appelt H., Z. Siedlungsgesch. d. Kastellanei Lähn 5 przyp.
18; 13. tenże, D. Urkundenfälschungen d. Klosters Trebnitz 11, 13, 16, 22, 42;
14. Eistert K., Peter Wlast 35 przyp. 101 ; 15. Maleczyński K., Zarys
dyplomatyki 219; 16. Baszkiewicz J., Powstanie państwa polskiego 72 przyp. 193.
Dokument uchodzi powszechnie (poza Müllerem) za falsyfikat. Szczegółową analizę
paleograficzną dał ostatnio Appelt H. (12, str. 22), według którego pismo
pochodzi z drugiej połowy XIV w.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(druga połowa 1206 (?), przed 11 IX 1207 (?), po 25 X 1207 (?)).

Pełka, biskup krakowski, na prośby biskupa płockiego Wita nadaje klasztorowi
premonstrantek w Busku dziesięciny z imiennie wyliczonych miejscowości.

Ego Fulco Cracouiensis episcopus precepto prohibitus apostolico predicte
redditus cui ministro | alienandi ecclesie quamvis crebris precibus a venerabili
fratre domino Vitto pulsarer episcopo aliquam de Craco | uiensis ecclesie
redditibus porciunculam de Bhusc monasterio conferendi prescripte prohibicionis
non immemor | nullatenus acquievi. Demum... remisoriis litteris, a sede
apostolica inpetratis | tum villarum decimas... eidem monasterio perpetuo |
contuli permansuras....

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, złożony raz poziomo, dwukrotnie pionowo.
Wymiary: szerokość 23,2 cm, wysokość 12,3 cm, zakładka 1, 1 cm. Kraków
Biblioteka Czartoryskich, sygn. dok. nr 78.
Reprodukcja: a. Kod. dypl. Pol. I tabl.; b. Krzyżanowski St., Mon. Pol.
Palaeogr. tabl. 36; - druk: c. Kod. dypl. Pol. I. nr 7, według A; - regest: d.
Regesten str. 89.
Literatura: 1. Knapiński W., Św. Norbert i jego zakon. Warszawa 1885, 189; 2.
Grodecki R., Dzieje klasztoru w Busku 4 n. przyp. 3; 3. Semkowicz Wł., Uwagi o
początkach dokumentu polskiego, (Kwart. Hist. 1935, XLIX. 50).
Datę dokumentu określa literatura zgodnie na r. 1206. Mimo to budzą się przeciw
niej poważne zastrzeżenia. Przywieszenie do aktu pieczęci biskupa Wawrzyńca,
który wstąpił na stolicę po 25 X 1207, każe przyjąć, że spisanie aktu, a
przynajmniej jego opieczętowanie miało miejsce po tej dacie. Ale wówczas nie żył
już biskup Pełka (śm. 11 IX 1207), a prawdopodobnie i biskup Wit. Albo tedy
dokument został spisany po śmierci biskupa Pełki, albo pieczęć Wawrzyńca została
dowieszona po 25 X 1207.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1206.

Pełka, biskup krakowski, czyni zamianę z Gerardem, opatem klasztoru św.
Wincentego we Wrocławiu, odstępując mu miejscowość Kępino w diecezji
wrocławskiej z 12 imiennie wyliczonymi przypisańcami, a otrzymując w zamian
miejscowość Wawrzeńczyce w diecezji krakowskiej z przyległościami, targiem i
karczmą. Gerard, opat klasztoru św. Wincentego we Wrocławiu, w zmienionej
kolejności zamianę tę potwierdza.

Ego Fulco episcopus Cracouiensis ecclesie notum facio omnibus, quibus presens
pagina fuerit oblata, quia | consilio et consensu canonicorum Cracoujensis
ecclesie dedi domino abbati ecclesie sancti Ujncentij | Gerardo villam Campjno
in episcopatu Wratizlaujensi positam perpetuo iure possidendam cum de | cima
eiusdem ville et ascripticiis in eadem villa manentibus: Vserad, Bogumil, Golub,
Boz, | Milouan, Nerad, Zcok, Nouosodl, Nedas, Dubek, Golec, Boguzlau, pro villa
nomine Laurencic | in Cracoujensi episcopatu sita cum omnibus eidem ville
pertinentibus, foro videlicet et taberna et omnibus | attinentibus, mihi et meis
successoribus pleno iure in perpetuum possidenda. Racione quoque | facte
commutacionis contuli predicto abbati et eius successoribus decimam de villa,
que dicitur | Uoznici singulis annis recipiendam. Preterea viginti marcas puri
argenti superaddidi. Ego Gerardus abbas ecclesie sancti Ujncentij notum facio
omnibus, quibus presens pagina fuerit oblata, | quia consilio et consensu
fratrum ecclesie sancti Ujncentij dedi domino episcopo Cracoujensi Fulconj
villam nomine Laurencic in Cracouiensi episcopatu sitam cum omnibus eidem ville
pertinentibus, foro videlicet | et taberna et omnibus attinentibus eidem
episcopo et suis successoribus pleno iure in perpetuum pos | sidendam pro villa
Campino in episcopatu Wratiziaujensi posita mihi et meis successoribus perpetuo
| iure possidenda cum decima eiusdem ville et ascriptictis in eadem villa
manentibus: Vserad, | Bogumil, Golub, Boz, Milouan, Nerad, Zcok, Nouosodl,
Nedas, Dubek, Golec, Boguzlau. | Racione quoque facte commutacionis mihi et meis
successoribus predictus episcopus Fulco contulit deci | mam de villa, que
dicitur Uoznici singulis annis recipiendam. Preterea idem Fulco episcopus mihi
superaddidit | viginiti marcas puri argenti. Acta sunt hec ab incarnatione
domini anno M°CC°VI°. | Huius rei testes sunt: dominus Benicus decanus
Wratizlaujensis ecclesie, Egidius archidiaconus, Benicus cantor, Bal | dujnus,
Geruardus, Bernardus, Raulinus, Albertus, Franco; preterea vicarii: duo
Victores, Lambertus, Bogussa, | Lodujcus, Nancherus; dominus Janus Cracoujensis
ecclesie archidiaconus, Bogufalus prepositus, Benedictus magister, Hen | ricus
cantor, Laurentius custos, Stephanus, Nicholaus, Blasius et ceteri canonici
consentimus et subscri | bimus; Henricus prior ecclesie sancti Ujncentij,
Alardus subprior, Walterus prepositus, Petrus claviger, Albertus | custos,
Henricus, Valentinus, Philippus et ceteri fratres eiusdem ecclesie et
consentimus et subscribimus.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany. Pismo staranne, kodeksowe. Wymiary :
szerokość 19,6 cm, wysokość 24,5 cm, zakładka 1 cm. Wrocław Archiwum Państwowe
sygn. rep. 67 nr 8*.
B. Kopia z lat 1480 - 1505 w "Matrica sancti Vincentii". Tamże, sygn. rep. 135 D
90a I, fol. 183 (281), II fol. 2 - 2v, według A; C. Kopia z r. 1487 w "Matricula
fundationis seu priwilegiorum" tegoż klasztoru. Tamże, sygn. rep. 135 D 92, fol.
132v (161), według A.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 33; - druk: b.
MosbachA., Wiadomości do dziejów Polski z archiwów wrocławskich, Ostrów 1860, 1,
według A; - regest: c. Regesten nr 102a.
Literatura: por. literaturę do nru poprzedniego.
Autentyczności dokumentu nikt nie kwestionował. Co do pisma i objaśnień
rzeczowych por. poprzedni dokument.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1206.

Gerard, opat klasztoru św. Wincentego we Wrocławiu, po uczynieniu zamiany z
księciem Henrykiem Brodatym nadaje kościołowi klasztornemu w Psim Polu las, staw
i pola między mostem na Widawie aż do drogi wiodącej do Namysłowa.

|| In nomine domini amen. || Res bene et provide geste facile solent oblivione
vel aliis de causis | perturbari, nisi eis litterarum testimonia longevam
perhibeant firmitatem. Noverint itaque universi presen | tes et futuri hanc
paginam inspecturi, quod ego Gerhardus abbas sancti Vincentij facto concambio
cum | illustrissimo principe H(enrico) dei gratia duce Wratizlauiensi de assensu
et voluntate totius capituli fratrum meorum | descendens in Psepole sic dictum
vulgariter ibidem ecclesie mee ex consensu omnium fratrum meorum superaddi | di
silvam et lacum et agros et prata ibidem adiacentia a ponte, qui iacet super
Vidauam | usque ad viam, que descendit in Colnerowiz eundo in Namslauiam.
Insuper ex voluntate fratrum meorum | ecclesie prenominate superaddidi de agris
meis, qui pertinent ad dotem tantum quantum sufficeret ad duos mag | nos mansos
eidem in perpetuum possidendos, decimas quoque tam in campis quam in ortis
plenarie | safferendas. Quod autem hoc sit ratum et incommutabile muninune
sigilli mei totiusque capituli fratrum | meorum feci roborari. Actum est anno ab
incarnatione domim M°CC°VI°.

(Falsyfikat sprzed r. 1305)
B. Rzekomy oryg. dobrze zachowany ; pismo dowodnie późniejsze. Wymiary :
szerokość 27,1 cm, wysokość 15,2 cm, zakładka 1,9 cm. Wrocław Archiwum
Państwowe, sygn. rep. 67 nr 10.
C. Transumpt sprzed 21 V 1305 (Regesten nr 2842), według B; D. Kopia z lat 1485
- 1505 w "Matrica sancti Vincentii". Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135
D 90a II, fol. 476, według B.
Druk: a. Haeusler W., UB. nr 15, według B; - regest: b. Regesten nr 103.
Literatura: 1. Görlich F. X. Gesch. d. Prämonstratenser z. hlg. Vinzenz I 43-4;
2. Loesch H., D. fränkische Hufe 84 przyp. 5; 3. Schilling F., D. Ursprung d.
Deutschtums przyp. 240: 4. Santifaller L., Liebenthals Kopialbucher 297 nr 12;
5. Maleczyński K., Zarys dyplomatyki 194.
Nieautentycznosć dokumentu (poza Görlichem) przyjmuje cala dzisiejsza
literatura. Czy treść jego oparta jest na jakimś zaginionym autentyku, trudno
rozstrzygnąć. Pismo aktu pochodzi najwcześniej z końca XIII w.; dokument mógł
powstać najsnadniej w związku ze sporem toczącym się w r. 1305 o kościół w Psiem
Polu między mieszczanami wrocławskimi synami Grobla a klasztorem; por. Regesten
nr 2835 - 2843 ; Santifaller L. (4, 305 nr 168).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1206 s. a. d.

Res bene et provide geste facile solent oblivione vel aliis causis perturbari,
nisi eis litterarum testimonia longevam prebeant firmitatem. Eapropter ego
Henricus Dei et beati Iohannis gracia Zlesie dux, presenti karta notum facio
presentibus et futuris, quod cum domino Gerardo abbate sancti Vincencii de
assensu et voluntate sui Capituli feci concambium tam pro mee quam pro suo
beneplacito voluntatis. Dedi enim sibi et ecclesie beati Vincencii Pzepole a
Vidava usque ad Dobram, secundum quod ego inter predictam Vidavam et Dobram
habui, cum ecclesia ibi sita et omnibus proventibus et Theutonicis, ut ei eisdem
legibus quibus michi tenebantur sint astricti; videlicet, ut preter alias
pensiones quas de pacto debent, nullus eorum inde recedat nisi posito loco sui
alio, qui tantumdem solvat abbati quantum ille solvere tenebatur, et hoc facto
libere recedat. Ego autem pro predicto predio recepi Olavam cum duabus ecclesiis
et decimacione et omnibus proventibus qui in circuicione prenominata
continentur, preter decimas extra circuitum constitutas, quas dominus abbas sibi
et ecclesie sue retinuit profuturas. Facta est autem hec commutacio anno illo,
in quo dominus Henricus archiepiscopus, excommunicato ab ipso duce Wlodizlao,
mansit in Wratizlavia. Ut autem tam mei quam predicti abbatis successores ratum
hoc habeant in perpetuum, et a nullo possit infringi, meo et prenominati
archiepiscopi sigillis presens kartula est munita. Actum est anno ab
Incarnacione Domini millesimo CC.VI.

Pergam. orygin. u którego na niciach jedwabn. wypłowiał. dwie pieczęcie
przywieszono. 1sza podługowata przedstawia stojącego Biskupa z pastorałem w
prawicy; napis: S. Archiepiscopi Gnezdnensis Henrici. 2ga znikła.
Wrocław. Königl. Staats. Archiv. S. Vincenz Stift.

Codex Diplomaticus Majoris Polonia. Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski obejmujący
dokumenta tak już drukowane, jak dotąd nie ogłoszone, sięgające do roku 1400.
Wydany staraniem Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego. Tom I. zawiera numera
1 - 616 lata 984 - 1287. Poznań 1877. Nakładem Biblioteki Kórnickiej. Drukiem J.
I. Kraszewskiego (Dr. W. Łebiński).

[hanys_hans]

1206.

Gerard, opat klasztoru św. Wincentego we Wrocławiu, czyni zamianę z biskupem
krakowskim Pełką, odstępując mu miejscowość Wawrzeńczyce w diecezji krakowskiej
z przyległościami, targiem i karczmą, a otrzymując w zamian miejscowość Kępino w
diecezji wrocławskiej z 12 imiennie wyliczonymi przypisańcami, nadto dziesięcinę
z Woźnik i 20 grzywien srebra. Pełka, biskup krakowski, powtarza tę zamianę w
odwrotnym porządku.

Ego Gerardus abbas ecclesie sancti Uincentij notum facio omnibus, quibus presens
pagina fuerit oblata, quia | consilio et consensu fratrum ecclesie sancti
Uincentij dedi domino episcopo Cracoujensi Fulconi villam nomine | Laurencic in
Cracoujensi episcopatu sitam cum omnibus eidem ville pertinentibus, foro
videlicet et taberna | et omnibus attinentibus eidem episcopo et suis
successoribus pleno iure in perpetuum possidendam pro | villa Campjno in
episcopatu Wratizlaujensi posita mihi et meis successoribus perpetuo iure possi
| denda cum decima eiusdem ville et ascripticiis in eadem villa manentibus:
Vserad, Bogumil, Golub, | Boz, Milouan, Nerad, Zcok, Nouosodl, Nedas, Dubek,
Golec, Boguzlau. Racione quoque facte | commutacionis mihi et meis successoribus
predictus episcopus Fulco contulit decimam de villa, que dicitur | Uoznici
singulis annis recipiendam. Preterea idem Fulco episcopus mihi superaddidit XXti
marcas puri argenti.
Ego Fulco episcopus Cracoujensis ecclesie notum facio omnibus, quibus presens
pagina fuerit oblata, quia | consilio et consensu canonicorum Cracoujensis
ecclesie dedi domino abbati ecclesie sancti Ujncentij Ge | rardo villam Campjno
in episcopatu Wratizlaujensi positam perpetuo iure possidendam cum de | cima
eiusdem ville et ascripticiis in eadem villa manentibus: Vserad, Bogumil, Golub,
Boz, | Milouan, Nerad, Zcok, Nouosodl, Nedas, Dubek, Golec, Boguzlau, pro villa
nomine Laurencic | in Cracoujensi epis copatu sita cum omnibus eidem ville
pertinentibus, foro videlicet et taberna et omnibus | attinentibus mihi et meis
successoribus pleno iure in perpetuum possidenda. Racione quoque | facte
commutacionis contuli predicto abbati et eius successoribus decimam de villa,
que dicitur Uoznici singulis annis recipiendam. Preterea viginti marcas puri
argenti superaddidi. | Acta sunt hec ab incarnatione domini anno M°CC°VI°. Huius
rei testes sunt: dominus Benicus deca | nus Wratizlaujensis ecclesie, Egidius
archidiaconus, Benicus cantor, Baldujnus, Geruardus, Bernar | dus, Rauljnus,
Albertus, Franco; preterea vicarii: duo Victores, Lambertus, Bogussa, Ludujcus,
Nan | cherus; dominus Ianus Cracoujensis ecclesie archidiaconus, Bogufalus
prepositus, Benedictus magister, Henricus | cantor, Laurentius custos,
Stephanus, Nicholaus, Blasius et ceteri canonici consentimus et subscri | bimus.
Henricus prior ecclesie sancti Ujncentij, Alardus subprior, Walterus prepositus,
Petrus claviger, Albertus | custos, Henricus, Valentinus, Philippus et ceteri
fratres eiusdem ecclesie consentimus et subscribimus.

A. Oryg. pergaminowy dość dobrze zachowany, w trzech miejscach (u góry z lewej
strony) nieco uszkodzony. Wymiary: szerokość 18,9 cm, wysokość 23,8 cm, zakładka
1,3 cm. Kraków Archiwum Kapitulne, sygn. r. 1206.
B. Kopia z lat 1480 - 1505 w "Matrica sancti Vincentii". Wrocław Archiwum
Państwowe, sygn. rep, 135 D 90a II, fol 2v (282), według A ; C. Kopia z XVII w.
Tamże, sygn. rep. 135 D 129, p. 51, według A.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 34; - druk: b.
Gładyszewicz M., Żywot błog. Prandoty, Kraków 1845, 205, według A; c. Kod. dypl.
kat. krak. I nr 6, według A; - regest: d. Regesten nr 102b.
Literatura: 1. Goerlich F. X., D. Abtei z. hlg. Vinzenz I. 43; 2. Schulte L; D.
angeblichte Stiftungsurkunde f. d. St. Vinzenkloster auf d. Elbing, (Ztschr. f.
Gesch, Schles. 1903, XXXVII. 309 przyp. 6); 3. Grodecki R., Dzieje klasztoru w
Busku 23; 4. Maleczyński K., Najstarsze targi w Polsce i stosunek ich do miast.
Lwów 1926, 22; 5. Historia Śląska PAU. I. 54, Kraków 1933; 6. Swientek O., D.
Kanzlei- u. Urkundenwesen Herzog Heinrich III., (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1935,
LXIX. 54); 7. Polaczkówna H., Roty przywileju Brodatego 441; 8. Schilling F., D.
Ursprung d. Deutschtums przyp. 240, 242, 920, 1482; 9. Santifaller L.,
Liebenthals Kopialbucher 297.
Dokument należy rozpatrywać łącznie z następnym. Jest to bodaj jedyny w Polsce
wypadek zastosowania rodzaju podwójnego chirografu, na którego obu egzemplarzach
oba teksty zostały w pełni przytoczone. Jeden jedyny Schilling F. (8, przyp.
1482) bezpodstawnie wątpi w autentyczność dokumentu. Wawrzeńczyce poświadczone
są w posiadaniu klasztoru św. Wincentego już w dokumencie legata Rajnalda; por.
wyżej I nr 50 przyp. 6.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Rzym, 8 stycznia 1207.

Innocenty III, papież, bierze klasztor cysterek w Trzebnicy pod opiekę stolicy
apostolskiej.

Innocentius episcopus servus servorum dei dilectis in Christo filiabus
monialibus Trebnicensibus salutem et apostolicam benedictionem. Cum a nobis
petitur, quod iustum est et honestum, tam vigor equitatis, quam ordo exigit
rationis, ut id per sollicitudinem officii nostri ad debitum perducatur
effectum. Eapropter dilecte in Christo filie vestris iustis postulationibus
melinati personas vestras et locum, in quo divino estis obsequio mancipate cum
hiis, que impresentiarum rationabiliter possidet, aut in futurum iustis modis
deo propitio poterit adipisci, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus
et presentis scripti patrocinio communimus. Nulli ergo omnino hominum liceat
hanc paginam nostre protectionis infringere, vel ei ausu temerario contraire. Si
quis autem hoc attemptare presumpserit, indignationem omnipotentis dei et
beatorum Petri et Pauli apostolorum eius se noverit incursurum. Datum Rome apud
sanctum Petrum, sexto idus ianuarii, pontificatus nostri anno nono.

A. Oryg. pergaminowy. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 125 nr 6*.
Druk: a. Haeusler W., UB. nr 16, według A; - regest: b. Potthast A., Regesta nr
2965; c. Regesten nr 116; d. Appelt H., D. Urkundenfalschungen d. Klosters
Trebnitz 123 nr 7.
Literatura: 1. Schulte L., Gehöhrte d. Trebnitzer Kloster d. Gemeinschaft 155;
2. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums 166 przyp. 1145; 3. Silnicki T.,
Dzieje kościoła 108.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Ołobok, 11 lipca 1207.

Henryk Brodaty, książę śląski, nadaje klasztorowi w Trzebnicy miasto Ołobok z
szeregiem imiennie wyliczonych wsi i zwalnia jego mieszkańców od ciężarów prawa
książęcego.

In nomine sancte trinitatis et individue unitatis amen. Cum longinquitate
temporis gestorum series obscuratur, nisi viva | cibus litteris perhennetur. Ego
Henricus dei et beati Johannis patrisque mei Boleslai ducis gratia Slezye dux in
remis | sionem peccatorum meorum et pro salute animarum patris et matris et
omnium parentum meorum omniumque christianorum, ad ho | norem dei sancteque
Marie semper virginis et beati Bartholomei apostoli, meum oppidum Olobok alio
nomine Mel | bok cum meis villis scilicet: Koczule alio nomine Koczul,
Rudgerzowicze alio nomine Rudgerzdorf, Darnawa | alio nomine Darnaw, Radoschino
alio nomine Renczeyn, Scampey alio Scamp, Lanke villa cum curia alio | Lank,
Meczylesse alio nomine Metwald, Rogytnicze alio nomine Schonwald, Wangynicze
alio nomine Olbrachczdorf, | Crzyzowa alio nomine Lichtenwald, Padlagora alio
nomine Steynbach sic vocatas in wlgari, cum ba | ronibus meis subscriptis prout
michi deus inspiravit uno ambitu circuivi et quitquid mei iuris | et domini fuit
et est in eodem oppido et in eisdem villis et in omnium predictorum circuitu,
scilicet | ad ducatum spectans tam in spiritualibus quam in temporalibus cum
omnibus libertatibus et inmunitati | bus, agris, pratis, pascuis, silvis,
rubetis, miricis et earum utilitatibus in wigari dambrowa, pi | netis alio
nomine bori et eorum utilitatibus, cum apibus et mellificiis, cum feris et
ferarum venacionibus | cum aquis aquarumque decursibus, molendinis quodquod ibi
fieri possint, cum lacubus et piscinis, jezora dicta in wlgari, cum piscibus et
castoribus, bobri alio nomine; primus lacus sive piscina vocatur Mecz | wecz,
secundus lacus vocatur Sernowo alio nomine Sernow, tercius lacus vocatur Lenky
alio nomine [...], | quartus Trzebechowo alio nomine Trebchow, quintus Borne
alio nomine Borow cum censibus, utilitatibus, iu | risdictionibus et universis
serviciis monasterio Trebnicensi, quod ego ipse fundavi, plenarie donavi et
contuli moni | alibus inibi deo famulantibus Cisterciensis ordinie et fratribus
eis servientibus usibus eorum inperpetuum profutura. Decerno | igitur, ut
singuli proventus tam de Oppido , quam de villis iamdictis cedent in vestitum
dominarum seu monialium in Trebnicia. | Volo etiam, ut oppidani, scolteti cum
villanis predictorum bonorum coram castellano citati non respondeant, nec ad
edificationem | castrorum debeant adiuvare et ab omni expeditione sint inmunes.
Nullus iudex nec castellanus iudicium habere debet in bonis me | moratis, nisi
procuratores sancti Bartholomei in Trebnitia, excepto furtu et stupro circa que
castellanus meus esse | debet cum personis ecclesie beati Bartholomei de
Trebnicia, ut equum iudicium prestetur volentibus iudicialiter investigare.
Statuo | etenim et ab universis meis progenitoribus volo observari eternaliter,
ut advocatus, oppidani et omnes scolteti bonorum que superius | sunt nominata,
suas scoltetias et hereditates suscipiant a monasterio Trebnicensi et
personaliter abbatissa prefati | cenobii collationem beneficiorum sive
ecclesiarum obtinebit et singula servitia scoltetorum in sepedictis villis
manentium tempore | procedenti in perpetuum ad ecclesiam beati Bartholomei in
Trebniciam pertinebunt ab omni exaccionc, peticione, collecta sive | auxilio a
duce permanebunt exempti ita, quod powoz, przewoz, narzez, lesne et omnia, que
ad angarias | pertinent in eisdem bonis debent cessare in perpetuum, sed pro
sustentacione earundem monialium et fratrum ipsorum ipsis | serviencium integra
et illibata conserventur.

[hanys_hans]

Rogo igitur universos Christi fideles et firmiter interdico, ne quis unquam |
allic nostre donacioni tam solempni temere audeat contraire; qui secus fecerit,
precor deum omnipotentem | et memorati loci patronos, ut quecumque persona sit
ille vel illa, plaga terribili, insanabili a planta pedis | usque ad verticem
feriatur. Subiungo insuper, ut si quis de bonis prenunciatis tam solempniter
donatis | contra pretectum monasterium per vim vel quomodolibet aliter sibi
aliquam hereditatem usurpaverit possidendam, | talis possessio nullius debet
esse virtutis vel vigoris. In testimonium eternum omnium premissorum pre |
sentem cartam scribi mandavi sigilli mei munimine roboratam. Actum in Olobok,
quinto ydus | iulij, anno ab incarnacione domini M°C°C° septimo. Testes hii
sunt: Gerherdus castellanus | Glogouie, Nenkerus castellanus Buthomiensis,
Petrus castellanus de Bardo, Stephanus cas | tellanus de Lengnitz, Stephanus
castellanus Saganensis, Czanstoborius castellanus de Zandouel, | Boguchwal
castellanus de Crosno, Sandzyuuoy castellanus de Nemcz, Miroslaus tribunus |
Glogouie, Artmmanus tribunus Buthomiensis et alii quam plures fidedigni vocati
in testimo | nium omnium premissorum. Datum per Laurentium canonicum
Wratislauiensem notarium curie mee, qui a me | presentia habuit in commissis.

(Falsyfikat z drugiej połowy XIV w.)
B. Rzekomy oryg. pergaminowy dobrze zachowany. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn.
rep. 125 nr 7*.
C. Kopia z r. 1578. Wrocław Archiwum Miejskie, sygn. B 5, 2 fol. 397v - 99,
według transumptu z r. 1240; D. Kopia z połowy XVII w. Wrocław Archiwum
Państwowe, sygn. rep. 135 D 303a, fol. 14, według B; E. Kopia z XVII/XVIII w.
Tamże, sygn. rep. 135 D 300, fol. 101v, według B, fol. 113v, według B; F. Kopia
z pierwsze] połowy XVIII w. Tamże, sygn. rep. 135 D 309, p. 80, według B ; G.
Kopia z r. 1706. Wrocław Biblioteka Miejska (Uniwersytecka), sygn. mscr. R 696,
p. 348, według B.
Reprodukcja: a. Appelt H., D. Urkundenfälschungen d. Klosters Trebnitz tabl. 2
nr 3 (częściowa); - druk: b. Knispel S. G., Gesch. d. Stadt Schwiebus, Sulęcin
(1765), 203; - regest: c. Regesten nr 124; d. Appelt H., D. Urkundenfälschungen
d. Klosters Trebnitz 123 nr 8.
Literatura: 1. Neuling H., D. schles. Kastellaneien 99, 101, 102, 104; 2.
Schulte L., D. Anfänge d. deut. Kolonisation 54 przyp. 3; 3. tenże, Beitr. z.
Gesch. d. deut. Besiedlung 306; 4. tenże, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1908, LXII.
285 nn.); 5. tenże, Kostenbluth 223; 6. Blaschke J., Gesch. d. Stadt Glogau 43;
7. Polaczkówna H., Roty przywileju Brodatego 442; 8. Budkowa Z., Przyczynki do
krytyki dokumentów 5-6; 9. Historia Śląska PAU. I 58; 10. Appelt H., D. Echtheit
d. Trebnitzer Gründungsurkunden 32 przyp. 12; 11. Schilling F., D. Ursprung d.
Deutschtums 106 przyp. 720; 12. Appelt H., D. Urkundenfälschungen d. Klosters
Trebnitz 11, 13, 16, 25, 27, 42 nn.; 13. Maleczyński K., Zarys dyplomatyki 219;
14. Baszkiewicz J., Powstanie państwa polskiego 72 przyp. 193.
Dokument w literaturze powszechnie uznany za falsyfikat. Ostatnio Appelt H. (12,
str. 22, 42 nn.) określił czas jego powstania i wzory. Poszczególne zwroty
wspólne z nrem poprzednim oddano petitem.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
o00o-//{ ´°`(_)´°` }\\-o00o
╔╦╦╦╦╦╦╦╦╦╦╦╦╦╗
╚╩╩╩╩╩╩╩╩╩╩╩╩╩╝
hanys_hans

[hanys_hans]

Ścinawa, 11 lipca 1207.

Henryk Brodaty, książę śląski, nadaje klasztorowi w Trzebnicy wieś Budków, w
powiecie Ścinawa, ze wszystkimi przynależnościami i zwalnia jej mieszkańców od
wszelkich ciężarów prawa książęcego, które mają iść na utrzymanie mniszek i
braci służących (klasztorowi w Lubiążu).

In nomine sancte trinitatis et individue unitatis amen. Cum longinguitate
temporis gestorum series obscuratur | nisi vivacibus litteris perhennetur.
Igitur Henricus dei gratia et beati Johannis patrisque mei Boleslai ducis gratia
Slęzie duX in re | missionem peccatorum meorum et pro salute animarum patris et
matris et omnium parentum meorum omniumque christianorum ad honorem dei |
sancteque Marie semper virginis et beati Bartholomei apostoli villam meam Budkow
dictam sitam in districtu Stinaui | ensi ad ducatum pertinens tam in
spiritualibus quam in temporalibus cum omni libertate et utilitatibus universis
ad ipsam spectantibus | secundum quod in metis eiusdem ville Budkow sunt
circumferencialiter limitata, videlicet agris cultis et incultis, pratis,
pascuis, silvis, rubetis, silvarumque utilitatibus, miricis, pinetis cum
apicibus et melleficiis, cum feris et ferarum venationibus, | cum aquis et
aquarum decursibus, molendinis, piscinis et piscibus, cum castoribus et
piscatoribus liberis, qui in Odra libere | piscari valeant iuxta terminos
granicierum et quiete cum censibus, iurisdiccionibus et universis serviciis
monasterio Trebni | censi, quod ego ipse fundavi, plenarie donavi et contuli
monialibus inibi deo famulantibus Cysterciensis ordinis et fratribus eis |
servientibus usibus eorum in perpetuum profutura. Decerno, ut singuli proventus
ville iam diete cedant in vestitum dominarum seu | monialium in Trebnicia. Volo
eciam, ut scoltetus cum villanis predicte ville coram castellano citati non
respondeant, | nec ad edifficacionem castrorum debeant adiuvare et ab omni
expedicione sint inmunes. Nullus iudex indicium habere | debet, nisi
procuratores beati Bartholomei in Trebnicia. Scoltetus vero mandatis abbatisse
tenebitur obedire. Statuo etenim | et ab universis meis progenitoribus volo
observari eternaliter, ut scoltetus ville nominate suam scolteciam suscipiat a
monasterio | Trebnicensi. Incole vero ab omni exaccione, peticione, collecta
sive auxilio a duce permanebunt exempti, ita quod powoz, | przewoz, narzez,
lesne et omnia, que ad angarias pertinent in eadem villa debent cessare in
perpetuum, sed pro sustentacione | earundem monialium et fratrum ipsis
serviencium integra conservantur. Rogo igitur universos Christi fideles et
firmiter interdico, | ne quis un quam huic nostre tam solempni donacioni temere
audeat contraire. Qui secus fecerit, precor deum omnipotentem et memorati loci
patronos, ut quecumque persona sit ille vel illa, plaga terribili et insanabili
a planta pedis | usque ad verticem feriatur. Includo insuper, quod nemo de bonis
prenarratis quidquam anferat per vim vel quolibet | ex casu, quia ablacio, quam
diu tenuerit, nisi restituerit, nullum vigorem habebit possidendam. In
testimonium eternum | omnium premissorum presentem cartam scribi mandavi sigilli
mei munimine roboratam. Actum in Stinauia, quinto idus iulii, anno ab
incarnacione domini M°C°C°VII°. Testes hii sunt: Gebherdus castellanus Glogouie,
Nenkerus castellanus | Buthomiensis, Petrus castellanus de Bardo, Stephanus
castellanus de Legnicz, Stephanus castellanus Saganensis | et alii quam plures
fide digni vocati in testimonium premissorum. Datum per Laurencium canonicum
Wratislauiensem notarium curie mee, qui a me presencia habuit in commissa.

[hanys_hans]

(Falsyfikat z drugiej połowy XIV w.)
B. Rzekomy oryg. pergaminowy dobrze zachowany. Wymiary : szerokość około 30,4
cm, wysokość około 28 cm, zakładka około 2 cm: Wrocław Archiwum Państwowe, sygn.
rep. 125 nr 8*.
C. Kopia z r. 1578. Wrocław Archiwum Miejskie, sygn. B 5, 2, fol. 397v - 402,
według transumptu z r. 1240; D. Kopia z połowy XVII w. Wrocław Archiwum
Państwowe, sygn. rep. 135 D 303a, fol. 16, według B ; E. Kopia sprzed r. 1664.
Tamże, sygn. rep. 135 D 303, fol. 15, według B; F. Kopia XVII/XVIII w. Tamże,
sygn. rep. 135 D 300, fol. 177, według B.
Reprodukcja: a. Appelt H., D. Urkundenfälschungen d. Klosters Trebnitz tabl. 2,
nr 1 (częściowa); - druk: b. Sommersberg F. W., Rer. Siles. SS. I 818-9, według
B; - regest: c. Regesten nr 123; d. Appelt H., D. Urkundenfälschungen 123 nr 9.
Literatura: 1. Neuling H., D. schles. Kastellaneien 98, 99, 101, 104, 105; 2.
Schulte L., Beitrr. z. ält. Besiedlung Schles. 306; 3. tenże, D. Anfänge d.
Marienstiftes 59 ; 4. tenże, Kostenbluth 223; 5. Blaschke J., Gesch. d. Stadt
Glogau u. d. Glogauer Landes, Głogów 1913, 43; 6. Polaczkówna H., Roty
przywileju Brodatego 442; 7. Budkowa Z., Przyczynki do krytyki dokumentów 5, 6;
8. Appelt H., D. Echtheit d. Trebnitzer Gründungsurkunden 32 przyp. 112; 9.
Steller G., Kastellanei u. Stadt Sagan 137 przyp. 2; 10. Schilling F., D.
Ursprung d. Deutschtums 106 przyp. 720; 11. Appelt H., D. Urkundenfälschungen d.
Klosters Trebnitz 11, 15 n., 42 nn.; 12. Maleczyński K., Zarys dyplomatyki 219;
13. Baszkiewicz J., Powstanie państwa polskiego 72 przyp. 193.
Dokument uważany jest powszechnie za falsyfikat; czas jego powstania i stronę
paleograficzną wyjaśnił ostatecznie Appelt H. (11, str. 16 nn.). Zwroty wspólne
z dokumentem z r. 1218 (wyżej nr 193) oddano petitem.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Środa Śląska, 10 czerwca 1208.

Henryk Brodaty, książę śląski, zwalnia wieś klasztoru w Trzebnicy, Kotowice,
leżącą pod Urazem, od wszelkich ciężarów prawa książęcego.

In nomine sancte trinitatis et individue unitatis amen. Acta presentis temporis
deperire | solent de facili, nisi scripture presidio et testium amimculo
roborata fuerint ad memoriam futurorum sempiternam. | Igitur nos Henricus dei et
beati Johannis patrisque mei Boleslai gracia Slezie dux in remissionem |
peccatorum meorum et pro salute animarum patris et matris et omnium parentum
meorum omniumque christianoruni ad hono | rem dei sancteque Marie virginis
illibate et beati Bartholomei apostoli villam meam Cothowiczi nomina | tam prope
Wracz positam cum omnibus eiusdem fructibus ville et utilitatibus, solucionibus,
exaccionibus: powoz, | lesne, narzaz et omnibus et singulis solucionibus
quibuscumque vocentur vocabulis de iure vel etiam consuetudine | adinwentis seu
adinveniendis et cum omni piscatura adiacenti eidem ville et cum omnibus
limitibus et terminis, | prout ego cum meis baronibus divina inspirante
clemencia propria persona mea circuivi, et cum fluvio Odra iam | dictam
hereditatem adiungenti et cum lacubus et universis eorundem piscibus in illis et
in fluvio Odra con | tentis et cum omnibus silvis et pratis ibidem cum
collacionibus videlicet ecclesie et scoltecie nichii penitus iu | ris neque
dominii in circuitu bonorum supradictorum nobis et nostris progenitoribus nunc
et in ewm reservando. | Incole vero pretacte ville Cothouicz coram castellano
super causis singulis citati non respondebunt, sed coram | procuratoribus
ecclesie sancti Bartholomei apostoli respondre de Trebniczia teneantur; non
dabunt przeuodam nec | sequentur vestigia animalium furtim ablatorum. Quam
villam superius cum omnibus suis usibus descriptam | videlicet Cothowiczi prout
michi divina indidit clemencia monasterio in Trebnicz monialibus earum | que
fratribus inibidem deo famulantibus ad refectorium nomine perpetui testamenti
contuli, dedi et dona | vi in perpetuum quiete et pacifice possidendam. Qui vero
huic mee donacioni ausu temerario contraire | presumpserit, indignacionem et
furorem dei omnipotentis cum Datan et Abiron super se noverit excitasse. | In
testimonium omnium predictorum cartham iussi scribi sigilli mei munimine
roboratam. Actum et datum in Nouo | Foro, quarto ydus iunii, anno domini
millesimo C°C° octavo. Testes hii sunt: Gebhardus castellanus Glo | gouiensis,
Nencerus castellanus Buthomiensis, Petrus castellanus de Bardo, Stephanus
castellanus Legnicensis, Czanstoborius cas | tellanus de Zandouel, Przibislaus
subcamerarius, Otheslaus de Stinav, Henricus tribunus de Glogov, Artmman | nus
tribunus Buthomiensis, Bogumlus venator Buthomiensis, Dersco subdapifer,
Czanstoborius castellanus de | Crosten, Misczislaus, Boczek, Bogdanecz armiger,
Dirseg filius Przibislai, Peregrinus filius Ghotardi, Nan | kerus Petri filius,
Detricus magister Glogouiensis, Laurentius canonicus Wratislauiensis et
prothonotarius curie | et aliis multis, qui huic donacioni interfuerunt est
notorium et manifestum.

[hanys_hans]

(Falsyfikat z drugiej połowy XIV w.)
B. Rzekomy oryg. pergaminowy dość dobrze zachowany, złożony czterokrotnie
poziomo; Ślady liniowania zachowane. Wymiary : szerokość około 24,5 cm, wysokość
około 31,7 cm, zakładka około 2,2 cm. Wrocław, Archiwum Państwowe, sygn. rep.
125 nr 11*.
C. Kopia z r. 1578. Wrocław Archiwum Miejskie, sygn. mscr. B 5, 2 fol. 404v -
405v, fol. 432 - 433, według transumptu Wacława IV z 8 sierpnia 1404; D. Kopia
XVII w. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135 D 299, p. 419 - 21; E. Kopia
z połowy XVII w. Tamże, sygn. rep. 135 D 303a, fol. 19 - 20, według transumptu z
8 sierpnia 1404; F. Kopia, z r. l664. Tamże sygn. rep. l35 D 303, fol. 17v; G.
Kopia z XVII/XVIII w. Tamże, sygn. rep. 135 D 300, fol. 22v; H. Kopia. Wrocław
Archiwum Miejskie, sygn. E 2, 4, fol. 78.
Reprodukcja: a. Appelt H., D. Urkundenfälschungen d. Klosters Trebnitz tabl. 1
nr 3; - druk: b. Haeusler W., UB. nr 19, według B ; - regest: c. Regesten nr
128; d. Appelt H., D. Urkundenfälschungen 124 nr 12.
Literatura: 1. Neuling H., Schles. Kastellaneien 98, 99, 101, 104, 105; 2.
Schulte L., Beitrr. z. ält. Besiedlung Schles. 306; 3. tenże, D. Todestag d.
Herzogs Boleslaw 296; 4. tenże, Kostenbluth 223: 5. Blaschke J., Gesch. d. Stadt
Glogau 43; 6. Schulte L., Gehörte d. Trebnitzer Kloster 156; 7. Randt E., D.
Aussetzungsurkunde v. Nieder Frauenwaldau, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1925, LIX.
135) ; 8. Budkowa Z.. Przyczynki do krytyki dokumentów 5-6; 9. Appelt H., D.
Echtheit d. Trebnitzer Gründungsurkunden 32 przyp. 112; 10. Schilling F., D.
Ursprung d. Deutschtums 106 przyp. 720; 11. Moepert A., Peter Wlast u. d.
Stiftung d. Augustinerklosters 18; 12. Appelt H., D. Urkundenfälschungen d.
Klosters Trebnitz 11, 13, 20 nn.; 13. Maleczyński K. Zarys dyplomatyki 219 ; 14.
Baszkiewicz J., Powstanie państwa polskiego 72 przyp. 193.
Dokument uważany jest powszechnie za falsyfikat; sąd ten ostatecznie uzasadnił
Appelt H. (12, str. 20 nn).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(przed 21 sierpnia?) 1208.

Henryk Brodaty, książę śląski, uposaża klasztor cysterek w Trzebnicy posiadłościami, wymienia z imienia nazwy jego posiadłości i wyznacza ich granice, jak również ujazdu trzebnickiego. Co biskup Wawrzyniec i arcybiskup gnieźnieński Henryk pod klątwą kościelną zatwierdzają.

A
Longinquitate temporis gestorum series obscuratur, nisi vivacibus litteris perhennetur. Ego igitur Henricus dei et beati Johannis patrisque mei B(oleslai) ducis gratia Zlesie dux in remissionem peccatorum meorum et pro salute animarum patris et matris et omnium parentum meoram omniumque christianorum, ad honorem dei sancteque Marie semper virginis et beati Bartholomei apostoli in Trebnich monasterium | fundavi et predium Trebnicense cum baronibus meis, prout mihi deus inspiravit, circuivi et quicquid mihi iuris filit in illo circuitu, scilicet ad ducatum spectans, tam in spiritualibus quam temporalibus, illi monasterio plenarie contuli. Primum capellam meam sancti Petri cum omnibus suis pertinentus et omnes villas meas in ambitu constitutas illuc dedi; alias vero, | que fuerunt ecclesiastice et clericorum hereditarie vel militum acquisivi commutatione, vel emptione, vel donatione. Ecclesiasticas tantum commutatione, clericorum vel militum quasdam commutatione quasdam emptione et quedam a militibus pro dei sunt amore donate, sicut inferius patebit. Villa Wangrinouo taliter est acquisita: homines quorum hec | quondam fuit villa, narochnici Lubusenses fuerunt; quia tamen dominus Leonardus eam requirebat, benignitate magis quam rigore iuris cum ipso hoc modo transegi: villam nomine Lazcouici et villam de Kamene, quas numquam tempore patris mei de iure potuit obtinere, nomine commutationis ei contuli et ipse cum gratiarum actione de Wangrinouo sancto Bartholomeo cessit. | Martinouo pater meus a Stephano filio Martini per villam prope Lozzin sitam nomine Blizotino commutavit et cum idem St(ephanus) Zlesiam exivisset, pater meus eam comiti Beroni contulit; sed postmodum predictus St(ephanus) veniens eam a Karolo filio Bero nis evicit et ego misertus Karoli iuvi eum, ut ipsam a St(ephano) redimeret, quam XIIII marcis redemit et quod numquam eam de ce | tero repetere posset, iussus est prout moris est hausorium aque ebibere; sed ego parcens verecundie sue precepi ei in cipho argenteo medonem propinari et ebibit coram me et meis baronibus contra se in testimonium. De villa Clissouo partem a Martino Borissich XII marcis argenti comparavi; aliam partem filii Theodori et Stephani et cognati eorum evictam coram me et | meis baronibus beato Bartholomeo contulerant; terciam eiusdem ville partem cum decima a monachie de Lubens conferens eis per commutationem Stuchcouo sitam super Kozi commutavi; particidam predicte ville, quam sibi Bogdanus presbiter pertinere dicebat, licet ea a patre meo et suis baronibus in iure fuisset abiudicatus et coram me nequaquam eam de iure rehabere potuisset, tamen, ut nullam | querelam idem vel sua posteritas habere posset, ipsum IIIIor marcis placavi, quas cum bona voluntate acceptavit. Quintam partem eiusdem Clissouo, que Zantirouo nuncupatur, quam Predzlaus filius Prozimiri ab heredibus emerat, dans ei villam que Brilouo dicitur narochnicorum de Lubus, commutavi. Rozerouo cum decima a congregatione sancte Marie in Vratizlav commutavi, dans eis ad Thinch | partem de Milino, flexus multa prece ipsorum, quam sub patre meo in iudicio perdiderant nec poterant de iure requirere, et mihi recepi pro eodem sortem in Mazlech et ut eonim meliorarem commutationem causa precis et orationis eorundem Gorcam eis cum meis baronibus circuivi et addidi eis villam nomine Kneynici et plura quam promiserim. Insuper in Budissov quicquid de iure perdiderat ecclesia sancte Marie red | didi domino Alardo abbati, commitens fidei sue, ut ipse reciperet ibi quicquid videretur ei fuisse aliquando ecclesie sue, sive iuste sive non; et ipse pro beneplacito suo recepit quantum visum fuit (ei) mihni tamen multum. Ad hoc etiam curiam dedi ei in foro Vratizlaviensi pro decima de Rozerouo. Aput Johannem filium Brictij cir cuitum ville eius per villam nomine Legche commutavi, | partem eius a Nicolao filio Gregorij, quam emerat et que Nicolayouo vocabatur, commutavi dans ei villam prope Vesnam nomine Gorezlaue et sortem mei pistoris ibidem. Item aput Benicum decanum Vratizlauiensem cum consensu domini episcopi Cipriani et canonicorum commutavi partem ville Zulizlauich et dedi ei Sortem nomine Sorav etiam sortem ibidem Opatouo dictam et pro eodem Opatouo, | quod dedi sancto Johanni et pro villa, que vocatur Zuentech, quam ad ducatum recepi, dedi beato Vincencio villam iuxta Zobotisch, que dicitur Kneynici, que diu perdita de iure requiri non poterat, (et) sortem kamerarii mei Vissote et villam falconariorum in Vratizlav, quam Iudei Jozeph et Chazkel habuerunt; superaddidi etiam beato Vincentio mensam carnificii in Costomlot que mihi spectabat. | Ne itaque quispiam predictas villas, quas in Trebnich dedi possit evincere, omnes univi et tempore bone memorie domini C(ipriani) episcopi cum meis baronibus ambivi et signis munivi. Tota autem decima, que in ambitu totaliter continetur, ex integro est beati Bartholomei, in quibusdam villis ratione sancti Petri capelle, in quibusdam donatione episcopi C(ipriani) sicut in Malussino, Rassouo et in parte Brocho | tino. Quia in Malussino C(iprianus) episcopus dedit decimam sancto Bartholomeo B(enico) decano annuente, qui ipsam tenuit.

[hanys_hans]

De Rassouo autem et de parte Brochotino idem dedit ibidem decimam magistro
Odone, cui spectabat, consentiente et ei loco ipsius decime dedi Kouale et
villam Zuantossi, que erant Bernardi prebende; Bernardus vero pro his duabus et
pro me | dietate ville Minich ab eodem episcopo Zkorinice iuxta Legnich recepit.
Sciant etiam universi, quod forum, quod quondam in Trebnich fuit, avus meus ob
remedium anime sue ad utilitatem canonicorum transtulit in Cirquich, quod longis
temporum spaciis permansit, quod ego approbo. Verum quia necessarium est beati
Bartholomei monasterio | forum aliquantisper habere in vicino, favore episcopi
C(ipriani) et omnium canonicorum forum in Trebnich sine diminutione Cirquicensis
census statui; et quia plebs per fora divisa minor est ad singula, presumo, quod
forum Trebnicense foro canonicorum propter nimiam vicinitatem detrimentum valeat
irrogare; quod ne fiat canonicis VII marcis argenti in Vratizlauiensi theloneo
provenientibus diminutionis suspicionem | resarcivi, quod tam meo quam episcopi
C(ipriani) et communi canonicorum assensu firmatum est. Ceterum monetarius de
tabernis, que sunt vel erunt in ambitu Trebnicensi, non plus habeat per annum,
quam totidem scotos, quot marce fuerint, proiectis tamen de more denariis;
similiter de carnificibus. In renovatione vero monete ibi monetarius habeat ius
sal vendendi sicut in aliis locis, nullis opificibus rea suas vendentibus dans
pomot. | Et sciendum, quod tabernas in foro Trebnicensi sitas et tabernam in
Vratizlav de Biruechnik dedi dominabus et fratribus ad vestes; de singulis vero
Vratizlauiensibus tabernis ad me spectantibus et de Vrazensibus dedi [r] eisdem
singulis septimanis XX denarios ad pisces. Item in itinere meo de toto circuitu
tenentur Trebnicenses mihi duos currus et II custodes dare et conductum prebeant
more militari. Non iudicentur | nisi a suo iudice, sed si grandis emerserit
causa coram me vel castellano Vratizlauiense et ubicumque iudicentur claustro
suo dent adiutorium pretor hoc, quod treschne dicitur, quod iudici spectat.
Contuli etiam beato Bartholomeo villam nomine Kotouici cum homimbus et cum omni,
quod illic circum. De eodem quoque ambitu II currus et II custodes habere debeo
in transitu et ipsi conductum ducant more nobilium. Huius quoque circuitus
decimam dedit | dominus C(iprianus) episcopus beato Bartholomeo consentiente
Lamberto canonico cuius prebende pertinuit, data sibi commutatione tocius ville
Minich [u] cuius para media spectabat prebende Bernardi, media vero beato Petro
in Trebnich. Ded etiam villam nomine Ozorouici et ipse eam circuivi et cum mihi
pertineret decima parrochie beate Marie in Legnich et C(iprianus) episcopus ut
eam in Trebnich daret voluisset totidem aratris quot ibi erant commutare |
Clemens plebanus illius ecclesie me precibus evicit, ut cum Radak milite de
villa sua Chinino, dans ei aliam sibi pro ea, facerem concambium et prefatum
Chinino, ubi propter recessum hominum Clementis decima penitus perierat,
hominibus replerem, laudans hoc pacto cedere decime de Ozorouich et commutationi
oblate ab episcopo, quod postquam feci ipse Clemens prefate decime penitus
renuntiavit; episcopus vero C(iprianus) nostram factum approbans | decimam de
Ozorouich perpetualiter assignavit conventui Trebnicensi. Preterea dominus
C(iprianus) episcopus cum assensu canonicorum contulit congregationi Trebnicensi
decimas ad Stinav et ad Stobno pertinentes, quam collationem sigillo suo
roboravit; dominus etiam papa Innocentius III privilegio suo hoc confirmavit;
similiter dominus Henricus archiepiscopus Gnezdnensis. Sciant autem presentes et
futuri, quod omnia sepedicto claustro collata et domino | permittente in futurum
conferenda, dominus C(iprianus) episcopus cum suorum collegio canonicorum in
octava epiphanie, ducatus mei anno II et episcopatus sui etiam II
sanctimonialibus in prelibatum locum introductis, cereis in terram iactis et
extinctis, sub [cc] pena districti anathematis confirmavit, venerabilis insuper
archiepiscopus Gnezdnensis dominus H(enricus) proxime post hoc in festo beati
Vincentij diaconi casualiter Vratizlaviam superveniens, memorati confirmationem
episcopi et anathema | cum eo pariter coram omnibus canonicis et multo populo in
superiori choro ecclesie, accensis et extinctis cereis nichilominus innovavit.
Acta sunt hec anno ab incarnatione domini M°CCIII.

[hanys_hans]

Procedente tempore, Laurentio episcopo existente, rogatu sanctimonialium et
multorum hominum inductus consilio et, quia mihi ipsi videbatur competentius, ut
firmioribus et manifestioribus signis ambitus Trebnicensis terminaretur, illam
aortem, que dicitur | Sorav, quam prius B(enico) decano pro parte Zulizlauic
dederam et aliam partem de eodem Zulizlauic cum decima, que ad rivulum, qui
dicitur Wischaua remanserat a memorato episcopo cum consensu sui capituli
commutavi, dans beato Bartholomeo usque ad prenominatum rivulum Vischauam, qui
tunc villam Zulizlauic preterfluebat, nunc autem tam Trebnicensem circuitum quam
reliquam partem Zulizlauic disterminat; beato vero Johanni pro hoc dedi villam
conterminam Cirquich, | que fuit comitis Andree Ranzki, sed de voluntate ipsius
data beato Bartholomeo cum duabus filiabus fratris sui Wiszlai. Dedi etiam ei
Boztechouo Zedlische et prata circumiacentia. Preterea dedi eidem bonam partem
terre ad Cirquich usque ad aquam, que dicitur Zucha, que erat a comite Berone
sub patre meo et ab ozada ad Sauon addita, nec poterat requiri de iure. Preterea
pro duobus agris, quos tempore domini C(ipriani) iuxta Roze | rouo in errore
pertransieramus, dedi sancto Johanni magnum agrum meorum hominum Birzan iuxta
Zucham, qui similiter ad Sauon ablatus erat, et addidi eidem ad Pilzech villam
meorum agazonum, que dicitur Kozanouo et agros meorum ortolanorum et sortem mei
molendinarii cum molendino et ultra tabernam aliquot agros et Lang ultra curiam
episcopi inter Odram et lacum eius situm. Insuper contuli domino L(aurentio)
episcopo et hominibus eius de Pil | zech usum querceti tam in glande quam in
lignis aridis sine substanciali detrimento querceti et in propria persona ad
Pilzech circuivi. Dedi quoque ei molendinum iuxta sanctum Petrum in Legnich et
in Stobno duos homines: Sdanum et Nozalam fratrem eius cum pueris et cum villa
eorum. Insuper cum Wilk et Henrico fratre eius filiis Michaelis cambivi Panglouo
cuius partem ad rivulum dedi beato Bartholomeo, reliquam extra rivu | lam dedi
magistro Jacobo lapicide, et ipsis pro Panglouo dedi Domauitouo, quod dicitur
Gorka in provintia de Nemchi iuxta villam eoram. Item aput Johannem cantorem et
fratres eius: dominum E(gidium) et P(etriconem) militem et N(icolaum) nepotem
eoram cambivi Benicovo, dans cantori villam in Vidav, de qua deduxi meos
ortolanos et kamerarios et domino E(gidio) dedi Roprahtouo de gratia, quod nullo
iure require | re potuit et hoc acceptavit pro parte sua et V marcas argenti
addidi sibi. Villam vero, que dicitur Jndrichouo, quam pater mens dederat
capellano suo Janisso filio Galii et post mortem ipsius et filii sui ego dederam
villam predictam et ville alterius iuxta Lav site Janissi partem filiabus eius
duabus, que postmodum sanctimoniales facte se ipsas et villas beato Bartholomeo
contulerunt, rogatu et consensu Trebnicensis conventus | dedi Petrconi et
N(icolao) pro parte Benicouo hereditatis eorum. Postmodum cambium cum domino
C(ipriano) episcopo inceptum, sed eo morte prevento cum successore eius domino
L(aurentio) episcopo cum consensu capituli sui feci de parte ville episcopi,
quam Dobrogost habuit, dans ei partem hominum meorum ville Zlauiconis et fratrum
suorum, que est nitra rivulum nomine Chachca et partem ville episcopi, que est
citra rivulum prenotatum dedi hominibus meis Zl(aviconi) | et fratribus eius et
ipsos cum eadem villa dedi beato Bartholomeo.

[hanys_hans]

Et item pro Yanichouo, quod tempore domini C(ipriani) cambieram, sed
limitibus Trebnicensibus tempore domini L(aurentii) episcopi inciusi, cum
consensu capituli Vratizlauiensis dedi beato Johanni villam nomine Vstimouo, que
est iuxta Oporouo et domino Egidio de Vraz rogatu suo pro decima de Yanichouo
indulsi ponere tabernam iuxta villam Oporouo, quam beato Johanni contuli pro
anima pa | tria mei et refectione anniversaria quam pro ipso canonicis
constitui. Item Paulo canonico Vratizlauiensi filio Johannis pro villa sua, que
Paulouo dicitur ad multiplices preces eius, dedi partem ville, que dicitur
Mocressouo sitam inter Lesnich et Pilauam. Et sciendum, quod villarum, quas
secunda circuitione ambitui Trebnicensi inclusi, dominus L(aurentius) episcopus
decimas, si que prius non spectabant, cum capituli sui consensu | plenarie
contulit. Sunt igitur tocius ambitus decime tam a domino C(ipriano) quam eius
successore L(aurentio) plenarie beato Bartholomeo collate. Ego vero cum eodem
domino L(aurentio) episcopo et quibusdam canonicis et cum meis baronibus denuo
circuiens ambitum Trebnicensem munivi signis, scilicet aggerum erectione et
arborum signatione. Sed cum hec signa mihi minus sufficientia sint visa, ad
maioris [pp] cautele habun | dantiam decrevi lapidea nominis mei litteris
insculptos iuxta quosdam aggeres ponere. Sunt autem hec loca, in quibus hi
lapides suffossi sunt. Primus locus est, ubi oritur rivulus, qui vocatur
Vischaua, qui dividit Trebnich a reliqua parte Zulizlauic. Secundus inter villam
episcopi, que dicitur Nauoyouici et Rassouici et Michalouici; tercius inter
Opatouici et Rassovo et Nauoyouici; quar | tus, ubi oritur rivulus Vesna inter
Opatouici et Brochotino; quintus ubi oritur rivulus scilicet altera pars Vesne,
que dividit Brochotino per medium; sextus in ortu rivuli, qui dicitur Ozoui
inter Machnici et Brochotino; septimus inter Machnici et Panglouo et Brochotino;
octavus ubi oritur rivulus, qui fluit per Panglov et idem disterminat usque ad
alium, qui fluit per | villam Benicovo, idemque est signum usque ad locum, in
quo Benicovo, Potrkouici et Wangrinouo concurrunt. Nonus in Yazuini inter
Potrcouici et Minici et Wangrinovo; decimus in via Vrazensi inter Minici et
Zuaratouici et Vangrinouo; undecimus super rivulum, qui dicitur Deschnica inter
Vangrinouo et Drossouo et Zuaratouici; du decimus inter Drosso | uo et
Zuaratouici et Malchovo; terciusdecimus inter Zuaratouici et Kouale et Malchovo.
Quartusdecimus intcr Kouale et Repotouici et Malchovo; quintusdecimus inter
Malchovo et Repotouici et Kamparouo; sextusdecimus inter Kamparovo et Bissovo et
Rozerovo super rivulum, qui in alium, qui dicitur Chachca illabitur, et idom
rivulus est in signum usque ad vadum, | qui dicitur Lubench et hoc est inter
Zemirovo et Zkassici et Domanouici et Paulouo; decimusseptimus super rivulum,
qui dicitar Zennicha inter Brichovo et Paulovo et Domanouici; decimusoctavus
aput Lobzov Kop inter Brichovo et Domanouici; nonusdecimus v Wirkov super Lubsam
inter Stitcovici et Domanovici; vicesimus inter Stitkouici et Domanovici et |
Zanzechnicam super rivulum, qui dicitur Yunica et idem rivulus est in signum
usque ad alium rivulum, qui dicitur Wischava; item Wischaua est in signum usque
ad ortum suum et ibi finit circuitio. Omnia itaque sic in Trebnich disposita et
ordinata ad honorem dei et beate Marie semper virginis beatique Bartholomei
apostoli donavi sanctimonialibus et fratribus eis servientibus | usibus earum in
perpetuum profutura. Et sciendum, quod ideo hunc sanctimonialium ordinem
preelegi, quia cum triplicis ordinis in terra mea sint claustra, ad que virilis
sexus confugere poterat et potest pro salute animarum, claustralis quietis
refrigerium solummodo sexui deerat muliebri, sed modo in sepememorato claustro
per dei misericordiam fragilitas muliebris habere potest confugium | pro suorum
expiatione peccatorum. Rogo igitur universos et firmiter interdico, ne quis
umquam aliquem monachorum ordinem in predictum claustrum inducere preter hunc
sanctimonialium ordinem moliatur et quicumque secus fecerit precor deum
omnipotentem et memorati loci patronos, ut quecumque persona sit ille vel illa,
plaga terribili et insanabili a planta pedis usque ad verticem feriatur. |

[hanys_hans]

Rogavi etiam dominum papam Innocentium tercium, ut id ipsum et omnia
suprascripta sub horrendi anathematis sententia confirmaret, et dominum
H(enricum) archiepiscopum Polonie et dominum C(iprianum) Vratizlauiensem
episcopum, et ita fecerunt. Hec autem est confirmatio et excommunicatio
reverendi patris nostri domini H(enrici) archiepiscopi Polonie. Ego H(enricus)
dei et beati Adalberti gratia Polonie archiepiscopus domini H(enrici) ducis
Zlesie de claustro | institutionem et presentis privilegii confirmo et quecumque
persona violaverit ipsius statutum et huius privilegii auctoritate dei
omnipotentis et beatorum Adalberti, Petri et Pauli et Bartholomei et omnium
sanctorum et domini mei Innocentii pape et mea meorumque suffraganeorum sit
escommunicata et cum omnibus iniquis sine remedio, nisi resipiscat,
condempnetur. Hec est autem confirmatio et excommu | nicatio domini L(aurentii)
Vratizlauiensis episcopi. Ego L(aurentius) miseratione dei et beati Johannis
Vratizlauiensis episcopus confirmo domini mei H(enrici) ducis Zlesie de claustro
Trebnicensi et presentis privilegii statutum et quecumque persona illud
violaverit, nisi resipiscens plene emendaverit, auctoritate dei omnipotentis et
beati Johannis Baptiste sanctorumque apostolorum Petri, Pauli, Bartholomei et
omnium sanctorum et domini | pape, dominique mei H(enrici) archiepiscopi
Gnezdensis et potestate mihi tradita omniumque conventuum episcopatus mei sit
excommunicata et cum luda proditore domini, qui se ipsum suspendit et cum Dathan
et Abiron quos terra vivos absorbuit, habeat perhenniter porcionem. || Amen ||.
Acta sunt hec amio ab incarnatione domini millesimo CCVIII, ducatus mei anno
VII, archiepiscopatus domini Henrici anno nono, episcopatus vero domini
Laurentij anno primo.


A'
Longinquitate temporia gestorum series obscuratur, nisi vivacibus litteris
perhennetur Ego igitur HENRICUS dei et beati Johannis patrisque mei Boleslai
ducis gratia Zlesie dux in remissionem peccatorum meorum et pro salute animarum
patris et matris et omnium parentum meorum omniumque christianorum, ad honorem
dei sancteque Marie semper virginis et beati Bartholomei apostoli in Trebnich
monasterium fundavi et predium Trebnicense cum baronibus meis, prout mihi deus
inspiravit, circuivi, et quicquid mihi iuris fuit in illo circuitu, scilicet ad
ducatum spectans, tam in spiritualibus quam temporalibus, illi monasterio
plenarie contuli. Primum capellam meam sancti Petri cum omnibus suis
pertinentiis et omnes villas meas in ambitu constitutas illuc dedi; alias vero |
que fuerunt ecclesiastice et clericorum hereditarie vel militum acquisivi
commutatione, emptione, vel donatione. Ecclesiasticas tantum commutatione,
clericorum vel militum quasdam commutatione quasdam emptione et quedam a
militibus pro dei sunt amore donate, sicut inferius patebit. Villa Wangrinouo
taliter est acquisita: homines quorum hec quondam fuit villa, narochnici
Lubusenses fuerunt; quia tamen dominus Le | onardus eam requirebat, benignitate
magis quam rigore iuris cum ipso hoc modo transegi: villam nomine Lazcouici et
villam de Kamene, quas numquam tempore patris mei de iure potuit obtinere,
nomine commutationis ei contuli et ipse cum gratiarum actione de Wangrinouo
sancto Bartholomeo cessit. Martinouo pater meus a Stephano filio Martini per
villam prope Lozzin sitam nomine Blizotino commutavit et cum idem St(ephanus)
Zlesiam exivisset, pater meus eam comitie Beroni contulit; sed postmodum
predictus St(ephanus) veniens eam a Karolo filio Beronis evicit et ego misertus
Karoli iuvi eum, ut ipsam a St(ephano) redimeret, quam XIIII marcis redemit et
quod numquam eam de cetero repetere posset, iussus est prout moris est hausorium
aque ebibere; sed ego parcens verecundie sue precepi ei in cipho | argenteo
medonem propinari et ebibit coram me et meis baronibus contra se in testimonium.

[hanys_hans]

De villa Klissovo partem a Martino Borissich XII marcis argenti comparavi;
aliam partem filii Theodori et Stephani et cognati eorum evictam coram me et
meis baronibus beato Bartholomeo contulerunt; terciam eiusdem ville partem cum
decima a monachis de Lubens conferens eis per commutationem Stutchouo sitam,
super | Kozi commutavi; particulam predicte ville, quam sibi Bogdanus presbiter
pertinere dicebat, licet ea a patre meo et suis baronibus in iure fuisset
abiudicatus et coram me nequaquam eam de iure rehabere potuisset, tamen, ut
nullam querelam idem vel sua posteritas habere posset, ipsum IIIIor marcis
placavi, quas cum bona voluntate acceptavit. Quintam partem eiusdem Clissouo,
que Zantirouo nuncupatur, quam Predzlaus | filius Prozimiri ab heredibus emerat,
dans ei villam que Brilouo dicitur narochnicorum de Lubus, commutavi. Rozerouo
cum decima a congregatione sancte Marie in Vratizlav commutavi, dans eis ad
Thinch partem de Milino, flexus multa prece ipsorum, quam sub patre meo in
iudicio perdiderant, nec poterant de iure requirere et mihi recepi pro eodem
sortem in Mazlech et ut eorum meliorarem commutationem | causa precis et
orationis eorundem, Gorkam eis cum meis baronibus circuivi et addidi eis villam
nomine Kneynici et plura quam promiserim. Insuper in Budissov quicquid de iure
perdiderat ecclesia sancte Marie reddidi domino Alardo abbati, commitens fidei
sue, ut ipse reciperet ibi quicquid videretur ei fuisse aliquando ecclesie sue,
sive iuste sive non; et ipse pro beneplacito suo recepit quantum fuit ei visum,
mihi tamen | multum. Ad hoc etiam curiam dedi ei in foro Vratizlauiensi pro
decima de Rozerouo. Aput Johannem filium Brictij cir cuitum ville eius per
villam nomine Legche commutavi, partem eius a Nicolao filio Gregorii, quam
emerat et que Nicolayouo vocabatur, commutavi, dans ei villam prope Vesnam
nomine Gorezlaue et sortem mei pistoris ibidem. Item aput Benicum decanum
Vratizlauiensem [m] cum consensu | domini Cipriani episcopi et canonicorum
commutavi partem ville Zulizlauich et dedi ei sortem nomine Sorav et sortem
ibidem Opatouo dictam et pro eodem Opatouo, quod dedi sancto Johanni et pro
villa, que vocatur Zuentech, quam ad ducatum recepi, dedi beato Vincentio villam
iuxta Zobotisch, que dicitur Kneynici, que diu perdita non poterat de iure
requiri, et sortem kamerarii mei Vissote et villam falconariorum | in Vratizlav,
quam Iudei Iozeph et Chazkel habuerunt; superaddidi etiam beato Vincentio mensam
carnificii in Coztomlot que mihi spectabat. Ne itaque quispiam predictas villas,
quas in Trebnich dedi possit evincere, omnes univi et tempore bone memorie
C(ipriani) episcopi cum meis baronibus ambivi et signis munivi. Tota autem
decima, que in ambitu totaliter continetur ex integro est beati Bartholomei, |
in quibusdam villis ratione sancti Petri capelle, in quibusdam donatione
episcopi C(ipriani) sicut in Malussino, Rassovo et in parte Brochotino. Quia in
Malussino C(iprianus) episcopus dedit decimam sancto Bartholomeo B(enico) decano
annuente, qui ipsam tenuit. De Rassouo autem et de parte Brochotino idem dedit
ibidem decimam magistro Odone, cui spectabat consentiente et ei loco ipsius
decime dedi | Kouale et villam Zuantossi, que erant Bernardi prebende; Bernardus
vero pro his duabus et pro medietate ville Minich ab eodem episcopo Zkorinice
iuxta Legnich recepit. Sciant autem himversi, quod forum, quod quondam in
Trebnich fuit, avus meus ob remedium anime sue ad utilitatem canonicorum
transtulit in Cirquich, quod longis temporum spaciis permansit quod ego ap |
probo. Verum quia necessarium est beati Bartholomei monasterio forum
aliquantisper habere in vicino, favore domini episcopi C(ipriani) et omnium
canonicorum forum in Trebnich sine diminutione Cirquicensis census statui; et
quia plebs per fora divisa minor est ad singula, presumo, quod forum Trebnicense
foro canonicorum propter nimiam vicinitatem detrimentum valeat irrogare; quod ne
fiat canonicis VII marcis | argenti in Vratizlauiensi teloneo provenientibus
diminutionis suspicionem resarcivi, quod tam meo quam episcopi C(ipriani) et
omnium canonicorum assensu firmatum est. Ceterum monetarius de tabernis, que
sunt vel erunt in ambitu Trebnicensi, non plus habeat per annum, quam totidem
scotos, quot marce fuerint, proiectis tamen de more denariis; similiter de
carnificibus. In renovatione vero monete ibi monetarius habeat | ius sal
vendendi sicut in aliis locis, nullis opificibus res suas vendentibus dans
pomot.

[hanys_hans]

Et sciendum, quod tabernas in foro Trebnicensi sitas et tabernam in Vratizlav
de Biruechnik dedi dominabus et fratribus ad vestes; de singulis vero
Vratizlauiensibus tabernis ad me spectantibus et de Vrazensibus dedi eisdem
singulis septimanis XX denarios ad pisces. Item | in itinere meo de toto
circuitu tenentur Trebnicenses mihi duos currus et duos custodes dare et
conductum prebeant more militari. Non iudicentur nisi a suo iudice, sed si
grandis emerserit causa coram me vel castellano Vratizlauiense et ubicumque
iudicentur claustro suo dent adiutorium pretor hoc, quod iudici spectat et quod
tresthe dicitur. Contuli quoque beato Bartholomeo villam nomine Kotoui | ci cum
hominibus et cum omni, quod illic circum. De eodem etiam ambitu duos currus et
duos custodes habere debeo in transitu et ipsi conductum ducant more nobilium.
Huius quoque circuitus decimam dedit dominus C(iprianus) episcopus beato
Bartholomeo consentiente Lamberto canonico cuius prebende pertinuit, data sibi
commutatione totius ville Minich cuius pars media spectabat prebende Bernardi,
media vero beato Petro | in Trebnich. Dedi etiam villam nomine Ozorouici et ipse
eam circuivi et cum mihi pertineret decima parrochie beate Marie in Legnich et
C(iprianus) episcopus ut eam in Trebnich daret voluisset, totidem aratris quot
ibi erant commutare, Clemens plebanus illius ecclesie me precibus evicit, ut cum
Radak milite de villa sua Chinino, dans aliam sibi pro ea, facerem concambium et
prefatum Chinino, | ubi propter recessum hominum Clementis decima penitus
perierat, hominibus replerem, laudans hoc pacto cedere decime de Ozorouich et
commutationi oblate ab episcopo, quod postquam feci ipse Clemens prefate decime
penitus renuntiavit; episcopus vero C(iprianus) factum nostrum approbans decimam
de Ozorouich perpetualiter assignavit conventui Trebnicensi. Preterea dominus
C(iprianus) episcopus | cum assensu canonicorum contulit congregationi
Trebnicensi decimas ad Ztinav et ad Ztobno pertinentes, quam collationem sigillo
suo roboravit; dominus etiam papa Innocentius III privilegio suo hoc
confirmavit; similiter dominus Henricus archiepiscopus Gnezdnensis. Sciant autem
presentes et futuri, quod omnia sepedicto claustro collata et domino prestante
in futurum conferenda, dominus C(iprianus) episcopus cum su | orum collegio
canonicorum in octava epiphanie, ducatus mei anno II et episcopatus sui etiam II
sanctimonialibus in prelibatum locum introductis, cereis in terram iactis et
extinctis, sub pena districti anathematis confirmavit, venerabilis insuper
archiepiscopus Gnezdnensis dominus H(enricus) proxime post hoc in festo beati
Vincentij diaconi casualiter Vratizlaviam superveniens, memorati episcopi
confirmationem et ana | thema cum eo pariter coram omnibus canonicis et multo
populo in superiori choro ecclesie, accensis et extinctis cereis nichilominus
innovavit. Acta sunt hec anno ab incarnatione domini M°CCIII. Procedente tempore
Laurentio episcopo existente, rogatu sanctimonialium et multorum hominum
inductus consilio et, quia mihi ipsi videbatur competentius, ut firmioribus et
ma | nifestioribus signis ambitus Trebnicensis terminaretur, illam sortem, que
dicitur Sorav, quam prius B(enico) decano pro parte Zulizlauich dederam et aliam
partem de eodem Zulizlauich cum decima, que ad rivulum, qui dicitur Vischaua
remanserat a memorato episcopo cum consensu sui capituli commutavi, dans beato
Bartholomeo usque ad prenominatum rivulum Vischavam, qui tunc villam Zulizlauich
| preterfluebat, minc autem tam Trebnicensem circuitum quam reliquam partem
Zulizlauich disterminat; beato vero Johanni pro hoc dedi villam conterminam
Cirquich, que fuit comitis Andree Ranzki, sed de voluntate ipsius data beato
Bartholomeo cum duabus filiabus fratris sui Viszlai. Dedi etiam ei Boztehovo
Zedlische et prata circumiacentia.

[hanys_hans]

Preterea dedi eidem bonam partem terre ad Cirquich| usque ad aquam, que
dicitur Zucha, que erat a comite Berone sub patre meo et ab ozzada ad Savon
addita, nec poterat requiri de iure. Preterea pro duobus agris, quos tempore
domini C(ipriani) iuxta Rozerovo in errore pertransieramus, dedi sancto Johanni
magnum agrum meorum hominum Birzan iuxta Zucham, qui similiter ad Savon ablatus
erat et addidi eidem ad Pilzech villam me | orum agazonum, que dicitur Kosanovo
et agros meorum ortolanorum et sortem mei molendinarii cum molendino et ultra
tabernam aliquot agros et Lang ultra curiam episcopi inter Odram et lacum eius
situm. Insuper contuli domino L(aurentio) episcopo et hominibus eius de Pilzech
usum querceti tam in glande quam in lignis aridis sine substantiali detrimento
querceti et in propria persona ad Pilzech circuivi. | Dedi quoque ei molendinum
iuxta sanctum Petrum in Legnich et in Ztobno duos homines: Sdanum et Nozalam
fratrem eius cum pueris et cum villa eorum. Insuper cum Wilk et Henrico fratre
eius filiis Michaelis cambivi Panglouo cuius partem ad rivulum dedi beato
Bartholomeo, reliquam extra rivulum dedi magistro Jacobo lapicide, et ipsis pro
Panglovo dedi Do | mauitouo, quod dicitur Gorca in provincia de Nemchi iuxta
villam eorum. Item aput Johannem cantorem et fratres eius: dominum Egidium et
Petrconem militem et Nicolaum nepotem eorum cambivi Benicovo dans cantori villam
in Vidav, de qua deduxi meos ortolanos et kamerarios et domino E(gidio) dedi
Roprahtovo de gratia, quod nullo iure requirere potuit et hoc acce | ptavit pro
parte sua et marcas argenti V addidi sibi. Villam vero, que dicitur Jndrichovo,
quam pater meus dederat Janisso filio Galii capellano suo et post mortem ipsius
et filii sui ego dederam villam predictam et ville alterius iuxta Lav site
Janissi partem filiabus eius duabus, que postmodum sanctimoniales facte se ipsas
et villas beato Bartholomeo contulerunt, rogatu et consensu Trebnicensis conven
| tus dedi Petrconi et Nicolao pro parte hereditatis eorum. Postmodum cambium
cum domino C(ipriano) episcopo inceptum, sed eo morte prevento cum successore
eius domino L(aurentio) episcopo cum consensu capituli sui feci de parte ville
episcopi, quam Dobrogost habuit, dans ei partem hominum meorum ville Zlauikonis
et fratrum suorum, que est ultra rivulum nomine Chachca et partem ville
episcopi, que est | citra rivulum prenotatum dedi hominibus meis Zl(aviconi) et
fratribus eius et ipsos cum eadem villa dedi beato Bartholomeo. Et item pro
Yanichovo, quod tempore C(ipriani) cambieram, sed limitibus Trebnicensibus
tempore domini L(aurentii) episcopi inclusi, cum consensu capituli
Vratizlauiensis dedi beato Johanni villam nomine Vztimovo, que est iuxta Oporovo
et domino Egidio de Vraz rogatu suo pro de | cima de Yanichovo indulsi ponere
tabernam iuxta villam Oporovo, quam beato Johanni contuli pro anima patris mei
et refectione anniversaria quam pro illo constitui. Item Paulo canonico
Vratizlauiensi filio Johannis pro villa sua, que Paulouo [oo] dicitur, ad
multiplices preces eius dedi partem ville, que dicitur Mocressovo sitam inter
Lesnich et Pilauam. Et | sciendum, quod villarum quas secunda circuitione
ambitui Trebnicensi inclusi, dominus L(aurentius) episcopus decimas, si que
prius non spectabant, cum capituli sui consensu plenarie contulit. Sunt igitur
tocius ambitus decime tam a domino C(ipriano), quam eius successore L(aurentio)
plenarie beato Bartholomeo collate. Ego vero cum eodem domino L(aurentio)
episcopo et quibusdam canonicis et cum meis baronibus de | nuo circuiens ambitum
Trebnicensem munivi signis, scilicet aggerum erectione et arborum signatione.
Sed cum hec signa mihi minus sufficientia sint visa, ad maioris habundantiam
cautele decrevi lapides nominis mei litteris insculptos iuxta quosdam aggeres
ponere. Sunt autem hec loca, in quibus hi lapides suffossi sunt. Primus locus |
est, ubi oritur rivulus, qui vocatur Vischava, qui dividit Trebnich a reliqua
parte Zulizlauich.

[hanys_hans]

Secundus inter villam episcopi, que dicitur Nauoyouici et Rassouici et
Michalouici; tercius inter Opatouici et Rassouo et Nauoyouici; quartus, ubi
oritur rivulus Vesna inter Opatouici et Brochotino. Quintus ubi oritur rivulus
scilicet altera pars Vesne, que | dividit Brochotino per medium; sextus in ortu
rivuli, qui dicitur Ozzovi inter Machnici et Brochotino; septimus inter Machnici
et Panglovo et Brochotino. Octavus ubi oritur rivulus, qui fluit per Panglov et
idem disterminat usque ad alium, qui fluit per villam Benicovo, idemque est
signum usque ad locum, in quo Benicovo, Potrcouici | et Wangrinovo concurrunt.
Nonus in Yazuini inter Potrcouici et Minici et Wangrinovo; decimus in via
Vrazensi inter Minici et Zuaratouici et Wangrinovo; undecimus super rivulum, qui
dicitur Deschnica inter Wangrinovo et Drossovo et Zuaratouici; du decimus inter
Drossovo et Zuaratouici et Malchouo. Terciusde | eimus inter Zuaratouici et
Kouale et Malchovo ; quartusdecimus inter Kovale et Repotovici et Malchovo;
quintusdecimus inter Malchovo et Repotouici et Kamparovo; sextusdecimus inter
Kamparovo et Bissovo et Rozerovo super rivulum, qui in alium, qui dicitur
Chachca illabitur, et idem rivulus est in signum usque ad | vadum, qui dicitur
Lubench et hoc est inter Zemirovo et Zkassici et Domanouici et Paulovo.
Decimusseptimus super rivulum, qui dicitur Zennicha inter Brichovo et Paulovo et
Domanouici; de cimusoctavus aput Lobzov kop inter Brichovo et Domanouici;
decimus nonus v Wirkov super Lubsam inter Stitcovici et Domanouici; | vicesimus
inter Stitkouici et Domanouici et Zanzechnicam super rivulum, qui dicitur
Yunicha et idem rivulus est in signum usque ad alium rivulum, qui dicitur
Vischava; item Wischava est in signum usque ad ortum suum et ibi finit
circuitio. Omnia itaque sic in Trebnich disposita et ordinata ad honorem dei et
beate Marie semper virginis | beatique Bartholomei apostoli donavi
sanctimonialibus et fratribus eis servientibus usibus earum in perpetuum
profutura. Et sciendum, quod ideo hunc sanctimonialium ordinem preelegi, quia
cum triplicis ordinis in terra mea sint claustra, ad que virilis sexus confugere
poterat et potest pro salute animarum, claustralis quietis refrigerium solummodo
sexui deerat muliebri, sed modo in sopememora | to claustro per dei
misericordiam fragilitas muliebris habere potest confugium pro suorum expiatione
peccatorum. Rogo igitur universos et firmiter interdico, ne quis umquam aliquem
monachorum ordinem in predictum claustrum inducere preter hunc sanctimonialium
ordinem moliatur et quicumque secus fecerit precor deum omnipotentem et memorati
loci patronos, ut quecumque persona sit ille vel illa, | plaga teribili et
insanabili a planta pedis usque ad verticem feriatur. Rogavi etiam dominum papam
Innocentium III, ut id ipsum et omnia suprascripta sub horrendi anathematis
sententia confirmaret, et dominum H(enricum) archiepiscopum Polonie et
C(iprianum) Vratizlauiensem episcopum, et ita fecerunt. Hec est autem
confirmatio et excommunicatio reverendi patris nostri domini H(enrici)
archiepiscopi Polonie. Ego | H(enricus) dei et beati Adalberti gratia Polonie
archiepiscopus domini H(enrici) ducis Zlesie de claustro Trebnicensi
institutionem et presentis privilegii confirmo et quecumque persona violaverit
ipsius statutum et huius privilegii auctoritate dei omnipotentis et beatorum
Adalberti, Petri et Pauli et Bartholomei et omnium sanctorum ot domini mei
Innocentij pape et mea meorumque suffraganeorum sit excommu | nicata et cum
omnibus iniquis sine remedio, nisi resipiscat, condempnetur. Hec est autem
confirmatio et excommunicatio domini L(aurentii) Vratizlauiensis episcopi. Ego
L(aurentius) miseratione dei et beati Johannis Vratizlauiensis episcopus
confirmo domini mei H(enrici) ducis Zlesie de claustro Trebnicensi et presentis
privilegii statutum et quecumque persona illud violaverit, nisi resipiscens
plene emenda | verit, auctoritate dei omnipotentis et beati Johannis Baptiste
sanctorumque apostolorum Petri, Pauli, Bartholomei et omnium sanctorum et domini
pape, dominique mei archiepiscopi Gnezdensis et potestate mihi tradita omniumque
conventuum episcopatus mei sit escommunicata et cum luda proditore domini, qui
se ipsum suspendit et cum Dathan et Abiron quos terra vivos absorbuit, habeat
perhenniter porcionem. Amen. | Acta sunt hec anno ab incarnatione domini
millesimo CC VIII, ducatus mei anno VII, archiepiscopatus domini Henrici anno
nono, episcopatus vero domini Laurentij anno primo.

[hanys_hans]

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany. Pismo staranne, inicjały imion i nazw miejscowości wydobywane majuskułami. Ostatnie wiersze majuskułą i pismem rozstrzelonym. Nad pieczęciami 4 roty z monogramami pieczętarzy. Wymiary : szerokość 53,3 cm, wysokość 65,3 cm, zakładka 4,6 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 125 nr 10*.
A' Oryg. pergaminowy (druga ekspedycja) dobrze zachowany. Pismo staranne, inicjały wydobywane podobnie jak w poprzednim majuskułą. Nad pieczęciami 4 roty pieczętarzy. Wymiary : szerokość 60,8 cm, wysokość 69 cm, zakładka 3,5 cm. Pergamin złożony poziomo pięciokrotnie, pionowo czterokrotnie. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 125 nr 10a*.
B. 2 kopie z r. 1278. Wrocław Archiwum Miejskie, sygn. B 5, 2, fol. 383 - 95, według A, A'; C. Kopia XVII w. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135 D 299, fol. 407 - 18; D. Kopia sprzed r. 1664. Tamże, sygn. rep. 135 D 303, fol. 7 nn.; E. Kopia XVII/XVIII w. Tamże, sygn. rep. 135 D 300, fol. 15; F. Kopia z pierwszej połowy XVII w. Tamże, sygn. rep. 135 D 309, fol. 6 nn.; G. Kopia z końca XVII w. Tamże, sygn. rep. 135 D 309, p. 16 nn.; H. Tamże, p. 148 nn.; I. Kopia z r. 1709. Tamże, sygn. rep. 135 D 307 b, p. 83.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 26 (A), 41 (A'); b. Appelt H., D. Echtheit d. Trebnitzer Gründungsurkunden 12 tabl. I bc (A, A') (częściowa); - druk: c. Sommersberg F. W., Silesiacarum rerum scriptores aliquot, Leipzig 1729, I 819, według A'; d. Mosbach A., Wiadomości do dziejów Polski 2-3 (częściowy); e. Haeusler W., UB. nr 18, według A; - regest: f. Regesten nr 127; g. Appelt H., D. Urkundenfälschungen d. Klosters Trebnitz 124 nr 11; g. Cod. dipl. Siles. cz. 2, I nr 4, 5.
Literatura: 1. Bach A., Gesch. u. Beschreibung d. fürstl. jungfr. Klosterstiftes Cisterzienserordens in Trebnitz, Wrocław 1859, 12 -13; 2. Grotefend H.. D. Siegel Boleslaus d. II. v. Schlesien, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1871, XI. 178); 3. Markgraf H., Breslau als deut. Stadt vor d. Mongolenbrande. (Tamże 1880. XV, 534); 4. Haeusler W., Gesch. d. Fürstentums Oels, Wrocław 1883, 175; 5. Kętrzyński W., Einige Bemerkungen über d. ält. polnischen Urkunden, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1888, XXII. 164); 6. Schulte L., Ujazd u. Lgota, (Tamże 1891, XXV. 215); 7. Tenże, D. Anfänge d. deut. Kolonisation in Schlesien, (Silesiaca Festschr. C. Grünhagen 41 przyp. 2), Wrocław 1895; 8. Piekosiński Fr., Ludność wieśniacza w Polsce piastowskiej, Kraków 1896, 59; 9. Szelągowski A., Chłopi dziedzice we wsiach na prawie polskim, Lwów 1899, 56, 60, 85: 10. Schulte L., Beitr. z. Gesch. d. ältest. Besiedlung Schles., (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1900, XXXIV. 306): 11. Grünhagen C., Breslau unter d. Landesfürsten, (Tamże 1901, XXXVI. 2); 12. Zakrzewski St., Nadania na rzecz Chrystiana, biskupa pruskiego, (RAU. h. 1902, XLII. 314) : 13. Schulte L., D. Todestag Herzog Boleslaus I. u. seiner Gemahlin Adelheid, (Tamże 1905, XXXIX. 296): 14. Hefftner P., D. Ortsnamen d. Stadt Breslau 21, 43, 70, 118; 15. Puschel A. D. Anwachsen d. deut. Stadle i. d. Zeit d. mittelalterl. Kolonialbewegung, Berlin 1910, 48; 16. Grodecki R., Książęca włość trzebnicka, (Kwart. Histor. 1912, XXVI. 434); 17. Schulte L., Kostenbluth 223; 18. Tenże, Gehöhrte d. Trebnitzer Kloster 156; 19. Engelbert K; Ehemalige Siedlungen im Trebnitzer Stiftskreise, (Schles. Gesch. Bil. 1918, 62); 20. Wojciechowski Z., Momenty terytorialne organizacji grodowej w Polsce, Lwów 1924, 99 nn.; 21. Tymieniecki K., Społeczeństwo śląskie na podstawie dokumentów trzebnickich, (Studia L. Krzywickiego 319-42), Warszawa 1925; 22. Budkowa Z., (Kwart. Histor. 1929, XLIII. 58); 23. Polaczkówna H., Roty przywileju Brodatego 429, 437, 441, 443, 446; 24. Tymieniecki K., Najdawniejsza polska ustawa dworska, (Księga Fr. Bujaka 21-44), Lwów 1931; 25. Zajączkowski S., (Kwart. Histor. 1930, XLIV. 254); 26. Historia Śląska PAU. I. 172, II. 585, 473; 27. Moepert A., D. Ortsnamen d. Kreises Neumarkt, Wrocław 1935, 50; 28. Stein R., Siedlungsgesch. Breslaus b. 1263, (Beitrr. z. Gesch. d. Stadt Breslau 1935, I. 64); 29. Maetschke E., Aus Breslaus Frühzeit (Tamże 48); 30. Appelt B., D. Echtheit d. Trebnitzer Gründungsurkunden 3, 13, 14, 17, 20, 30 nn. 43: 31. Gesch. Schles. hrgb. v. B. Aubin, Wrocław 1938, 340; 32. Stein R., D. Breslauer Ring, Wrocław 1938, 13; 33. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums przyp. 287, 697, 1146, 1168, 1173, 1176: 34. Moepert A., D. ersten deut. Dörfer um Breslau, (Arch. f. schles. Kirchengesch. 1938, IV. 8, 17, 25); 36. Krupicka B., D. Schriftkritik eine Grundfrage d. schles. Urkundenforsch., (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1939, LXXIII. 33); 37. Appelt H. D. Urkundenfälschungen d. Klosters Trebnitz 16; 28. Eistert K., Ergänzungen u. Berichtigungen z. d. Schutzurkunden v. J. 1155 u. 1245, (Arch. f. schles. Kirchengesch. 1940, V. 45); 39. Maetschke E., D. Landwirtschaft i. Trebnitzer Kreise vor 750 Jahren. (Schles. Gesch. Bil. 1940, 53-7); 40. Heydebrand u. d. Lassa F. v., D. Methodik d. Sippenkunde, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1941, LXXV. 57, 59); 41. Maleczyński K., Zarys dyplomatyki 194, 219; 42. Dziewoński K., Geografia Trzebnicy 27; 43. Tymieniecki K., Narocznicy w gospodarstwie feudalnym, Poznań 1955, pass.; 44. Maleczyński K., (Sobótka 1957, XII. 275 nn.); 45. Buczek K., W sprawie interpretacji dokumentu trzebnickiego z r. 1204, (Przegl. Histor. 1957, XLVIII. pass.).
Autentyczność dokumentu, kwestionowana swego czasu przez wydawcę Regestów Śląskich, Kętrzyńskiego W. (5, str. 164), Schultego L. (13, str. 296 ; 18. str. 306; 17, str. 223) i Schillinga F. (33, str. 35), została bezapelacyjnie obroniona przez Appelta H. (30, str. 16; 37, str. 20 nn., 30 nn.), a za nim przez Moeperta A. (35, str. 25) i Krupickę H. (36. str. 33). Nauka polska nigdy jej nie kwestionowała. Dyktat dokumentu przejęty został z dokumentów trzebnickich z r. 1203 i 1208 (wyżej I nr 92, II nr 129), a pismo dowodnie klasztornego pochodzenia (wyżej I nr 103). Wszystko to wskazuje na odbiorcę jako na dyktatora i pisarza dokumentu. Por. w tej sprawie nadto Maleczyński K. (41, str. 194, 219). Dokument został częściowo dosłownie powtórzony w r. 1218 (niżej nr 193), z którym łączą go pewne analogie pisma. Z drugiej strony do aktu naszego przejęte zostały pewne zwroty z dokumentu z r. 1203. (wyże] I nr 103) oddane petitem i z dokumentu poprzedniego (petit spacjowany).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław 1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Ferentino, 14 października 1208.

Innocenty III, papież, bierze klasztor miechowski pod opiekę stolicy apostolskiej.

Innocentius episcopus servus servorum dei dilectis filiis fratribus dominici
sepulchri in Polonia constitutis... personas vestras et domum... cum omnibus
bonis... sub beati Petri et nostra protectione suscipimus... specialiter autem
villam de Meschow cum appenditiis suis, quam bone memorie Iasco antecessoribus
vestris... contulit... Datum Ferentini, II idus octobris, pontificatus nostri
anno undecimo.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopie zaginione.
Druk: a. Nakielski S., Miechovia sive promptuarium monasterii Mechoviensis,
Cracoviae 1634, 95, według A; b. Kod. dypl. małop. II nr 378, według a; -
regest: c. Potthast A., Regesta nr 3516.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(przed 25 października) 1208.

Henryk Brodaty, książę śląski, na prośby zakonnic klasztoru w Trzebnicy oznacza
nowymi znakami granice ujazdu trzebnickiego oraz przeprowadza zamianę z biskupem
i kapitułą wrocławską szeregu wsi, które nadaje obecnie klasztorowi.

Ego Henricus dei et beati Johannis patrisque mei Bolezlai gratia dux Zlesie
notum facio presentibus et futuris, quod rogatu sanctimonialium de | Trebnic et
multorum hominum baronumque meorum consilio et mihi ipsi competere visum est, ut
firmoribus et manifestioribus signis ambitus Trebnicensis | limitaretur. Sortem
illam, que dicitur Sorav, quam prius domino Benico Wratizlauiensi decano pro
parte Sulizlauic dederam et aliam partem cum | decima de eadem villa Sulizlauic,
que ad rivulum, qui dicitur Wiscaua remanserat, a domino Laurentio ducatus mei
episcopo cum sui consensu capituli commu | tavi. Dedi itaque beato Bartholomeo
ad claustrum Trebnicense usque ad prenominatum rivulum Wiscauam, qui tunc villam
Sulizlauic preterftu | ebat, nunc autem tam Trebnicensem circuitum quam reliquam
partem Sulizlauic limitat, competenter. Episcopo autem memorato et ecclesie
beati Johannis | Trebnicensis conventus pro predicta parte Sulizlauic dedit
villam conterminam Cirquich, que fuit comitis Andree Ranzkj sed de volun | tate
ipsius beato Bartholomeo data cum duabus filiabus Wiszlaj fratris sui; et ego
dedi eidem episcopo Bozthechouo Sedlisce et prata circum | iacencia loco
pratorum partis ville prelibate. Preterea dedi bonam partem terre ad Cirquich
usque ad aquam, que dicitur Zvcha que | fuit tempore patris mei a comite Berone
et ab ozada ad Sauon circuita, nec poterat de iure fori requiri. Insuper pro
duobus | agris, quos iuxta Rozerouo in errore non data commutatione, pro eis
beato Johannj tempore bone memorie Cipriani episcopi pertransieramus, dedi
magnum agrum | meorum hominum Byrzan iuxta Zucham, qui similiter ad Sauon
ablatus erat. Addidi quoque beato Johanni ad Pylsech villam meorum agazonum, que
dicitur | Chosanouo et agros meorum ortolanorum, quos limitat pirus et salix,
directe opposita piro sita prope litus Zlenze, in quibus sunt signa, et addidi
eidem sortem | mei molendinarii cum molendino super Zlenzam et aliquot agros
ultra tabernam ibidem, et Lang ultra episcopi curiam inter Odram et lacum eius.
Item contuli ei et | hominibus eius de Pylzech usum querceti tam in glande quam
in lignis aridis et aliis pascuis sine enormi detrimento querceti et in propria
persona predicta circu | ivi. Contuli etiam eidem molendinum iuxta sanctum
Petrum in Legnic et in Stobno duos homines Sdanum et Nozalam fratrem eius cum
pueris eorum et addidi | cum ipsis ad Ztobno bonam partem terre tam in agris
quam in pratis cum querceto, que prius ad Lozozeuich usque ad viam Glagouiensem
spectabat, nunc autem aliquantulum | remotius ultra predictam viam Ztobno
limitatur, quia ego ipse in propria persona cum domino L(aurentio) episcopo et
multis hominibus equitans limitem inter Lozozeuich et Ztobno, cum | prius non
esset, feci et prout equitavi viam Glagouiensem fieri precepi, que predictas
villas in perpetuum limitaret. Potestate igitur et auctoritate ducali | rogo et
precipio firmiter inhibens, ne aliqua ecclesiastica secularisve persona vel
aliquis successorum meorum ea, que beato Johannj pro sepedicta parte Sulizlauic
| nomine commutationis dedi, presumat vel audeat violare. Actum est hoc anno ab
incarnatione domini M°CC°VIII°, ducatus mei VII°, episcopatus Laurentii primo.

[hanys_hans]

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, raczej włoskiego pochodzenia, na
dorsie jakby ścierany; album przygotowane do liniowania, po czym pozostały
nakłucia na marginesach dla oznaczenia poszczególnych wierszy. Pismo wyraźne,
kaligraficzne. Wymiary : szerokość 26,8 cm, wysokość 28,8 cm, zakładka 2,6 cm.
Wrocław Archiwum Archidiecezjalne, sygn. DD nr 66.
B. Kopia XIV w. Tamże, Liber Niger, fol. 388, według A; C. Kopia z r. 1522 w
"Rękopisie nyskim". Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135 D Ib, fol. 356v,
według A.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 40; - druk: b. Heyne
J., Dokumentierte Gesch. d. Bist. Breslau, Wrocław 1860, I. 230 przyp. 3, według
A; c. Haeusler W., UB. nr 17, według b; - regest: d. Grünhagen C., Korn G.,
Regesta episcopatus Vratislaviensis, Wrocław 1864, 14; e. Regesten nr 126; f.
Appelt H., D. Echtheit d. Trebnitzer Gründungsurkunden, (Ztschr. f. Gesch.
Schles. 1937, LXXI. 43-5) (ekscerpt).
Literatura: 1. Schulte L., Beitrr. z Gesch. d. ältesten Besiedlung Schles..
(tamże 1900, XXXIV. 306 przyp. 2); 2. Tenże, Kostenbluth 233; 3. Polaczkówna H.,
Roty przywileju Brodatego 442; 4. Appelt H., D. Echtheit d. Trebnitzer
Gründungsurkunden 14, 32, 34, 43; 5. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums
przyp. 1168; 6. Moepert A., D. Echtheit d. Leubuser Gründungsurkunde, (Ztschr.
f. Gesch. Schles. 1939, LXXIII. 46); 7. Tenże, Graf Andreas Ranzki 70 przyp. 4;
8. Dziewoński K., Geografia Trzebnicy i ujazdu trzebnickiego, (Studia
Wczesnośredniowieczne I. 26 nn.), Wrocław 1952.
W autentyczność dokumentu wątpił swego czasu Schulte L. w obu rozprawach, a
ostatnio Schilling F. (5, przyp. 1168). Zdanie ich nie zostało jednak niczym
poparte, a sama tytulatura wystawcy (dei et beati Johannis gratia) w świetle
wywodów Appelta H. (4, str. 22) nie dowodzi nieautentyczności aktu.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Głogów, 25 grudnia 1208.

Władysław Odonicz, książę kaliski, nadaje klasztorowi w Lubiążu miejscowość Lubogoszcz z jeziorem.

Commendabile et necessarium est scripture testimonium, qooniam oblivionis redimens detrimentum preterita tamquam presentia inconimutabili | loquitur veritate. Eapropter ego Wladizlauus Odonis filius dux de Kalis dei gratia ne procedente tempore subripiat oblivio, scripture dignum duxi | commendare testimonio presentis pagine scripta intuentium notificans universitati, quoniam causa salutis anime materne ecclesie bea | te Marie in Lubens et eius ministrorum usibus villam Lubogosch et eius heredem Wrocis cnm duobus eius filiis, ut sint mellifices heredi | tario iure possidendam, sub abbate Guntero viro ydoneo et ad eius peticionem concedens, perhenniter attribui cum mellificiis et lacu nomine | Tuchno et lacus alterius medietate eidem ville pertinente, cuius lacus vocabulum est Radechouo et cum universis memorate hereditatis | appendenciis; et venari non contradico. Ad huius tam pii corroborationem patrimonii sigillorum adhibeo munimina et testium ydoneorum, quoniam in | ipsorum est actum et laudatum presentia, ascribo nomina: dux Polonie Wladizlauus, dux Zlezie Henricus, Conradus Henrici filius et Henricus | eiusdem Henrici iunior filius, Lypoltus Sbyzlaue filius, Sbyzlaua, Lucia uxor Wladizlaui, Eduiga uxor Henrici, archiepiscopus Henricus, | Arnoldus Poznaniensis episcopus, Laurentius Zlezie episcopus, Laurencius Lubusensis episcopus, Gunterus abbas de Lubes, Uincentius cancellarius Wlad(islai), Sandiuoy frater eius, Jan Jancouich, Potrek Ceslauich, Stephanus de Legnich castellanus, Chanstobor, Stephanus Andreyouich, | Gebardus de Glagou castellanus, Iuan Sechezlauich, Boguzlau Iuanouich, Dyrzicray tribunus de Kalis. Actum est hoc in Glagou, | in natali domini, tempore quo baptizavit dux Wladizlaus filium Henrici ducia, anno incarnationis dominice M°CC°IX°. Quisquis igitur huius | patrimonii irritator existere presumpserit auctoritate domini Henrici Polonie archiepiscopi et omnium episcoporum anathematis vinculo me | rebitur vinculari.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, w jednym tylko miejscu splamiony przez rdzą; atrament brązowy; pergamin złożony potrójnie pionowo. Wymiary : szerokość 24 cm, wysokość 13,2 cm, zakładka 1,7 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 91 nr 13b*.
B. Kopia sprzed r. 1253 w najstarszym kopiarzu klasztornym. Tamże, sygn. rep. 135 D 203. fol. 23-24, według A; C. Kopia z r. 1664. Tamże, sygn. rep. 135 D 204, fol. 376v, według A.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 43; - druk: b. Wohlbrück W., Gesch. d. ehemaligen Bistums Lebus u. d. Landes dieses Namens, Berlin 1829, I. 14, według A; c. Mosbach A., Wiadomości do dziejów Polski 5, według A; d. Kod. dypl. wkopol. I nr 65, według A; - regest: e. Regesten nr 130; f. Maleczyński K., Studia nad dyplomami Odonicza 226 nr 2.
Literatura: por. literaturę do nru poprzedniego.
Dokument, uchodzący powszechnie za autentyk, powtarza dosłownie całe zwroty poprzedniego, choć w niektórych partiach jest jego lekką trawestacją; lista Świadków powtarza się też dosłownie. Oba te dokumenty wzorują się niewątpliwie wspólnie na brulionie opartym o formularz orleański. Dyktat ich przypisać wypadnie kanclerzowi Laskonogiego Wincentemu; pismo identyczne z pismem nru poprzedniego; raczej trzebnickiej proweniencji. Miejsca zgodne z poprzednim oznaczono petitem.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław 1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1209 Dezember 25, in Glagov

Commendabile est scripture testimonium et necessarium, quum oblivionis redimens
detrimentum, preterita tamquam presencia humane reppetit memorie. Ea propter ego
Wladizlavus Odonis filius Dei gracia dux de Kalis scripture testimonio dignum
duxi commendare, presentis pagine scripta intuencium notificans universitati,
quoniam causa salutis anime, materne ecclesie beati Bartolomei in Trebnich
attribui villas Pyschino et Bratostovo cum suis heredibus hereditario iure in
posterum possidendas; duobus filiis Pische: Sestrenul, Cvatek, et duobus filiis
Lutuyonis: Nicolao et Pantyno et eorum vitrico Iacobo, ut memorate sint
piscatores ecclesie; et aquam cum castoribus, ab ipso castro superius aquam,
usque ad Syrcham fluvium ubi magnam intrat aquam. Huius tam commendabilis
constituti conscii et testes, quum et in ipsorum est actum et laudatum
presencia, sunt hii: dux Polonie Wladizlavus, dux Zlezie Henricus, Conradus
Henrici filius et Henricus eiusdem Henrici iunior filius, Lypoltus Sbyzlave
filius, Sbyzlava, Lucia uxor Wladislai, Hedviga uxor Henrici, Henricus Polonie
archiepiscopus, Arnoldus Poznaniensis episcopus, Laurentius Zlezie episcopus,
Laurentius Lubusensis episcopus, Gunterus abbas de Lubes, Vincentius
cancelarius, Sandivoy frater eius, Ian Iancovich, Potrek Cesslavich, Stephanus
de Legnich castellanus, Chanstobor, Stephanus Ondreyovich, Gebardus castellanus
de Glagov, Ivan Sechezlavich, Boguzlav Ivanovich, Dirzicray tribunus de Kalis.
Actum est hoc in Glagov in Natali Domini, tempore quo baptizavit dux Wladizlaus
filium ducis Henrici, anno Incarnacionis dominice MCCIX, tempore Bervini
Trebnicensis prepositi. Quisquis igitur hoc infringere temptaverit, auctoritate
domini Henrici Polonie archiepiscopi et omnium episcoporum excommunicacionis
sentencia merebitur vinculari.

Pergam. oryg., u którego trzy pieczęcie przywieszono. 1sza podłużna na niciach
jedwabn. zielon. przedstawia biskupa na tronie; napis: S. Laurencii Dei Gra. Ep.
Vrat. 2ga okrągła na niciach jedwabn. wypłowiał. Henryka księcia, przedstawia
męża zbrojnego, na lewéj tarcz, prawa wsparta na proporcu; napis: Sigillu. Henr.
Ducis Zlesie. Z 3ciéj pozostały nici jedwabne żółte.
Wrocław. Königl. Staats Archiv. Trebnic. Nr. 12. (Mosbach, Wiadomości, p. 4.)

Codex Diplomaticus Majoris Polonia. Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski obejmujący
dokumenta tak już drukowane, jak dotąd nie ogłoszone, sięgające do roku 1400.
Wydany staraniem Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego. Tom I. zawiera numera
1 - 616 lata 984 - 1287. Poznań 1877. Nakładem Biblioteki Kórnickiej. Drukiem J.
I. Kraszewskiego (Dr. W. Łebiński).

[hanys_hans]

Głogów, 25 grudnia 1208.

Władysław Odonicz, książę kaliski, nadaje klasztorowi w Trzebnicy wsie Pyszczyn
i Braciszewo z ludnością w nich zamieszkałą.

Commendabile est scripture testimonium et necessarium, quoniam oblivionis
redimens detrimentum preterita tamquam presentia huma | ne reppetit memorie.
Eapropter ego Wladizlauus Odonis filius dei gratia dux de Kalis scripture
testimonio dignum duxi commen | dare presentis pagine scripta intuentium
notificans universitati, quoniam causa salutis anime materne ecclesie beati
Bartolo | mei in Trebnich attributi villas Pyschino et Bratostouo cum suis
heredibus hereditario iure in posterum possidendas, du | obus filiis Pische:
Sestremil, Quatek et duobus filiis Lutuyonis: Nicolao et Pantyno et eorum
vitrico Jacobo ut memorate sint pi | scatores ecclesie, et aquam cum castoribus
ab ipso castro superius aquam usque ad Syrcham flavium, ubi magnam intrat aquam.
| Huius tam commendabilis constituti conscii et testes, quoniam in ipsorum est
actum et laudatum presentia, sunt hii: dux Polo | nie Wladizlauus, dux Zlezie
Henricus, Conradus Henrici filius, et Henricus eiusdem Henrici iunior filius,
Lypoltus Sbyzla | ue filius, Sbyzlaua, Lucia uxor Wladislai, Heduiga uxor
Henrici, Henricus Polonie archiepiscopus, Arnoldus Poznaniensis episcopus, |
Laurentius Zlezie episcopus, Laurentius Lubusensis episcopus, Gunterus abbas de
Lubes, Uincentius cancellarius, Sandiuoy frater eius, Jan Janco | uich, Potrek
Cesslauich, Stephanus de Legnich castellanus, Chanstobor, Stephanus Ondreyouich,
Gebardus castellanus de Glagou, Iuan | Sechezlauich, Boguzlau Iuanouich,
Dirzicray tribunus de Kalis. Actum est hoc in Glagou in natali domini tempore,
quo baptizavit dux | Wladizlaus filium ducis Henrici, anno incarnationis
dominice M°CC°IX°, tempore Beruini Trebnicensis prepositi. Quisquis igitur hoc
in | fringere temptaverit, auctoritate domini Henrici Polonie archiepiscopi et
omnium episcoporum excommunicationis sentencia merebitur inno | dari.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, trzykrotnie złożony pionowo i raz
poziomo. Wymiary : szerokość około 20,8 cm, wysokość około 10,3 cm, zakładka
około 1,2 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 125 nr 12*.
B. Kopia sprzed r. 1663. Tamże, sygn. rep. 135 D 303, fol. 18v, według A; C.
Kopia z pierwszej połowy XVI w. Tamże, sygn. rep. 135 D 309, p. 379, według A.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 42; - druk: b.
Mosbach A., Wiadomości do dziejów Polski 4, według A; c. Kod. dypl. wkopol. I.
nr 64, według A; - regest: d. Regesten nr 129; e. Maleczyński K., Studia nad
dyplomami Odonica i Laskonogiego, Lwów 1928, 225 nr 1; f. Appelt H., D.
Urkundenfalschungen d. Klosters Trebnitz 124 nr 13.

[hanys_hans]

Literatura: 1. Grünhagen C., Bemerkungen z. d. schles. Regesten, (Ztschr. f.
Gesch. Schles. 1866, VII. 199). 2. Neuling H., D. schles. Kastellaneien, (Tamże
1871, X. 99, 100, 104, 105); 3. Smolka St., Henryk Brodaty. Ustęp z dziejów
Polski, Lwów 1873, 27; 4. Piekosiński Fr., (Przegl. Kryt. 1877, 457); 5.
Krzyżanowski St., Dyplomy i kancelaria Przemysła II, (Pam. AU. filol. 1890.
VIII. 160 przyp.); 6. Abraham Wł., Pierwszy spór kościelno-polityczny w Polsce,
(RAU. h. 1895, XXXII. 308); 7. Balzer O., Genealogia Piastów, Kraków 1895, 220;
8. Perlbach M., Poln.-preuss. Studien, Halle 1886, I. 17; 9. Szelągowski A.,
Chłopi dziedzice 42; 10. Schulte L., D. politische Tendenz d. Chronicon
Principum Poloniae, (Darst. u. Quell. z. schles. Gesch. 1906, I. 52); 11. Tenże,
D. Siegel d. Bischofs Lorenz, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1908, XLII. 270-2); 12.
Kętrzyński S., Elementy chronologiczne dokumentów Kazimierza Wielkiego, (RAU. h.
1913, LVI) i odb. 87 ; 13. Kozierowski S., Badania nazw topograficznych
zachodniej Wielkopolski, (Roczniki Tow. Przyj. Nauk Poznań. 1920, XLVII. 220) :
14. Schulte L., Über slavische Ortsnamen, (Darst. u. Quell. z. schles. Gesch.
1918, XXIII-99); 15. Ottenthal E., (Mttlg. d. Inst. f. oesterr. Gesch. 1920,
XXXVIII. 327); 16. Zachorowski S., Studia nad dziejami XIII w., (RAU. h. 1921,
LXII. 114 przyp. 4); 17. Likowski B., Początki klasztoru cystersek w Owińskach,
Poznań 1924, 40 nn.; 18. Maleczyński K., Studia nad dyplomami Odonica 14, 15,
63-6, 114-23, 223-4; 19. Budkowa Z., (Kwart. Histor, 1929, XLVIII. 48, 52); 20.
Maleczyński K., (Roczniki Histor. 1935, XI. 84); 21. Matuszewski J., Immunitet
ekonomiczny w Polsce 368; 22. Appelt H., D. Echtheit d. Trebnitzer
Gründungsurkunden 22 przyp. 81, 46 przyp. 151; 23. Schilling F., D. Ursprung d.
Deutschtums przyp. 247; 24. Appelt H., Z. Siedlungsgesch. d. Kastellanei Lahn,
(Ztschr. f. Gesch. Schles. 1939, LXXIII. 9); 25. Maleczyński K; O formularzach w
Polsce XIII w., (Roczn. Zakł. Nar. im. Ossolińskich 1948, III) i odb. 11; 26.
Tenże, Zarys dyplomatyki 156; 27. Włodarski B; Chronologia polska. Warszawa
1957, 64 przyp. 132.
Autentyczność dokumentu kwestionowali swego czasu Piekosiński F. (4, str. 457);
Schulte L. (10, str. 52 przyp. 3) i Schilling F. (23, przyp. 247). Ottenthal E.
(15, str. 337) i Budkowa Z. (19, str. 48, 52) pismo dokumentu przypisują,
odbiorcy. Maleczyński K. (18, str. 14, 15, 123-4, 150; 26, str. 156) ze względu
na wpływ formularza orleańskiego na dyktat tego dokumentu i następnego uważa
brulion ich za dzieło kanclerza Laskonogiego, Wincentego; pismo obu (identyczne)
przypisuje klasztorowi w Trzebnicy, a więc w tym wypadku odbiorcy. Treść
dokumentu w formie ogólnej została zatwierdzona przywilejem Przemysła I z 30 IV
1248; por. Kod. dypl. wkopol. I nr 269.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1209 s. d. in Glagov

Commendabile et necessarium est scripture testimonium, quum oblivionis redimens
detrimentum, preterita tamquam presencia incommutabili loquitur veritate. Ea
propter ego Wladizlavus Odonis filius dux de Kalis Dei gracia, ne procedente
tempore subripiat oblivio, scripture dignum duxi commendare testimonio presentis
pagine scripta intuentium notificans universitati, quoniam causa salutis anime,
materne ecclesie beate Marie in Lubens et eius ministrorum usibus villam
Lubogosch et eius heredem Wrocis cum duobus eius filiis, ut sint mellifices,
hereditario iure possidendam sub abbate Guntero viro ydoneo et ad eius
peticionem concedens, perhenniter attribui cum mellificiis et lacu nomine
Tuchno, et laci alterius medietate eidem ville pertinente cuius laci vocabulum
est Radechovo, et cum universis memorate hereditatis appendiciis; et venari non
contradico. Ad huius tam pii corroborationem patrimonii sigillorum adhibeo
munimina, et testium ydoneorum, quum in ipsorum est actum et laudatum presentia,
ascribo nomina: dux Polonie Wladizlavus, dux Zlesie Henricus, Conradus Henrici
filius et Henricus eiusdem Henrici iunior filius, Lypoltus Sbyzlave filius ,
Sbyzlava, Lucia uxor Wladizlavi, Edviga uxor Henrici, archiepiscopus Henricus,
Arnoldus Poznaniensis episcopus, Laurentius Zlezie episcopus, Laurentius
Lubusensis episcopus, Gunterus abbas de Lubes, Vincentius cancelarius, Wlad.
(sic) Sandivoy frater eius, Ian Iancovich; Potrek Cesslavich, Stephanus de
Legnich castellanus, Chanstobor, Stephanus Andreyovich, Gebardus de Glagov
castellanus, Ivan Sechezlavich, Boguzlav Ivanovich, Dyrzicray tribunus de Kalis
Actum est hoc in Glagov in Natali Domini, tempore quo baptizavit dux Wladizlavus
filium Henrici ducis, anno Incarnationis dominice M.CC.IX. Quisquis igitur huius
patrimonii irritator existere presumpserit, auctoritate domini Henrici Polonie
archiepiscopi et omnium episcoporum anathematis vinculo merebitur vinculari.

Pergam orygin. u którego przywieszono cztery pieczęcie. 1sza większa podługowata
na jedwabiu czerwon. przedstawia Biskupa na tronie, napis: Sigillu ... Di ..
Poznaniensis Episcopi. 2ga równa z poprzednią na niciach jedwabn. czerwon.
przedstawia Biskupa stojącego; napis: S. Archiepiscopi Gneznensis Henrici. 3cia
na niciach jedwabn. zielon. Odona księcia, (pieczęć IV.) 4a mniejsza,
podługowata, na niciach jedwab. czerwon. przedstawia biskupa na tronie; napis:
S. Laurentii Di. Gra. Wratislaviensis Epi.
Wrocław. Königl. Staats Arch. Leubus 13b. (Mosbach, Wiadomości p. 5. Wohlbrück.
Gesch. d. Bisthums Lebus I, p. 14).

Codex Diplomaticus Majoris Polonia. Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski obejmujący
dokumenta tak już drukowane, jak dotąd nie ogłoszone, sięgające do roku 1400.
Wydany staraniem Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego. Tom I. zawiera numera
1 - 616 lata 984 - 1287. Poznań 1877. Nakładem Biblioteki Kórnickiej. Drukiem J.
I. Kraszewskiego (Dr. W. Łebiński).

[hanys_hans]

1208.

Henryk Brodaty, książę śląski, nadaje miastu Lwówek prawo wolnego warzenia piwa
w obrębie mili miejskiej.

Die lewenberger haben die Ritterschaft beschuldigt wie sie wider ire aufsazunge
das keiner nicht in einer meilen sol bier brennen noch backwerg treiben, noch
keinerley handwerg vor sich nemen; auf das haben sie geweist einen Brief Herzog
Heinrichs mit dem barte der Heiligen Hedwigen gemahel. Datum desselbigen briefs
im tausent zweyhundert und im achten Jare.

(podejrzany ?)
A. Oryg. zaginiony.
B. Kopie nieznane; C. Streszczenie z r. 1558 w księgach miejskich wrocławskich.
Wrocław Archiwum Miejskie, sygn. B 30, fol. 38v : B 32, fol. 389; B 33, p. 103;
B. 34, fol. 29v; D. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135 D 20, nr 13.
Druk: a. Regesten str. 96 (nr 127a).
Autentyczność nadania jest trudna do ustalenia. Zwolnienie takie nie wydaje się
dla tych czasów niemożliwe. O nadaniach dalszych Brodatego dla Lwówka por. niżej
nr 180.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

10 maja 1209.

Henryk Brodaty, książę śląski, na prośby opata klasztoru PMarii na Piasku we
Wrocławiu Witosława zatwierdza w posiadaniu klasztoru wieś przy wyjściu z miasta
od mostu do mostu, nadaną klasztorowi przez założyciela klasztoru komesa Piotra,
jednego z poprzedników księcia.

In nomine patris et filii et spiritus sancti amen. Necesse est omnes acciones
legittimas, que memorie indigent, per scripti continenciam in noticiam
transmitti posterorum. Hinc est quod nos Henricus dei gracia dux Zlezie notum
facimus universis presens scriptum inspecturis, quod Witoslaus abbas et
conventus regularium canonicorun sancte Marie virginis in Wratislauia humiliter
nobis supplicavit, ut villam in exitu civitatis fundum monasterii seu suburbium
Wratizlaviense, que vel quod per predecessores nostros carissimos fundatores
eiusdem monasterii, scilicet Petirkonem Wlast comitem Zlezie et suos fratres in
fundacione ecclesie seu monasterii in honore beate Marie virginis fuerat collata
et data et per Petrum pontificem egregium Wratislaviensis ecclesie pastorem
octavum in consecracione ecclesie supradicte confirmata, eidem ecclesie
dignaremur approbare, donare et iusto possessionis tytulo in perpetuum
confirmare. Nos vero Henricus dux supradictus una cum lilio nostro Henrico
precibus ipsius abbatis inclinati et suorum fratrum consideratis omnibus
circumstanciis peticionis memorate et per testimonium litterarum vetustarum et
assercione nostrorum baronum et aliorum virorum proborum invenimus, quod eadem
villa per predecessores nostros pie memorie fundatores sepedicti monasterii
fuerat cum thaberna et macello et omnibus usufructibus collata, qui ex eadem
poterant provenire. Et qua iura principum et magnatorum exquirunt, ut omnes
successores eorum debeant facta, pias donaciones nec non et omnes legittimas
ordinaciones predecessorum suorum et maxime honestorum progenitorum bono favore
prosequi firmiter et tenere; nos igitur Henricus supradictus omnes huiusmodi
ordinaciones legittimas, pias donaciones per nostros antecessores factas
confirmare pocius quam infringere cupientes, conferimus, damus et donando
confirmamus ecclesie et monasterio sancte Marie prenarrato dictam villam,
suburbium seu monasterii fundum de ponte ad pontes ante et circa monasterium cum
omnibus attinenciis, usufructibus, iure hereditario libere et quiete in
perpetuum possidendum. Ut autem hec nostra donacio, innovacio et pie donacionis
ordinacio et confirmacio robur perpetue obtineat firmitatis et semper inmobilis
perseveret, presontem paginam super hiis confectam contulimus prenominato abbati
et monasterio sancte Marie nostri et filii nostri sigillorum munimine roboratam.
Quicumque autem linie nostre ordinacioni, confirmacioni ac nostrorum
antecessorum pie ordinacioni ausu temerario presumpserit contraire, sciat se
iram dei omnipotentis et gloriose matris eius Marie, sancti Johannis Baptiste,
sancti Egidij et omnium sanctorum indignacionem et sue anime perpetuum
detrimentum seu dampnum incurrisse. Acta et ordinata sunt hec anno domini M°CC
nono sexto ydus may, presentibus hiis testibus: Sobeslao castellano
Wratislauiensi, comite Stephano magno castellano de Boleslauecz, Janislao
archidiacono, Predslao, Jaracio comitibus, comite Emmrammo de Stregom, comite
Stephano de Wirbna, comite Johanne tribuno, comite Johanne de Wirbna et fratre
eius Nicolao, comite Falcone et Stephano fratre eius, comite Mirislao, Petro
Viessati thezaurario, comite Sanda, comite Albrachto Barba iudice curie, comite
Zigrod, comite Miloslao, comite Vincencio; item dominis Lupo, Martino, Egidio,
Nicolao capellanis nostris, item Domaslao subnotario, qui presentia habuit in
commisso, item Slupone camerario, Polkone, Pouirgone, Weccone et aliis multis
fidedignis.

[hanys_hans]

(Falsyfikat z lat 1301-1435)
B. Rzekomy oryg. zaginiony.
C. Transumpt króla Wacława IV z 3 lutego 1399, zaginiony, wedlug B; D. Transumpt
magistratu wrocławskiego z 12 marca 1439. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep.
55 nr 220, według C ; E. Kopia w najstarszym kopiarzu klasztornym sprzed r.
1435. Tamże, sygn. rep. 135 D 17, fol. 11r - 11v, według A; F. Kopia z początku
XVI w. w "Repertorium Heliae". Tamże, sygn. rep. 135 D 18, p. 506 - 7, według B;
G. Transumpt cesarski z 28 kwietnia 1657. Tamże, sygn. rep. 55 nr 220, według B;
H. Kopia XVIII w. Tamże, sygn. rep. 135 D 20, nr 2, wedlug E; I. Kopia. Wrocław
Archiwum Miejskie, sygn. Par. II 17, według D.
Druk: a. Stenzel G. A., (Übersicht u. d. Arbeiten d. schles. Ges. 1840, 121 -
22), według D; b. Ritter J. J., Gesch. d. Diozese Breslau, Wrocław 1845, 236,
według D; c. Heyne J., Gesch. d. Bistums Bresłau I 157 przyp. 2, wedlug a (?); -
regest: d. Regesten nr 132.
Literatura: 1. Mosbach A., Piotr syn Włodzimierza, Ostrów 1860 84 n.; 2. tenże,
Über d. Zunamen d. Peter Wlast, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1866, VI. 145 - 6);
3. Neuling H., Schles. Kastellaneien 98; 4. Markgraf B., Breslau als deut. Stadt
536; 5. Grünhagen C., Les colonies vallones en Silesie 5; 6. Schulte L., D.
Anfänge d. Marienklosters auf d. Sande 57; 7. tenże, Kostenbluth 223, 232; 8.
Czypionka V., D. Marienkloster d. Augustinerchorherren 29; 9. Friedberg M., Ród
Łabędziów 21; 10. Bretschneider P., D. Gründungsbuch d. Klosters Heinrichau 114
przyp. 61, 64; 11. Polaczkówna B., Roty przywileju Brodatego 437, 443 - 4; 12.
Budkowa Z., Przyczynki do krytyki dokumentów 6; 13. Bretschneider P., Studien u.
Bemerkungen I 3; 14. tenże, Studien u. Bemerkungen II 256; 15. Schilling F., D.
Ursprung d. Deutschtums 108, 220 przyp. 247, 299, 615, 739, 772, 1477, 1483,
1486, 1488, 2706, 2707, 16. Moepert A., D. Echtheit d. Leubuser Stiftungsurkunde
56; 17. tenże, Peter Wlast u. d. Stiftung d. Augustinerklosters 7, 12; 18.
Maleczyński K., Zarys dyplomatyki 191, 219.
Dokument powszechnie, z wyjątkiem Grünhagena C. (d, nr 132), uznany jest za
falsyfikat. Nazwanie przez wystawcę Piotra Własta swym poprzednikiem i zwrot
presentia habuit in commissis dowodzą tego przekonywająco. Czy fałszerzowi
służył jako wzór jakiś nieznany dokument, odmienny od przywileju z tegoż roku
dla klasztoru na Piasku (por. wyżej nr 135), nie wiadomo. Dyktat naszego aktu
nie przypomina w niczym dyktatu autentyku z 10 maja 1209, natomiast świadkowie,
z wyjątkiem czterech pierwszych i notariusza Domasława powtarzają się z drobnymi
przestawieniami w nrze 135. - Według opowiadania Chronicon abb. b. Mariae in
Arena (SS. rer. Siles. II 174) jeszcze w r. 1261 nie cała Wyspa Piaskowa
należała do klasztoru. W takim razie falsyfikat nasz powstałby po tej dacie.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

10 maja 1209.

Henryk Brodaty, książę śląski, na prośby Witosława opata klasztoru PMarii we
Wrocławiu w zamian za wieś Rogerowo, którą otrzymawszy od klasztoru nadał
mniszkom trzebnickim, przeprowadza rozgraniczenie dóbr klasztornych wokół góry
Ślęży oraz zatwierdza w posiadaniu klasztoru szereg innych wsi, ograniczonych
częściowo przez samego księcia, częściowo przez inne osoby.

In nomine domini amen. Nos Henricus dei gracia dux Slezie filius ducis Bolezlai
notum esse volumus presentibus et futuris presens scriptum inspecturis, quod cum
dominus Wytozlauus abbas et conventus regularium canonicorum sancte Marie
virginis in Wratislavia hereditates, quas possident circa montem Silencii iure
Theutonico locare vellent, sepius nos rogaverunt, ut ipsum montem et hereditates
sibi adiacentes, quas dicti fratres possident iure hereditario ab antiquo,
limitibus muniremus, ne in posterum ipsi vel eorum homines in ipsis
hereditatibus a nobis seu nostris successoribus vel quibuslibet aliis
impedimentum paterentur. Nos vero iustis eorum precibus inclinati talem super
hiis cum ipsis ordinacionem fecimus, quod videlicet idem abbas et conventus de
villa sua noimne Rodzerouici nobis cesserunt, quam villam monasterio sancti
Bartholomei apostoli in Trebniza, quod ad laudem dei construximus, contulimus
perpetuo possidendam, sicque in propria persona sepedictum montem circuentes
tales limites posuimus: incipientes a quadam tilia, que est inter Bandcouice
villam nostram et Stregomene villam dictorum fratrum, ac directe transeuntes
usque ad lapidem qui dicitur Petrey, a quo lapide per viam, que ducit in
supercilium montis, deinde per viam descensus ad montem Raduyna prope villam
eorum Thampadla. Partem ergo montis, quam ista circuitione comprehendimus versus
eorum curiam Gorcam ipsis protestamur pertinere. Reliqua vero pars montis nobis
cessit, prout circumsedentes barones nostri iuramento constricti sunt
protestati. Comprehendimus eciam eadem circuitione terminos villarum dictorum
fratrum, quarum nomina sunt hec: Tampadla, Wyri, Siuridou, Strelce et fori
Soboth sub monte, ac villarum, que inter easdem villas et montem sepedictum sunt
locate. Alias eciam villas et hereditates, quascumque dicta ecclesia sancte
Marie in Wratislauia legittime in nostro dominio possidet, quasdam per nos,
quasdam per nostros, circuendo limitavimus, videlicet: Olesnizam, Cridlinas,
Zarisza, Budischou, Tynez, Gayouice, Muchobor, Procow, Janicou. Has omnes villas
et hereditates sepedicto monasterio sancte Marie protestamur pertinere. Ne quis
autem in posterum dictum monasterium in istis molestare presumat, ad ipsorum
defensionem perpetuam presentem paginam nostro sigillo fecimus roborari. Actum
anno ab incarnacione domini M°CC° nono, sexto ydus may, presentibus hiis: comite
Sobesslao castellano Wratislauiensi, comite Emmrammo de Stregoni, comite
Stepphano de Wirbna, comite Johanne tribuno, comite Johanne de Wirbno et fratre
eius Nicolao, comite Falcone et Stepphano fratre eius, Mirozlao comite, Petro
Vlossati thezaurario, comite Sanda, comite Albrachto Barba iudice curie, comite
Zdigrod, comite Miscizlao, comite Vincencio, item dominis Lupo, Nicolao,
Martino, Egidio capellanis nostris, item Slupone Domaslauez subcamerario,
Polcone, Pouirgone, Crecor, Veceone et aliis multis fide dignis.

[hanys_hans]

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia z r. 1435 w najstarszym kopiarzu klasztornym. Wrocław Archiwum
Państwowe, sygn. rep. 135 D 17, fol. 56 - 56v, nr 122, według A [1]; C. Kopia z
początku XVI w. w "Repertorium Heliae". Tamże, sygn. rep. 135 D 18, fol. 117,
według A; D. Kopia XVIII w. Wrocław Archiwum Miejskie, sygn. Klose 102, fol.
23v, według B; E. Kopia XVIII/XIX w. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135
D 20, nr 13, według B.
Druk: a. Stenzel G. A., (Jahresber. d. Ges. f. vaterland. Kultur 1840, 12 - 24)
według C ; b. SS. rer. Siles. II, 167-8 (streszczenie) ; d. Heyne J.,
Dokumentierte Gesch. d. Bistums Breslau, Wrocław 1860, I. 234 przyp., według C;
e. Haeusler W., UB. nr 20, według C?, a; - regest: f. Regesten nr 133; g. Cod.
dipl. Siles. cz. 2, I nr 47.
Literatura: 1. Neuling H., Schles. Kastellaneien 98; 2. Markgraf H., Breslau vor
d. Mongolenbrande 530; 3. Wuttke K., Z. Gesch. v. Würben bei Schweidnitz,
(Ztschr. f. Gesch. Schles. 1891, XXV. 243); 4. Roesener B., Etwas v.d. Bolkonen,
Świdnica 1893, 37 nn.; 5. Schulte L., D. Anfänge d. St. Marienstiftes d.
Augustiner Chorherren auf d. Breslauer Sande, Strzelce Opolskie 1906, 58 nn.; 6.
Lustig G., D. alten Grenzzeichen u. d. Kriemhildenstein am Zobtenberg, (Mttlg.
f. schles. Volkskunde 1907, TX. 108 nn.); 7. Treblin M., Beitrr. z.
Siedlungskunde d. ehemaligen Fürstentums Schweidnitz, (Darst. u. Quell. z.
schles. Gesch. 1908, VI. 34 przyp. 9, 59 przyp. 2); 8. Hefftner P., D. Ortsnamen
d. Kreises Breslau 28, 65, 66; 9. Górka O., Studia nad dziejami Śląska, Lwów
1911, 171; 10. Tenże, D. Anfänge d. Klosters Leubus, (Darst. u. Quell. z.
schles. Gesch. 1913. XVIII. 57 przyp. 7); 11. Schulte L., Kostenbluth 223, 232;
12. Geschwendt F., Ein neuer "Kreuzstein" am Zobten, (Schles. Gesch. Bil. 1922,
42); 13. Lustig G., D. Peterstein, (Altschles. 1925); 14. Polaczkówna H., Roty
przywileju Brodatego 427, 443 przyp. 6, 446-7 przyp.; 15. Bretschneider P.,
Studien u. Bemerkungen über epigraphische Denkmaler Schles., (Ztschr. f. Gesch.
Schles. 1930, LXIV. 3); 16. tenże, toż, cz. 2, (Tamże 1931, LXV. 256); 17.
Budkowa Z., Przyczynki do krytyki dokumentów Śląskich 6; 18. Appelt H., D.
Echtheit d. Trebnitzer Gründungsurkunden 31 przyp. 109, 41 przyp. 140 ; 19.
Uhtenwoldt H., Peter Wlast, d. Siling u. Breslau, (Beitrr. z. Gesch. d. Stadt
Breslau 1936, II. 34 nn.); 20. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums przyp.
299, 739, 1485-6, 1488, 2706-7); 21. Moepert A., (Arch. f. schles. Kirchengesch.
1938, III. 304); 22. Geschwendt F., D. 14. Kreuzstein am Siling entdeckt,
(Altschles. Bil. 1938, XIII. 211 nn.); 23. Uhtenwoldt H., D. Peterstein am
Siling u. d. schles. Torkapellen, (D. Hohe Strasse 1938, I. 72 nn.); 24. Moepert
A., D. Echtheit d. Leubuser Stiftungsurkunde, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1939,
LXXIII. 56); 25. tenże, Peter Wlast u. d. Stiftung d. Augustinerklosters, (Arch.
f. schles. Kirchengesch. 1939, IV. 12, 22, 25); 26. Geschwendt Fr., Stand d.
Forschung d. Petersteines am Siling, (Altschles. Bil. 1939, XIV. 139 nn.); 27.
Heydebrand u. d. Lasa F. v., D. staatsrechtliche Stellung d. "comes magnus
Vratislaviensis", (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1940, I/XXIV. 44 przyp. 33); 28.
Tenże, D. Methodik d. Sippenforschung 76; 29. Geschwendt F., D. "Kreuzsteine" am
Siling, (Altschles. 1940, IX. 162 n.); 30. Eistert K., Peter Wlast u. d.
Vinzenzstift, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1942, LXXV1. 14 przyp. 19): 31.
Semkowicz Wł., Góra Sobótka i jej nabytki polskie, Poznań 1949, 26 n.; 32.
Maleczyński K., Zarys dyplomatyki 191, 219; 33. tenże, Zagadnienie góry
Ślęży-Sobótki, (Materiały Wczesnośredniowieczne 1950, II. 5 nn.); 34. Hołubowicz
W., Hołubowiczowa H., Z badań na Ślęży w r. 1949, (Studia Wczesnośredniowieczne
1952, J. 182); 35. Hołubowiczowa H., Śląski Olimp, (Szkice z dziejów Śląska I.
9), Warszawa 1955; 36. Taż, Der schlesische Olymp, (Beitrr. z. Gesch. Schles. I.
23), Berlin 1958.
Autentyczność dokumentu kwestionowali Schulte L. (5, str. 58 nn.; 11, str. 223);
Budkowa Z. (17, str. 6); Schilling F. (20, przyp. 299, 739) i Uhtenwoldt H. (19,
str. 34 nn.). Za autentycznością oświadczył się. Appelt H. (18, str. 31, 41
przyp.); Heydebrand F. (28, str. 76) i Moepert A. (21, str. 304; 25, str. 25).
Maleczyński K. (32, str. 191; 33, str. 5 nn.) uważa go bez żadnych specjalnych
uzasadnień za autentyk. Treść dokumentu (zamiana Rogerowa) wspomniana jest w
dokumentach trzebnickich z r. 1202 i 1208 (wyżej I nr 103 przyp. 30, nr 130
przyp. 32), nie powinna więc budzić wątpliwości. Część świadków znana jest tylko
z tego dokumentu, część figuruje nadto na dokumencie Brodatego z r. 1214 (niżej
nr 163), dwóch wreszcie (Jan i Zanda) znanych jest tylko z lat 1222 - 1226. Są
to jednak argumenty niedostateczne dla zachwiania autentyczności dokumentu.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(przed 9 czerwca 1210).

List księcia śląskiego do Innocentego III, papieża, z prośbą o zatwierdzenie
postanowień statutu Bolesława Krzywoustego, wyznaczającego każdemu z synów
książęcych osobną dzielnicę.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopie nieznane; O. Wzmianka w piśmie Innocentego III papieża z 9 VI 1210;
por. niżej nr 137.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 9 czerwca 1210.

Innocenty III, papież, poleca arcybiskupowi gnieźnieńskiemu i jego sufraganom na
prośby księcia śląskiego przestrzegać postanowień statutu księcia polskiego
(Bolesława Krzywoustego), ustanawiającego zasadę senioratu, oraz obłożyć klątwą
tych, którzy występują przeciw tym postanowieniom.

(Innocentius episcopus servus servorum dei venerabili fratri) Gneznensi
archiepiscopo et universis suffraganeis eius (salutem et apostolicam
benedictionem). Significavit nobis dilectus filias nobilis vir.. dux Zlesie,
quod cum quondam.. dux Polonie certam dederit singulis filiorum suorum in
Polonia porcionem, principalem civitatem Cracouie maiori natu reservans,
instituit, ut semper qui esset de ipsius genere prior natu, civitatem teneret
eandem ita, quod si maior decederet vel cederet iuri suo, qui post eum de toto
genere maior esset, ipsius civitatis possessionem intraret. Hoc autem perpetuis
temporibus observari precipiens per sedem apostolicam obtinuit approbari, omnes
illos faciens escommunicatione percelli, qui statutum huiusmodi auctoritate
apostolica roboratum presumerent violare. Unde nobis humiliter supplicavit, ut
nostris vobis daremus litteris in mandatis, quod nec vos ipsi statutum
violaretis huiusmodi nec permitteretis ab aliis violari, illos qui contravenire
presumerent anathematis sententia ferientes. Quocirca fraternitati vestre per
apostolica scripta mandamus, quatenus institucionem de maioritatis preeminentia,
sicut ad utilitatem et pacem tocius provincie dinoscitur esse facta, faciatis
per censuram apostolicam, sublato appellationis obstaculo, firmiter observari,
contradictores censura simili compescentes. Datum Laterani, V idus iunij,
pontificatus nostri anno terciodecimo.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia współczesna w regestach papieskich. Rzym Archiwum Watykańskie, sygn.
Reg. Vat. VIII. fol. 23 nr 79, według A.
Druk: a. Bosquet Fr., Innocentii III epistolarum libri IV, Tolosae 1635, I. 80,
według B; b. Baluze E., Innocentii III epistolarum liber, Paris 1682, II. 453,
według B; c. Migne J. P., Patrologiae latinae cursus completus CCXVI. 279,
według b; d. Kod. dypl. małopol. I. nr 6, według c; - regest: e. Potthast A.,
Regesta nr 4012; f. Regesten nr 136 a.
Literatura: (ważniejsza) 1. Roepell R; Gesch. Polens, Gotha 1841, 404; 2.
Małecki A., Testament Bolesława Krzywoustego, (Przewodn. Nauk. i Liter. 1881,
IV); 2. Kantecki K., D. Testament d. Boleslaus Schiefmund. Seniorat,
Primogenitur in Polen, Poznań 1880; 4. Smolka S., Testament Bolesława
Krzywoustego, (RAU. h. 1881, XIII) i odb.; 5. Balzer O., Walka o tron krakowski,
(RA U. h. 1894, XXX) i odb. 51 nn., 54 n. 57 ; 6. Zachorowski St., Wiek XIII i
panowanie Łokietka, (Encyklop. PAU. V. cz. 1, 144), Kraków 1921; 7. Toż, (Dzieje
Polski średniowiecznej I 218), Kraków 1926; 8. Historia Śląska PAU, I. 196-9,
Kraków 1933; 9. Gesch. Schlesiens hrgb. v. H. Aubin, Wrocław 1938, 84; 10.
Baszkiewicz J., Powstanie zjednoczonego państwa polskiego. Warszawa 1954, 43
przyp. 11.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

29 lipca 1210 - 16 maja 1211.

Mieszko Plątonogi, książę raciborski, nadaje klasztorowi w Tyńcu wieś Grodziec w
powiecie lelowskim.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopie nieznane; C. Streszczenie w dokumencie Henryka Brodatego z 27 stycznia
1229. Wrocław Biblioteka IH PAN im. Ossolińskich. sygn. dipl. nr 1.
Druk: a. Kod. dypl. tyniecki nr 7, według C; - regest: Regesten nr 170; c.
Pohorecki F., Catalogus diplomatum Bibl. Inst. Ossolinsciani nec non Bibl.
Pawlikowianae 1227 - 1505, Lwów 1937, nr 2.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Borzykowa, 29 lipca 1210.

Władysław Odonicz, książę kaliski, funduje i uposaża klasztor cystersów w
Przemęcie i oddaje go w ręce Winnemara, opata klasztoru w Pforcie.

Wlodizlaus divina favente clementia dux de Calis ...ad edificationem cenobii
ordinis Cisterciensis... in provintia Premontensi ...iam cepimus, has
possessiones pro remedio anime nostre... contulimus... Virchuje cum
circumadiacentibus lacubus et nemoribus usque ad confinia et metas Glogowie ...
et ydoneos testes adhibuimus, quorum nomina sunt... Laurentius Wratizlauiensis
...Laurentjus Lubusensis episcopi... Datum in Borjcov IIII kalendas augusti,
anno ab incarnatione domini M°CC°X°, indictione XIII.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, liniowany atramentem; pismo
kaligraficzne. Wymiary : szerokość 43 cm, wysokość 53,2 cm, zakładka 3 cm.
Drezno Główne Archiwum Państwowe, sygn. Orig. nr 171.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski S., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 46; - druk: b. Kod.
dypl. wkopol. I nr 66, według A; c. Boehme P., UB. d. Klosters Pforte, Halle
1893, I nr 69, według A; - regest: d. Regesten nr 136b; e. Dobenecker O.,
Regesta diplomatica nec non epistolaria Thuringiae. Jena 1896, I nr 1451; f.
Perlbach M., Preuss. poln. Studien, Gotha 1886, I. 113, nr 3; g. Kochanowski J.,
Kod. dypl. mazow., Warszawa 1919, nr 173; h. Maleczyński K., Studia nad
dyplomami Odonicza 226 nr 3.
Literatura: 1. Winter Fr., D. Zisterzienser im nord-östlichen Deutschland, Gotha
1871, III. 358; 2. Posse O., D. Lehre v. d. Privaturkunden, Leipzig 1889, 20; 3.
Schulte L., D. Siegel d. Bischofs Lorenz 270, 272; 4. Maleczyński K., Studia nad
dyplomami Odonicza 24 nn., 107, 114; 5. Appelt H., D. Echtheit d. Trebnitzer
Gründungsurkunden 23 przyp. 80; 6. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums
przyp. 665; 7. Moepert A., Graf Andreas Ranzki 79.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1210 Juli 29, in Boricov

In nomine sancte et individue Trinitatis, Wlodizlaus divina favente clementia
dux de Calis. Ex divina intelligimus scriptura, consultum vel potius preceptum
esse divitibus huius seculi non sperare in incerto divitiarum, sed thesaurizare
sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam. Quod nimirum tam
salubre consilium cum multi potentes et multi nobiles ante nos strennue secuti
fuerint et terrenis celestia larga manu conparaverint, et nos eorum ex (sic)
exempla sequi proponentes, collata nobis a Deo bona temporalia in presenti dare
cupimus, ut ab eo eterna in futuro recipiamus. Manifestum proinde universis
Christi fidelibus tam presentibus quam futuris esse volumus, quod nos ad
edificationem cenobii Ordinis Cisterciensis, quod in provintia Premontensi de
patrimonio nostro quod ad nos hereditario iure devenit a fundamentis exstruere
Deo annuente iam cepimus, has possessiones pro remedio anime nostre simul et
parentum nostrorum sollempni donatione liberas in perpetuum contulimus: locum
qui Polonica lingua Virchuie dicitur cum circumiacentibus lacubus et nemoribus
usque ad confinia et metas Glogowie terminis contiguas, Dominiz cum Colov,
Bucoviz et aliud Bucoviz cum Rozwarowo, Mochi cum Ptowo, Radomir cum Gorzko et
Ozlonino, Zecowo cum Clewo, Pretsino, Kneginiz in provintia Zremensi, Zirsnici
iuxta Rudam; cum attinentiis suis cultis et incultis, viis et inviis, agris,
aquis et silvis, pratis et paschuis, nemoribus et venationibus, lacubus et
piscationibus, aucupiis et navigiis, cum omni libertate et utilitate que in
presentiarum inest vel inesse poterit in futurum. Hec ergo nos in manus
venerabilis Winemari abbatis de Porta, cui eundem locum exstruendum
contradidimus assignantes, licentiam dedimus novi loci fratribus unam vel duas
villas forenses, et alias quotquot voluerint seu potuerint villas Teutonicorum
in nemore et in possessione sua Teutonicali iure et libertate ponendi; loca
omnia et rusticos tam Teutonicos quam Polonos, ab omni iudicio et potestate tam
nostra quam nostrorum, et omni iure et ministerio Polonico plenarie absolventes.
Hec vero sunt nomina rusticorum quos eis dedimus: in Zirsnik: Pzar, Thusha,
Milozt, Targossa, Zedluta, Dumoviz; in Dominiz: Radoch, Zvantos, Plefna,
Nudassa, quorum quilibet tribus diebus in ebdomada XIIcim pisces ad longitudinem
ulne dare debet et insuper tres urnas mellis annuatim; Novos et Radzlaws cum
filiis cotitidie (sic) debent piscari; Zlavosovici, Hrapis, Pancis, Gozis,
mellifices; Began figulus, Karsna, Bozstetet cum sotio, mellifices; in Dyznik:
Zvan qui cotidie debet piscari; Bonik et Mirek frater eius, Piwen, Zelis,
Nidomislz, camerarii; Panoh, Milozlaus agazo; Iohannes cocus.

[hanys_hans]

Zbramirus dedit post mortem suam villam Zscomelin. Hec omnia ego Heinricus
archiepiscopus et ego Arnoldus Poznaniensis, et alii Polonie episcopi sub
exconmunicatione firmiter confirmavimus. Ut ergo hec omnia rata et in perpetuum
inconvulsa permaneant, presentem paginam ex inde conscriptam sigilli nostri et
principum, coram quibus hec facta sunt, inpressione signavimus et ydoneos testes
adhibuimus, quorum nomina hec sunt: Heinricus archiepiscopus Gnezinenzis,
Arnoldus episcopus Poznaniensis in cuius diocesi situs est locus, Vincentius
Cracoviensis, Getko Plocensis, Laurentius Wratizlaviensis, Oerius Qaviensis,
Laurentius Lubusensis episcopi; Boguchalus de Cracovia, Symon de Lansitia,
Meingotus de Schirmest prepositi; Gerhardus archidiaconus, Vitus custos, et alii
quam plurimi abbates, prepositi, decani, archidiaconi, canonici, sardotes,
clerici, et tota sinodus in Boricov celebrata. Lezstico dux Cracovie, Cunradus
dux, frater eius Heinricus dux Zlesie, Albertus palatinus; Gowarish, Iacobus,
Mizsui, Ozstash, et alii plurimi Polonie nobiliores. Datum in Boricov IIII
Kalendas Augusti, anno ab Incarnatione Domini M.CC.X., Indictione XIII.

Pergam. orygin., u którego na niciach jedwabn. zielon. czerwon. i białych
przywieszono 7 pieczęci. 1sza podługowata, przedstawia stojącego Biskupa
błogosławiącego z pastorałem w lewéj; napis: Sigill. Laurencii Lubusensis Epi.
2ga podługow. przedstawia Biskupa siedzącego, w prawicy pastorał, na lewéj
księga; napis: S. Getconis Epi. Plocensis. 3cia okrągła przedstawia Biskupa
siedzącego, na prawéj księga, w lewéj pastorał; napis: ... Ladizlavensis. 4ta
podługowata, przedstawia Biskupa siedzącego, w prawéj pastorał, na lewéj księga;
napis: Sig ... Arnoldi Po... niensis episcopi. 5ta podługowata przedstawia
stojącego Biskupa błogosławiącego, w lewéj pastorał; napis: S. Archiepiscopi G .
ezdnensis Henrici. 6ta podługowata przedstawia siedzącego Biskupa
błogosławiącego, w lewéj pastorał; napis: Sigillum Vincen...i Epi. Cracoviensis.
7ma podługowata przedstawia siedzącego Biskupa błogosławiącego, w lewéj
pastorał; napis: S. Laurentii Di. Gra. Wratislaviensis Epi. Ostatnie 31/2
wiersze, począwszy od: Heinricus archiepiscopus, zatem świadkowie i data,
napisane bledszym inkaustem i odmienną, lubo współczesną ręką.
Dresden. Königl. Sächsisch. Haupt Staats Archiv. Orig. 171.

Codex Diplomaticus Majoris Polonia. Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski obejmujący
dokumenta tak już drukowane, jak dotąd nie ogłoszone, sięgające do roku 1400.
Wydany staraniem Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego. Tom I. zawiera numera
1 - 616 lata 984 - 1287. Poznań 1877. Nakładem Biblioteki Kórnickiej. Drukiem J.
I. Kraszewskiego (Dr. W. Łebiński).

[hanys_hans]

Borzykowa (koniec lipca) 1210.

Feudał Sławosz nadaje klasztorowi premonstrantów w Busku swoje dobra Słaboszów z
zastrzeżeniem sobie dożywocia na części darowizny.

...Ego Slawosch in remedium anime mee... predia de Slawoschow et cum omnibus
pertinenciis et cum eeclesia monasterio sancte Marie de Busko offero ...Huius
devocionis renovacio facta est in sinodo, que fuit celebrata in Borzichow anno
incarnationis dominice millesimo ducentesimo decimo. Cuius rei testes sunt...
Laurencius Wratislauiensis ... Laurencius Lubuczensis episcopi...

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia XV w. Długosz J., Liber Beneficiorum III. fol. 62. Kraków Archiwum
Kapitulne, sygn. nr 197, według A.
Druk: a. Długosz J., Liber Beneficiorum, Kraków 1864, III. 67, według B ; b.
Kod. dypl. małop. II nr 381, według a; c. Kochanowski J., Kod. dypl. mazow. nr
172, według b; - regest: d. Regesten str. 99.
Literatura: 1. Knapiński W., Św. Norbert i jego zakon 189; 2. Grodecki R.,
Dzieje klasztoru w Busku 17; 3. Semkowicz Wł., (Kwart. Histor. 1923, XXXVII 147,
przyp.).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 11 października 1210.

Innocenty III, papież, zabrania mnichom klasztoru św. Wincentego we Wrocławiu
przez przejście do innego klasztoru uchylać się od kar zakonnych.

A. Oryg. pergaminowy. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 67 nr 12*.
B. Kopia z lat 1485 - 1505. Tamże, sygn. rep. 135 D 90a, fol. 13 (194), według A.
Regest: a. Potthast A., Regesta nr 4102; b. Regesten nr 137.
Literatura: 1. Görlich F. X., Gesch. d. Praemonstratenser z. hlg. Vinzenz I. 44
(r. 1211); 2. Santifaller L., Liebenthals Kopialbücher 297 nr 14.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Wrocław, 1 listopada 1210.

Wawrzyniec, biskup wrocławski, z polecenia papieskiego rozrządza majętnościami
pana Wincentego (z Pogorzeli) i funduje klasztor kanoników regularnych w
Kamieńcu oraz wyznacza jego uposażenie.

Ego Laurentius Wratzlauiensis episcopus presentibus et futuris notum facio
mandato sedis apostolice meo comissum arbitrio, ut de statu domini | Uincentij
disponerem. Qui quomodo Arroasiensi ordini se astringere non cogebatur, ut m
premissa comissione continetur, utpote quam | expresse non promiserat, idcirco
ex eodem mandato alibi ipsum religioni profuturum morari destinavimus; et
quoniam Kamenech huic | proposito congruere vidimus, ut videlicet ibi canonica
fiat congregatio eius observantie, que ad sanctam Mariam in Wratizlauia fuerat,
cum ausilio | dei et eiusdem V(incentii) labore accedente, huic negotio animum
applicavimus. Ad augmentum etiam religionis eidem loco cum consensu capituli |
capellam de Bard contulimus, cuius decime sunt in Tbanouo, in Priluc, in
Grochouisce decimorum, in Sluseiouo. Cum consensu etiam capituli | contulimus
eidem loco decimam ville cuiusdam propinque monti, qui dicitur Vedrnich, que
fuit quorundam, fratrum, quorum unus nomen habuit Go | lost et alter Vogen, qui
iure comuni cum omni progenie sua et cum omnibus in eadem villa comorantibus
predicto loco decimam persol | vere debent. Cum consensu etiam capituli eidem
loco contulimus decimas villarum, quarum hec sunt nomina: Rgouzca, Istebca,
Grochouischa | filiorum Iarachij, Rozomuca, Lopennica, Gola cum Teutonicis, qui
in Kydlinis dicuntur manere, Grodcouichi, Michalouo. Sed quoniam huius | ultime
ville decima prebende, quam decanus Cracouiensis apud nos habuit attitulata
fuerat, decano predicto per procuratorem suum nomine | Matiam canonicum
Wratizlauiensem et capellanum de Prichou assensum prebente, coram nobis et
nostro capitulo capituloque nostro consentiente perpe | tuam comutationem
facientes decimam ville, que Carchouich nominatur eidem decano contulimus. Acta
sunt autem hec | in ecclesia beati Johannis, anno ab incarnatione domini
M°CC°X°, kalendas novembris, pontificatus nostri anno tercio. | Ego Laurentius
episcopus subscribo. Ego Benicus decanus subscribo. Ego Martinus magister, qui
et cancellarius | subscribo. Ego Egidius archidiaconus subscribo. Ego Iohannes
cantor subscribo. Ego Gallus custos subscribo.

[hanys_hans]

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, liniowany atramentem. Podpisy świadków
ręką tekstu z odstępami między poszczególnymi podpisami. Na sznurku prawej
(heraldycznie) pieczęci doczepiona kartka pergaminu. Wymiary: szerokość około 27
cm, wysokość około 10,5 cm, zakładka około 2,5 cm. Wrocław Archiwum Państwowe,
sygn. rep. 88 nr 12*.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 47 ; - druk: b.
Frömrich G., Kurze Gesch. d. ehemal. Cisterzienser-Abtey Kamenz in Schlesien,
Kłodzko (1817), 6 (r. 1207) (tłum. niemieckie); c. Pfotonhauer F., Urkunden d.
Klosters Kamenz, (Cod. dipl. Siles. X. nr I), Wrocław 1881, według A; d. Hettwer
J., Untersuchungen z. Urkunden d. Klosters Kamenz, (Arch. f. schles.
Kirchengesch. 1955, XIII. 17 - 18), według c; - regest: e. Regesten nr 138; f.
Brzoska E., D. Breslauer Diozesansynoden, (Darst. u. Quell. z. schles. Gesch.
1939, XXXVIII. 52).
Literatura: 1. Szelągowski A., Chłopi dziedzice 54; 2. Treblin M., Beitrr. z.
Siedlungsgesch. d. Fürstent. Schweidnitz 31 przyp. 8 ; 3. Schulte L., D. Siegel
d. Bischofs Lorenz 270-2; 4. tenże, D. Gründung d. Kolegiatstiftes uns. Lieben
Frau in Gross-Glogau, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1913, LXVIII. 28); 5. tenże, D.
Trebnitzer Urkunden d. Bischofs Lorenz, (tamże 33 nn.); 6. Bretschneider P.,
Studien über epigraphische Denkmäler 3: 7. Polaczkówna H., Roty przywileju
Brodatego 434, 437, 440, 441, 447 ; 8. Budkowa Z., Przyczynki do krytyki
dokumentów 17; 9. Balzer O., Studium o Kadłubku, Lwów 1934, I. 22 przyp. 4; 10.
Appelt H., D. Echtheit d. Trebnitzer Gründungsurkunden 29; 11. Knauer P.,
Untersuchungen z. Urkunden d. Klosters Kamenz, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1937,
LXXI. 361-4); 12. Moepert A., Z. ältesten Bistumsurkunde v. J. 1155, (Arch. f.
schles. Kirchengesch. 1937, II. 27); 13. Schilling F., D. Ursprung d.
Deutschtums przyp. 212, 918, 1481, 2119; 14. Brzoska E., D. Breslauer
Diozesansynoden 19, 52; 15. Maleczyński K., Zarys dyplomatyki 218, 221; 16.
Hettwer J., Untersuchungen z. Urkunden d. Klosters Kamenz 18 nn.
Schulte L. (4. str. 28; 5, str. 330-1); Schilling F. (13, przyp. 1482); Treblin
M. (2, str. 21 przyp. 8) wątpią bezpodstawnie w autentyczność dokumentu. W
rzeczywistości rok pontyfikatu biskupa Wawrzyńca podany jest tu poprawnie (choć
odmiennie niż wyżej nr 129), dowodząc tym samym autentyczności dokumentu.
Hettwer J. (16, str. 18 nn.) przekłada datę fundacji na r. 1207.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Rokitnica, 11 kwietnia 1211.

Henryk Brodaty, książę śląski, nadaje klasztorowi w Lubiążu za zgodą biskupa wrocławskiego Wawrzyńca dziesięcinę z pola Sławno pod Legnicą, 14 kamieni wosku z monety legnickiej oraz zezwala na sprowadzanie śledzi i soli przez klasztor beż opłaty cła.

In nomine sancte et individue trinitatis. Heinricus divina favente elementia dux Zlesie universis Christi fidelibus tam presentibus quam futuris i manifestum esse volumus, quod nos de consilio et consensu domini Laurentij Wratizlauiensis episcopi decimam in Legeniz de toto campo Zlafno sancte Marje in Lubens | liberam imperpetuum pro remedio anime nostre contulimus, ita dumtaxat, ut sive nostra sive filiorum et successorum nostrorum seu quorumque aliorum aratura ibi fuerit | eadem semper decima Lubensi cenobio ex integro persolvatur. Contulimus preterea eidem cenobio pro remedio anime patris nostri XIIIIcim lapides cere, ut iugiter ad se | pulcrum eius die ac nocte cereus ardeat. Hoc statuentes, ut de moneta in Legeniz semper cera eadem persolvatur. Concedimus insuper fratribus Lubensibus supra | nominatis, ut semei in anno duabus navibus in Pomeraniam pro allecibus et bis in anno similiter duabus navibus in Gubin vel in Lubus sine teloneo per totam | terram et dominium nostrum libere vadant pro sale scilicet afferendo, vel si in navibus ire noluerint seu non potuerint, magistro cuiuslibet curie XL currus ad annum pro sale | similiter sine teloneo per totam terram nostram ire permittimus ita, ut si una vice currus tot quilibet non habeat, duabus vel tribus vicibus eundo hoc numerum non excedat. | Ut ergo hec omnia rata et imperpetuum inconvulsa permaneant, presentem exinde paginam conscribi et nostro simul et predicti domini episcopi sigillo fecimus communri. Datum | anno ab incarnatione domini M°CC°XI°, in Rokitniz, III idus aprilis, indictione quartadecima, | presente domno Poznaniensis ecclesie electo Paulo et aliis multis nobilibus tam clericis quam laicis.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany; pergamin złożony raz jeden poziomo, trzykrotnie pionowo. Atrament brązowy. Wymiary : szerokość około 29,9 cm, wysokość 11,1 cm, zakładka 1 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 91 nr 14*.
B. Kopia sprzed r. 1253 w najstarszym kopiarzu klasztornym. Tamże, sygn. rep. 135 D 203, fol. 34v - 35, według A; C. Kopia z r. 1664 Dittman "Proarchivum Lubense". Tamże, sygn. rep. 135 D 204, fol. 55v, 173, według A; D. Kopia z drugiej połowy XVII w. Tamże, sygn. rep. 135 D 205, fol. 5v, według C; E. Kopia z 23 VII 1713. Tamże, sygn. rep. 135 D 212b, p. 1.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 48 ; - druk: b. Büsching J. G. B., UB. nr 14, według A; c. Cod. dipl. Siles. XVII. 1 (częściowy); - regest: d. Regesten nr 142; e. Cod. dipl. Siles. cz. 2, I nr 51.
Literatura: 1. Wutke K., D. Versorgung Schles. mit Salz 247; 2. Rauprich M., Breslaus Handelslage im Ausgange d. Malters, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1892, XXVI. 24); 3. Heinrich, Gehörte Priebus z. Lausitz, (Tamże 372); 4. Thoma W., D. kolonisatorische Tätigkeit d. Klosters Leubus 127, 131; 5. Partsch J., Schlesien eine Landeskunde I. 180; 6. Schulte L., Beitrr. z. Gesch. d. ält. deut. Besiedlung Schles. 306; 7. tenże, D. Siegel d. Bischofs Lorenz 270, 272; 8. tenże, Kostenbluth 223, 228, 229; 9. Maleczyński K., Najstarsze targi 32; 10. Historia Śląska PAU. I. 195 przyp. 3; 11. Randt E., (Jahrb. f. Gesch. v. Osteuropa 1935, I. 104); 12. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums przyp. 1882, 2069; 13. Baszkiewicz J., Powstanie zjednoczonego państwa polskiego. Warszawa 1954, 59 przyp. 111.
Za zdecydowany falsyfikat uważa dokument Schilling F. (12, przyp. 1882, 2069) i Schulte L. (6, str. 306); na innym miejscu uważa go on (8, str. 223, 228, 229) tylko za podejrzany. Ogólna treść aktu znajduje potwierdzenie w podobnych zwolnieniach klasztoru lubiąskiego od ceł w dzielnicy Laskonogiego (por. wyżej nr 143, r. 1211), przeciw któremu (poza Schillingiem) nawet nauka niemiecka nie podnosiła żadnych wątpliwości. Wypadnie tedy akt nasz uznać za autentyk.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław 1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(16 maja 1211 - 29 grudnia 1215).

Książęta polscy: Leszek krakowski, Konrad mazowiecki, Władysław kaliski i Kazimierz opolski zobowiązują się wobec arcybiskupa Henryka i jego sufraganów zachować prawa i wolności kościoła w Polsce oraz zwalniają poddanych kościoła od szeregu powinności prawa książęcego.

Quoniam sancta mater ecclesia diligentibus eam libenter ministrat ea, que spiritus sunt, non magnum est, si quispiam christianorum in temporalibus sibi modicum subministret. Inde est quare nos miseratione divina duces Lestco Cracouie, Conradus Mazouie, Wladislaus de Calis et Kazimir de Opol, nostrorum pia predecessorum gesta in eis, in quibus peccatis nostris exigentibus imminuta sunt, ad statum suum reducere, vel si perperam et minus honeste aliqua statuta fuerunt modis omnibus emendare volumus. Inde est, quare nos promittimus et iuramus domino Henrico Polonorum archiepiscopo et successoribus ipsius, omnibus suffraganeis eius et etiam successoribus suffraganeorum, quod ab hac hora in antea quoad vixerimus custodire immunitatem ecclesie dei, ne ullum dispendium per nos vel per nostros patiatur, sed ville ecclesiarum et incole ipsarum omnimode gaudeant privilegio libertatis. Est itaque primum, quod statuimus et custodiri volumus, ne quis hominum ecclesie inhabitans patrimonium alias ad iudicium, quam coram ipsius ecclesie prelato vel coram suo iudice iudicandus pertrahatur. Volumus etiam, quod homines eeclesiarum iminunes sint a servitute, quod dicitur pouoz et preuod et preuori et naraz et nastaua et non transibimus per Louich nisi semei in anno, prout ab antiquo consuetum est, et restituimus omnes villas beato Adalberto pertinentes, similiter et silvas cum suis utilitatibus. Hec autem statuta ab omnibus nostris ita volumus inviolabiliter custodiri, quod si quis ausu temerario imminuere temptaverit, indignationem se nostram et ecclesie principum sciat incursurum, super quo volumus, quod ad voluntatem eorum, in quos deliquerint, penam delicti reportent.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia w transumpcie Innocentego III papieża z 29 XII 1215. Kraków Archiwum Kapitulne, sygn. r. 1215; C. Kopia w transumpcie z 11 I 1223 Honoriusza II papieża, zaginiona; D. Kopia w transumpcie arcybiskupa gnieźnieńskiego Jakuba z r. 1284 29 XI. Płock Archiwum Kapitulne; E. Kopia XV w. Gniezno Archiwum Kapitulne, sygn. "Liber privilegiorum saec. XV", fol. 1, według D.
Druk: a. Gładyszewicz M., Żywot bł. Prandoty z Białaczowa biskupa krakowskiego, Kraków 1845, 207, według B; b. Lubomirski T. J., Kod. dypl. księstwa mazowieckiego. Warszawa 1863, nr 34, według E; c. Kod. dypl. kat. krak. I nr 10, według B; d. Kod. dypl. wkopol. I nr 68, według E; e. Perlbach M., Poln. preuss. Studien I. 113, nr 5, według B; f. Kochanowski J., Kod. dypl. mazow. nr 175, według D; - regest: g. Regesten nr 169.
Literatura (ważniejsza): 1. Smolka St., Mieszko Stary i jego wiek. Warszawa 1881, 407-408; 2. Balzer O., Corpus iuris Polonici, (Kwart. Histor. 1891, V. 70, 316); 3. Abraham Wł. Pierwszy spór kościelno-polityczny w Polsce, (RAU. h. 1895, XXXII. 301-313) ; 4. Widajewicz J., Powałowe - poradlne, Lwów 1913, 15; 5. Grodecki R., Początki immunitetu w Polsce, (Badania z dziejów społecznych i gospodarczych nr 8), Lwów 1930, 55 nn.; 6. Wojciechowski Z., Zagadnienie immunitetu, (Pam. Histor.-prawny 1930, I. 2. 12, 14); 7. Historia Śląska PAU I. 200, 567, 577; 8. Balzer O., Narzaz w systemie danin piastowskich. Lwów 1928, 491; 9. Matuszewski J., Immunitet ekonomiczny w dobrach kościoła w Polsce do r. 1381, Poznań 1936, 4, 7, 14, 317-318, 180; 10. Kaczmarczyk Z., Immunitet sądowy i jurysdykcja poimmunitetowa w dobrach kościoła w Polsce do końca XIV w., Poznań 1936, 15, 29; 11. Gesch. Schles. hrgb. v. H. Aubin, Wrocław 1938, 84; 12. Silnicki T., Dzieje kościoła na Śląsku, 136 przyp. 4; 13. Warężak J., Osadnictwo kasztelanii łowickiej (1136-1847), Łódź 1952, 131.
Dokumentu tego nie aprobowali ani Brodaty, ani Laskonogi, a więc przywilej ten nie obowiązywał w ich dzielnicach. Stąd odnosił się on tylko do części diecezji wrocławskiej.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław 1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

s. a. d.

Quoniam sancta mater Ecclesia diligentibus eam libenter ministrat ea que
Spiritus sunt, non magnum est si quispiam Christianorum in temporalibus sibi
modicum subministret. Inde est quare nos miseracione divina duces Lestco
Cracovie, Conradus Mazovie, Wladislaus de Calis et Kazimir de Opol, nostrorum
pia predecessorum gesta, in eis in quibus peccatis nostris exigentibus imminuta
sunt, ad statum suum reducere, vel si perperam et minus honeste aliqua statuta
fuerunt, modis omnibus emendare volumus; inde est quare nos promittimus et
iuramus domino Henrico Polonorum archiepiscopo et successoribus ipsius, omnibus
suffraganeis eius et etiam successoribus suffraganeorum, quod ab hac hora in
antea quoad vixerimus volumus custodire immunitatem Ecclesie Dei, ne ullum
dispendium per nos vel per nostros patiatur, sed ville ecclesiarum et incole
ipsarum omnimode gaudeant privilegio libertatis. Est itaque primum quod
statuimus et custodiri volumus: ne quis hominum ecclesie inhabitans patrimonium,
alias ad iudicium quam coram ipsius ecclesie prelato, vel coram suo iudice
iudicandus pertrahatur. Volumus etiam, quod homines ecclesiarum immunes sint a
servitute quod dicitur povoz et prevod et prevori et naraz et nastava; et non
transibimus per Lowich nisi semel in anno, prout ab antiquo consuetum est; et
restituimus omnes villas beato Adalberto pertinentes, similiter et silvas cum
suis utilitatibus. Hec antem statuta ab omnibus nostris ita volumus
inviolabiliter custodiri; quod si quis ausu temerario imminuere temptaverit,
indignationem se nostram et Ecclesie principum sciat incursurum. Super quo
volumus, quod ad voluntatem eorum in quos deliquerint, penam delicti reportent.

Gniezno. Archiv. Capituli Metropol. Lib. privil. XV sec. fol. 1. Transsumpt
potwierdzony przez: Innocentius Pp. III 1215 Dec. 29, Laterani. Fr. Piekosiński.
Kod. dyplomat. katedry krakowskiéj Nr. 10. (Transsumpt orygin. potwierdzony
przez: Innocentius Pp. III 1215 Dec. 29, Laterani).

Codex Diplomaticus Majoris Polonia. Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski obejmujący
dokumenta tak już drukowane, jak dotąd nie ogłoszone, sięgające do roku 1400.
Wydany staraniem Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego. Tom I. zawiera numera
1 - 616 lata 984 - 1287. Poznań 1877. Nakładem Biblioteki Kórnickiej. Drukiem J.
I. Kraszewskiego (Dr. W. Łebiński).

[hanys_hans]

Sadlno, 10 czerwca 1211.

Henryk Brodaty, książę śląski, nadaje mieszkańcom czterech wsi klasztoru w
Trzebnicy imiennie wyliczonych, dla ich zasług przy karczowaniu lasów, wolność
od ciężarów książęcych na cztery lata; po upływie lat wolnizny mają ponosić
powinności na rzecz klasztoru.

|| In nomine sancte trinitatis et individue unitatis amen. || Quod decrevit
potestas firmum et stabile debet perma | nere principum et dominorum. Ego igitur
Henricus dux Slezie dei gratia notum facio universis presentibus et futuris,
quod cum exultacione | mentis et benigno affectu consideratis permagnis et satis
gravibus laboribus villicorum et incolarum silvas ex | stirpancium in quatuor
villis Sadilno et Jaworik, Henrici villa, Strankawa, Cuncyndorf, Rozotinicze,
Alberti villa | ita nominatas in wigari, quas in remedium anime mee et patris et
matris mee et omnium parentum meorum contuli monasterio | in Trebniczia propter
meam fundacionem in honorem dei et gloriose matris eius semper virginis Marie et
beati Bar | tholomei apostoli ob futuram utilitatem eiusdem monasterio cum
consilio universalis capituli et conventus de Trebnicia in | colis prefatas
villas inhabitantibus superaddimus a presenti tempore quatuor annos libertatis
omnimode ab om | nibus solucionibus, collectis, serviciis et angariis
quibuscumque. Expirata autem libertate quatuor annorum extunc in | cole villarum
predictarum omnes utilitates et proventus, que ibidem evenire potenint
monasterio Trebnicensi sine | contradiccione solvere et dare tenebuntur annis
singulis sine contradiccionis eciam articulo et impedimento et hec tributa scol
| teti predictarum villarum propriis sumptibus in Trebniciam tenebuntur
presentare. In huius rei evidenciam duo sigilla, videlicet | sigillum meum et
sigillum ecclesie beati Bartholomei sunt appensa littere presenti. Actum
Sadilno, IIII° ydus iunii, anno an in | carnacione domini millesimo C°C°XI°, in
presencia quam plurimorum Cristi fidelium.

(Falsyfikat z XIV w.)
B. Rzekomy oryg. pergaminowy dość dobrze zachowany, w kilku miejscach splamiony
przez rdzę, prawy dolny róg na ukos obcięty. Ślady liniowania ołówkiem. Wymiary
: szerokość około 25,5 cm, wysokość około 17,8 cm, zakładka około 1,7 cm.
Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 125 nr 13*.
C. Kopia sprzed r. 1664. Tamże, sygn. rep. 135 D 303, fol. 19, według B; D.
Kopia XVII/XVIII w. Tamże, sygn. rep. 135 D 300, fol. 178; E. Kopia z pierwsze]
polowy XVIII w. Tamże, sygn. rep. 135 D 309, p. 99. Regest: a. Regesten nr 145;
b. Appelt H., D. Urkundenfälschungen d. Klosters Trebnitz 124 nr 14.
Literatura: 1. Schulte L., Beitrr. z. Gesch. d. deut. Besiedlung 306; 2. tenże,
Kostenbluth 223, 229; 3. Appelt H., D. Urkundenfälschungen d. Klosters Trebnitz
11, 16, 22 nn., 27, 66 nn.; 4. Baszkiewicz J., Powstanie państwa polskiego 72
przyp. 193.
Dokument uchodzi powszechnie słusznie za falsyfikat, o czym świadczy jego pismo
pochodzące z XIV w.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Rozmiar: 15909 bajtów

- 147 -

(1211 - 1238).

Ławnicy i pospólstwo Magdeburga przesyłają księciu śląskiemu Henrykowi pouczenie
w sprawie uprawnień mieszczan stosowanych w Magdeburgu dla przestrzegania ich w
mieście księcia śląskiego.

Dilecto domino H(enrico) viro nobili et principi illustri duci in Polonia,
schabini, iudices et universi burgenses in Magdeburch | paratum in omnibus
omnimode devotionis obsequium. Quod in omnibus, que vestro honori commoda
novimus promovendis semper | devotam et promptam habuerimus voluntatem conicere
potestis ex eo maxime, quod pro vestra petitione nostrorum privilegiorum |
rescripta et nostre civitatis iura tociens vobis transmisimus et cum devotione.
Cum igitur vestri nominis fama celebris vos pussi | mum et mitissimum predicet
dominum, miramur cuius suggestione eos, qui ad civitatem vestram edificandam
confluxerunt, qui | bus etiam nostra iura observanda de vestro obtentu
transmisimus, in hiis omnibus infringendis turbare proponatis. Ne igitur |
aliquorum forte iniquorum apud vos proficiat malignitas in mis immutandis et ut
civitatensibus vestris in posterum | caveri possit et subveniri, quedam nostre
civitatis iura magis necessaria et commurda in presenti cedula nota | ta tam
vobis legenda quam ipsis observanda tradidimus. Noverit igitur vestre
nobilitatis benignitas, quod quilibet | burgensis aut propriam habens aream vel
domum, quarumcumque rerum venalitatem habuerit, eas in domo propria libere ven |
dere potest aut pro aliis rebus commutare. De domo quoque, quam ad augmentandum
censum vestrum in communi | fori frequentari et per singulas mansiunculas
inhabitari statuistis, scire debetis indubitanter, quod si dominus | noster
archiepiscopus hoc in nostra civitate attemptaret, penitus deficeret. Item ut
vobis nostra libertas ubique sit | pro exemplo, proprietatem, quam ad
communionem civitatis de vestra largitate tam in campis quam in silvis aut in
qui | buscumque locis tribuistis, nec vos contra voluntatem et honorem civitatis
impedire debetis fossatis sive quibuscumque | edificiis nec aliquem malignum
contra vestra statuta hoc presumentem tolerare debetis. Si etiam forte ad
reprimen | dam aliquorum forte predonum audaciam aut pro defensione patrie
vestram forte induxeritis expeditionem, | de ipsa civitate ad serviendum vobis
quadraginta viri bene cum armaturis suis preparati et servi ipsorum emittentur
et si | necesse fuerit in expensa civitatis, alii vero domi remanentes ad
defensionem civitatis invigilabunt. Ius molen | dini apud nos tale est et ab
antiquo servatum, ut quilibet adveniens et molere volens decimam octavam partem
| annone, quam attulerit, molendinario presentabit. Item si aliquis alicuius
domum impetierit et edificia eius aut ferro aut | quocumque instrumento leserit,
per propriam excusationem iudicium potest evadere; si vero aut domesticum aut
hospitem | ipsius aut quemcumque alium in eadem domo sive extra domum
vulneraverit et in facto comprehensus fuerit, capitali senten | cia punietur; si
vero per fugam elapsus fuerit et lesus audientibus hominibus contra ipsum
proclamaverit et hoc testibus | ostendere potuerit, si malefactor postmodum
deprehensus fuerit, secundum iudicium duelli satisfaciet. Item si aliquis | aut
domum aut hereditatem aliam alteri exposuerit et possessor earum res suas
rehabere voluerit, domum | illam aut quamcumque hereditatem tribus vicibus et in
tribus placitis burgravii aut sculteti exhibere debet ad redimendum et | si
debitor eam rem redimere neglexerit, possessor eam vendere poterit. Item si
aliquis aut equvm aut alias res in manu alterius | sibi sublatas deprehenderit
et illum in causam traxerit, deprehensus in eodem loco respondebit et in tribus
quatuordecim diebus se expurgabit. | Item ad tuendum civitatis honorem soli
duodecim scabini, qui ad hoc electi sunt et statuti et quia civitati iuraverunt,
fre | quentius consedere debent et studere.

[hanys_hans]

Item si aliquis aut equvm aut alias res in manu alterius | sibi sublatas
deprehenderit et illum in causam traxerit, deprehensus in eodem loco respondebit
et in tribus quatuordecim diebus se expurgabit. | Item ad tuendum civitatis
honorem soli duodecim scabini, qui ad hoc electi sunt et statuti et quia
civitati iuraverunt, fre | quentius consedere debent et studere. Item si aliquis
contra civitatem excesserit et de hoc per scabinos convictus fuerit, | de reatu
suo civitati componere debet in XXXVI solidos, in quibus iudex nullam portionem
habebit. Item si aliquis forte a di | abolo seductus aut virginem aut mulierem
per vim corruperit et ipsa vel quicumque alius proclamaverit ita, ut clamore suo
vim | illatam publicaverit, si malefactor statim deprehensus fuerit, capite
plectetur, si vero fugiens evaserit et postmodum de | prehensus fuerit et iudici
presentatus, si necesse fuerit ut convincatur, tam femina quam vir ad probandum
recipitur, ita si clamo | rem factum audierit, et reus merito capite privabitur.
Item si aliquis alteri manifeste minas incendii intulerit et ille medio tempore
| forte ab altero esustus fuerit et de dampno recepto eundem, qui minas fecit,
pulsare voluerit, ille innocentiam suam osten | derit septuaginta manibus
adhibitis. Item quicumque ab altero pulsatus fuerit in quacumque causa et ante
satisfactionem securita | tem, que in vulgari ware dicitur, pro amicis illius
postulaverit, merito obtinebit. Item in duello, si ille, qui fustem pugnantis
tule | rit, aliquem in ipso circulo fuste ledere presumpserit, periculum capitis
timere poterit. Item nullus alium impetens pugilem super | illum debet inducere,
nisi prius se in aliquo membro debilem probaverit ita, ut in propria persona
pugnare non possit. Item si quis alium pro debitis in | querimoniam traxerit,
nullis testibus inductis convincere eum poterit, nisi adhibeat illos, qui
contractum eorum audiverunt et forte vinum | in testimonium rei audite biberunt.
Item tempore placiti quicumque scabinum in sede iudiciaria sedentem in
querimoniam | ponere presumpserit, eidem scabino in XXX solidis componet et
iudici in octo. Item si aliquis pro culpa sua a maiori | iudice proscriptus
fuerit et interdictus, cives eum nullatenus in consortium et communionem
recipere possunt aut debent, | nisi auctoritate maioris iudicis hoc fiat.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany; marginesy boczne i spód zakładki jakby
obcięte. Pismo wyraźne, choć niezbyt kaligraficzne. Pergamin złożony pionowo
trzykrotnie i poziomo sześciokrotnie. Wymiary : szerokość około 29,8 cm,
wysokość około 41,1 cm, zakładka około 2 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn.
rep. 132a, Złotoryja nr 2*.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 49; b. Schilling F.,
D. Ursprung d. Deutschtums tabl. 21 c; - druk: c. Tzschoppe G. A., Stenzel G.
A., Urkundensammlung nr 1a, według A ; d. Hertel G., U B. d. Stadt Magdeburg,
Halle 1882, I nr 100, według A; e. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums 458
nr 32 (tłum. niemieckie) ; - regest: f. Mülverstädt G. A., Regesta
archiepiscopatus Magdeburgensis, Magdeburg 1876, I 572; g. Regesten nr 140b; h.
Cod. dipl. Siles. cz. 2 I nr 49.
Literatura: Grünhagen C., Breslau unter d. Piasten 6; 2. Tenże, Prittwitz B.,
Histor. u. antiquarisches v. einer Reise nach Goldberg, (Ztschr. f. Gesch.
Schles. 1874, XII. 341 przyp. 1); 3. Meinardus O., D. Neumarkter Rechtsbuch u.
andere Neumarkter Rechtsquellen, (Darst. u. Quell. z. schles. Gesch. 1906, II.
115, 19); 4. Goerlitz Th., Eine Magdeburger Rechtsmitteilung f. Breslau v. J.
1241 (?), (Beitrr. z. Gesch. d. Stadt Breslau 1935, I. 92 nn.); 5. Gesch.
Schles. hrgb. v. H. Aubin, 264; 6. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums
przyp. 431, 442, 1210; 7. Appelt H., Z. Siedlungsgesch. d. Kastellanei Lähn,
(Ztschr. f. Gesch. Schles. 1939, LXXIII. 2); 8. Maleczyński K., Dzieje Wrocławia
do r. 1526, Wrocław 1948, 48; 9. Tenże, Dzieje Wrocławia do r. 1618, Warszawa
1958, 63.
Mimo pewnych niejasności w stylizacji dokumentu (nie jest oznaczone miasto, dla
którego ten ortyl miał być przeznaczony) literatura jest zgodna co do jego
autentyczności. Wątpliwości jedynie budzi data dokumentu, który nie posiada
elementów chronologicznych, figurujących zapewne w towarzyszącym mu piśmie
ławników magdeburskich do księcia. Najogólniej wypadnie ją położyć na lata 1211
- 1241 lub, eliminując Henryka Pobożnego, na lata 1211 - 1238. Z uwagi na to, że
tekst obecny przechowany był w archiwum miasta Złotoryi, przypuścić należy, że
dla tego miasta został ostatecznie skierowany. Jednak wiele przemawia za tym
(por. Goerlitz Th; 4, str. 92 nn.), że ortyl ten pierwotnie przeznaczony był dla
Wrocławia, o czym świadczą szczegóły pouczeń. W takim razie wypadłoby datę jego
przesunąć nieco ku przodowi (1214 - 1238), jako że dopiero z tych czasów
posiadamy pierwsze wiadomości o zalążkach gminy niemieckiej we Wrocławiu. Dla
wygody zatrzymano tradycyjną datę.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(1211 - 1238).

Ławnicy i pospólstwo Magdeburga przesyłają księciu śląskiemu Henrykowi pouczenie w sprawie uprawnień mieszczan stosowanych w Magdeburgu dla przestrzegania ich w mieście księcia śląskiego.

Dilecto domino H(enrico) viro nobili et principi illustri duci in Polonia, schabini, iudices et universi burgenses in Magdeburch | paratum in omnibus omnimode devotionis obsequium. Quod in omnibus, que vestro honori commoda novimus promovendis semper | devotam et promptam habuerimus voluntatem conicere potestis ex eo maxime, quod pro vestra petitione nostrorum privilegiorum | rescripta et nostre civitatis iura tociens vobis transmisimus et cum devotione. Cum igitur vestri nominis fama celebris vos pussi | mum et mitissimum predicet dominum, miramur cuius suggestione eos, qui ad civitatem vestram edificandam confluxerunt, qui | bus etiam nostra iura observanda de vestro obtentu transmisimus, in hiis omnibus infringendis turbare proponatis. Ne igitur | aliquorum forte iniquorum apud vos proficiat malignitas in mis immutandis et ut civitatensibus vestris in posterum | caveri possit et subveniri, quedam nostre civitatis iura magis necessaria et commurda in presenti cedula nota | ta tam vobis legenda quam ipsis observanda tradidimus. Noverit igitur vestre nobilitatis benignitas, quod quilibet | burgensis aut propriam habens aream vel domum, quarumcumque rerum venalitatem habuerit, eas in domo propria libere ven | dere potest aut pro aliis rebus commutare. De domo quoque, quam ad augmentandum censum vestrum in communi | fori frequentari et per singulas mansiunculas inhabitari statuistis, scire debetis indubitanter, quod si dominus | noster archiepiscopus hoc in nostra civitate attemptaret, penitus deficeret. Item ut vobis nostra libertas ubique sit | pro exemplo, proprietatem, quam ad communionem civitatis de vestra largitate tam in campis quam in silvis aut in qui | buscumque locis tribuistis, nec vos contra voluntatem et honorem civitatis impedire debetis fossatis sive quibuscumque | edificiis nec aliquem malignum contra vestra statuta hoc presumentem tolerare debetis. Si etiam forte ad reprimen | dam aliquorum forte predonum audaciam aut pro defensione patrie vestram forte induxeritis expeditionem, | de ipsa civitate ad serviendum vobis quadraginta viri bene cum armaturis suis preparati et servi ipsorum emittentur et si | necesse fuerit in expensa civitatis, alii vero domi remanentes ad defensionem civitatis invigilabunt. Ius molen | dini apud nos tale est et ab antiquo servatum, ut quilibet adveniens et molere volens decimam octavam partem | annone, quam attulerit, molendinario presentabit. Item si aliquis alicuius domum impetierit et edificia eius aut ferro aut | quocumque instrumento leserit, per propriam excusationem iudicium potest evadere; si vero aut domesticum aut hospitem | ipsius aut quemcumque alium in eadem domo sive extra domum vulneraverit et in facto comprehensus fuerit, capitali senten | cia punietur; si vero per fugam elapsus fuerit et lesus audientibus hominibus contra ipsum proclamaverit et hoc testibus | ostendere potuerit, si malefactor postmodum deprehensus fuerit, secundum iudicium duelli satisfaciet. Item si aliquis | aut domum aut hereditatem aliam alteri exposuerit et possessor earum res suas rehabere voluerit, domum | illam aut quamcumque hereditatem tribus vicibus et in tribus placitis burgravii aut sculteti exhibere debet ad redimendum et | si debitor eam rem redimere neglexerit, possessor eam vendere poterit. Item si aliquis aut equvm aut alias res in manu alterius | sibi sublatas deprehenderit et illum in causam traxerit, deprehensus in eodem loco respondebit et in tribus quatuordecim diebus se expurgabit. | Item ad tuendum civitatis honorem soli duodecim scabini, qui ad hoc electi sunt et statuti et quia civitati iuraverunt, fre | quentius consedere debent et studere. Item si aliquis contra civitatem excesserit et de hoc per scabinos convictus fuerit, | de reatu suo civitati componere debet in XXXVI solidos, in quibus iudex nullam portionem habebit. Item si aliquis forte a di | abolo seductus aut virginem aut mulierem per vim corruperit et ipsa vel quicumque alius proclamaverit ita, ut clamore suo vim | illatam publicaverit, si malefactor statim deprehensus fuerit, capite plectetur, si vero fugiens evaserit et postmodum de | prehensus fuerit et iudici presentatus, si necesse fuerit ut convincatur, tam femina quam vir ad probandum recipitur, ita si clamo | rem factum audierit, et reus merito capite privabitur. Item si aliquis alteri manifeste minas incendii intulerit et ille medio tempore | forte ab altero esustus fuerit et de dampno recepto eundem, qui minas fecit, pulsare voluerit, ille innocentiam suam osten | derit septuaginta manibus adhibitis. Item quicumque ab altero pulsatus fuerit in quacumque causa et ante satisfactionem securita | tem, que in vulgari ware dicitur, pro amicis illius postulaverit, merito obtinebit. Item in duello, si ille, qui fustem pugnantis tule | rit, aliquem in ipso circulo fuste ledere presumpserit, periculum capitis timere poterit. Item nullus alium impetens pugilem super | illum debet inducere, nisi prius se in aliquo membro debilem probaverit ita, ut in propria persona pugnare non possit. Item si quis alium pro debitis in | querimoniam traxerit, nullis testibus inductis convincere eum poterit, nisi adhibeat illos, qui contractum eorum audiverunt et forte vinum | in testimonium rei audite biberunt. Item tempore placiti quicumque scabinum in sede iudiciaria sedentem in querimoniam | ponere presumpserit, eidem scabino in XXX solidis componet et iudici in octo. Item si aliquis pro culpa sua a maiori | iudice proscriptus fuerit et interdictus, cives eum nullatenus in consortium et communionem recipere possunt aut debent, | nisi auctoritate maioris iudicis hoc fiat.

[hanys_hans]

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany; marginesy boczne i spód zakładki jakby
obcięte. Pismo wyraźne, choć niezbyt kaligraficzne. Pergamin złożony pionowo
trzykrotnie i poziomo sześciokrotnie. Wymiary : szerokość około 29,8 cm,
wysokość około 41,1 cm, zakładka około 2 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn.
rep. 132a, Złotoryja nr 2*.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 49; b. Schilling F.,
D. Ursprung d. Deutschtums tabl. 21 c; - druk: c. Tzschoppe G. A., Stenzel G.
A., Urkundensammlung nr 1a, według A ; d. Hertel G., U B. d. Stadt Magdeburg,
Halle 1882, I nr 100, według A; e. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums 458
nr 32 (tłum. niemieckie) ; - regest: f. Mülverstädt G. A., Regesta
archiepiscopatus Magdeburgensis, Magdeburg 1876, I 572; g. Regesten nr 140b; h.
Cod. dipl. Siles. cz. 2 I nr 49.
Literatura: Grünhagen C., Breslau unter d. Piasten 6; 2. Tenże, Prittwitz B.,
Histor. u. antiquarisches v. einer Reise nach Goldberg, (Ztschr. f. Gesch.
Schles. 1874, XII. 341 przyp. 1); 3. Meinardus O., D. Neumarkter Rechtsbuch u.
andere Neumarkter Rechtsquellen, (Darst. u. Quell. z. schles. Gesch. 1906, II.
115, 19); 4. Goerlitz Th., Eine Magdeburger Rechtsmitteilung f. Breslau v. J.
1241 (?), (Beitrr. z. Gesch. d. Stadt Breslau 1935, I. 92 nn.); 5. Gesch.
Schles. hrgb. v. H. Aubin, 264; 6. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums
przyp. 431, 442, 1210; 7. Appelt H., Z. Siedlungsgesch. d. Kastellanei Lähn,
(Ztschr. f. Gesch. Schles. 1939, LXXIII. 2); 8. Maleczyński K., Dzieje Wrocławia
do r. 1526, Wrocław 1948, 48; 9. Tenże, Dzieje Wrocławia do r. 1618, Warszawa
1958, 63.
Mimo pewnych niejasności w stylizacji dokumentu (nie jest oznaczone miasto, dla
którego ten ortyl miał być przeznaczony) literatura jest zgodna co do jego
autentyczności. Wątpliwości jedynie budzi data dokumentu, który nie posiada
elementów chronologicznych, figurujących zapewne w towarzyszącym mu piśmie
ławników magdeburskich do księcia. Najogólniej wypadnie ją położyć na lata 1211
- 1241 lub, eliminując Henryka Pobożnego, na lata 1211 - 1238. Z uwagi na to, że
tekst obecny przechowany był w archiwum miasta Złotoryi, przypuścić należy, że
dla tego miasta został ostatecznie skierowany. Jednak wiele przemawia za tym
(por. Goerlitz Th; 4, str. 92 nn.), że ortyl ten pierwotnie przeznaczony był dla
Wrocławia, o czym świadczą szczegóły pouczeń. W takim razie wypadłoby datę jego
przesunąć nieco ku przodowi (1214 - 1238), jako że dopiero z tych czasów
posiadamy pierwsze wiadomości o zalążkach gminy niemieckiej we Wrocławiu. Dla
wygody zatrzymano tradycyjną datę.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

[b]1211.

Henryk Brodaty, książę śląski, nadaje stołowi biskupiemu wrocławskiemu daninę
stan z Otmuchowa, pobieraną przez poprzedników wystawcy, a to w wysokości 60
donic biskupich lub 80 targowych.

Notum sit presentibus et futuris, quod, ego Henricus dei gratia et beati
Johannis Slesie dux contuli ad honorem dei et beati Johannis pensionem, que
dicitur stan in Otomuchoue sexaginta episcopalium urnarum vel octoginta
forensium mense episcopali usibus eius in perpetuum profuturam. Cum itaque
progenitores mei pensionem illam ad utilitatem suam semper acceperint, ego eam
in remissionem peccatorum meorum relaxo. Et ne filii mei vel posteritas eorum
eam ab ecclesia alienare presumant, sigillo meo presentem cartam confirmo. Actum
ab incarnacione domini anno M0CC undecimo.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia XIV w. w Liber Niger. Wrocław Archiwum Archidiecezjalne, fol. 388,
według A; C. Kopia z r. 1522. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135 D 1 b,
fol. 356v, według A.
Druk: a. Heyne J., Gesch. d. Bistums Breslau I. 230 przyp. 2, według B; -
regest: b. Regesten nr 141; c. Cod. dipl. Siles. cz. 2, I. nr 50.
Literatura: 1. Kopietz, D. Pfarr- u. Collegiatkirche v. St. Nicolaus in
Ottmachau; (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1890, XXIV. 163); 2. Balzer O., Walka o
tron krakowski 52; 3. Schulte L., Beitrr. z. Gesch. d. ältesten deut. Besiedlung
Schlesiens 306; 4. tenże, D. Siegel d. Bischofs Lorenz 271; 5. tenże,
Kostenbluth 223, 229; 6. Randt E., D. Aussetzungsurkunde v. Nieder-Frauenwaldau,
(Ztschr. f. Gesch. Schles. 1924, LVIII. 127 przyp. 3); 7. Appelt H., D. Echtheit
d. Trebnitzer Gründungsurkunden 32.
Autentyczność dokumentu podejrzewał wydawca Regestów Śląskich, a Schulte L. (3,
str. 306; 5, str. 223) uważał go za podrobiony. Appelt H. (7, str. 32 przyp.)
nie wypowiada się w tej sprawie ostatecznie. Wydawca Cod. dipl. Siles, cz. 2, I
nr 50 objaśnienia, oświadcza się stanowczo za autentycznością treści dokumentu.
Wobec braku oryginału, z braku kryteriów zewnętrznych, idąc za tym ostatnim
przyjąć wypadnie na razie autentyczność aktu.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.[b]

[hanys_hans]

1211.

Władysław Laskonogi, książę wielkopolski, zezwala Gunterowi, opatowi klasztoru w
Lubiążu, aby jego okręty dla potrzeb klasztornych przejeżdżały bez cła przez
ziemie książęce.

Ego Wladizlaus dei gracia Polonie dux omnibus hanc paginam inspecturis salutem.
Universitati vestre signficamus, quod veniens ad nos dilectus et familiaris
noster Guntherus abbas Lubensis humiliter a nobis postulavit, ut hanc ei et suis
successoribus faceremus graciam, ut naves, que pro necessitatibus domus sue
emendis per terram nostram transeunt, libere et sine theloneo ire et redire
possint. Nos eius honeste et racionabili peticioni pie annuentes pro reverentia
dei genitricis Marie et pro remedio anime nostre hoc ius ei et suis
successoribus tradidimus in perpetuum. Et ne quis contra hanc nostram donationem
ab cis quicquam exigere presumat, sigilli nostri impressione hanc paginam
signari fecimus et eos privilegio nostro communimus. Huius rei testes sunt:
frater Conradus episcopus et monachus in Sychem et frater Nicolaus abbas eiusdem
loci, iudices tunc a sede apostolica delegati cum eorum sociis, Heinricus Slezie
dux, Laurencius Wratislauiensis episcopus et noster cancellarius cum multis
terre nostre baronibus et nobilibus. Acta sunt hec anno ab incarnacione domini
M°CC°XI in nomine domini amen.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia XV w. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135 D 207, fol. 159,
według A (r. 1211); C. Kopia z r. 1664. Tamże, sygn. rep. 135 D 204, fol. 26V,
według A (r. 1206) ; D. Kopia z drugiej połowy XVII w. Tamże, sygn. rep. 135 D
205. fol. 38, według A (r. 1206); E. Kopia z r. 1664. Tamże, sygn. rep. 135 D
204, fol. 264, według A [r. 1206); F. Kopia a r. 1669. Tamże, sygn. rep. 135 D
204a, fol. 20, według O (r. 1206). Druk: o. Kod. dypl. wkopol. III nr 2023,
według C; - regest: b. Regesten nr 104 (r. 1206); c. Cod. dipl. Siles. XVII. 1
nn.; d. Maleczynski K., Studia nad dyplomami Odonicza 239; e. O od. dipl. Siles.
cz. 2, I nr 52.
Literatura: 1. Wutke K., D. Versorgung Schles. mit Salz, (Ztschr. f. Gesch.
Schles. 1893, XVII. 250 przyp. 2); 2. Freudenthal E. D. fünfhundert Hufen d.
Klosters Leubus, Wrocław 1927, 6 przyp. 2, 7 ; 3. Maleczyński K., Studia nad
dyplomami Odonicza 20 nn.; 4. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums przyp. 2492.
Dotychczasowi wydawcy (a, nr 2023; b, nr 104) kładą ten akt za kopiami C - F
błędnie na r. 1206. Poprawna data w B. Rok 1206 niemożliwy, gdyż jeszcze wtedy
biskup halbersztadzki Konrad Kreisig nie był mnichem w Sittichenbach. Imię jego
Ciprianus w B, C, D powstało oczywiście ze źle rozwiązanej sigli imienia w
oryginale. Maleczyński K., (3, str. 20 nn.) i Scholz-Babisch M. (e, nr 52
objaśn.) umieszczają go poprawnie pod r. 1211. Wątpliwości przeciw
autentyczności dokumentu podnosił zresztą gołosłownie jedynie Schilling F. (4,
przyp. 2492).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Mikulin, 24 maja 1212.

Wincenty, biskup krakowski, potwierdza w posiadaniu klasztoru cystersów w
Sulejowie swe dawne nadania z miejscowości Czerników i Gojczów.

...Ego Vincentjus Cracoujensis episcopus ... in priori privilegio predia de
Cyrnichou et de Goycheu fratribus de Suluou contulerimus et confirmavimus
nostram nunc voluntatem primam, secundam et ultimam in perpetuum valituram super
collacione eorundem prediorum in presenti pagina exprimimus... Est autem hec
confirmacio facta anno ab incarnatione domini millesimo CCm°XIIm°, VIIII
kalendas iunii, pontificatus vero nostri anno IIIIto, in colloquio de Mecholin
et hii fuerunt presentes... Alardus abbas de sancto Vincentjo, Henricus prior
eiusdem loci.

A. Oryg. pegaminowy dobrze zachowany, starannie spisany, liniowany atramentem.
Wymiary : szerokość około 28 cm, wysokość około 21 cm, zakładka około 1,4 cm.
Warszawa Biblioteka Krasińskich (spalony w r. 1945).
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 55; b. Kod. dypl.
kat. krak. I tabl. 2 (częściowa); - druk: c. Gołebiowski Ł., Wiadomość o darach
A. Cyprysińskiego, (Roczn. Warsz. Tow. Przyj. Nauk 1827, XIX. 137-139, nr 3),
według A; d. Kod. dypl. małop. I nr 9, według A; e. Perlbach M., Pommerellisches
UB., Gdańsk 1882, nr 15, według A; - regest: f. Mitkowski J., Początki klasztoru
cystersów w Sulejowie, Poznań 1949, 302 nr 6.
Literatura: 1. Kętrzyński St., Ze studiów nad Gerwazym z Tillbury, (RAU. h.
1903, XLVI. 168 przyp. 2); 2. Łaguna S., Pisma, Warszawa 1915, I. 321-322; 3.
Zachorowski St., Studia do dziejów XIII w., (RAU. h. 1921, LXII. 87 przyp. 5);
4. Grodecki R., Mistrz Wincenty biskup krakowski, (Roczn. Krakowa. 1923, XIX.
36, 52); 4. Balzer O., Studium o Kadłubku, (Pisma Pośm. I. 8 przyp. 2); 6.
Mitkowski J., Początki klasztoru w Sulejowie 28.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Mstów, (po 24 maja) 1212.

Henryk Kietlicz, arcybiskup gnieźnieński, wyklina każdego kanonika
rozgłaszającego tajemnice swej kapituły.

...ego H(einricus)... Polonorum archiepiscopus coram fratribus meis Polonie
episcopis... domino L(aurentio) Wratislauiensi, do mino L(aurentio) Lubucensi
...et cum assensu personarum... que ad consecrationem... domini P(auli)
Poznaniensis electi in Mstow convenerant, statui et sub anathemate posui omnem
canonicum vel quemlibet alium religiosam vitam virum ducentem, qui capituli sui
secreta propalare presumpserit. Datum in Mstow ab incarnacione domini anno
M°CCXII, tercio post consecrationem domini P(auli) die et anno quartodecimo
archiepiscopatus mei.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia XIV w. Wrocław Archiwum Archidiecezjalne, sygn. Liber Niger fol. 444 v,
według A.
Druk: a. Kod. dypl. wkopol. I nr 588, według B; - regest: 6. Regesten nr 151.
Literatura: 1. Zeissberg H., Vinzentius Kadlubek Bischof v. Krakau, Wien 1869,
50 przyp. 1; 2. Zachorowski St., Rozwój i ustrój kapituł polskich, Kraków 1912,
58; 3. Umiński J., Henryk arcyb. gnieźnieński 97 przyp. 2.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(1212 - 1214).

Wawrzyniec, biskup wrocławski, zatwierdza w posiadaniu klasztoru cystersów w Lubiążu dziesięciny nadane mu przez biskupa Jarosława w szeregu imiennie wymienionych miejscowości pod Kazimierzem między Ozobłogą a Stradumą.

In nomine sancte et individue trinitatie. Laurentius divina favente clemencia Wratizlauiensis episcopus universis Christi fidelibus tam presentibus quam futuris notum esse voltimus, quod nos donationem decimarum ante nos beate Marie virgini et ordini Cysterciensi collatarum, ratam habemus et presentis cautione privilegii ex communi tocius capituli nostri consilio et assensu ecclesie Lubensi assignantes in perpetuum confirmamus; de possessionibus scilicet illis, quas dudum beate memorie dominus Jarozlaus episcopus predecessor noster eidem ordini Cysterciensi contulerat in Jarozlav, in hiis videlicet villis: Glogov et Jarozlawe, villa Nezulonis in Ozoblog, Susela, Wroblin Zemeniz villa Martini et si que in posterum ville posite fuerint a terminis Glogov et Ierozlauie, que nunc Cazemiria dicitur, usque ad fluvios Stradunam et Ozoblog, ubi in Odoram hii duo amnes fluunt cum eo, quod de totali circuitione ville Martmi accreverit in posterum, que infra hos terminos non continetur. Prohibemus igitur per ecclesiasticam censuram, ne quis in eisdem decimis fratribus Lubensibus iniuriam facere sen violenciam inferre presumat. Ut igitur hec donatio et confirmatio rata et in perpetuum inconvulsa permaneat, presentem exinde paginam conscriptam sigilli nostri impressione signavimus et testes idoneos adhibuimus, quorum nomina sunt hec: Victor decanus, Egidius archidiaconus, magister Martinus cancellarius, Johannes Benizi, Godefridus, Lupus, Petrus, Albertus, Thevcer, Johannes, Dobe.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia sprzed r. 1253 w najstarszym kopiarzu klasztornym. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135 D 203, fol. 11, według A.
Druk: a. Schulte L., D. villa Martini u. d. Unechtheit d. Stiftungsurkunde f. Leubus a. d. J. 1175, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1905, XXXIX. 280), według B; - regest: b. Regesten nr 154.
Literatura: 1. Hirsch, D. Gründung d. Stadt Loslau, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1890, XXIV. 301); 2. Schulte L., D. villa Martini 280; 2. Meinardus O., D. Neumarkter Rechtsbuch 71; 4. Górka O., Studia nad dziejami Śląska 224; 5. tenże, D. Anfänge d. Klosters Leubus 66 przyp. 7, 67 przyp. 8; 6. Schulte L., D. Trebnitzer Urkunden d. Bischofs Lorenz 330; 7. Freudenthal F., D. fünfhundert Hufen d. Klosters Leubus 6; 8. Polaczkówna H., Roty przywileju Brodatego 435, 437, 441; 9. Panzram B., D. Archidiakonsurkunde v. 30 IX 1262 eine Fälschung, (Arch. f. schles. Kirchengesch. 1936, I. 8); 10. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums przyp. 645, 1482; 11. Maleczyński K., Zarys dyplomatyki 218.
W słabszym lub silniejszym stopniu za nieautentycznością dokumentu oświadczają się: Schulte L. (2, str. 280; 6, str. 330); Meinardus O. (3, str. 71); Schilling F. (10 przyp. 645, 1482), za nimi Maleczyński K. (11, str. 218), wszyscy jednak nie uzasadniają bliżej swego stanowiska. Zwroty dokumentu, zaczerpnięte z przywileju Brodatego dla tegoż odbiorcy z 11 IV 1211 (wyżej nr 149), zaznaczone petitem, świadczą jedynie o jego powstaniu w kancelarii odbiorcy. Gdyby nawet dokument uważać za falsyfikat, to powstać musiał przed r. 1253.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław 1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1212.

Wawrzyniec, biskup wrocławski, zatwierdza nadania swych poprzedników: Żyrosława,
Jarosława i Cypriana, biskupów wrocławskich, uczynione z dziesięciny we wsi Mały
Tyniec na rzecz joannitów.

In nomine domini nostri. Ego Laurentius divina providentia Wratislaviensis
episcopus tam presentibus | quam futuris presentem paginam inspecturis in eo,
qui est salus vitam perpetuam | et salutem. Rei cuiuscumque factum, si est
laudabile, ut maiorem habeat efficatiam, | diligentiori sollicitudine, ut in
perpetuum firmum permaneat et irrevocabile, necessarium | est et utile
testimonii approbatione confirmare. Qua de re antecessorum nostrorum | Sirozlai,
Jarozlai et Cypriani videlicet pie recordationis vestigiis feliciter |
inherentes, decimarum collationem hospitali sancti Johanms Iherosolimitano pia |
devotione ob reverentiam dei factam salutarem huiusmodi commendantes memoriam, |
per ratihabitionem approbamus et sub inscriptione testium venerabiliam virorum |
horum videlicet: Benici decani, Martini cancellarii, Bartholomei custodis, |
Baldwini magistri, Friderici, Gotfridi, Mathie Wratislaviensis ecclesie
canonicorum huic | approbationi unanimiter assistentium, decimas et a nobis et a
posteris nostris | perpetualiter habendas et in Tinziam villam priori vel
cuicumque maior prepositus | commiserit assignandas hospitali ante nominato
provida deliberatione confirmamus. | His autem nunc et in posterum
inviolabiliter observandis maliciis hominum | obviantes presentem confirmationem
ratam et firmam habentes, nostri sigilli | munitione vallamus, validius adhuc
addentes complementum, ut si quis ausu | temerario eam infirmare presumpserit,
sub interminatione anatematis | indignationem dei et sancti Johannis se noverit
incursurum. Actum anno dominice | incarnationis M°CC°XII°, episcopatus nostri
anno XIII°.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, liniowany atramentem, złożony
czterokrotnie pionowo i tyleż poziomo. Wymiary : szerokość około 22 cm, wysokość
około 26,5 cm, zakładka około 1,9 cm. Orlik (Czechosłowacja) Archiwum Państwowe,
sygn. Arch. malt. oddel. 14, Skr. C, zasuwka VII, c. 3.
B. Kopia XIX w. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135 D 6, nr 11, według A.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 27 ; - regest: 6.
Regesten nr 147.
Literatura: 1. Schulte L., D. Todesdatum d. Bischofs Cyprian v. Breslau u. d.
Ordinationsjahr seines Nachfolgers Lorenz, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1907, XLI.
387); 2. tenże, D. Siegel d. Bischofs Lorenz 270-272; 3. tenże, D. Trebnitzer
Urkunden d. Bischofs Lorenz, (tamże XLVIII. 330) ; 4. Maleczyński K.., O
kanclerzach polskich XII w., (Kwart. Histor. 1928, XLII. 39 i przyp. 10); 5.
Polaczkówna H., Roty przywilejów Brodatego 437; 6. Maleczyński K., Wpływy obce
na dokument polski XII w., (Kwart. Histor. 1932, XLVI. 13-14); 7. Balzer O.,
Studium o Kadłubku I 23 przyp. 3; 8. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums
przyp. 993; 9. Maleczyński K., Zarys dyplomatyki 218.
Schulte L. (3, str. 330) uważa dokument za zdecydowany falsyfikat; Schilling F.
(8, przyp. 993) dla niezgodności daty dokumentu z rokiem pontyfikatu Wawrzyńca
uważa dokument za podrobiony; Maleczyński K. (6, str. 14) stwierdza pewne
analogie pisma z dokumentami z r. 1202 i 1212 dla joannitów i Trzebnicy (wyżej I
nr 89, niżej nr 154). Z pisma sądząc, dokument nie budzi żadnych wątpliwości.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1212.

Wawrzyniec, biskup wrocławski, za zgodą Bogusława, kanonika wrocławskiego,
nadaje dziesięcinę ze wsi Mały Tyniec klasztorowi PMarii na Piasku we Wrocławiu.

Ego Laurencius miseratione divina ecclesie Vratizlauiensis episcopus notum fatio
tam presentibus quam | futuris Christi fidelibus, quod Boguzlauo ecclesie beati
Johannis in Uratizlau canonico decimam de Tyncia | resignante, sancte Marie
cenobii villa assensu tocius capituli nostri predictam decimam eidem cenobio
contulimus et | ne cuiuspiam presumptione temeraria factum nostrum irritetur,
sigilli nostri atque capituli munimine robur | facto nostro indidimus. Ego
Laurentius episcopus subscribo, ego Benicus decanus subscribo, ego Otto
prepositus | subscribo, ego Martinus cancellarius et magister subscribo, ego
Egidius archidiaconus subscribo ego Iohannes cantor subscribo, ego | Gallus
custos subscribo, ego Balduinus canonicus subscribo, ego Fredricus canonicus
subscribo, ego Otto canonicus subscribo, ego Uictor canonicus | subscribo, ego
Albertus canonicus subscribo, ego Martinus canonicus subscribo, ego Clemens
canonicus subscribo, ego Pribizlaus canonicus subscribo, ego Gotfridus canonicus
subscribo, | ego Egidius frater Censtoborij canonicus subscribo, ego Egidius
filius Benici canonicus subscribo, ego Uincencius canonicus subscribo, ego
Albertus canonicus frater | Boguzlai subscribo, ego Lazarus canonicus subscribo,
ego Franco canonicus subscribo, ego Theslinus canonicus subscribo, ego Sulizlaus
canonicus subscribo, ego Petrus | canonicus subscribo, ego Albertus canonicus et
submagister scolarum subscribo, ego Lupus canonicus subscribo, ego Prothasius
canonicus subscribo, ego Iohannes filius Felicis canonicus | subscribo, ego
Mathias canonicus subscribo, ego filius Stanizlaui Martinus canonicus subscribo,
ego Pribizlaus canonicus subscribo. Hec autem facta sunt | anno ab incarnatione
domini millesimo ducentesimo duodecimo.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, liniowany atramentem, atrament brązowy.
Wymiary : szerokość 26,3 cm, wysokość 14,8 cm, zakładka 1,8 cm. Wrocław Archiwum
Państwowe, sygn. rep. 55 nr 1*.
B. Kopia sprzed r. 1435 w najstarszym kopiarzu klasztornym. Tamże, sygn. rep.
135 D 17, fol. 35 - 35v, według A; C. Kopia z początku XVI w. w "Repertorium
Heliae". Tamże, sygn. rep. 135 D 18, p. 382, według A; D. Kopia XVI w. Tamże,
sygn. rep. 135 D 22b; E. Kopia z r. 1796. Tamże, sygn. rep. 135 D 21, p. 193
(streszczenie).
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 50; - regest: b.
Regesten nr 148.
Literatura: 1. Schulte L., D. Siegel d. Bischofs Lorenz 270, 272: 2. Hefftner
P., D. Ortsnamen im Kr. Breslau 109, 134: S. Maleczyński K., O kanclerzach
polskich 39 przyp. 10: 4. Polaczkówna B., Roty przywileju Brodatego 434, 437,
441-443, 447 ; 5. Maleczyński K., Wpływy obce na dokument polski 14-15; 6.
Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums 144 przyp. 921, 923, 1482; 7.
Maleczyński K., Zarys dyplomatyki 218.
Jedynie Schilling F. (6, przyp. 1482) uważa akt ten za podrobiony. Pismo jest
zupełnie współczesne i świadczy raczej o autentyczności dokumentu. Należy ją
rozpatrywać łącznie z autentycznością następnego aktu (niżej nr 153), rewersalem
opata Witosława, który potwierdza zamianę dziesięciny ze wsi Mały Tyniec,
należącej do kanonika wrocławskiego, za dziesięciny dwóch wsi klasztornych.
Lista podpisów kanoników wrocławskich na naszym akcie jest najobszerniejszą,
jaka kiedykolwiek na dokumentach figuruje i zbliża się do rzeczywistego pełnego
składu kapituły wrocławskiej; por. Samulski R., D. Zusammensetzung d. Breslauer
Domkapitels 16. W jednym z późniejszych dokumentów dziekana wrocławskiego
Wiktora z 22 X 1220 (niżej nr 235) opat Witosław zakwestionował prawomocność
układu, jak również stwierdził brak podpisów niektórych kanoników pod
dawniejszym aktem zamiany. W rzeczywistości brak na niniejszym akcie podpisów
kanoników Gerarda, Ottona i Bartłomieja, znanych ze współczesnych dokumentów.
Nie świadczy to o nieautentycznosci aktu, ale jedynie o późniejszym
zakwestionowaniu jego prawomocności.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1212.

Wawrzyniec, biskup wrocławski, nadaje klasztorowi w Trzebnicy z przyczyny
wstąpienia do tamtejszego klasztoru córki księcia (Gertrudy) dziesięcinę ze wsi
Krakowiany.

Ego Laurentius miseratione divina Wratzlauiensis episcopus notom | fatio
presentibus et posteris, quod de consensu capituli fratrum | meorum contuli
decimam ville, que Cracoucj dicitur in Trebniz | usui dominarum ibi deo
servientium in perpetuum percipiendam, ratione | domicelle filie domini Henrici
ducis Zlesie in eodem loco religionis | habitum profitentis. Et ut hec collatio
communiter facta firma sit | et rata, presentem paginam sigillorum nostrorum
caracteribus decrevimus | muniendam. Actum est hoc anno M°CC°XII dominice
incarnationis.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany. Pismo staranne, choć dość wyrobione.
Wymiary : szerokość około 16 cm, wysokość około 10 cm, nakładka około 1,7 cm.
Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 125 nr 14*.
B. Kopia sprzed r. 1664. Tamże, sygn. rep. 135 D 303, fol. 19v, według A.
Reprodukcja: a. Erzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 51; - regest: b.
Regesten nr 149; c. Appelt H., D. Urkundenfalschungen d. Klosters Trebnitz 124
nr 15.
Literatura: 1. Wutke E., Nationale Kämpfe im Kloster Trebnitz, (Ztschr. f.
Gesch. Schles. 1890, XXIV. 1); 2. Schulte L., D. Siegel d. Bischofs Lorenz 270,
272; 3. Polaczkówna H., Roty przywileju Brodatego 447; 4. Maleczyński K., Wpływy
obce na dokument polski 14.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Henryk Brodaty, książę śląski, na prośby swej córki, wstępującej do klasztoru
w Trzebnicy, zwalnia targ w Lubiążu od wszelkich powinności prawa polskiego, a
specjalnie od powinności na rzecz mincerzy książęcych i od obowiązku udziału
poddanych klasztornych w wyprawach wojennych.

Ego Heinricus dei gratia dux Zlesie ad primam peticionem filie mee, | cum deo se
constanter offerens secularem habitum et animum mutaret in Trebniz | hanc
libertatem cenobio Lub(e)nsi concessi, ut scilicet forum Lubense ab omni
Polonica | exactione sit exemptum, videlicet ut monetarius nulli pomot imponat,
nil ibi | dem iuris habeat nisi tribus foris immutationem monete, sal vendendi
et nummos | cambiendi. Concessi etiam, ut nullus de hominibus claustri sine
licentia abbatis, | prioris sive cellerarii ad aliquot iuditium provocetur et
quotiens expeditionem nostram | indixerimus, homines in circuitione Lubensi
quicquid necessitas claustri exegerit | interim operentur.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, pismo wyraźne, kaligraficzne. Wymiary:
szerokość około 17,4 cm, wysokość około 10,2 cm, bez zakładki. Wrocław Archiwum
Państwowe, sygn. rep. 91 nr 35*.
B. Kopia sprzed r. 1253 w najstarszym kopiarzu klasztornym. Tamże, sygn. rep.
135 D 203, fol. 111 - 12, według A; C. Kopia z r. 1664 Dittmans "Proarchivum
Lubense". Tamże, sygn. rep. 135 D 204, fol. 76, według A; D. Kopia z r. 1669.
Tamże, sygn. rep. 135 D 204 a, fol. 159v, według C; E. Kopia XVII w. Tamże,
sygn. rep. 135 D 299, fol. 455; F. Kopia z r. 1713 20 VII. Tamże, sygn. rep. 135
D 212 a, p. 2.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 52; b. Krupicka H.
W., D. Schriftkritik - eine Grundfrage d. schles. Urkundenforschung, (Ztschr. f.
Gesch. Schles. 1939, LXXIII. tabl. 1) (częściowa); - druk: c. Büsching J. G. G.,
UB. nr 35, według A (r. 1222 - 24); - regest: d. Regesten nr 150; e. Cod. dipl.
Siles. cz. 2, I nr 53.
Literatura: 1. Thoma W., D. kolonisatorische Tätigkeit d. Kl. Leubus 31; 2.
Schulte L., Kostenbluth 223; 3. Górka O., Studia nad dziejami Śląska 211; 4.
Tenże, Über d. Anfänge d. Klosters Leubus, (Darst. u. Quell. z. schles. Gesch.
1913, XVIII. 61 przyp. 4); 5. Seidel V., D. Beginn d. deut. Besiedlung Schles.,
(Tamże 1913, XVII. 47 przyp. 4); 6. tenże, D. weitliche Stellung d. Abtes v.
Leubus, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1921, LV. 111-12); 7. Grodecki R., Mincerze
we wcześniejszym średniowieczu 37; 8. Historia Śląska PAU. III. 585; 9. Krupicka
H. W., D. Schriftkritik 33, 36; 10. Maleczyński K., Zarys dyplomatyki 194.
Seidel V. (5, str. 47 przyp. 4) uważa dokument za podrobiony; Schulte L. (2,
str. 223) za podejrzany. Krupicka B. W. (9, str. 32 nn.) udowodnił
przekonywająco, że jedynie wyraz in (tribus foris) jest później przerobiony z
pierwotnego nisi, co już na domysł przypuszczał Grodecki R. (7, str. 37-8). Poza
tym dodatkiem akt w oczach Krupicki jest autentyczny. Mielibyśmy wiec tu wypadek
podobny do falsyfikatu płockiego z r. 1231; por. Łodyński M., Falsyfikaty wśród
dokumentów biskupstwa płockiego w XIII w., (RAU. h. 1915, LIX) i odb.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(b. d. circa 1212).

Sobiehard, syn Bezpryma, zamienia swe dobra we wsi Levinice z klasztorem
brzenowskim.

Ego Zobehird filius Bezprem subdapifer regis ...pro bonis meis in villa
Leuuinici... michi per... regem Boemorum... collatis, quondam cum abbate Conone
feci... Hec videlicet sunt nomina... Zmil castellanus de Cladzko ...

(Falsyfikat z pierwszej połowy XIII w.)
B. Rzekomy oryg. pergaminowy dobrze zachowany. Wymiary : szerokość 31 cm,
wysokość 29,2 cm, zakładka 4 - 4,5 cm. Praga Statni Ustredni Archiv, sygn. L IV
- RB Brevnov - 5.
Druk: a. Dobner G., Monumenta historica Bohemiae, Pragae 1779, VI cz. 8, nr 15,
według B; b. Volkmer-Hohaus, Gesch. Quellen d. Grafschaft Glatz, Bystrzyca
Kłodzka 1883, I 12, według a; c. Friedrich G., Cod. dipl. Bohemiae II nr 365,
według B; - regest: d. Regesten nr 139.
Literatura: 1. Perlbach M., Reinerz u. d. Burg Landfried b. z. J. 1471, (Ztschr.
f. Gesch. Schles. 1868, 1X272); 2. Neuling B., Schles. Kastellaneien 99.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1212 s. d., in Mstow

Notum sit omnibus ecclesiis per Poloniam collegiatis, quod ego H. miseracione
(sic) Polonorum archiepiscopus, coram fratribus meis Polonie episcopis, domino
V. Dei gracia Cracoviensi, domino L. Wratislaviensi, domino L. Lubucensi, domino
Pe. (sic) Poznaniensi, et cum assensu personarum ecclesiasticarum que ad
consecracionem dicti domini P. Poznaniensis electi in Mstow convenerant statui,
et sub anathemate posui omnem canonicum vel quemlibet alium religiosam vitam
virum ducentem, qui Capituli sui secreta propalare presumpserit. Datum in Mstow
ab Incarnacione Domini anno M.CC.XII, tercio post consecracionem domini P. die,
et anno quartodecimo archiepiscopatus mei.

Wrocław. Archiv. Capituli. Liber niger pag. 444.

Codex Diplomaticus Majoris Polonia. Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski obejmujący
dokumenta tak już drukowane, jak dotąd nie ogłoszone, sięgające do roku 1400.
Wydany staraniem Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego. Tom I. zawiera numera
1 - 616 lata 984 - 1287. Poznań 1877. Nakładem Biblioteki Kórnickiej. Drukiem J.
I. Kraszewskiego (Dr. W. Łebiński).

[hanys_hans]

Praga, 12 maja 1213.

Przemysł Ottokar I, król czeski, nadaje klasztorowi w Brenovie na prośby opata
Konrada szereg imiennie wyliczonych posiadłości.

...Ego Ottakarus, qui et Przemizl... Boemorum rex ...ad instanciam venerabilis
viri Chunonis abbatis Brevnowiensis ecclesie ...circuitum meum, qui Policz...
appellatur ...contuli Brevnowiensi ecclesie... Acta sunt hec in castro Pragensi
in vigilia ascensionis domini anno incarnacionis eiusdem domini millesimo
ducentesimo tredecimo in presencia horum omnium... Wilhelmus, Sbyslaus
castellani de Kladzco ...

(Falsyfikat z czasów po r. 1260)
B. Transumpt cesarza Karola IV z 14 stycznia 1351 r. Praga Ustredni Statni
Archiv, sygn. L IV - RB Brevnov - 102.
Druk: a. Paprocky B., Diadochus id est successio... Kniżat a kraluv ceskych,
Praha 1602. I 352, według B; b. Ludewig J. P., Reliquiae manuscriptorum omnis
evi diplomatum. Francofurti - Lipsiae 1724, VI 57, według B; e. Ziegelbauer M.,
Epitome historiae monasterii Brzenoviensis, Coloniae 1740, 246, według B; d.
Piter J. B., Thesaurus absconditus in agro Brenoviensi, (Brno) 1762, 144, według
B; e. Friedrich G., Cod. dipl. Bohemiae II nr 367, według B; - regest: f. Dobner
G., Mon. Hist. Bohemiae VI. cz. 8, nr 14; g. Erben J., Regesta Bohemiae I nr
539; h. Regesten nr 155; i. Volkmer-Hohaus, Gesch. quell. d. Grafschaft Glatz I 12.
Literatura: 1. Tomek V. V., Pameti ujezdu Polickego, (Pamatky Archeolog. II 205
nn.); 2. tenże, Älteste Nachrichten über d. Herrschaften Braunau u. Politz,
Praha 1857, 26 nn.; 3. Koegler J., Chroniken d. Grafschaft Glatz, Kłodzko 1841,
17; 4. Neuling H., D. schles. Kastellaneien 99; 5. Novotny V., Ceske dejiny I
cz. 3, 317 ; 6. Górka O., Über d. Anfänge d. Klosters Leubus 66 przyp. 7.
Czas powstania falsyfikatu określił Friedrich G. (e, nr 367 objaśn.),
zestawiając nasz akt z przywilejem Ottokara I dla tamtejszego klasztoru, którego
postanowienia różnią się od naszych.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Sieradz, 24 czerwca 1213.

Iwo, kanclerz polski, nadaje cystersom w Sulejowie miejscowość Dóbrcz.

...Ego Jvo divina miseratione dictus cancellarius Polonie ... notum fatio,
quia... contuli fratribus de Sylio predium meum, quod dicitur Dobrech ... sub
multorum testimonio, quorum nomina secuntur, roborare decrevi... Laurentius
Wratislauiensis episcopus ... Alardus de sancto Vincentio in Wratislauia ...
dicti abbates... Egidius Wratislauiensis ...dicti archidiaconi. Factum est hoc
in Syraz in die sancti Johannis Baptiste anno domini millesimo ducentesimo
tercio decimo.

A. Oryginał pergaminowy dość dobrze zachowany, bez śladów liniowania. Wymiary :
szerokość 21 cm, wysokość 13,2 cm, zakładka 1,3 cm. Warszawa Archiwum Główne Akt
Dawnych, sygn. 7214, Archiwum Radziwiłłów nr 3.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 57 ; - druk: b. Kod.
dypl. Pol. III nr 7, według A; - regest: c. Regesten nr 156 ; d. Mitkowski J.,
Początki klasztoru w Sulejowie 302-303 nr 7.
Literatura: 1. Zeissberg H., Vincentius Kadlubek 52; 2. Zakrzewski S., Nadania
na rzecz Chrystiana biskupa pruskiego, (RAU. h. 1902, XLII. 284); 3. Schulte L.,
Kostenbluth 236; 4. Polaczkówna H., Roty przywileju Brodatego 441; 5. Schilling
F., D. Ursprung d. Deutschtums przyp. 1516; 6. Mitkowski J., Początki klasztoru
w Sulejowie 303 nn.
Autentyczność dokumentu nie była nigdy kwestionowana.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Wrocław, 28 lipca 1213.

Wawrzyniec, biskup wrocławski, nadaje klasztorowi cystersów w Lubiążu na prośby Konrada, niegdyś biskupa halbersztadzkiego i mnicha w Sittichenbach, dziesięciny z imiennie wyliczonych posiadłości i z poszczególnych łanów w nich się znajdujących.

|| In nomine sancte et individne trinitatis. || Laurencius miseracione divina Wratislauiensis episcopus omnibus hoc presens scriptum inspecturis salutem perpetuam | in domino. Cum episcopalis intersit officii ad edificacionem corporis Christi id est ecclesie sollerter intendere et decorem domus domini, ut varietate distincta re | fulgeat, multipliciter ampliare non mediocris est honoris et gracie id ad honorem ipsius cui ministrantes pater honorificat effectui strennue mancipare. Sa | ne hoc agitur, cum plantatur religio, loca collegiata fundantur, in quibus indefesse reboat gratiarum accio et vox laudis. Hec est enim vitis fructifera, vi | nea domini Sabaoth, cuius palmites longe lateque deducere ad nos pertinet, ut ad venena mortifera circumquaque pellenda flores proferat et odores, quam | non solum plantare sed et rigare nos oportet; quod siquidem tunc digne fit, cum non tantum spiritualibus verum et temporalibus beneficiis, sine quibus | mortalis hec vita transigi non potest, sumcienter amministratur. Ideoque notum facimus omnibus tam presentibus quam futuris Christi fidelibus universis, quod | inspecta pari devocione fratrum ordinis Cysterciensis in Lubens nostre dyocesis, qui multa religione pollentes morum honestate prefulgentes et circa | pauperum Christi obsequia diligenter intenti iuxta prophetam eciam suorum vitulos deo iugiter immolant labiorum et innocentes orationibus cum assiduis le | vantes in celum manus districtum iudicem incessanter omnium Christianorum pro offensis interpellent; nec non ad preces fratris Conradi monachi in Sychem | quondam Haluerstatensis episcopi omnem decimam villarum subscriptarum de consensu capituli nostri eisdem fratribus in Lubens donavimus et confirmavimus libere | et quiete ac perpetuo possidendam. Cum eadem decima villarum videlicet in Pozarsyzc de viginti duobus mansis, in Schonenuelt de quatuorde | cim mansis, in Conradeswalde triginta quinque mansi, de quibus septem spectant ad allodium et tres ad iudicium, in Ingrammi villa trigin | ta octo mansi, de quibus duo pertinent ad iudicium et de allodio ibidem. In Rabyn de decem et octo mansis et sorte, que wigariter nominatur | oberschar. In Tarnow de quarto dimidio manso, in Parvo Pyschyn de allodio ad nos dicitur pertinuisse. Iustum namque est et apostolice | sanccioni consentaneum, ut hii potissimum altarii proventibus communicent, qui vigilantius altario deservire probantur. Qui etiam tranquillitati et | paci dilectorum fratrum antedicti monasterii Lubens in futurum prospicientes presentis scripti patrocinio confirmamus, ratificamus, incorporamus et inviscera | mus ac proprietatis tytulo irrevocabiliter adunamus donacionem decimarum novalium de toto districtu Lygnecensi per dominum Zyroslaum e | piscopum Wratyslauiensem predecessorem nostrum domui prefate Lubensi factam in ipsius ecclesie consecracione. Igitur ne quisquam ausu temerario | futuris temporibus retractare presumat, vel super huiusmodi donacione et confirmacione legittima sepe nominatum monasterium molestare, auc | toritate dei omnipotentis et beati Johannis patroni nostri ac nostra anathemate prohibemus. Ut autem pretaxata nostra et capituli nostri donacio et con | firmacio prememoratis fratribus rata stabilisque permaneat, sigillorum municione videlicet nostro et capituli nostri fecimus hanc conscripcionem insigniri | et ydoneorum testium subscripcione roborari, quorum nomina sunt hec: Victor decanus, Jacobus archidyaconus, Egidius scolasticus, Egidius ca | nonicus et cancellarius, Alardus abbas de sancto Vincencio et alii quam plures viri maturi et approbati. Datum anno domini | M°CC°XIII°, indiccione prima, in curia nostra Wratislauiensi, quinto kalendas augusti.

(Falsyfikat z drugiej połowy XIII w.)
B. Rzekomy oryg. pergaminowy dobrze zachowany, liniowany poziomo, marginesy boczne znaczone. Pismo staranne, kaligraficzne, choć silnie wyrobione. Wymiary : szerokość około 33,6 cm, wysokość około 32 cm, zakładka około 3,9 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 91 nr 16 b*.
C. Kopia z drugiej połowy XVII w. Tamże, sygn. rep. 135 D 205, fol. 217, według B; D. Kopia z r. 1664 w Dittmann "Proarchivum Lubense". Tamże, sygn. rep. 135 D 204, fol. 128, 259, według B; E. Kopia sprzed r. 1715. Tamże, sygn. rep. 135 D 213, p. 6, według B.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 58; - b. Büsching J. G. G., UB. nr 17,według B; - regest: c. Regesten nr 157.
Literatura: 1. Grünhagen C., Über d. Zeit d. Gründung d. Klosters Leubus 265; 2. Cod. dipl. Siles. XIV. 170 przyp. 2; 3. Schulte L., D. Anfänge d. deut. Kolonisation 54 przyp. 3; 4. tenże, D. villa Martini 281; 5. tenże, D. Siegel d. Bischofs Lorenz 270, 272; 6. Treblin M., Beitrr. z. Siedlungskunde d. Fürst. Schweidnitz 39 przyp. 13, 80 przyp. 1, 88 przyp. 2; 7. Górka O., Studia nad dziejami klasztoru w Lubiążu 157 ; 8. tenże, Über d. Anfänge d. Klosters Leubus 19 przyp. 12; 9. Schulte L., Kostenbluth 236; 10. Freudenthal F., D. 500 Hufen 6, 8; 11. Polaczkówna H., Roty przywileju Brodatego 435, 437, 441, 443, 447; 12. MoepertA., D. Ortsnamen d. Kreises Neumarkt 106 ; 13. Panzram B., D. Archidiakonsurkunden v. 30 IX 1262, 8; 14. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums przyp. 1482; 15. Moepert A., D. Zircumscription d. Leubuser Pfarreien 18; 16. Maleczyński K., Zarys dyplomatyki 219; 17. Appelt H., D. Urkundenfälschungen d. Klosters Trebnitz 75 przyp. 263.
Dokument uchodzi powszechnie (Schulte L., Schilling F., Grünhagen C. Moepert A., Treblin X., Freudenthal F. i ewentualnie Panzram B.) za falsyfikat, o czym świadczy pismo późniejsze od daty, na którą dokument opiewa.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław 1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

20 października 1213.

Władysław Odonicz, książę kaliski, funduje klasztor cysterek w Ołoboku, nadając
go mnichom w Pforcie i wyznacza jego uposażenie.

Wladislaus ducis Odonis filius divina favente clemencia dux de Kalis ... ad
edificacionem cenobii ordinis Cisterciensis ... in provincia Kalisiensi ... a
fundamentis extruere ... iam cepimus... sub harum attestacione personarum...
Martini Trebnicensis prepositi ... ab incarnacione dominica anno M°C°C°XIII°
kalendas novembris XIII°.

A. Oryg. zaginiony.
B. Transumpt Przemysła II z 28 XII 1292 w transumpcie Władysława Łokietka z 1 I
1329. Poznań Archiwum, Państwowe, sygn. Ołobok nr 5, według A; C. Druga
ekspedycja tegoż transumptu. Tamże, sygn. Ołobok nr 5a, według A; D. Transumpt
Zygmunta Starego z 13 IV 1509. Warszawa Archiwum Główne Akt Dawnych, sygn. Metr.
Kor. XXIII. fol. 532, według B; E. Kopia XIX w. Poznań Archiwum Państwowe, sygn.
Ołobok B 2, fol. 1, według zaginionej kopii XVI w.
Druk: a. Kod. dypl. wkopol. I nr 81, według B; - regest: b. Krzyżanowski S.,
Dyplomy i kancleria Przemysława II, (Pam. AU. filol. 1890, VIII. 180 nr 140); c.
Wierzbowski T., Matricularum regni Poloniae Summaria, Warszawa 1910, IV. cz. 1,
nr 569, cz. 3, nr 81; d. Maleczyński K., Dyplomy Odonicza 227 nr 7.
Literatura: 1. Winter F., D. Zisterzienser in nordöstlichem Deutschland. Jena
1871, II. 30; 2. Łodyński M., Opat Gotfryd i biskup Krystian, (Kwart. Histor.
1910, XXIV. 106-107); 3. Zachorowski S., Studia nad dziejami XIII w., 118, 130,
132-133, 138, 139; 4. Likowski H., Najdawniejsze dzieje klasztoru cysterek w
Ołoboku, (Sprawozd. PAU. 1921, nr 7); 5. tenże. Początki klasztoru cysterek w
Owińskach, Poznań 1924, 3; 6. Umiński J., Henryk Kietlicz 78, 87, 98, 102; 7.
Maleczyński K., Studia nad dyplomami Odonicza 6, 10-12, 21-25, 29-30, 65,
107-108, 114, 190, 197, 201, 223; 8. Umiński J., Arcybiskup Wincenty z Niałka
140; 9. Historia Śląska PAU. I. 192-193; 10. Silnicki T., Dzieje kościoła na
Śląsku 109; 11. Frieske J., Pierwsza fundacja klasztoru w Przemęcie, (Roczn.
Histor. 1938, XIV. 32, 33, 41. 45).
Nad autentycznością dokumentu zastanawiał się już Zachorowski S. (3, str. 138
przyp. 1). Maleczyński K. (7, str. 114) jej nie kwestionuje i uważa dokument za
dzieło wystawcy. Za falsyfikat uważał go Likowski H. (4) a ostatnio Frieske J.
(11, str. 32 n.) za sporządzony na podstawie zaginionego autentyku.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1213 Oktober 20

Wladislaus ducis Odonis filius divina favente clemencia dux de Kalis manifestum
volumus esse tam presentibus quam futuris, quod nos ad edificacionem cenobii
Ordinis Cisterciensis, quod in provincia Kalisiensi de patrimonio nostro ad nos
iure hereditario devenit, a fundamentis exstruere Deo annuente iam cepimus, has
possessiones pro remedio anime nostre simul et parentum nostrorum solempni
donacione liberas in perpetuum contulimus. Locum qui Olobok vulgariter dicitur,
et partem aque que Prosna vocatur cum castoribus, ad opus vestimentorum predicti
cenobii, a Zadovich usque ad locum in quo Baricz de Prosna procedit; forum
liberum in Baricz cum tabernis, in quo videlicet foro neque iudex neque
monetarius preesse debent, nec aliqua violencia a nostro dominio. Si vero aliqua
causa in predicta hereditate fuerit orta, a supradicti loci abbatissa est
determinanda. Insuper has villas et homines prefate assignavimus ecclesie:
Thycadlovo cum Zidovo, villam que Pole dicitur sitam inter Cokanino et inter
Sdislav accipitrarium, Wrosle villam, Raclavi villam iuxta Caliscovicz. Has vero
villas Wirbenta filius Clementis contulit Deo et beate Marie ad memoratum locum:
Conarovo, Gribovo, Mislacovo, Druscovo. Predictas itaque villas et homines ab
omni (sic) operis nostri preter castri municionem absolvimus, et tam a nostro
quam a nostrorum iudicio, preter septuaginta marcarum iudicium, quarum
medietatem nobis pertinere volumus, reliquum memorato loco damus. Hec autem
omnia acta sub testimonio et confirmacione domini H. Polonie archiepiscopi, et
ut rata permaneant, sub eiusdem sigilli impressione et nostri, et ne quis ea
calumpniari vel infringere quod absit presumat, sub domini Pape Innocentii et
supradicti archiepiscopi excommunicacione, et sub harum attestacione personarum:
Bogufali Cracoviensis prepositi, Bodonis Kalisiensis prepositi, Gerardi
Poznaniensis prepositi, Viti Kalisiensis decani, Walteri de Svernicia abbatis,
Martini Trebniciensis prepositi. Sub earumdem eciam testimonio personarum villam
Stav a filiis Laurentii, Dobrogostio, Cesentha et aliis, pro his villis
commutavimus: Chotinino, Culigovo, Pentscovo, et eam iam sepius dicto tradidimus
loco. Consecrata est autem prenominata basilica a prefato archiepiscopo H. ab
Incarnatione dominica anno M.CC.XIII. Kalendas Novembris XIII, ducatus nostri
post Kalisiensis castri acquisitionem anno sexto currente. Ego Henricus
predictus Polonie archiepiscopus prenominatam consecrans ecclesiam, beneficia
decimarum ei assignavi de villis que sunt incluse inter Olobok et Baricz, et ut
rata permaneant, sub excommunicatione constituens mei sigilli appositione
communio. Et hec cum assensu Capituli mei sunt acta.

Transsumpt potwierdzony przez: Premizl secund. dux Polonie 1293 Dec. 28, in Kalis.
Poznań. Königl. Staats Arch. Ołobok Nr. 5. Warszawa, Metryka koronna, księga 23,
fol. 270.

Codex Diplomaticus Majoris Polonia. Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski obejmujący
dokumenta tak już drukowane, jak dotąd nie ogłoszone, sięgające do roku 1400.
Wydany staraniem Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego. Tom I. zawiera numera
1 - 616 lata 984 - 1287. Poznań 1877. Nakładem Biblioteki Kórnickiej. Drukiem J.
I. Kraszewskiego (Dr. W. Łebiński).

[hanys_hans]

Prostejov, 31 grudnia 1213.

Przemysł Ottokar I, król czeski, nadaje posiadłościom joannitów na Morawach in.
i. w prowincji Gołęszyce, te same wolności, które nadał klasztorowi w Velehradzie.

||In nomine sancte trinitatis et individue unitatis.|| Ego Premissl dei gratia
rex Boemorum domui hospitalis sancti Johannis et eius fratribus... omnes
possessiones, quas domus sancti Johannis in tota Moravia scilicet in Olomucensi,
in Znoemensi, in Brenensi, in Golessicensi provinciis possidet... absolverimus
et ut a nemine... in posterum impetantur statuimus... Sunt et huius rei
testes... dominus Bolezsslaus nepos domini regis ... Acta sunt hec anno
millesimo CCCIIImo dominice incarnationis, anno vero regni nostri XVmo. Data
vero Prosteyow, pridie kalendas ianuarii, per manus Wlrici notarii nostri.

A. Oryg. pergaminowy. Orlik Archiwum Państwowe, sygn. Arch. malt. oddel. 4.
skrin A, zasuvka XXI, c. 13.
Druk: a. Boczek J., Cod. dipl. Moraviae II nr 62, według A; h. Friedrich G.,
Cod. dipl. regni Bohemiae II nr 110, według A; - regest: c. Appendix
chronologica... privilegiorum... ordini Melitensium concessarum nr 14; d. Erben
J., Regesta regni Bohemiae I nr 547 ; e. Regesten nr 159; f. Kopetzky F.,
Regesten z. Gesch. d. Herzogtums Troppau, (Arch. f. österr. Gesch. XLV. 104, nr
15); g. Delaville le Roulx J., Cartulaire des hospitaliers de s. Jean II nr 1418.
Literatura: 1. Biermann G., Gesch. d. Herzogtums Troppau u. Jägerndorf, Cieszyn
1874, 49.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(przed 8 stycznia 1214).

List Wawrzyńca, biskupa wrocławskiego, do Innocentego III, papieża, w sprawie
podziału jednej prebendy kościelnej na dwie.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopie nieznane; O. Wzmianka w piśmie papieża Innocentego III z 8 stycznia
1214; por. niżej nr 167.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

- 164 -

(przed 8 stycznia 1214).

List Wawrzyńca, biskupa wrocławskiego, do Innocentego III, papieża, w sprawie
uposażenia wikariusza kościelnym beneficjum.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopie nieznane; C. Wzmianka w piśmie papieża Innocentego III z 8 stycznia
1214; por. niżej nr 166.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 8 stycznia 1214.

Innocenty III, papież, udziela pouczenia biskupowi wrocławskiemu w sprawie
podziału jednej prebendy na dwie, gdyż wskutek tego niejaki Hipolit, który
otrzymał na tę prebendę prowizję papieską, wniósł skargę do kurii.

(Innocentius episcopus servus servorum dei venerabili fratri Vratislauiensi
episcopo) (salutem et apostolicam benedictionem). Vacante quadam in ecclesia tua
prebenda duas ex ea constituens, ad illas de assensu capituli tui duos canonicos
assumpsisti, quorum altero apud sedem apostolicam viam universe carnis ingresso
prebendam, quam defunctus habuerat, quidam clericus Ypolitus nomine fuit
auctoritate sedis apostolice assequutus. Verum cum idem Y(politus) te super
integratione prebende per quasdam nostras litteras inquietet et alius idem ius
adversus te se habere proponat, quid facere debeas postulasti per sedem
apostolicam edoceri. Super quo fraternitati tue sic duximus respondendum, quod
cum Turonensis statuta concilii sectionem inhibeant prebendarum teneris utrique
de hiis, que vacare contigerit integrare prebendam, si forte rationabili causa
de vacante prebenda predicta due fuerint constitute ac tot sint utriusque
proventus, quod per utramque sit utrique provisum in beneficio competenti. Tu
denique frater episcope super te etc. Datum Lateram (VI idus ianuarii,
pontificatus nostri anno decimosexto).

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia współczesna w regestach papieskich. Rzym Archiwum Watykańskie, sygn.
Reg. Vat. VIII. fol. 178, nr 166, według A; C. Inne przekazy por. Friedberg E.
(c, II 476-477).
Druk: a. Baluze E., Epistolarum Innocentii III, II 828, według B; b. Migne J.
P., Patrologia OCXIV. 954, według a; c. Friedberg E., Corpus iuris II 476-7
(gdzie zestawienie przekazów): - regest: d. Potthast A., Regesta nr 4873 (gdzie
dalsze druki): e. Regesten nr 163.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 8 stycznia 1214.

Innocenty III, papież, odpowiada na zapytanie biskupa wrocławskiego, czy stały
wikariusz, który posiada dostateczne zaopatrzenie z własnego majątku i dochodów
wikarii, ma prawo do osobnego beneficjum.

(Innocentius episcopus servus servorum dei venerabili fratri) episcopo
Wratislauiensi (salutem et apostolicam benedictionem). Postulasti per sedem
apostolicam edoceri, utrum alicuius ecclesie perpetuo vicario de proventibus
vicarie bonisque paternis habenti, unde valeat commode sustentari, tenearis per
illam communem formam "Quum secundum apostolum" in ecclesiastico beneficio
providere. Ad quod sic duximus respondendum, quod cum per formam predictam
necessitatibus pauperum clericorum, qui nullum sunt ecclesiasticum beneficium
assecuti, sicut ibidem exprinu consuevit, sedes apostolica duxerit succurendum,
perpetuus vicarius, nisi de vicaria fecerit mentionem, commodum reportare non
debet de huiusmodi litteris, utpote veritate tacita impetratis. Non enim carere
beneficio ecclesiastico dici debet, cui competenter de perpetue vicarie
proventibus est provisum. Et pro habente beneficii sufficientis subsidium ex
certa scientia super obtinendo alio beneficio de levi non scribimus, quin
faciamus de primo in nostris litteris mentionem. Tu denique frater episcope
super te ipso etc. Datum Laterani, VI idus ianuarii, pontificatus nostri anno
sexto decimo.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia współczesna w regestach papieskich. Rzym Archiwum Watykańskie, sygn.
Reg. Vat. VIII, fol. 178, nr 165, według A; C. inne przekazy por. Friedberg E.
(d, II 30).
Druk: a. Baluze E., Epistolarum Innocentii III libri undecim, Parisiis 1682, II
827, według B; b. Migne J. P., Patrologia CCXIV. 954, według a; c. Friedberg E.,
Corpus iuris canonici, Lipsiae 1881, II. 30: - regest: d. Potthast A., Regesta
nr 4873; e. Regesten nr 162b.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Kamień Pomorski, 29 września 1214.

Bogusław i Kazimierz, książęta pomorscy (szczecińscy), nadaje klasztorowi
cysterek w Trzebnicy jedno tugurium w kopalni soli w Kołobrzegu oraz zwalniają
okręty klasztorne przywożące śledzie dla klasztoru od ceł w obrębie państwa
wystawców.

B(oguslaus) et K(asimirus) dei gratia duces Pomeranie universis presentem
paginam inspecturis in perpetuum. Quoniam prolixo | temporum spacio decurrente
super rebus preteritis nonnumquam apud posteros solet suspicio vel ambiguitas
suboriri, ad | evitandum totius obstaculi nocumentum tam securum credimus quam
honestum, ut negocia que effectu legitimo | peraguntur per scriptum et testium
annotationem perpetue confirmationis optineant munimentum. Huius | ergo rei
gratia notum facimus universis, quod cum claustrum quoddam monialium Trebenitz
nomine in Wratzlauiensi | episcopatu sit noviter constitutum, nos ad
sustentationem monialium earundem, ut divinum servitium ibidem possit pro compe
| tenti habudantia temporalium deo securius exhiberi, memorato loco Trebenitz
contulimus in Cholberge in monte salis | unum tugurium cum omni commodo et
fructu, qui ab ipso poterunt perpetuis temporibus provenire in ea videlicet pace
et omnimo | da libertate, ut ipsum tugurium ab omni esactione et servitio
liberum habeatur, quo nobis alia tuguria sciuntur, prout ibidem est |
consuetudinis obligata. Preterea monialibus supradietis duximus indulgendum, ut
cum annuatim navem suam, que scuta dicitur, | pro comparando sibi allec ad
partes nostras duxerint transmittendam, eadem a teloneo et omni esactione in
dominio nostro | libera sit perpetualiter et indempnis. Has igitur donationes
nostras firmas et penitus inconvulsas ab omnibus in posterum obser | vari
volentes, eas presenti scripto et sigillis nostris cum testibus subnotatis
duximus confirmare. Huius itaque rei | testes sunt: Siguinus episcopus
Cammensis, Conradus prepositus et capitulum eiusdem loci, quorum sigilla huic
littere sunt appensa. | Datum Camin, M°CC°XIIII° anno dominice incarnationis,
III° kalendas octobris.

A. Oryg. pergaminowy bardzo dobrze zachowany, złożony 4 razy pionowo i tyleż
poziomo; pismo wyraźne, kaligraficzne. Wymiary : szerokość około 23,9 cm,
wysokość około 21,3 cm, zakładka około 2,2 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn.
rep. 125 nr 16*.
B. Kopia XVII w. Tamże, sygn. rep. 135 D 299, fol. 421, według A; C. Kopia z
pierwszej połowy XVII w. Tamże, sygn. rep. 135 D 309, p. 367, według A: D. Kopia
z r. 1664. Tamże, sygn. rep. 135 D 303, fol. 19v, według A: E. Kopia XVII/XVIII
w. Tamże, sygn. rep. 135 D 300, fol. 24.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 63; - druk: b.
Hasselbach Fr. W., Kosegarten J. G. I., Cod. Pomeraniae diplomaticus, Greifswald
1862, nr 99, według A; - regest: c. Klempin R., Pommersches UB., Szczecin 1868,
I nr 162; d. Regesten nr 164; e. Cod. dipl. Sil. XVII. nr 3; f. Appelt H., D.
Urkundenfälschungen d. Klosters Trebnitz 124 nr 17 ; g. Cod. dipl. Siles. cz. 2,
I nr 55.
Literatura: 1. Wutke K., D. Versorgung Schlesiens mit Salz 245: 2. Wendt H.,
Schles. u. d. Orient, (Darst. u. Quell. z. schles. Gesch. 1916, XXI. 5); 3.
Maleczyński K., Najstarsze targi 32; 4. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums
167 przyp. 1153, 270 przyp. 1881; 5. Baszkiewicz J., Powstanie państwa polskiego
59 przyp. 111.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(przed 13 października) 1214.

Henryk Brodaty, książę śląski, czyni zamianę z opatem klasztoru św. Wincentego we Wrocławiu Alardem, mianowicie za targ odbywający się przed wejściem do kościoła klasztornego na targi w Oleśnicy, Domasławiu i Legnicy. Nadaje nadto prawo niemieckie hospesom klasztornym mieszkającym w Kostomlotach i Ujowie, jak je mają mieszkańcy Środy.

In nomine patris et filii et spiritus sancti amen. Notum sit omnibus presentibus et futuris, quod nos H(enricus) dei gratia dux Zlesie presente | filio nostro et consentiente H(enrico) fecimus commutationem cum domino abbate A(lardo) beati Vincentij in Wratislavia et conventu ipsius | pro foro, quod fiebat ante atrium ecclesie eiusdem annuali ita, quod de omnibus foris ad castrum nostrum Wratizlaviense pertinen | tibus nonum forum singulis annis percipiant ad usus ecclesie memorate, sicut in Oleznic, in Domezlau et in Legnic et si qua | fora de novo creata fuerint de ipsis similiter nonum forum percipiant. Addidimus siquidem ad petitionem eius et sui conventus | ius Theuthonicale hospitibus eorum manentibus in Costemlot et in Ueoue, sicut est in Nouo Foro, ut sint liberi ab angariis, | que fieri solent Polonis secundum consuetudinem terre, que vulgo dici solent: pouoz, preuod, slad, preseca, a solutionibus que solent exigi, sicut | est strosa, poduoroue et hiis similia. Graves causas nos iudicabimus scilicet capitales, de quibus dominus abbas terciam partem a nobis | recipiet, reliquas vero appellationes sculthetus iudicabit, quod si iniuste iudicaverit coram nobis respondeat. Ne quis vero ausu temerario | hanc libertatem infringere presumpserit presenti pagine sigilli nostri munimen appendimus. Acta sunt hec anno domini M°CC°X°IIII°, in | Wratislavia, presente domino episcopo Laurentio, Petro preposito, comite Stephano, comite Henrico, Nicolao notario, Henrico, Crisano, Lupo, | Nazlao et pluribus aliis.

(Falsyfikat ? sprzed r. 1232 ?)
B. Rzekomy oryg. pergaminowy dobrze zachowany, w jednym tylko miejscu (wiersz 1 od góry w środku) splamiony przez rdzę. Pismo kaligraficzne i prawie współczesne. Wymiary : szerokość około 21,8 cm, wysokość około 12,8 cm, zakładka około 1,3 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 67 nr 13*.
C. Transumpt z 4 września 1375. Tamże, sygn. rep. 67 nr 521, według B; D. Kopia z r. 1484. Wrocław Archiwum Miejskie, sygn. D 20 (Buculatus), fol. 25v, według B; E. Kopia z r. 1487 "Matricula fundationum". Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135 D 92, fol. 90 (64v - 65v), według C ; F. Kopia z lat 1485 - 1505. Tamże, sygn. rep. 135 D 90 I, fol. 166, według B; G. Kopia XVI w. Wrocław Archiwum Miejskie, sygn. mscr. F 2, 2, fol. 302; B. Kopia XVI w. Tamże, sygn. mscr. E 17, fol. 45 ; I. Kopia z początku XVI w. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135 D 136, fol. 145 - 145v ; J. Kopia XVI/XVII w. Wrocław Archiwum Miejskie, sygn. I, 1, 1, fol. 9; K. Kopia XVIII w. Tamże, sygn. Klose 105, fol. 11.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 61 ; - druk: b. Tschoppe G. A., Stenzel G. A., Urkundensammlung nr 3, według C ; c. Korn G., Breslauer UB. nr 2, według C ; d. Haeusler W., UB. nr 23, według b; e. Meinardus O., D. Neumarkter Rechtsbuch u. andere Neumarkter Rechtsquellen, (Darst. u. Quell. z. schles. Gesch. 1906, II 370) (częściowy); f. Schulte L., Kostenbluth 224, według B ; g. Meinardus O., D. Halle-Neumarkter Recht v. 1181, (Darst. u. Quell. z. schles. Gesch. 1909, VIII 53) (częściowy); h. Kötschke R., Quellen z. Gesch. d. deut. Kolonisation, Leipzig 1912, 2. wyd. 1931, 83 nr 47, według b, c; - regest: i. Regesten nr 165; j. Cod. dipl. Siles. IV. cz. 3, dok. nr 1, według b; k. Schirrmacher Fr., UB. d. Stadt Liegnitz nr 3; l. Cod. dipl. Siles. cz. 2, I nr 56.
Literatura: 1. Schuchard C. J., D. Stadt Liegnitz, Berlin 1867, 142; 2. Burzyński P., O decymach i narocznikach w dawnej Polsce, (RAU. h. 1878, VII 247-248); 3. Markgraf H., Z. Gesch. d. Breslauer Kaufhauses, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1888, XXII 250); 4. Balzer O., Walka o tron krakowski 52; 5. Szelągowski A., Chłopi dziedzice 72; 6. Schulte L., Beitrr. z. Gesch. d. Besiedlung Schles. 306; 7. Grünhagen C., Breslau unter d. Landesfürsten, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1901, XXXVI. 3); 8. Maleczyński K., Najstarsze targi w Polsce 64, 134, 141, 150, 151, 153, 220; 9. Schönaich G., Stadtgründungen u. typische Stadtanlagen, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1926, LX. 4 przyp. 3); 10. Polaczkówna H., Roty przywileju Brodatego 443; 11. Budkowa Z., Przyczynki do krytyki dokumentów 6; 12. Schaube A., D. beiden Hallenser Schöffenbücher f. Neumarkt, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1931, LXV. 138): 13. tenże, Urkundliche Gesch. d. Gründung u. d. ersten Entwicklung d. deut. Stadt Brieg, Wrocław 1934, 50 przyp. 3; 14. Moepert A., D. Ortsnamen d. Kreises Neumarkt 43, 78; 15. Maetschke E., Aus Breslaus Frühzeit (1000-1250), (Beitr. z. Gesch. d. Stadt Breslau 1935, I 41); 16. Stein R., D. grosse Ring v. Breslau, Wrocław 1935, 9 ; 17. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums 28, 198, 199, 209, 313 przyp. 246, 247, 739, 1350, 1355, 1409, 1490; 18. Appelt H., D. Urkundenfälschungen d. Klosters Trebnitz 2 przyp. 4; 19. Loesch H., D. Gründung d. Glogauer Kollegiatstiftes 97; 20. Maleczyński K., Zarys dyplomatyki 220, 221; 21. Baszkiewicz J., Powstanie państwa polskiego 61 przyp. 128; 22. Santifaller L., Liebenthals Kopialbücher 297 nr 15.
Dokument uchodzi powszechnie za falsyfikat; por. Schulte L. (6, str. 306 przyp. 2); Maetschke E. (15, str. 30 nn.); Schilling F. (17, przyp. 247); Scholz-Babisch M. (1, nr 56 objaśn.); Appelt H. (18, str. 2 przyp. 4). Głównym argumentem przeciw autentyczności przywileju jest świadkowanie i konsens syna książęcego, który pojawia się dopiero od r. 1226. Dalej dokument Brodatego w tej samej sprawie z r. 1232 (Regesten nr 373) wspomina o zamianie za targ tylko targów w kasztelanii wrocławskiej, a nie w Legnicy (Domasław i Oleśnica leżały przypuszczalnie w kasztelanii wrocławskiej). Pismo dokumentu prawie współczesne nie może kwestii rozstrzygnąć (por. niżej przyp. a).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław 1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1214.

Henryk Brodaty, książę śląski, na prośby opata klasztoru PMarii na Piasku Witosława nadaje mu ziemię między Oławą a Odrzycą dla zbudowania szpitala św. Ducha i zwalnia mieszkańców wszystkich wsi, nadanych w przyszłości temuż klasztorowi, od wszelkich powinności prawa książęcego.

Propter instabilem temporis mobilitatem et mobilem humane mentis diversitatem utiliter | provisum est, ea que aguntur in tempore scriptis memorie commendare. Hinc est quod nos Henricus dei | gratia dux Zlesie notum facimus universis presens scriptum inspecturis, quod ad peticionem domini abbatis Witoslaj | et fratrum eius de sancta Maria in Wratislauia, terram que est inter Olauam et Odriczam, quantum ad curiam et ortum sufficere | possit pro salute anime nostre predicto abbati et fratribus contulimus perpetuo possidendam promittentibus | eisdem, quatinus ecclesiam sancti Spiritus et hospitale ad recipiendos pauperes, infirmos et peregrinos cum dei auxilio | et nostro in eodem loco construerent et secundum possibilitatem eorum et iuvamen Christi fidelium ipsos ibidem procurarent. | Indulsimus eciam in auxilium et commodum iam dicto abbati et fratribus iura nobis pertinencia in villis eorum, | quas si aliqui fideles eidem hospitali pro remedio animarum suarum conferre voluerint videlicet: stro | sa, preseka, podvorove et cetera his similia. Ne quis vero posterorum nostrorum hoc factum nostrum infringere | audeat vel quodlibet aliud de eodem facere presumat, presentem cartam nostri sigilli appensione duximus roborandam. | Factum est hoc anno domini M°CC°X°IIII°, presentibus his, quorum sunt nomina subnotata: comite Emram | mo procuratore ipsius negocii, Sobeslao castellano de Wratislauia, Egidio cancellario, Albrachto iudice, Polco | ne subcamerario, Johanne comite de Uibno, Falcone comite, Godino solteto et aliis quam plurimis.

A. Oryg. pergaminowy dość dobrze zachowany, marginesy pionowe jak by obcięte, pismo wyraźne. Wymiary : szerokość około 16,8 cm, wysokość około 11,7 cm, bez zakładki. Wrocław Archiwum Miejskie, sygn. UPE r. 1214.
B. Transumpt Henryka V legnickiego z 12 III 1293. Wrocław Archiwum Miejskie, sygn. UPB r. 1293, według A; C. Kopia XVI w. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 16 Onerkwitz; D. Kopia XVII w. Wrocław Archiwum Miejskie, sygn. Q 2, fol. 25v, według B; E. Kopia XVIII w. Tamże, sygn. Klose 85, fol. 1v; F. Kopia XVIII w. Wrocław Biblioteka Miejska (Uniwersytecka), sygn. mscr. R. 2786, fol. 14, według A; G. Kopia nowoczesna. Wrocław Archiwum Miejskie, sygn. luźne akta A.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 60; - druk: b. Morgenbesser M., Gesch. d. Hospitals u. d. Schule z. hlg. Geist wie auch d. Bibliothek z. St. Bernhardin z. Breslau, Wrocław 1814, 1 nn., według A; c. Korn G., Breslauer UB., Wrocław 1870, nr 1, według Ab; d. Schulte L., Kostenbluth 230-231, według A; - regest: e. Regesten nr 161; f. Cod. dipl. Siles. cz. 2, I nr 54.
Literatura: 1. Morgenbesser M., Gesch. d. Hospitals z. hlg. Geiste 1 nn.; 2. Ritter J. J., Gesch. d. Bistums Breslau, Wrocław 1845, I 127 ; 3. Stenzel G; Gesch. Schles., Wrocław 1853, 175; 4. Heyne J., Gesch. d. Bistums Breslau I. 510-511; 5. Neuling H., D. schles. Kastellaneien, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1876, X. 98); 6. Markgraf H., Breslau vor d. Mongolenbrande 530; 7. tenże, Z. Gesch. d. Breslauer Kaufhauses, (Tamże 1888, XXII. 252); 8. Wutke K., Z. Gesch. v. Würben bei Schweidnitz, (Tamże 1891, XXV. 243); 9. Schulte L., Beitr. z. Gesch. d. ält. deut. Besiedlung, (Tamże 1900, XXXIV. 306 przyp. 2); 10. tenże, Kostenbluth 226, 228, 230-231; 11. tenże, Gesch. d. Landvogtei 36; 12. Polaczkówna H., Roty przywileju Brodatego 441; 13. Schaube A., Urkundliche Gesch. d. Gründung u. d. ersten Entwicklung d. Stadt Brieg, Wrocław (1934), 33 przyp. 11; 14. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums 219 i przyp. 299, 1472, 1588; 15. Gesch. Schles. hrgb. v. H. Aubin 278; 16. Maleczyński K., Dzieje Wrocławia 39; 17. Tenże, Zarys dyplomatyki 220; 18. Długoborski W., Gierowski J., Maleczyński K., Dzieje Wrocławia do r. 1807, Warszawa 1958, 57.
Autentyczność dokumentu zakwestionował bez bliższego uzasadnienia Schulte L. (9, str. 306 przyp. 2; 10, str. 231) a za nim Schilling F. (14, str. 219) na podstawie rzekomej niezgodności listy świadków z datą. Autentyczność przyjmuje ostatnio Cod. dipl. Siles. cz. 2, I nr 54 objaśn. Przemawia za nią zarówno treść dokumentu, jak i pismo zupełnie współczesne.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław 1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1214.

Henryk, arcybiskup gnieźnieński, Wawrzyniec, biskup wrocławski, i Wawrzyniec,
biskup lubuski, nadają kościołowi św. Bartłomieja w Trzebnicy każdy po 40 dni
odpustu.

Noverint presentes et futuri, quod nos Henricus Gnezdnensis archiepiscopus et
Laurentius Wrathizlauiensis | et Laurentius Lubusensis episcopi augmentum
christiane religionis pro viribus nostre possibilitatis fovere | cum mentis
exultatione contendentes et ducis Slesie domini Henrici populique terre sue
devotionem fer | vere considerantes, de misericordia dei et de patrocinis omnium
sanctorum, quorum reliquie habentur in inferi | ori cripta ecclesie beati
Bartholomei in Trebnic et de meritis dominarum ad eandem ecclesiam deo
clientelam | exhibentibus, confisi convenientibus in anniversario dedicationis
prefate cripte indulgentiam XL dierum | unusquisque nostrum singulariter
concedimus. Ut igitur eiusdem indulgentie memoria perpes ad posteros deriveltur,
presens scriptum sigillorum nostrorum karactere communimus. Actum est hoc
dominice incarnationis | anno millesimo CCXIIII.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, pismo wyraźne. Wymiary : szerokość około
20,2 cm, wysokość około 13,5 cm, zakładka około 2,4 cm. Wrocław Archiwum
Państwowe, sygn. rep. 125 nr 15*.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 59; - druk: 6.
Haeusler W., UB. nr 22, według A; - regest: b. Regesten nr 160; c. Appelt H., D.
Urkundenfälschungen d. Klosters Trebnitz 124 nr 16.
Literatura: 1. Schulte L., D. Siegel d. Bischofs Lorenz 270, 272; 2. Appelt H;
D. Echtheit d. Trebnitzer Gründungsurkunden 23 przyp. 46, 151; 3. Silnicki T.,
Dzieje kościoła na Śląsku 108; 4. Umiński J., Henryk Kietlicz 108.
Autentyczność dokumentu nie była nigdy kwestionowana.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 29 grudnia 1215.

Innocenty III, papież, zatwierdza i transumuje przywilej książąt polskich:
Leszka krakowskiego, Konrada mazowieckiego, Władysław) kaliskiego i Kazimierza
opolskiego, wydany przez nich na rzecz kościoła polskiego.

||Innocentius|| episcopus servus servorum dei venerabilibus fratribus..
archiepiscopo Gneznensi et suffragansis eius salutem et apostolicam
benedictionem. Cum a nobis petitur, quod | iustum est et honestum, tam vigor
eqiutatis quam ordo exigit rationis, ut id per sollicitudinem officii nostri ad
debitum perduca | tur effectum. Eapropter venerabiles in Christo fratres vestris
iustis postulationibus grato concurrentes assensu, libertates et immunitates a |
dilectis filiis nobilibus viris Lestcone Cracouie, Conrado Mazouie, Waldislao de
Calis et Kazimiro de Opol ducibus ecclesie Polonice pia et provida liberalitate
concessas, | sicut eas iuste ac pacifice obtinetis et in eorundem ducum litteris
plenius continetur, vobis et per vos ecclesiis vestris auctoritate apostolica
confirmamus | et presentis scripti patrocinio communimus. Ad rei autem notitiam
pleniorem tenorem litteranim ipsarum presentibus duximus annotandum, qui est
talis: Nulli ergo omni | no hominum liceat hanc paginam nostre confirmationis
infringere aut ei ausu temerario contraire; si quis autem hoc attemptare
presumpserit, indignatio | nem omnipotentis dei et beatorum Petri et Pauli
apostolorum eius se noverit incursurum. Datum Laterani, | IIII kalendas
ianuarii, pontificatus nostri anno octavodecimo.

A. Oryg. pergaminowy dość dobrze zachowany, włoskiego pochodzenia, złożony 3
razy pionowo i 2 razy poziomo. Wymiary : szerokość 41,3 cm, wysokość 34,3 cm,
zakładka około 3,1 cm. Kraków Archiwum kapitulne, sygn. r. 1216.
B. Transumpt z 11 I 1223 Honoriusza III, papieża, w transumpcie z r. 1284 Płock
Archiwum kapitulne, sygn. P.II/37; C. Kopia XV w. Gniezno Archiwum
Metropolitalne, sygn. Liber privilegiorum sec. XV, fol. l, według A.
Druk: a. Gładyszewicz M., Żywot Prandoty z Białaczowa 207-209, według A; b. Kod.
dypl. mazowiecki nr 34, według B; c. Kod. dypl. kat. krak. I nr 10, według A; d.
Kod. dypl. wkopol. I nr 85, według c; e. Kochanowski J., Kod. dypl. mazow. nr
185, według c; - regest: f. Potthast A., Regesta nr 5016; g. Regesten nr 170.
Literatura: 1. Smolka St., Archiwa w W. Ks. Poznańskim, (RAU. h. 1875, IV.
253-254) ; 2. Kętrzyński W., O przywileju kardynała Idziego z r. 1105, (Przew.
Nauk. i Liter. 1889, 329); 3. Piekosiński Fr., Ludność wieśniacza w Polsce 68 ;
4. Balzer O., Walka o tron krakowski 317 przyp. 3; 5. Abraham Wł., Pierwszy spór
kościelny w Polsce 310 przyp. 2, 311; 6. Historia Śląska PAU. I 577 przyp. 6,
706 przyp. 1; 7. Matuszewski J., Immunitet ekonomiczny w Polsce 36, 39, 41, 57,
59, 76, 80, 180, 182-183; 8. Kaczmarczyk Z., Immunitet sądowy w Polsce 29 - 30;
9. Gesch. Schlesiens hrgb. v. H. Aubin 84.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1215 Dezember 29, Laterani

Innocentius episcopus servus servorum Dei, venerabilibus fratribus ..
archiepiscopo Gneznensi et suffraganeis eius salutem et apostolicam
benedictionem. Cum a nobis petitur quod iustum est et honestum, tam vigor
equitatis quam ordo exigit rationis, ut id per sollicitudinem oficii nostri ad
debitum perducatur effectum. Eapropter venerabiles in Christo fratres, vestris
iustis postulationibus grato concurrentes assensu, libertates et immunitates a
dilectis filiis nobilibus viris Lestcone Cracovie, Conrado Mazovie, Waldislao de
Calis et Kazimiro de Opol ducibus Ecclesie Polonice pia et provida liberalitate
concessas, sicut eas iuste ac pacifice obtinetis et in eorundem ducum litteris
plenius continetur, vobis et per vos ecclesiis vestris auctoritate apostolica
confirmamus et presentis scripti patrocinio communimus. Ad rei autem notitiam
pleniorem, tenorem litterarum ipsarum presentibus duximus annotandum, qui est
talis. (Sequitur diploma Nr. 68.)
Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostre confirmationis infringere
aut ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc attemptare presumpserit,
indignationem omnipotentis Dei et beatorum Petri et Pauli apostolorum eius se
noverit incursurum. Datum Laterani IIII Kalendas Ianuarii, pontificatus nostri
anno octavo decimo.

Piekosiński. Kodeks dyplomat. katedry Krakowsk. I, 10. (Z dyplomu orygin.
opatrzonego bullą: Innocentius Pp. III.)

Codex Diplomaticus Majoris Polonia. Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski obejmujący
dokumenta tak już drukowane, jak dotąd nie ogłoszone, sięgające do roku 1400.
Wydany staraniem Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego. Tom I. zawiera numera
1 - 616 lata 984 - 1287. Poznań 1877. Nakładem Biblioteki Kórnickiej. Drukiem J.
I. Kraszewskiego (Dr. W. Łebiński).

[hanys_hans]

(1215).

Innocenty III, papież, zatwierdza wyrok biskupa wrocławskiego w sprawie
uiszczania dziesięcin z pustek w diecezji wrocławskiej.

Innocentius III ... capitulo Wratislaviensi scribit, quod rescisio facta per
episcopum Wratislaviensem auctoritate apostolica super decimis de quibusdam
desertis in diocesi Wratislaviensi existentibus approbatur. Eodem modo episcopo
Cinamensi et quibusdam aliis, quod compellant Teutonicos ad solvendas decimas de
dictis terris seu desertis.
Super eodem duci Zlesie, quod permittat dictas decimas persolvi.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopie nieznane; G. Streszczenie w regestach papieskich. Rzym Archiwum
Watykańskie, sygn. Reg. Vat. VIII a, fol. 96, nr 73-75.
Druk: a. Theiner A., Monumenta Slavorum Meridionalium, Romae 1863, I str. 65, nr
73-75, według C; b. Schulte L., Bischof Thomas u. d. angebliche Umwandlung d.
Feldzehnten, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1917, LI. 120), według a; - regest: c.
Potthast A., Regesta nr 5188-5190; d. Regesten nr 167.
Literatura: 1. Smolka St., Henryk Brodaty, Lwów 1872, 67 przyp. 12; 2. Schulte
L., D. politische Tendenz d. Chron. Principum Polonorum, (Darst. u. Quell. z.
schles. Gesch. 1906, I 56 przyp. 1); 3. tenże, Kostenbluth 263 n.; 4. tenże. Zur
älteren Gesch. v. Goldberg, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1915, XLIX. 334); 5.
tenże. Bisch. Thomas u. d. Umwandlung 119 nn.; 6. Umiński J., Henryk Kietlicz 75
przyp. 3; 7. Pfitzner J., Besiedlung d. Breslauer Bischofslandes 51 nn.; 8.
Weinelt H., Probleme schles. Burgenkunde d. Freiwaldauer Bezirkes, Wrocław 1936,
21; 9. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums 143 przyp. 907 ; 10. Silnicki
T., Dzieje kościoła na Śląsku 139.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1215.

Wilbern, opat klasztoru w Pforcie, wydaje wyrok w sprawie dziesięcin ze wsi
Dziewin i Kliszów, a to z Dziewina nadanych klasztorowi w Lubiążu przez biskupa
wrocławskiego Żyrosława, a z Kliszowa przez biskupa Cypriana ofiarowanych
klasztorowi w Trzebnicy; we wsiach tych z powodu pomieszania gruntów chłopskich
powstały zatargi o to, komu dziesięcina ma być uiszczana.

C. ||In nomine sancte et individue trinitatis.|| Wilbernus divina miseratione
abbas Portensis. Quia plerumque instituta mortalium, que scripture | monimentis
ad memoriam hominum non revocantur vetusta oblivione obsolescunt, necessarium
duximus quasdam ecclesie Lubensis decimationes | ad perpetuandam recordationis
memoriam scripti nostri inscriptione confirmare. Hinc, est quod universitati
fidelium constare volumus, quod beate me | morie Zyrozlaus Wrotizlauiensis
ecclesie episcopus decimas ville, que dicitur Devin, Lubensi cenobio pro remedio
anime sue totaliter contulit, quas in | contimia possessione quieto iure tenuit.
Processu vero temporis agricole proxime ville trans adiacentem ripam site, que
dicitur Clyssove ad | extendenda novalia silvam extripaverunt et e diverso
coloni alterius ville, que dicitur Devin extirpando novalia sua extenderunt.
Unde acci | dit, quod in collectione decimarum inter colonos utriusque ville non
parva litis discordia fuit suscitata. Huius autem litis dissensio a pie recor |
dationis Zyrozlao episcopo hoc tenore fuit consopita, ut omnea decime usque ad
estensionem adiacentis ripe Lubensi integraliter cederent | eeclesie de decimis
agrorum pertinentium ad Clyssove. Decime vero trans ripam collocate iuri
attinerent episcopi. Decursu autem temporis pie | recordationis dominus
Cyprianus episcopus decimas ville Clyssove Trebunicensi contradidit ecclesie.
Unde occasione huius donationis inter Lubensem | ecclesiam et Trebunicensem
super decimas de Devin non modica exorta fuit discordia, Trebunicensi ecclesia a
colonis ville Clyssove extirpa | torum ius decimationis sibi vendicante. Hec
igitur controversia ad iudicium nostrum devoluta hoc modo fuit decisa de
consilio domini Laurentij Wro | tizlauiensis episcopi et domini Egydij
archydiaconi et cum scientia ducis Zlesie Heinrici, ut secundum primam
divisionem decimarum Zyrozlai episcopi, que legitima | attestatione
circumsedentium probata fuit, universe decime de Devin cum decimis agrorum de
Clyssove Lubensi attinerent ecclesie; alie vero decime | trans ripam agrorum
pertinentium ad Devin Trebunicensi cederent eeclesie. Ut autem hec rata et
inconvulsa in perpetuum perseverent, presentem paginam | sigilli domini
Laurentii Wrotizlauiensis episcopi impressione sed et sigilli nostri cautione
roboravimus. Acta sunt hec anno dominice incarnationis | M°CC°XV°, presente
domino Laurentio Wrotizlauiensi episcopo et domino Heinrico duce Zlesie et
domino Egydio archydiacono.

A. Oryg. pergaminowy bardzo dobrze zachowany, ułożony raz poziomo i dwa razy
pionowo. Liniowanie atramentem, marginesy boczne znaczone. Atrament ciemno
brązowy. Wymiary: szerokość 34,7 cm, wysokość 24,5 cm, zakładka 3 cm. Wrocław
Archiwum Państwowe, sygn. rep. 91 nr 17*.
B. Kopia sprzed r. 1253 w najstarszym kopiarzu klasztornym. Tamże, sygn. rep.
135 D 203, fol. 9v - 10, według A; C. Kopia z r. 1664 Dittmann "Proarchivum
Lubense". Tamże, sygn. rep. 135 D 204, fol. 116, według A; D. Kopia z r. 1669.
Tamże, sygn. rep. 135 D 204a, fol. 315v, według C.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 64; b. Krupicka H..
D. Schriftkritik tabl. I nr 2 (częściowa); - druk: c. Büsching J. G. G., UB. nr
51, według A; - regeet: d. Regesten nr 166; e. Dobenecker O., Regesta Thuringiae
I nr 1650.
Literatura: 1. Bujak Fr., Studia nad osadnictwem Małopolski, (RAU. h. 1905,
XLVII. 325); 2. Schulte L., D. Siegel d. Bischofs Lorenz 270, 272; 3. Engelbert
K., Ehemalige Siedlungen im Trebnitzer Stiftskreise, (Schles. Gesch. Bil. 1918.
II. 69); 4. Polaczkówna H., Roty przywileju Brodatego 441, 447; 5. Schilling F.,
D. Ursprung d. Deutschtums przyp. 580, 688, 689, 690, 1478, 1516; 6. Krupicka
H., D. Schriftkritik 36-37.
Autentyczność dokumentu nie była nigdy kwestionowana, choć podnoszono niekiedy
zarzuty przeciw autentyczności samej pieczęci.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 5 lutego 1216.

Innocenty III, papież, na prośby opatki klasztoru cysterek w Trzebnicy bierze
tamtejszy klasztor pod opiekę stolicy apostolskiej.

Innocentius episcopus seryus seryorum dei dilectis in Christo filiabus abbatisse
ac monialibus de Trebnitz tam presentibus quam futuris regularem vitam professis
in perpetuum. Religiosam vitam eligentibus apostolicum convenit adesse
presidium, ne forte cuiuslibet temeritatis incursas aut eas a proposito revocet,
aut robur, quod absit, sacre religionis infringat. Eapropter dilecte in Christo
filie vestris iustis postulationibus clementer annuimus et monasterium de
Trebnitz, in quo divino estis obsequio mancipate, sub beati Petri et nostra
protectione suscipimus et presentis scripti privilegio communimus. In primis
siquidem statuentes, ut ordo monasticas, qui secundum deum et beati Benedicti
regulam atque institationem Cisterciensium fratram in eodem monasterio
institutus dinoscitur, perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur.
Preterea quascunque possessiones, quecunque bona idem monasterium in
presentiarum iuste ac canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum,
largitione regum vel principum, oblatione fidelium seu aliis iustis modis
prestante domino poterit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et
illibata permaneant. In quibus hec propriis dusimus exprimenda vocabulis: locum
ipsum, in quo prefatum monasterium situm est cum omnibus pertinentiis suis,
possessiones quas habetis in Slesia: Wangrinovo, Martinovo, Clissovo, Rozerovo,
Johannis Bricii, Zulizlavic, Malassino, Rassovo, Brocotino, Chotovici,
Ozorovici, Pangovo, Biscupici, Benicovo, Janichovo, Pavlovo, Laziz,
Probostougay, cum omni iure, decimis et pertinentiis suis. Decimam de Stobno,
decimam de Stinau et decimam de Ostrovici cum pratis, vineis, terris, nemoribus,
usuagiis et pascuis in bosco et piano, in aquis et molendinis, in viis et
semitis et omnibus aliis libertatibus et immunitatibus suis. Sane laborum
vestrorum, que propriis manibus aut sumptibus colitis de possessionibus habitis
ante concilium generale, sive de ortis et virgultis, in piscationibus vestris,
vel de nutrimentis animalium vestrorum, aut etiam de novalibus nullus a vobis
decimas exigere vel extorquere presumat. Ad hec liberas et absolutas personas e
seculo fugientes liceat vobis in monasterio vestro ad conversionem recipere et
eas absque contradictione aliqua retinere. Prohibemus insuper, ut nulli sororum
vestrarum post factam in monasterio vestro professionem fas sit sine abbatisse
sue licentia de eodem loco discedere, discedentem vero absque communium
litterarum vestrarum cautione nullus audeat retinere. Illud districtius
inhibentes, ne terras seu quodlibet beneficium ecclesie vestre collatum liceat
alicui personaliter dari, sive alio modo alienari absque consensu totius
capituli vel maioris aut sanioris partis ipsius. Si que vero donationes vel
alienationes aliter, quam dictum est, facte fuerint, eas irritas esse censemus.
Pro consecrationibus vero altarium vel ecclesiarum, sive pro oleo sancto, vel
quolibet ecclesiastico sacramento nullus a vobis sub obtentu consuetudinis, vel
alio modo, quicquam audeat extorquere, sed hec omnia gratis vobis episcopus
diocesanus impendat. Alioquin liceat vobis quemcumque malueritis catholicum
adire antistitem gratiam et communionem apostolice sedis habentem, qui nostra
fretus auctoritate vobis, quod postulatur, impendat.

[hanys_hans]

Quod si sedes diocesani episcopi forte vacuerit, interim omnia ecclesiastica
sacramenta a vicinis episcopis accipere libere et absque contradictione
possitis, sic tamen, ut ex hoc in posterum propriis episcopis nullum preiudicium
generatur. Porro si episcopi vel alii ecclesiarum rectores in monasterium
restrum vel personas inibi constitutas suspensionis, excommunicationis vel
interdicti sententiam promulgaverint, sive etiam in mercennarios vestros pro eo,
quod decimas, sicut dictum est, non persolvitis, sine aliqua occasione eorum,
que ab apostolica benignitate vobis indulta sunt, seu benefactores vestros pro
eo, quod aliqua vobis beneficia vel obsequia ex charitate prestiterint, vel ad
laborandum adniverint, in illis diebus, in quibus vos laboratis et alii
feriantur, eandem sententiam protulerint, ipsam tanquam centra sedis apostolice
indulta prolatam duximus irritandam. Nec littere ille firmitatem habeant, quas
tacito nomine Cisterciensis ordinis et contra tenorem apostolicorum
privilegiorum constiterit impetrare. Preterea cum commune interdictum terre
fuerit, liceat vobis nihilominus in vestro monasterio exclusis excommunicatis et
interdictis divina officia celebrare. Paci quoque et tranquillitati vestre
paterna in posterum sollicitudine providere volentes, auctoritate apostolica
prohibemus, ut infra clausuras locorum seu grangiarum vestrarum nullus rapinam
seu furtum facere, ignem apponere, sanguinem fundere, hominem temere capere vel
interficere seu violentiam audeat exercere. Preterea omnes libertates et
immunitates a predecessoribus nostris Romanis pontificibus ordini vestro
concessas, nec non libertates et exemptiones secularium exactionum a regibus et
principibus vel aliis fidelibus rationabiliter vobis indultas, auctoritate
apostolica confirmamus et presentis scripti privilegio communimus. Decernimus
ergo, ut nulli omnino hominum liceat prefatum monasterium temere perturbare, aut
eius possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet
vexationibus fatigare, sed omnia integra conserventur eorum, pro quorum
gubernatione ac sustentatione concessa sunt usibus omnimodis profutura, salva
sedis apostolice auctoritate. Si qua igitur in futurum ecclesiastica secularigve
persona hanc nostre constitutionis paginam, sciens contra eam temere venire
temptaverit, secundo tertiove commonita nisi reatum suum congrua satisfactione
correxerit, potestatis nonorisque sui dignitate careat, reamque se divino
iudicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat et a sacratissimo corpore et
sanguine dei et domini redemptoris nostri Jesu Christi aliena fiat, atque in
extremo examine districte ultioni subiaceat. Cunctis autem eidem loco sua iura
servantibus sit pax domini nostri Jesu Christi, quatenus et hic fructum bone
actionis percipiant et apud strictum iudicem premia eterne pacis inveniant.
Amen, amen.
Datum Laterani, per manum Thome sancte ecclesie subdiaconi et notarii,
Neapolitani electi, nonis februarii, indictione tertia, incarnationis dominice
anno MCCXV, pontificatus vero domini Innocentii pape III anno octavo decimo.

A. Oryg. pergaminowy. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 125 nr 17*.
B. Kopia XVIIIXVIII w. Tamże, sygn. rep. 135 D 300, fol. 105, według A.
Druk: a. Haeusler W., UB. nr 25, według A; - regest: b. Potthast A., Regesta nr
5066; c. Regesten nr 171b; d. Appelt H., D. Urkundenfälschungen d. Klosters
Trebnitz 124 nr 18.
Literatura: 1. Schulte L., D. Anfänge d. deut. Kolonisation in Schlesien 45
przyp. 6; 2. Schiller J., D. ehemalige Pfarre zu Altenlohn 296; 3. Schulte L.,
Gehörte d. Trebnitzer Kloster 156; 4. Engelbert K., Siedlungskunde im Kreise
Trebnitz 63; 5. Gottschalk J., Beitrr. z. Rechts- u. Siedlungsgesch. d. Kreises
Militsch, (Darst. u. Quell. z. schles. Gesch. 1930, XXXI. 191); 6. Siuchniński
M., Pochodzenie klasztoru cysterek w Trzebnicy 188; 7. Appelt H., D. Echtheit d.
Trebnitzer Gründungsurkunden 5, 20, 47; 8. Moepert A., Z. ältesten
Bistumsurkunden v. J. 1155, 17; 9. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums
przyp. 1146, 1154, 1173, 1208, 1270, 1525; 10. Appelt H., Z. Siedlungsgesch. d.
Kastellanei Lahn 4; 11. Brzoska E., D. Breslauer Diozesansynoden 16.
Autentyczności dokumentu nikt nie kwestionował. Brzoska E. (11, str. 16 nn.)
podnosi jedynie, że formularz dokumentu różni się od formularza bulli papieskiej
dla Lubiąża z 7 III 1216 (niżej nr 175), wystawionej w najbliższym sąsiedztwie
czasu i zredagowanej przez tego samego notariusza.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

- 175 -

Lateran, 7 marca 1216.

Innocenty III, papież, na prośby opata klasztoru w Lubiążu bierze klasztor w
opiekę stolicy apostolskiej i zatwierdza w jego posiadaniu imiennie wyliczone
posiadłości.

||Innocentius episcopus servus servorum dei dilectis filiis.. abbati monasterii
Lubensis eiusque fratribus tam presentibus quam futuris regularem vitam
professis in perpetuum.|| Religiosam vitam eligentibus apostolicum convenit
adesse presidium, ne forte cuiuslibet temeritatis incursus aut eos a proposito
revocet aut robur, quod absit, sacre religionis infringat . Eapropter dilecti in
domino filii vestris iustis postulationibus | clementer annuimus et monasterium
sancte dei genitricis et virginis Marie, in quo divino mancipati extis obsequio
sub beati Petri et nostra protectione suscipimus et presentis scripti privilegio
communimus. In primis siquidem eta | tuentes, ut ordo monasticus, qui secundum
deum et beati Benedicti regulam atque institutionem Cisterciensium fratrum in
eodem monasterio institutus esse dinoscitur perpetuis ibidem temporibus
inviolabiliter observetur. Preterea quascumque possessiones, quecumque bona idem
monasterium impresentarium iuste et canonice possidet, aut in futurum
concessione pontificum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium, seu
aliis iustis modis prestante domino poterit adi | pisci, firma vobis vestrisque
successoribus et illibata permaneant. In quibus hec propriis duximus exprimenda
vocabulis: locum ipsum, in quo prefatum monasterium situm est cum omnibus
pertinentiis suis, piscationes et ius capien | di castores, quod habetis in
flumine Odre a Cozi usque ad transitum, qui dicitur Lubens et aliis
circumfluentibus aquis, lacum iuxta Malchic cum pertinentiis suis, de Zlup, de
Viazd, de Bogdano que Noua Curia dicitur, de Wilxin, | de Schonuelt, de
Gotcouuo, partem de Zerauim, de Wrancham et de Stepin iuxta Wratislauiam
possessiones cum omnibus pertinentiis earundem; redditus quoque a bone memorie
Waltero, Zirozlao, Jarozlao et Cypriano ac venerabili fratre | nostro Laurentio
episcopo Wratislauiensi de consensu capituli sui monasterio vestro concessos nec
non et annuum redditum ducentarum et octoginta librarum cere, quos nobilis vir
H(enricus) dux Zlesie de proventibus castri sui in Legnich pia vobis li |
beralitate concessit, cum pratis, vineis, terris, nemoribus, usuagiis et pascuis
in bosco et piano, in aquis et molendinis, in viis et semitis et omnibus aliis
libertatibus et immunitatibus suis. Sane laborum vestrorum, quos propriis |
manibus aut sumptibus colitis ... de possessionibus habitis ante concilium
generale, sive de ortis et virgultis et piscationibus vestris vel de nutrimentis
animalium vestrorum ac etiam de novalibus nullus a vobis decimas exige | re vel
extorquere presumat. Liceat quoque vobis clericos vel alios liberos et absolutos
e seculo fugientes ad conversionem recipere et cos absque contradictione aliqua
retinere. Prohibemus insuper ut nulli fratrum vestrorum post factam | in
monasterio vestro professionem fas sit absque abbatis sui licentia de eodem loco
discedere, discedentem vero absque communium litterarum vestrarum cautione
nullus audeat retinere. Quod si quis forte retinere presumpserit licitum vobis |
sit in ipsos monachos vel conversos regularem sententiam promulgare. Illud
districtius inhibentes, ne terras seu quodlibet benefitium ecclesie vestre
collatum liceat alicui personaliter dari, sive alio modo alienari absque
consensu totius capituli | vel maioris aut sanioris partis ipsius. Si que vero
donationes aut alienationes aliter, quam dictum est, facto fuerint, eas irritas
esse censemus. Ad hec etiam prohibemus, ne aliquis monachus sive conversus sub
professione vestre | domus astrictus sine consensu et licentia abbatis et
maioris partis capituli vestri pro aliquo fideiubeat vel ab aliquo pecuniam
mutuo accipiat ultra precium capituli vestri providentia constitutum, nisi
propter manifestam domus vestre | utilitatem. Quod si facere forte presumpserit
non teneatur conventus pro hiis aliquatenus respondere.

[hanys_hans]

Licitum preterea sit vobis in causis propriis, sive civilem sive criminalem
contineant questionem, fratrum vestrorum testimoniis uti, ne pro | defectu
testium ius vestrum in aliquo valeat deperire. Insuper auctoritate apostolica
inhibemus, ne ullus episcopus vel quelibet alia persona ad synodos vel conventus
forenses vos ire vel iudicio seculari de vestra propria substantia vel
possessionibus | vestris subiacere compellat, nec ad domos vestras causa ordines
celebrandi, causas tractandi, vel aliquos conventus publicos convocandi venire
presumat, nec regularem electionem abbatis vestri impediat, aut de instituendo
vel removendo eo, qui pro | tempore fuerit contra statuta Cisterciensis ordinis
se aliquatemis intromittat. Si vero episcopus, in cuius parrochia domus vestra
fundata est cum humilitate ac devotione, qua convenit, requisitus substitutum
abbatem benedicere et alia, que ad offi | cium episcopale pertinent vobis
conferre renuerit, licitum sit eidem abbati, si tamen sacerdos fuerit, proprios
novitios benedicere et alia, que ad officium suum pertinent exercere et vobis
omnia ab alio episcopo percipere, que a vestro fuerint indebi | te denegata.
Illud adicientes, ut in recipiendis professionibus, que a benedictis vel
benedicendis abbatibus exhibentur ca sint episcopi forma et expressione
contenti, que ab origine noscitur instituta, ut scilicet abbates ipsi salvo ordi
| ne suo profiteri debeant et contra statuta ordinis sui nullam professionem
facere compellantur. Pro consecrationibus vero altarium vel ecclesiarum, sive
pro oleo sancto vel quolibet ecclesiastico sacramento nullus a vobis sub obtentu
consue | tudinis vel alio modo quicquam audeat extorquere, sed hec omnia gratis
vobis episcopus diocesanus impendat; alioquin liceat vobis quecumque malueritis
catholicum adire antistitem, gratiam et communionem apostolice sedis habentem,
qui nostra fretus | auctoritate vobis, quod postulatur, impendat. Quod si sedes
diocesani episcopi forte vacaverit, interim omnia ecclesiastica sacramenta a
vicinis episcopis accipere libere et absque contradictione possitis, sic tamen,
ut ex hoc imposterum propriis, episcopis nullum preiudi | cium generatur. Quia
vero interdum propriorum episcoporum copiam non habetis, si quem episcopum
Romane sedis, ut diximus, gratiam et communionem habentem et de quo plenam
notitiam habeatis, per vos transtre contingerit, ab eo benedictiones vasorum et
vesti | um, consecrationes altarium, ordinationes monachorum auctoritate
apostolice sedis recipere valeatis. Porro si episcopi vel alii ecclesiarum
rectores in monasterium vestrum vel personas inibi constitutas suspensionis,
excommunicationis, vel interdic | ti sententiam promulgaverint, sive etiam in
mercennarios vestros pro eo, quod decimas, sicut dictum est, non persolvitis,
sive aliqua occasione eorum, que ab apostolica benignitate vobis indulta sunt,
seu benefactores vestros pro eo, quod aliqua vobis beneficia vel | obsequia ex
caritate prestiterint, vel ad laborandum adiuverint in illis diebus, in quibus
vos laboratis et alii feriantur, eandem sententiam protnierint, ipsam tanquam
contra sedis apostolice indulta prolatam duximus irritandam, nec littere ille
firmitatem | habeant, quas tacito nomine Cisterciensis ordinis et contra tenorem
apostolicorum privilegiorum constiterit impetrari. Preterea cum commune
interdictum terre fuerit, liceat vobis nichilominus in vestro monasterio
esciusis excommunicatis et interdictis divina | officia celebrare. Paci quoque
et tranquillitati vestre paterna imposterum sollicitudine providere volentes,
auctoritate apostolica prohibemus, ut infra clausuras locorum seu grangiarum
vestrarum nullus rapinam seu furtum facere, ignem apponere, sanguinem | fundere,
horninem capere vel interficere, seu violentiam audeat esercere. Preterea omnes
libertates et immunitates a predecessoribus nostris Romanis pontificibus ordini
vestro concessas, nec non et libertates et exemptiones secularium esactionum a
regi | bus et principibus vel aliis fidelibus rationabiliter vobis indultas,
auctoritate apostolica confirmamus et presentis scripti privilegio communimus.
Decernimus ergo, ut nulli omnino hominum liceat prefatum monasterium temere
perturbare, aut | eius possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu
quibuslibet vexationibus fatigare, sed omnia integra conserventur eorum, pro
quorum gubernatione ac sustentatione concessa sunt usibus omnimodis profutura,
salva sedis apostolice auctoritate. | Si qua igitur in futurum ecclesiastica
secularisve persona hanc nostre constitutionis paginam sciens contra eam temere
venire temptaverit, secundo terciove commonita nisi reatum suum congrua
satisfactione correserit, potestatis honorisque sui dignitate i careat reamque
se divino iuditio eristere de perpetrata iniquitate cognoscat et a sacratissimo
corpore et sanguine dei et domini redemptoris nostri Ihesu Christi aliena fiat
atque in extremo examine districte ultioni subiaceat. Cunctis | autem eidem loco
sua iura servantibus sit pax domini nostri Ihesu Christi, quatinus et hic
fructum bone actionis percipiant et apud districtum iudicem premia eterne pacis
inveniant. ||Amen, amen, amen||. |. (Rota) (Bene valete)

[hanys_hans]

Ego Innocentius catholice ecclesie episcopus ss.
† Ego Nicholaus Tusculanus episcopus ss.
† Ego Guido Prenestinus episcopus ss.
† Ego Hugo Ostiensis et Velletrensis episcopus ss.
† Ego Benedictus Portuensis et sancte Rufine episcopus ss.
† Ego Pelagius Albanensis episcopus ss.
† Ego Cinthius tituli sancti Laurentti in Lucina presbiter cardinalis ss.
† Ego Cencjus sanctorum Johannis et Pauli presbiter cardinalis tituli Pamachij ss.
† Ego Leo tituli sancte Crucis in Iherusalem presbiter cardinalis ss.
† Ego Petrus sancte Pudentiane et Pastoris presbiter cardinalis ss.
† Ego Robertus tituli sancti Stephani in Celio Monte presbiter cardinalis ss.
† Ego Stephanus basilice duodecim apostolorum presbiter cardinalis ss.
† Ego Gregorius tituli sancte Anastasie presbiter cardinalis ss.
† Ego Guido sancti Nycolai in carcere Tulliano diaconus cardinalis ss.
† Ego Octavianus sanctorum Sergij et Bachi diaconus cardinalis ss.
† Ego Petrus sancte Marie in Aquiro diaconus cardinalis ss.

Datum Laterani, per manum Thome sancte Marie in Via Lata diaconi cardinalis,
nonis marcii, indictione IIII, incarnationis do minice anno M°CCXV, pontificatus
vero domini || Innocentij || pape III anno nonodecimo.

A. Oryg. pergaminowy miejscami zetlały z plamami rdzy u dołu, w środku u dołu
obok miejsca przywieszenia bulli ołowianej uszkodzony ; pochodzenia włoskiego,
złożony czterokrotnie poziomo i tyleż razy pionowo; przypuszczalnie pierwotnie
liniowany ołówkiem, po lewej stronie pozostały ślady w postaci punktowania
rylcem. Wymiary : szerokość 63,5 cm, wysokość 71 cm, zakładka 4,2 cm. Wrocław
Archiwum Państwowe, sygn. rep. 91 nr 18*.
B. Kopia. Tamże, sygn. rep. 135 D 214, p. 1.
Druk: a. Büsching J. G. G., UB. nr 19, według A; - regest: b. Potthast A.,
Regesta nr 5086; c. Regesten nr 172; d. Cod. dipl. Siles. cz. 2, I nr 58.
Literatura: 1. Grünhagen C., Über d. Zeit d. Gründung d. Klosters Leubus,
(Ztschr. f. Gesch. Schles. 1863, V. 197, 201, 204) 2. Jungnitz J., Gesch. d.
Dörfer Ober- u. Nieder Mois 14; 3. Schulte L., D. Anfänge d. deut. Kolonisation
43 przyp. 3, 44 przyp. 4; 4. tenże, D. Nachrichten d. Cisterzienser über d.
Kloster Leubus, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1899, XX,XIII. 325); 5. Treblin M.,
Beitrr. z. Siedlungskunde. d. Fürstent. Schweidnitz 39 przyp. 17, 80 przyp. 3;
6. Górka O., Studia nad dziejami Śląska 219; 7. tenże, Über d. Anfänge d.
Klosters Leubus 15 przyp. 5; 8. Seidel V., D. Beginn. d. deut. Besiedlung
Schles. 61 przyp. 3, 62 przyp. 2, 81 przyp. 3, 95 przyp. 1, 98 przyp. 3, 100
przyp. 2, 106 przyp. 5; 9. Freudenthal F., D. 500 Hufen d. Klosters Leubus 5, 9;
10. Moepert A., D. Ortsnamen d. Kreises Neumarkt 100; 11. Appelt H., D. Echtheit
d. Trebnitzer Gründungsurkunden 20; 12. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums
przyp. 1516, 1630, 2538, 2542, 2544; 13. Moepert A., D. Echtheit d. Leubuser
Stiftungsurkunden 47; 14. Brzoska E., D. Breslauer Diozesansynoden 12 przyp. 64,
14, 16, 17, 62, 113.
Przeciw autentyczności dokumentu wypowiedział się swego czasu Grünhagen C. (1,
str. 201-4); za autentycznością dwukrotnie Schulte L. (4, str. 225; D. Anfänge
d. Marienstiftes 89 nn.) oraz Schilling F. (12, przyp. 1516). Brzoska E. (14,
str. 16 nn.) podnosi jedynie różnice formularza bulli w porównaniu z poprzednią
dla klasztoru w Trzebnicy (wyżej nr 174).

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Beronia, 1216.

Janusz, syn niegdyś Jaracha, nadaje klasztorowi w Kamieńcu Ząbkowickim 4 wsie,
których granice i posiadłości ściśle określa, zastrzegając sobie w trzech z tych
wsi prawo dożywocia.

In nomine patris et filii et spiritus sancti. Ne temporis longinquitate in
dubium veniat, quod palam nunc agitur et propter hoc origo | rei oblitterata
posteritati dampnosa sit, quia sepe per abusum res non solum privatorum verum
etiam ecclesiastice falso | usurpantur et masime postquam quales quales adiacent
rationes. Eapropter ego ||Janus|| Jarachij quondam filius | in hac presenti
pagina protestor me donasse villam, que Istebca dicitur pleno iure deo et beate
Marie in Kamenez, pro | tester etiam me donasse eidem ecclesie villam, que
Pantnouo dicitur, quicquid est inter homines ducis et rivulos, qui Ochina et
Luca | uiza vocantur et ipsos rivulos cum utraque ripa, ius etiam faciendi
piscinas et molendina in dictis ripis et rivulis, ubi | cumque placuerit usque
ad montem, qui dicitur Lucauiza et usque ad silvam magnam et eciam ipsam silvam
quousque termini nostri | durant. Demque protestor me donasse diete ecclesie has
duas villas videlicet Rogouzcam et Grohouisa, in istis duabus et in Pant | nou
supradicta usumfructum quoad vixero michi retinui, ad proprietariam sepedictam
Kamenicensem ecclesiam me defuncto rever | surum. Hec acta sunt sub testimonio
Henricj archiepiscopi Gnezdensis et Laurentij episcopi Wratizlauiensis et Egidij
eiusdem ecclesie ar | chidiaconi et Yuonis cancellarii ducis Leztconis et
Bartholomei custodis et Uincentij Plocensis ecclesie canonici, quorum quidam, |
sicut patet, propriis sigillis roborarunt testimonium. Hec anno domini
M°C°C°XVI° in Beronia contingerunt.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, raczej włoskiego pochodzenia, ze śladami
liniowania ołówkiem. Pismo kaligraficzne, zbliżone do kodeksowego. Wymiary:
szerokość około 20,6 cm, wysokość około 16,8 cm. zakładka około 2 cm. Wrocław
Archiwum Państwowe, sygn. rep. 88 nr 2*.
B. Kopia z r. 1629. Tamże, sygn. rep. 135 D 192c, fol. 31v, według A; C. Kopia
XVII w. Tamże, sygn. rep. 135 D 192e, fol. 79.
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 67 ; - druk: 6.
Stenzel G. A., (Jahresber. d. schles. Ges. f. vaterl. Gesch. 1841, 171), według
A; c. Pfotenhauer P., UB. d. Klosters Kamenz, (Cod. dipl. Siles. X nr 2),
Wrocław 1881, według A; d. Kochanowski J., Kod. dypl. mazow. nr 186 (częściowy);
e. Hettwer J., Untersuchungen z. Urkunden d. Klosters Kamenz 21, według c; -
regest: f. Regesten nr 171.
Literatura: 1. Schulte L., D. Siegel d. Bischofs Lorenz 270, 272 ; 2. Treblin
M., Beitrr. z. Siedlungsgesch. d. Fürstent. Schweidnitz 31 przyp. 10; 3. Górka
O., Über d. Anfänge d. Klosters Leubus 66 przyp. 8; 4. Schulte L., Über
slavische Ortsnamen, welche a. einen Personennamen m. d. Präposition u gebildet
sind, (Darst. u. Quell. z. schles. Gesch. 1918, XXIII. 98); 5. Umiński J.,
Henryk Kietlicz 157 przyp. 12; 6. Polaczkówna H., Roty przywileju Brodatego 441,
447 ; 7. Bretschneider P., Studien u. Bemerkungen I, 1; 8. tenże, Studien u.
Bemerkungen II, 5; 9. Appelt H., D. Echtheit d. Trebnitzer Gründungsurkunden 23;
10. Knauer P., Untersuchungen z. Urkunden d. Klosters Kamenz, (Ztschr. f. Gesch.
Schles. 1937, LXXI. 364-367); 11. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums
przyp. 924, 978, 1478, 1480, 1516; 12. Moepert A., D. Echtheit d. Leubuser
Stiftungsurkunde, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1939, LXXIII. 53); 13. Knauer P.,
D. Einführung d. Zisterzienser von Kamenz, (Schles. Gesch. Bil. 1939, nr 2); 14.
Hettwer J., Untersuchungen z. d. Urkunden d. Klosters Kamenz 22 nn.
Autentyczność dokumentu nie była nigdy w literaturze kwestionowana.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(przed 15 lutego 1217).

List Henryka Brodatego, księcia śląskiego, Henryka Kietlicza, arcybiskupa
gnieźnieńskiego, całego episkopatu polskiego oraz dziekana i kapituły
wrocławskiej do Honoriusza III, papieża, z prośbą o zatwierdzenie wyroku
Konrada, biskupa halbersztadzkiego, w sprawie uiszczania dziesięcin kościelnych
przez Niemców przybyłych świeżo na te tereny.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopie nieznane; C. Wzmianka w piśmie Honoriusza III, papieża. z 15 lutego
1217 ; por. niżej nr 186.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(przed 15 lutego) 1217.

Układ między Henrykiem Brodatym, księciem śląskim, a Wawrzyńcem, biskupem
wrocławskim, zawarty przy pośrednictwie Konrada, niegdyś biskupa
halbersztadzkiego, w sprawie dziesięcin od nowo sprowadzanych osadników niemieckich.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopie nieznane; C. Streszczenie i wzmianka w piśmie Honoriusza III z 15
lutego 1217 ; por. niżej nr 186.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 15 lutego 1217.

Honoriusz III, papież, na pisemne prośby księcia śląskiego Henryka Brodatego,
arcybiskupa gnieźnieńskiego Henryka Kietlicza, jego sufraganów, wreszcie
dziekana i kapituły wrocławskiej zatwierdza ugodę zawartą przez Konrada, biskupa
halbersztadzkiego, między księciem śląskim a biskupem wrocławskim w sprawie
dziesięcin uiszczanych przez Niemców świeżo przybyłych na te ziemie.

(Honorius episcopus servus servorum dei dilecto filio) nobili viro H(enrico)
duci Zlesie. Olim inter te ac venerabilem fratrem nostrum.. Wratizauiensem
episcopum super decimis prestandis a quibusdam Teutonicis, qui de novo ad illius
terre inducti fuerant incolatum questione suborta, tandem post altercationes
multiplices, ex quibus lites ex litibas nascebantur et proveniebant odii
simultates, in venerabilem fratrem nostrum C(onradum) episcopum quodam
Aluerstatensem virum providum et discretum pars utraque concorditer compromisit.
Qui habito super hoc diligenti tractatu de partium voluntate inter vos equum
arbitrium promulgavit. Unde tam tu, quam idem episcopus ac venerabiles fratres
nostri H(enricus) Gneznensis archiepiscopus et suffraganei sui, decanus quoque
et capitulum Wratislauiense per vestras litteras nobis humiliter supplicastis,
ut arbitrium inter vos amicabiliter initum ac sponte receptum apostolico
dignaremur munimine roborare. Nos igitur vestris precibus grato concurrentes
assensu, compositionem ipsam, sicut sine pravitate provide facta est et ab
utraque parte sponte recepta, ut tu instrumentis exinde confectis plemus
continetur, auctoritate apostolica confirmamus et presentis scripti patrocinio
communimus. Nulli ergo (omnino hominum liceat hanc paginam) nostre
confirmationis (infringere et ei ausu temerario contraire). Si quis autem (hoc
attemptare presumpserit indignationem omnipotentis dei et beatorum Petri et
Pauli apostolorum eius se noverit incursurum). Datum Laterani, XV kalendas
martii, pontificatus nostri anno primo.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia współczesna w regestach papieskich. Rzym Archiwum Watykańskie. sygn.
Reg. Vat. IX fol. 64, nr 253, według A.
Druk: a. Theiner A; Mon. Pol. Vatic. I nr 5, według B; b. Monumenta Germaniae
Historica, epistolae selectae XIII sec., ed. C. Bodenberg, Berlin 1883, I nr 15,
według B; e. Schulte L., Bischof Thomas u. d. angebliche Umwandlung d.
Feldzehnten, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1917, LI. 120), według b; - regest: d.
Regesten nr 182; e. Pressutti P., I registri del Pontifice Onorio III, Roma
1884, nr 1346.
Literatura: 1. Smolka St., Henryk Brodaty 67; 2. Schulte L., Bischof Thomas
pass.; 3. Freudenthal F., D. 500 Hufen d. Klosters Leubus 6, 8; 4. Umiński J.,
Arcybiskup Henryk Kietlicz 208; 5. Weinelt H., Probleme d. schles. Burgenkunde
21 przyp. 75; 6. Silnicki T., Dzieje kościoła na Śląsku 135.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 22 lutego 1217.

Honoriusz III, papież, na skargę księcia śląskiego Henryka upomina księcia
kaliskiego Władysława Odonicza, aby zwrócił księciu śląskiemu gród Kalisz,
odstąpiony Odoniczowi tylko czasowo do chwili odzyskania władzy w jego dzielnicy.

(Honorius episcopus servus servorum dei dilecto filio ) nobili viro W(lodizlavo)
duci de Kalis (salutem et apostolicam benedictionem). Exposita nobis dilecti
filii nobilis viri H(enrici) ducis Zlesie conguestio patefecit, quod cum dudum
te ab hereditate tua iniuste depulsam ac bellorum clade quassatum in terram suam
tum pietatis tum consanguinitatis intuitu recepisset, castrumque suum de Calis
tibi pro vite tue subsidio assignasset, prestito a te primitus iuramento quod
post recuperationem terre tue, fortuna tibi prospere arridente, castrum illud
sibi restitueres sine mora. Tu recuperata postmodum terra tua castrum predictum
contra proprium iuramentum detinens ad te asseris pertinere ac in periculum
anime tue reddere contradicis; quasdam etiam res immobilies pertinentes ad
castrum alienasse diceris in ipsius ducis preiudicium et gravamen; cuius
alienationis contractum venerabilis frater noster Gneznensis archiepiscopus
contra ipsius prohibitionem minus licite asseritur confirmasse. Quia vero in
nullo tibi accresceret, immo plurimum deperiret, si protestu alicuius commodi
temporalis anime tue incurreres detrimentum, nobilitatem tuam monemus et
exhortamur attente per apostolica tibi scripta mandantes, quatenus ne idem dux
inde incurrat incommodum, unde videtur premium meruisse, prefatum castrum cum
omnibus pertinentiis suis sibi restituas, ut teneris. Alioquin, quia in iure suo
eidem duci deesse non possumus sicut etiam nec debemus, dilectis filiis
scolastico Wratislauiensi et archidiacono et Slauo canonico Cracouiensibus damus
nostris litteris in mandatis, ut te ad id per censuram ecclesiasticam
appellatione remota, iustitia mediante compellant. Datum Laterani, VIII kalendas
marcii, pontificatus nostri anno primo.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia współczesna w regestach papieskich. Rzym Archiwum Watykańskie, sygn.
Reg. Vat. X fol. 78, nr 297, według A.
Druk: a. Theiner A., Mon. Pol. Vatic. I nr 6, według B; b. Kod. dypl. wkopol. I
nr 93, według a; - regest: c. Potthast A., Regesta nr 5467; d. Regesten nr 183;
e. Horoy, Medii aevi bibliotheca patristica, Paris 1880, II nr 234; f. Pressutti
P., Regesta Honorii III nr 363.
Literatura: 1. Kłodziński Abd., Stosunki Laskonogiego z Odoniczem, (Księga Uniw.
Jagiell. 125-127), Kraków 1900; 2. Zachorowski St., Studia do dziejów XIII w.
113, 121, 122; 3. Umiński J., Henryk Kietlicz 213-215; 4. Polaczkówna H., Roty
dokumentu Brodatego 443; 5. Historia Śląska PAU. I 192 przyp. 1, 201.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1217 Februar 22, Laterani

Honorius episcopus (etc.), dilecto filio nobili viro Wlodislavo duci de Kalis
salutem (etc.). Exposita nobis dilecti filii nobilis viri H. ducis Zlesie
conquestio patefecit, quod cum dudum te ab hereditate tua iniuste depulsum ac
bellorum clade quassatum in terram suam tum pietatis tum consanguinitatis
intuitu recepisset, castrumque suum de Calis tibi pro vite tue subsidio
assignasset prestito a te primitus iuramento, quod post recuperationem terre
tue, fortuna tibi prospere arridente, castrum illud sibi restitueres sine mora:
tu recuperata postmodum terra tua, castrum predictum contra proprium iuramentum
detinens ad te asseris pertinere, ac in periculum anime tue reddere contradicis;
quasdam etiam res immobiles pertinentes ad castrum alienasse diceris in ipsius
ducis preiudicium et gravamen: cuius alienationis contractum, venerabilis frater
noster Gneznensis archiepiscopus contra ipsius prohibitionem minus licite
asseritur confirmasse. Quia vero in nullo tibi accresceret, immo plurimum
deperiret, si pretextu alicuius comodi temporalis anime tue incurreris
detrimentum, nobilitatem tuam monemus et exhortamur attente per apostolica tibi
scripta monentes, quatenus, ne idem dux inde incurrat incommodum unde videtur
premium meruisse, prefatum castrum cum omnibus pertinentiis suis sibi restituas,
ut teneris. Alioquin, quia in iure suo eidem duci deesse non possumus sicut
etiam nec debemus, dilectis filiis scolastico Wratislaviensi et .. archidiacono
et Slavo canonico Cracoviensibus damus nostris litteris in mandatis, ut te ad id
per censuram ecclesiasticam, appellatione remota, iustitia mediante compellant.
Datum Laterani VIII Kalendas Martii, pontificatus nostri anno primo.

Theiner, Monumenta histor. Poloniae I, 6.

Codex Diplomaticus Majoris Polonia. Kodeks Dyplomatyczny Wielkopolski obejmujący
dokumenta tak już drukowane, jak dotąd nie ogłoszone, sięgające do roku 1400.
Wydany staraniem Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego. Tom I. zawiera numera
1 - 616 lata 984 - 1287. Poznań 1877. Nakładem Biblioteki Kórnickiej. Drukiem J.
I. Kraszewskiego (Dr. W. Łebiński).

[hanys_hans]

(po lutym) 1217.

Wawrzyniec, biskup wrocławski, stwierdza, że na prośby Guntera, opata klasztoru
w Lubiążu, i Jakuba, archidiakona wrocławskiego, Idzi, scholastyk, wyznaczył w
lutym 1217 r. granice kościołów należących do klasztoru w Lubiążu i sam
przeprowadza obecnie podział uprawnień parafialnych między kościołem św. Jana w
miasteczku Lubiąż, kościołem PMarii w Słupie i PMarii w Ujeździe.

In nomine sancte et individue trinitatis. Ego Laurentius miseratione divina
Wratizlauiensis episcopus notum facio presentibus et futuris, quod | de
petitione venerabilis abbatis Guntheri de Lubens de mandato nostro et rogalu
domini Jacobi Wratizlauiensis archidiaconi, | magister Egidius scolasticus
limitavit ecclesias sancte Marie virginis in Lubens pertinentes anno domini
M°CC°XVII° mense februario. | Noverint igitur presentes et futuri, quod ad
capellanum sancti Johannis in foro cura pertinet animarum in villis, quarum
nomina sunt hec: ipsum | Lubens, Glynane, Rataie, Zagorici, Prauicouo, Coze,
Tarchouici, Chomesa, Malcici, Lazna, Kauici, Dambici, Quatcouici, | Parchouici,
Lessici, Ozorowe; item ad ecclesiam sancte Mario in Zlvp: Jancouici, Janouici,
Scossouo, Tynez, Warmuntouici, | Gneomirouicj, Pribilouici, Paulouici, Malcici,
Gneginici, Brochleuici, Polcouo, Holmici, Dobrennici, Sychouici | et alii
Sychouici, Kraiewo et Parvum Kraiewo; item ad ecclesiam sancte Marie virginis in
Vyazd superior et inferior: villa Sci | zerouici, Pirsino, Nemirouici,
Janussouici, Strelci, Socolnici, Piscorouici, Lageunici, Jzerouici, Budissouo |
et Budissouo, Carnici, Postolici, Witozlauici, Dlugomilouici, Uuratizlauici.
Volumus autem, ut quecumque ecclesie | infra hos limites in posterum
surrexerint, sint filie matricis ecclesie, salvo in omnibus iure huius matricis
eccelesie. || Amen ||.

A. Oryg. pergaminowy dość dobrze zachowany, złożony raz poziomo, czterokrotnie
pionowo; liniowany atramentem poziomo i pionowo. Pismo kaligraficzne, atrament
brązowy. Wymiary : szerokość 30,6 cm, wysokość 12 cm, zakładka 1,4 cm. Wrocław
Archiwum Państwowe, sygn. rep. 91 nr 19*.
B. Kopia sprzed r. 1253 w najstarszym kopiarzu klasztornym. Tamże, sygn. rep.
135 D 203, fol. 12v - 13, według A; C. Kopia XV w. Tamże, sygn. rep. 135 D 207,
fol. 23, według A; D. Kopia z r. 1664. Tamże, sygn. rep. 135 D 204, fol. 77,
161v, 212, według A.
Druk: a. Ehrhardt S. J., Presbytorologie d. evangel. Schlesiens, Legnica 1784
IV. cz. l, 145 (bardzo zły), według A; b. Anders C. F., Schlesien wie es war ?,
Wrocław 1810, I 203, według a; c. Büsching J. G. G., UB. nr 21, według A; -
regest: d. Regesten nr 178.
Literatura: 1. Jungnitz J., Gesch. d. Dörfer Ober u. Nieder Mois 15; 2. Schulte
L., D. Siegel d. Bischofs Lorenz 271, 272, 275; 3. Seidel V., D. Beginn d. deut.
Kolonisation 49 przyp. 1, 65 przyp. 1, 72 przyp. 5, 74 przyp. 4; 4. Moepert A.,
Medzilese u. Starareka i. d. päpstl. Schutzurkunde d. Bistums Breslau v. J.
1245, (Arch. f. schles. Kirchengesch. 1937, II. 265).
Mimo że Jungnitz i Schulte, za wydawcą Regestów Śląskich, uważają dokument za
podrobiony, nie istnieją jednak ku temu zasadnicze podstawy. Pismo aktu
identyczne z pismem nru 182, co do którego nie podniesiono żadnych
poważniejszych wątpliwości, i tekst, który w zasadzie jest powtórzeniem danych
poprzedniego aktu (petit), zdają się przemawiać za jego autentycznością. Własne
dodatki obecnego aktu: data wizytacji i zastrzeżenia na przyszłość to cel
wystawienia nowego dokumentu, ale nie fałszerstwa.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(luty? 1217).

Wawrzyniec, biskup wrocławski, stwierdza, że Idzi, scholastyk wrocławski, w
imieniu biskupa wyznaczył granice kościołów klasztoru w Lubiążu i sam
przeprowadził podział uprawnień parafialnych między kościoły św. Jana, na targu
w miasteczku (Lubiąż), PMarii w Słupie i PMarii w Ujeździe.

In nomine Ihesv Christi amen. Ego Laurentius Wratizlauiensis episcopus per
Egidium scolasticum limitavi ecclesias | sancte Marie virginis in Lvbens
pertinentes. Noverint igitur presentes et futuri, quod ad capellanum sancti
Iohannis in | foro cura pertinet animarum in villis, quarum nomina sunt hec:
ipsum Lybens, Glynane, Rataie, Zago | rici, Prauicovo, Coze, Tarchowici,
Chomesa, Malscici, Lazna, Kauici, Dambici, Quatcouici, | Parchouici, Lessici,
Ozorouo. Item ad ecclesiam sancte Marie in Zlvp: Jancouici, Janouici, Scossouo,
| Tynez, Warmuntouici, Gneomirouici, Pribilouici, Paulouici, Maluce, Kneginici,
Brochle | uici, Polcouici, Holmici, Dobrennici, Sychouici et alii Sychouici,
Kraiewo et Parvum Kra | iewo; item ad ecclesiam sancte Marie virginis in Viazd
superior et interior: villa Scizerowici, Persino, Ne | mirowici, Janussowici,
Strelci, Socolnici, Pichorowici, Lageunici, Jzerowici, Bvdissowo | et Bvdissowo,
Carnici, Postolici, Witozlauici, Dlvgomilowici, Wratizlauici. Amen.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, w lewym dolnym rogu ukośnie obcięty,
liniowany poziomo i pionowo. Pismo wyraźne, kaligraficzne, atrament brązowy.
Wymiary : szerokość 26,7 cm, wysokość 10,5 cm, zakładka 1,5 cm. Wrocław Archiwum
Państwowe, sygn. rep. 91 nr 20*.
B. Kopia XV w. Tamże, sygn. rep. 135 D 207, fol. 16, wedlug A ; C. Kopia z r.
1666 "Dittmanns Proarchivum Lubense". Tamże, sygn. rep. 135 D 204, fol. 38,
według A; D. Kopia z; r. 1669. Tamże, sygn. rep. 135 D 204a, fol. 40, według C;
E. Kopia z 20 VII 1713. Tamże, sygn. rep. 135 D 212a, wedlug A.
Druk: a. Büsching J. G. G., UB. nr 20, według A; b. Moepert A., D.
Zircumscription d. Leubuser Pfarreien durch Bischof Lorenz, (Arch. f. schles.
Kirchengesch. 1940, V. 2-3), według A; - regest: c. Regesten nr 177a.
Literatura: 1. Literar. Beil. z. d. Schles. Prov. Bil. 1823, 222; 2. Jungnitz
J., Gesch. d. Dörfer Ober u. Nieder Mois 5, 7, 15, 17; 3. Thoma W., D.
kolonisatorische Tatigkeit d. Klosters Leubus 46 przyp. 4; 4. Treblin M.,
Beitrr. z. Siedlungsgesch. Fürstent. Schweidnitz 40 przyp. 16, 11, 41 przyp. 3,
5, 57 przyp. 2, 65 przyp. 10; 5. Schulte L., D. Siegel d. Bischofs Lorenz 270,
272-273; 6. Hefftner P., D. Ortsnamen d. Kr. Breslau 43, 80, 106, 111, 132, 133;
7. Górka O., Studia nad dziejami Śląska 84; 8. tenże, Über d. Anfänge d.
Klosters Leubus 9 przyp. 8; 9. Seidel V., D. Beginn d. deut. Besiedlung Schles.
49 przyp. 1. 57 przyp. 4, 65 przyp. 1, 72 przyp. 5; 10. Schulte L., D.
Trebnitzer Urkunde d. Bischofs Lorenz 330-331; 11. tenże, Über slavische
Ortsnamen 956-959; 12. Schönaich G., D. Besiedlung d. Kr. Jauer, (Schles. Gesch.
Bil. 1926, 7); 13. Hoffmann A., D. Besiedlung d. Kr. Striegau, (tamże 66-8); 14.
Maleczyński K., Najstarsze targi w Polsce 50; 15. Moepert A., D. Ortsnamen d.
Kr. Neumarkt 47, 50, 53, 56, 58, 82, 98, 99, 102, 103, 108; 16. Schilling F., D.
Ursprung d. Deutschtums przyp. 1482; 17. Brzeoska E., D. Breslauer
Diozesansynoden 11; 18. Moepert A., D. Zircumscription d. Leubuser Pfarreien 1
nn.; 19. Maleczyński K., Zarys dyplomatyki 236.
Autentyczność dokumentu podawali w wątpliwość względnie otwarcie kwestionowali:
Schulte L. (5, str. 273; 10, str. 331); Górka O. (8, str. 9 przyp. 8); Treblin
M. (4, str. 40 przyp. 10, 11, str. 41 przyp. 3, 5) i Schilling F. (16, przyp.
1482), przy czym jedynie pierwszy argumentuje swój sąd niespotykaną gdzie
indziej tytulaturą księcia (co jest oczywistą myłką, gdyż dokument jest biskupim
a nie książęcym). Z pisma wnioskując, jest to produkt odbiorcy. - Dokument stoi
w ścisłym związku z następnym (nr 183), od którego jest jednak skromniejszy i
nie zawiera daty limitacji przez Idziego, jak również zastrzeżeń biskupa, iż
wszystkie kościoły powstałe w przyszłości na terenie wymienionych w akcie
parafii mają być kościołami filialnymi dawnych kościołów macierzystych.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 20 marca 1217.

Honoriusz III, papież, na skargi opata i mnichów klasztoru w Lubiążu poleca
arcybiskupowi gnieźnieńskiemu, całemu episkopatowi polskiemu i duchowieństwu
obłożyć klątwą tych, którzy wyrządzają szkody wspomnianemu klasztorowi.

Honorius episcopus servus servorum dei venerabilibus fratribus Gneznensi
archiepiscopo et suffraganeis eius et dilectis filiis abbatibus, prioribus,
prepositis, decanis, archidiaconis et aliis ecclesiarum prelatis per Gneznensem
provinciam constitutis salutem et apostolicam benedictionem. Non absque dolore
cordis et plurima turbatione didicimus, quod ita in plerisque partibus
ecclesiastica censura dissolvitur et canonice sententie severitas enervatur, ut
viri religiosi et hii maxime, qui per sedis apostolice privilegia maiori donati
sunt libertate, passim a malefactoribus suis iniurias sustineant et rapinas, dum
vix invenitur, qui congrua illis protectione subvemat et pro fovenda pauperum
innocentia se munim defensionis opponat. Specialiter autem dilecti filii abbas
et fratres Lubensis monasterii Cisterciensis ordinis Wratizlauiensis diocesis
tam de frequentibus iniurus, quam de ipso cottidiano defectu iusticie
conquerentes universitatem vestram litteris pecienint apostolicis excitari, ut
ita videlicet eis in tribulationibus suis contra malefactores eorum prompta
debeatis magnammitate consurgere, quod ab augustiis quas sustinent et pressuris
vestro possint presidio respirare. Ideoque discretioni vestre per apostolica
scripta mandamus atque precipimus, quatimis illos, qui possessiones vel res sen
domos predictorum fratrum vel hominum suorum irreverenter invaserint, aut ea
iniuste detinnerint, que predictis fratribns ex testamento decedentium
relinquuntur, seu in ipsos fratres contra apostolice sedis indulta sententiam
excommunicationis ant interdicti presumpserint promulgare, vel decimas laborum
de tenis habitis ante concilium generale seu nutrimentorum ipsorum, spretis
apostolice sedis privilegiis, extorquere monitione premissa, si laici fuerint
publice cancellis accensis excommunicationis sententia percellatis, si vero
clerici vel canonici regulares, sen monachi fuerint, cos appellatione remota ab
officio et beneficio suspendatis neutram relasaturi sententiam, donec predictis
fratribus plenarie satisfaciant et tam laici quam clerici seculares, qui pro
violenta manuum iniectione anathematis vinculo fuerint innodati cum diocesani
episcopi litteris ad sedem apostolicam venientes ab eodem vuiculo mereantur
absolvi; villas autem, in quibus bona predictoram fratrum vel hominum suorum per
violentiam detenta fuerint, quam diu ibi sunt interdicti sententie supponatis.
Datum Laterani, XIII° kalendas aprilis, pontificatus nostri anno primo.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia sprzed r. 1253 w najstarszym kopiarzu klasztornym. Wrocław Archiwum
Państwowe, sygn. rep. 135 D 203, fol. 59-60, według A.
Regest: a. Potthast A., Regesta nr 5502; b. Regesten nr 186; c. Pressutti P.,
Regesta Honorii III nr 446. Przeciw komu to pismo jest zwrócone, nie wiadomo.
Widocznie klasztor w Lubiążu stal się przedmiotem napaści ze strony feudałów
świeckich, a może i duchownych.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

5 maja 1217.

Henryk Brodaty, książę śląski, poświadcza, że Zachariasz, syn Artwiga, ofiarował
biskupowi i katedrze wrocławskiej swą wieś Zachowice z zastrzeżeniem dla siebie
dożywocia, a dla swych synów prawa do użytkowania z niej pożytków do końca życia.

In nomine patris et filii et spiritus sancti. Nos Henricus dei | gratia dux
Zlesie notum facimus universis, quod Zacharias filius | Artuici in presentia
nostra et baronum nostrorum contulit pro | remedio anime sue domino Laurentio
episcopo et per cum ecclesie | Wratzlauiensi in perpetuum villam suam Zachouici
cum | ecclesia eiusdem ville, ut ipsam habeat episcopus et ecclesia | post
tempera vite sue. Rogavit autem eundem dominum | episcopum, ut etiam filii eius
temporibus vite ipsorum ville eiusidem haberent a Wratzlauiensi ecclesia usum
fructum. | Que omnia facta sunt de nostra benivolentia et as | sensu. In cuius
facti testimonium et perpetuam fir | mitatem presentem kartham sigillo nostro
signamus. | Actum est hoc anno domini MCC XVII, III nonas magii.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, pismo grube jakby kodeksowe. Wymiary :
szerokość 12,5 cm, wysokość 8,7 cm, bez zakładki. Wrocław Archiwum
Archidiecezjalne, sygn. AA 89.
Kopia XV w. Tamże, Liber Niger fol. 201v - 202, 388v - 441v, według A. Druk: a.
Heyne J., Gesch. d. Bistums Breslau I 231 przyp. 1, według B; - regest: b.
Regesten nr 188.
Literatura: 1. Schulte L., Kostenbluth 229; 2. Moepert A., D. Ortsnamen d. Kr.
Neumarkt 94; 3. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums przyp. 695; 4. Michael
E., D. schles. Kirche 119.
Schulte L. (1, str. 229) zdaje się powątpiewać w autentyczność dokumentu, choć
otwarcie zdania swego nie wypowiada. Michael E. (3, str. 119) przyjmuje bez
zastrzeżeń autentyczność aktu.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(25 października - 31 grudnia) 1217.

Wawrzyniec, biskup wrocławski, nadaje kościołowi PMarii w Bystrzycy dziesięciny
z trzech imiennie wyliczonych miejscowości oraz zatwierdza temuż kościołowi
dziesięciny kościoła we Wleniu nadane mu swego czasu przez biskupa Waltera a
wymienione obecnie przez księcia Henryka i jego żonę Jadwigę.

||In nomine sancte et individue trinitatis. Ego Laurentius Wratizlaviensis
episcopus || contuli ecclesie beate Marie in Biztric decimam de Neleztno et
Ztrisoua et de Pilhouic. Dominus vero dux Heinricus cum domina | ducissa
Hadeuige contulerunt ecclesie beate Marie in Wlan et Heinrico Bauaro tunc
temporis ibidem parrochiano concambium | pro toto Biztrichzto pro decima, quam
predecessor mens pie memorie Valtherus episcopus prefate ecclesie in Wlan in
eius conse | cratione contulerat. Et cum prius in Biztric nomine decime darentur
asperioli, predicti principes eos in annonam | commutaverunt. Insuper decimam
annone de stan, que vocatur pozedlne, decimam quoque de eodem melle ex ista
parte | silve post duos centuriones. Ad hec decimam de marduribus ex ista parte
silve et sex marcis post eosdem cen | turiones. Habet etiam collatum sibi in
Biztric cum duabus tabernis molendinum. Insuper villam, quatuor boves | et
equum, semina vero yemalia et estivalia. Ut igitur prefata donatio diete
eeclesie facia legitime futuris stet incon | vulsa temporibus, eam de consensu
et voluntate capituli nostri munimine sigilli nostri et capituli dominique
ducis, nec non et domine | ducisse perpetualiter duximus roborandam. Actum in
Rokitnic anno dominice incarnationis M°CC°XVII, pontificatus nostri anno decimo.

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, złożony trzykrotnie poziomo i tyleż
pionowo, w jednym miejscu (z lewej u dołu) wyżarty na zgięciu przez rdzę. Pismo
wyraźne i staranne. Wymiary : szerokość około 21 cm, wysokość około 18 cm,
zakładka około 3 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 125 nr 18*.
Druk: a. Knoblich A., Chronik v. Lähn u. Burg Lähnhaus, Wrocław 1863, 233,
według A; b. Schulte L., D. Trebnitzer Urkunde d. Bischofs Lorenz v. J. 1217 u.
Probsthain, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1914, XLVIIl. 310-11), według A; -
regest: c. Regesten nr 191; d. Appelt B., D. Urkundenfälschungen d. Klosters
Trebnitz 124 nr 19.
Literatura: 1. Schulte L., D. Siegel d. Bischofs Lorenz 271-272, 275; 2. Treblin
M., Beitr. z. Siedlungskunde d. Fürstent. Schweidnitz 65, 68 przyp. 3; 3.
Schulte L., D. Trebnitzer Urkunde d. Bischofs Lorenz 309-331; 4. Michael E., D.
schles. Kirche 82-83 przyp. 68, 69; 5. Schmid H. F., D. rechtlichen Grundlagen
d. Pfarrorganisation auf westslavischem Boden, (Ztschr. f. Rechtsgesch. Kan.
Abt. 1929, C VII. 343 przyp. 4); 6. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums
przyp. 1276, 1347; 7. Brzoska E., D. Breslauer Diozesansynoden 12; 8. Appelt H.,
Z. Siedlungsgesch. d. Kastellanei Lähn 1, 3.
W autentyczność dokumentu powątpiewał swego czasu Schulte L. (3, str. 312-313;
1, str. 275) podnosząc drobne nieprawidłowości w tytulaturze wystawcy; Appelt H.
(8, str. 3) obronił autentyczność aktu.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 30 października 1217.

Honoriusz III, papież, zatwierdza wyrok arcybiskupa gnieźnieńskiego, legata
papieskiego, w sprawie zatargu Arnolfa, proboszcza kościoła św. Mikołaja w
Złotoryi, z Aleksandrem, proboszczem kościoła PMarii diecezji wrocławskiej.

(Honorius episcopus servus servorum dei dilecto filio) Arnolfo presbytero
ecclesie sancti Nycolai in Auro Monte Wratislaviensis diocesis (salutem et
apostolicam benedictionem). Ea que iudicio vel concordia termmantur firma debent
et illibata persistere et ne in recidive contentionis scrupulum relabantur
apostolico convenit presidio communiri. Eapropter dilecte in domino fili tuis
iustis precibus incimati diffinitivam sentenciam, quam venerabilis frater noster
.. archiepiscopus Gneznensis, tunc apostolice sedis legatus, pro te centra
Alesandrum presbyteram capelle sancte Marie Wratislaviensis diocesis super eo
videlicet, quod alter capellam suam alterius capelle nitebatur preferre,
cognitis cause meritis promulgavit, denuntians eas esse sicut sorores equales,
sicut est iusta nec legitima provocatione suspensa et in eius litteris plenius
continetur, auctoritate apostolica confirmamus et presentis scripture patrocinio
communimus. Nulli ergo (omnino hominum liceat hanc paginam nostre confirmationis
infringere vel ei ansa temerario contraire). Si quis autem (hoc attemptare
presumpserit, indignationem omnipotentis dei et beatorum Petri et Pauli
apostolorum eius se noverit incursurum). Datum Laterani, III kalendas novembris,
(pontificatus nostri) anno secundo.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia współczesna w regestach papieskich. Rzym Archiwum Watykańskie, sygn.
Seg. Vat. IX fol. 169, nr 706, według A.
Druk: a. Ptaśnik J., Monumenta Poloniae Vaticana, Kraków 1914, III nr 5, według
B; b. Schulte L., Z. ältesten Gesch. v. Goldberg, (Ztschr. f. Gesch. Schles.
1915, XLIX. 333), według B; c. Kötschke R., Quellen (1931) nr 142, według B; -
regest: d. Pressutti P., Regesta Honorii III nr 850.
Literatura: 1. Schulte L., Bischof Thomas I 121; 2. tenże, Z. ältesten Gesch. v.
Goldberg 333; 3. Michael E., D. schles. Kirche 80; 4. Umiński J., Henryk
Kietlicz, 157 przyp. 2, 192 przyp. 1.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(koniec 1217 - kwiecień 1218).

Władysław Laskonogi, książę wielkopolski, przesyła Honoriuszowi III, papieżowi,
do zatwierdzenia akt pokoju zawartego z Henrykiem Brodatym.

Venerabili patri ac domino Honorio sancte Romane ecclesie summo pontifici,
W(ladislaus) dux Polonie paratum ad omnia sue subiectionis obsequium. Cum
vicarius eius in terris sitis divinitus constitutus, qui et firma corroborat et
fracta consolidat, maxime in hiis vestre auctoritatis robur credimus accessurum,
que paci consonant et piam unitatem ex diversis vinciunt et componunt. Volens
igitur in gestia meis legitimis etiam ex autoritatis vestre plenitudine munimen
habere perpetue firmitatis, pactum, quod inter me et nepotem meum dominum
H(enricum) ducem Zelezie de virorum prudentum et prelatorum ecclesie consilio
intervenit, paternitati vestre dirigo comirmandum, quod ad maiorem cantelam huic
nostro scripto (de) verbo ad verbum inseruimus. Quod tale est.

A. Oryg. zaginiony.
B. Transumpt Honoriusza III z 9 V 1218. Rzym Archiwum Watykańskie, sygn. Reg.
Vat. IX fol. 250, nr 1059, według A; C. Transumpt tegoż z r. 1218. Tamże, sygn.
Reg. Vat. IX fol. 251. nr 1060, według A.
Druk: a. Theiner A., Mon. Pol. Vatic. I nr 12, według B; b. Kod. dypl. wkopol. I
nr 95, według a; - regest: c. Potthast A., Regesta nr 4781: d. Regesten nr 204;
e. Pressutti P., Regesta Honorii III nr 1299.
Literatura: por. literatura do nru poprzedniego.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(koniec 1217 - początek 1218).

Władysław Laskonogi, książę wielkopolski, zawiera układ pokoju z księciem
Henrykiem Brodatym i zobowiązuje się przestrzegać warunków układu.

Ego Vlodizlauus magnus dux Polonie considerata utilitate tam terre mee quam
nepotis et compatris mei ducis Henrici consensi in fedus amicitie cum ipso nullo
tempore violandum. Inde est, quod promisi ei, quod pro posse meo assistam eidem
ad honorem ipsius conservandum et reformandum. Illud quoque sibi promisi, ut
nullum respectum ad aliquam partem terre, quam nunc possidet umquam habiturus
sim. Occasionem quoque discordie precidere volens spopondi, quod homines mei
homines suos omisso iudicio vadiare nullatenus presomant, sed et homines ipsius
fugitivos a tempore colloquii habiti in Zandouel tam a me quam a meis detentos
restituam. Ad illud etiam specialiter me obligavi, ut fures tam fraudulentes
quam violentes bona fide cohibeam et esterminem, ne aliquod nocumentum, maxime
terre predicti ducis H(enrici) faciant et a nullo nobilium meorum servontur sub
pena perpetue infamie et iureiurando super hoc prestito ita, quod si quis ter
ammonitus non resipuerit, nobilitate et hereditatibus careat directo ad me
divolvendis et non ad heredes eorum, nisi forte malitie ipsorum contrarii
fuerint. Dux etiam Henricus omnia premissa vice versa mihi promisit. Super
fugitivis etiam reddendis sese milites nostri firmiter obligarunt. Promisi etiam
pro posse meo bona fide etiam extraneos cohibere, ne per fines de Lubus
transeuntes nocere valeant terre sue specialiter, vel Marchie Lusicensi, quamdiu
ab eodem duce H(enrico) tenetur. Ad robur autem et incitamentum sincere
caritatis dux H(enricus) de castro suo Lubus persone mee cedit, ita tamen, ut si
mus meus fataliter contigerit, dictum Lubus eidem duci H(enrico) si
supervixerit, vel heredi eius, a quocumque tunc detentum fuerit, sine
difficultate reddatur. Super quo promisso ego ipse in persona mea iuravi et mei
de meo consensu, in quibus vel eorum successoribus maior vis visa est ad hoc
effectui mancipandum. Excommunicatio etiam late sententie de meo et meorum
consensu tam in me quam in meoram quemlibet, si ab aliquo ex nobis contra hoc
placitum fraus vel impedimentum ullo tempore opponeretur vel procuraretur, missa
est a P(aulo) Poznaniensi, L(aurentio) Wratizlauiensi et L(aurentio) Lubicensi
episcopis. Consensi etiam in confirmatione domini pape et archiepiscopi et
episcoporum Polonie denunciationem faciendam super eadem excommunicatione.
Uterque autem nostrum, quod promisit, iuramento firmavit.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia w transumpcie Honoriusza III z 9 V 1218. Rzym, Archiwum Watykańskie,
sygn. Reg. Vat. IX. fol. 250, nr 1059, według A; C. Kopia w transumpcie tegoż z
r. 1218. Tamże, sygn. Reg. Vat. IX. fol. 251, nr 1060, według A.
Druk: a. Theiner A., Mon. Pol. Vatic. I nr 12, według C: b. Tamże nr 13, wedlug
B; c. Kod. dypl. wkopol. I nr 95, według a; - regest: d. Potthast A., Regesta nr
5781; e. Regesten nr 204; f. Pressutti P., Regesta Honorii III nr 1299; g.
Maleczyński K., Studia nad dyplomami Odonicsa 240 nr 7.
Literatura: 1. Smolka St., Henryk Brodaty 30 nn.; 2. tenże, Herzog Heinrichs d.
Bärtigen Beziehungen 104 przyp. 2; 3. Bujak Fr., Studia nad osadnictwem
Małopolski, (RAU. h. 1905, XLVII. 102); 4. Matuszkiewicz F., D. mittelalterliche
Gerichtsverfassung d. Fürstentums Glogau, (Darst. u. Quell. z. schles. Gesch.
1911, XIII. 17 przyp. 7); 5. Zakrzewski St., Nadania na rzecz Chrystiana 268,
299, 312-3 ; 6. Zachorowski St., Studia do dziejów XIII w. 123, 130-2; 7.
Wojciechowski Z., Momenty terytorialne organizacji grodowej w Polsce, Lwów 1924,
80; 8. Umiński J., Henryk Kietlicz 201, 223-5; 9. Maleczyński K., Studia nad
dyplomami Odonicza 7, 8, 10-12, 21, 62, 113, 196, 197, 249; 10. Umiński J.,
Arcybiskup Wincenty z Niałka 139 przyp. 1; 11. Historia Śląska PAU. I. 195
przyp. 2; 12. Gesch. Schles. hrgb. v. H. Aubin 85.
Autentyczność dokumentu nie była nigdy kwestionowana. Maleczyński K. (9, str.
113 przyp. 2) przypuszcza, że akt ten redagował kanclerz Laskonogiego Wincenty.
O znaczeniu politycznym układu por. nadto Kłodziński Abd., Stosunki Laskonogiego
z Odoniczem, (Księga Uniwers. Jagiell. 128 nn.), Kraków 1900.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

(1212) 1217(?)

Władysław Odonicz, książę kaliski, nadaje biskupowi pruskiemu Chrystianowi
miejscowość Cekowo.

Ego Wlodizlaus dux de Kalis ... notum facio, quod venerabili patri Christiano
abbati et | episcopo de Pruscia in ducatu meo villam, que Cecouiz | vocata est
...donavi... Testes vero huius donationis nostre hii sunt... castellanus de Ruda
Ym | mizlaus ...anno ab incarnacione domini MCCXII.

A. Oryg. pergaminowy dobrze, zachowany, złożony trzykrotnie poziomo i raz
pionowo. Pismo wyraźne, wyrobione. Wymiary : szerokość około 13,7 cm, wysokość
około 15,8 cm, bez zakładki. Królewiec Archiwum Państwowe sygn. Schiebl 59 nr 12.
A'. Oryg. pergaminowy zaginiony.
B. Transumpt Honoriusza III, papieża, z 29 V 1218, Rzym Archiwum Watykańskie,
sygn. Reg. Vat. IX. fol. 256, nr 1105, według A' (?).
Reprodukcja: a. Krzyżanowski St., Mon. Pol. Palaeogr. tabl. 53, według A; -
druk: b. Voigt J., Codex dipl. Prussicus, Królewiec 1836, I nr 7, według B; c.
Theiner A., Vetera Mon. Poloniae, Romae 1860, I nr 15, według B; d. Kod. dypl.
wkopol. I nr 77, według A; d. Philippi-Woelky, Preussisches UB., Królewiec 1882,
I nr 14, według AB; e. Perlbach M., Preuss. Regesten, Królewiec 1876, nr 16 (r.
1212).
Literatura (ważniejsza): 1. Perlbach M., Preuss.-poln. Studien I 24-25; 2.
Pliński J., Probleme histor. Kritik i. d. Gesch. d, ersten Preussenbischofs,
Wrocław 1902, 15 nn.; 3. Zakrzewski St., Nadania na rzecz Krystiana, biskupa
pruskiego, w latach 1217 - 1224, (RAU. h. 1902, XLII. 264, 267 przyp. 3); 4.
Kętrzyński W., O powołaniu Krzyżaków przez ks. Konrada, (tamże 1903, XLV. 196);
5. Kujot St., Najnowsze prace Kętrzyńskiego o Chrystianie, (Przegl. Histor.
1905, I. 293); 6. Łodyński M., Opat Gotfryd i biskup Chrystian, (Kwart. Histor.
1910, XXIV. 109, 105); 7. Zachorowski St., Studia do dziejów XIII w., (RAU. h.
1918, LXII. 114, 118, 130, 132, 138, 139, 158, 186); 8. Umiński J., Henryk
Kietlicz 78, 180, 230, 241-242; 9. Maleczyński K., Studia nad dyplomami Odonicza
4, 7, 8, 15-16, 21, 116, 153, 154, 159, 186, 190, 197, 198, 199, 203, 223, 227.
Perlbach M. (1, str. 23-4) przyjmuje pochodzenie dyktatu dokumentu z Trzebnicy.
Zdania swego jednak niczym bliżej nie uzasadnia.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1217.

Leszek Biały, książę krakowski, nadaje klasztorowi w Miechowie karczmę w
miejscowości Czyżyny.

...ego Lestco dei gracia dux Polonie ...tabernam, que in loco, qui dicitur
Cyrino sita est, domino et sancti sepulchri in Miechow ...perpetuo contuli...
Factam autem a me hanc collacionem universitas fidelium noverit anno dominice
incarnacionis millesimo CCXVII, sub presencia istorum, quorum nomina sunt hec:
...Phalizlaus (de) Ospenchin ...castellani...

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopie zaginione.
Druk: a. Nakielski S., Miechowa sive promptuarium 135, według B ; b. Kod. dypl.
małop. II nr 384, według a; - regest: c. Regesten nr 174.
Autentyczność dokumentu nie była nigdy kwestionowana.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1217.

Henryk Brodaty, książę śląski, lokuje miejscowość Lwówek na prawie niemieckim i nadaje jej szereg okolicznych kopalń oraz zwolnienie od ciężarów prawa książęcego.

Von Gotis Geburt tusent Jar und zweihundert Jar und sibenzen Jar, der edele Herzoge Heinrich mit dem Barte mit siner Manne Rate Hern Stephans von Wirben, Hern Brotzken, Hern Gebeharts von Wisenburc, Hern Yyken, Hern Rudolfs und Hern Gunthers von Biberstein, Hern Arnoldis des Pferres, Hern Pantins und ander siner Manne, gap he Thomas und Hern Hartlibe, sinen Voyten Lewenberc zu besetzen zu duitscheme Rechte und gap in Recht nach irre Willekur, und gap in darin Mogez mit Gerichte und mit allerhande Rechte ane den Zins, den sullen si jerliches gebin deme Pferrer zu sente Mertins Messe. He gap auch die Vieweide bi der Stat und den Steinrucke biz an den Hac. He gap in ouch vumfzic Huben za Gorenssifen, daz si ir gemeine Weide mit allerhande Vie sullen nuczen und si al her wider, si sullem ouch dem Butele jerliches sin Lon gebin. He gap in ouch swaz in Korns uf den vumfzic Huben gewuchsche, daz si daz zolvrie durch die Warte sullen vuren und sullen Marctzolles vrie sin. He gap in ouch daz Recht, waz Not si an trete, von Dube, von Roube, von Luiunge von Mortbrande ab si den nachvolgen wolden mit Rechte, darzu sullen in die Burger helfen und si in her wider. He gap auch der Stat alle di Zeche die zuischen Placuitz und dem Hovelin und Petirsdorf und Luternsiven und Tuzemansdorf und Ludwigesdorf lit zu Genize an Holze und an Grase. He gap in ouch, daz si Win sullen schencken und nimande nicht davon gebin, da in sal ouch nimmer kein Voitdinc inne desin noch Innunge. Si sullen ouch umme allerhande slechte Clage keine Eidepfenninge gebin. He gap in ouch in dem Bobir von der Stat eine Mil ufwert und von der Stat eine Mil niderwert vrie Vischerie. He gap in ouch eine Mil umme di Stat in allerhande Wazzer vrie Vischerie, ane in gehegeten Tychin. He gap in ouch eine Mil umme die Stat vri Gejeyde, Vogele und Tyr mit den Hunden. He gap in ouch swaz Ungerichtes binnen einer Mile uf der vrien Straze gesche, daz man daz in der Stat solde richten. He gap in ouch vier Schillinge zu der mindesten Buze und zu der grosten drizic Schillinge.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopie nieznane; C. Streszczenie w języku niemieckim w księdze miejskiej Lwówka. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 132a, Lwówek rkp. nr 1, fol. 77 nn.; D. Transumpt tego streszczenia w dokumencie starosty świdnickiego Jana v. Leuchtenberg z 21 V 1407 (r. 1209). Wrocław Archiwum Państwowe*.
Druk: a. Tzschoppe A. G., Stenzel A. G., Urkundensammlung nr 4, według C; b. Wesemann H., Urkunden z. Gesch. d. Stadt Löwenberg, Lwówek 1885, nr 1, według C; c. Kötzschke R., Quellen z. Gesch. d. deut. Kolonisation, Leipzig 1931, 142, (ekscerpt); - regest: d. Regesten nr 175; e. Wesemann H., Regesten z. Gesch. d. Stadt Löwenberg, (Progr. Gymn.). Lwówek 1912/13, 4; f. Cod. dipl. Siles. XX. nr 7; g. Cod. dipl. Siles. cz. 2, I nr 59.
Literatura: 1. Sutorius B. G., D. Gesch. v. Löwenberg, Bolesławiec - Jawor 1787, II. 24, 35; 2. Haeusler W., Gesch. d. Fürstentums Oels, Wrocław 1883, 67 ; 3. Jungnitz J., Gesch. d. Dörfer Ober u. Nieder Mois 17; 4. Wutke K., Z. Gesch. v. Würben bei Schweidnitz, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1891, XXV. 243); 5. Schulte L., D. Anfänge d. deut. Kolonisation 52 przyp. 2; 6. tenże, Beitrr. z. Gesch. d. ältest. deut. Besiedlung 294, 306 nn.; 7. tenże, Kostenbluth 263; 8. Kleber P., Löwenberg unter d. Piasten, (Progr. Gymn.), Lwówek 1914, 27-28; 9. Schiller J., D. ehemalige Pfarre Altenlohn 294 nn.; 10. Pfitzner J., D. älteste Gesch. d. Stadt Zuckmantel, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1924, LXIII. 4 przyp. 15); 11. tenże, Gesch. d. Breslauer Bistumslandes 50; 12. Schönaich G., Löwenberg, Histor. Skizze, Lwówek (1929), 4; 12. Methner A., D. kulmische Handfeste i. ihren Beziehungen z. Schlesien, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1933, LXVII. 35); 14. Goerlitz Th., D. Oberhöfe in Schlesien, Weimar 1938, 24; 15. Steller G., Kastellanei u. Stadt Sagan 148 przyp. 38; 16. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums przyp. 1046, 1295, 2707 ; 17. Historia Śląska PAU. I. 645 ; 18. Appelt H., Z. Siedlungsgesch. d. Kastellanei Lahn 2 przyp. 3; 18. Gesch. Schles. hrgb. v. H. Aubin 268, 309 nn; 254, 264; 20. Nowakowa J., Rozmieszczenie komór celnych i dróg handlowych na Śląsku, Wrocław 1952, 82; 21. Maleczyński K., Górnictwo na Śląsku w epoce feudalnej, (Szkice z dziejów Śląska I. 236), Warszawa 1955; 22. Baszkiewicz J., Powstanie państwa polskiego 62 przyp. 134.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław 1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

1217.

Leszek Biały, książę krakowski, wydaje wyrok w sprawie zbiegłych przypisańców na
korzyść Willerma, opata Sulejowa.

...W(illermus) abbas de Suluyo cum fratribus suis iudicium habuit in praesentia
ducis Lest(conis) eius baronum cum irsticis ascriptitiis, qui de servitute
ascriptitia liberari satagebant... post hoc iudicium dux Lest(co) foedus pacia
iniit cum duce Henrico in Dancouic ... Actum anno domini M°CC°XVII°.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia z lat 1618 - 1624/29. Piotrków Muzeum Towarzystwa Krajoznawczego, sygn.
Kopiarz Sulejowski fol. 2v - 3.
Druk: a. Mitkowski J., Nieznane dokumenty Leszka Białego z lat 1217 i 1222,
(Kwart. Histor. 1938, LII. 645-6), według B; b. Mitkowski J., Początki klasztoru
w Sulejowie 316-317, według B; - regest: c. Tamże 303 nr 8.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 27 marca 1218.

Honoriusz III, papież, poleca dziekanowi i scholastykowi wrocławskim skłonić
biskupa ołomunieckiego do ogłoszenia interdyktu rzuconego przez biskupa
praskiego w kościołach cysterskich i premonstranckich swej diecezji.

(Honorius episcopus servus servorum dei venerabili in Christo fratri) ..episcopo
Olomucensi (salutem et apostolicam benedictionem). Presentium tibi auctoritate
iterato precipiendo mandamus, quatinus interdictum, sicut est positum in
Pragensi diocesi per venerabilem fratrem nostrum.. Pragensem episcopum et demum
auctoritate apostolica confirmatum, relaxatione venerabilis fratris nostri..
Maguntini archiepiscopi non obstante, in ecclesiis Cisterciensis et
Premonstratensis ordinum et hospitalariorum et ommum tam exemptorum, quam non
exemptorum eiusdem diocesis facias per censuram ecclesiasticam, remoto
cuiuslibet contradictionis et appellationis obstaculo, firmiter observari, non
obstantibus privilegiis eisdem monasteriis ab apostolica sede concessis.
Alioquin dilectis filiis.. decano et.. scolastico Wratislauiensibus damus
nostris litteris in mandatis, ut te a receptione litterarum nostrarum infra
viginti dies ad id exequendum districtione, qua convenit, appellatione remota,
compellant. Datum Laterani, VI kalendas aprilis, pontificatus nostri anno secundo.
In eundem modam scriptum est super hoc eisdem.. decano et scolastico
Wratislauiensibus usque in finem, verbis competenter mutatis.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia współczesna w regestach papieskich. Rzym Archiwum Watykańskie, sygn.
Reg. Vat. IX fol. 239v, nr 991, według A; C. Kopia XV w. w kronice Mikołaja z
Czech. Brno Archiwum Ziemskie, sygn. Geroniana nr 292, p. 264-5, według A.
Druk: a. Boczek A., Cod. dipl. Moraviae II nr 89, według B; b. Erben J., Regesta
Bohemiae I nr 591, według B; c. Horoy, Bibl. Patristica II nr 169, według B; d.
Mon. Germ. Bist. epist. selectae I nr 53, według B; e. Friedrich G., Cod. dipl.
Bohemiae II nr 158, według BC; - regeat: f. Palacky Fr., Italienische Reise 21
nr 64; g. Delaville le Roulx J., Cartulaire de l'ordre des Hospitaliers II nr
1610; h. Potthast A., Regesta nr 5729; i. Regesten nr 194; j. Pressutti P.,
Regesta Honorii III nr 1187 (częściowy); k. Böhmer J. Fr., Will C., Regesta
archiepiscoporum Maguntinensium, Innsbruck 1886, II nr 298.
Literatura: 1. Novotny V., Ceske dejiny I cz. 3, 475; 2. Umiński J., Henryk
Kietlicz 227 przyp. 3.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 29 marca 1218.

Honoriusz III, papież, upomina biskupa ołomunieckiego, aby zachowywał interdykt
rzucony przez biskupa praskiego i grozi mu pozbawieniem godności kościelnej, a
dziekanowi i scholastykowi wrocławskim poleca ewentualne wykonanie wyroku.

(Honorius episcopus servus servorum dei venerabili fratri) .. Olomucensi
episcopo (salutem et apostolicam benedictionem). Super hiis, que de te audivimus
non sufficimus ammirari, quod videlicet sollempniter celebraveris in Pragensi
ecclesia, quam sciebas ecclesiastico suppositam interdicto, utpote cui a nobis
eiusdem executio interdicti fuerat demandata. Verum si censuram ecclesiasticam
parvipendis, pro qua opponere te deberes, vel non habes, prout deceret episcopum
sapientie condimentum, vel appetis tui honoris dispendium, dum presumptione
dampnabili hec presumis; et si super multis et variis afflictionibus venerabilis
fratris nostri.. episcopi et dilectorum filiorum canonicorum Pragensium non
moveris, propter quas eadem est ecclesia interdicto subiecta, videris evacuasse
non compatiendo proximis legom Christi et pariete ardente vicini propriis nolle
dampnis occurrere, licet res propria sic agatur. Quia vero talia non sunt
quomodolibet toleranda, ne transeant presumptoribus in exemplum: noveris te, si
res ita se habet tam diu officio beneficioque suspensum, donec nostro te
conspectui personaliter representes satisfactionem super hiis congruam
impensurus. Datum Laterani, IIII kalendas aprilis (pontificatus nostri) anno
secundo.
In eundem modum scriptum est super hoc.. decano et.. scolastico
Wratislauiensibus usque in exemplum: discretioni vestre per apostolica scripta
mandamus, quatinus, si res ita se habet eodem episcopo iuxta quod ei mandavimus
officio beneficioque suspenso, faciatis tam diu latam a nobis in cum taliter
suspensionis sententiam, appellatione remota inviolabiliter observari, donec
nostro se conspectui personaliter representet satisfactionem super hiis congruam
impensurus. Datum ut supra.

A. Oryg. zaginiony.
B. Kopia współczesna w regestach papieskich. Rzym Archiwum Watykańskie, sygn.
Reg. Vat. IX fol. 240, nr 944, według A.
Druk: a. Boczek A., Cod. dipl. Moraviae II nr 90, według A; b. Erben J., Regesta
Bohemiae I nr 592, według B; c. Horoy, Bibl. Patristica II nr 177, według B; d.
Mon. Germ. Histor. epist. selectae I nr 54, według B; e. Friedrich G., Cod.
dipl. Bohemiae II nr 159, według B; - regest: f. Palacky Fr., Italienische Reise
21, nr 65; g. Potthast A., Regesta nr 5737; h. Regesten nr 195; i. Pressutti P.,
Regesta Honorii III nr 1195.
Literatura: 1. Novotny V., Ceske dejiny I cz. 3, 476; 2. Umiński J., Henryk
Kietlicz 227 przyp. 3; 3. Polaczkówna H., Roty przywileju Brodatego 443.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Lateran, 2 kwietnia 1218.

Honoriusz III, papież, zatwierdza wyrok biskupa wrocławskiego Żyrosława w
sprawie usunięcia benedyktynów z opactwa św. Wincentego we Wrocławiu dla ich
wielkich wykroczeń, który to wyrok zatwierdzony został przez kardynała legata
Piotra z Kapui.

Honorius episcopus servus servorum dei dilectis filiis abbati et conventui
sancti Vincentii Premonstratensis ordinis salutem et apostolicam benedictionem.
Cum a nobis petitur, quod iustum est et honestum, tam vigor equitatis, quam ordo
exigit rationis, ut id per solicitudinem officii nostri ad debitum perducatur
effectum. Sane cum bone memorie Syroslaus Wratislaviensis episcopus a monasterio
vestro nigris monachis, qui esse consueverunt in eodem, propter enormes escessus
suos et bonorum eiusdem monasterii dilapidationem, electis statuerit, ut in
eodem vestri statuta ordinis servarentur, quod bone memorie Petrus tituli sancti
Marcelli presbyter, tunc sancte Marie in Via lata diaconus cardinalis legatus
sedis apostolice approbavit. Nos vestris iustis postulationibus grato
concurrentes assensu, quod a predicto episcopo provide factum est, in hac parte
et ab eodem legato, sicut dictum est, approbatum, predictorum monachorum
molestatione indebita non obstante, authoritate apostolica confirmamus et
presentis scripti patrocinio communimus. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc
paginam nostre confirmationis infringere vel ei ausu temerario contraire. Datum
Laterani, IV nonas aprilis, pontificatus nostri anno secundo.

A. Oryg. pergaminowy. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 67, nr 14*.
B. Kopia z lat 1480 - 1505 "Matrica sancti Vincentii". Wrocław Archiwum
Państwowe, sygn. rep. 135 D 90a I, fol. 7v - 8, według A; C. Kopia XVIII/XIX w.
Tamże, sygn. rep. 135 D 137, p. 3, według A.
Druk: a. Hugo L. Ch., Sacri et canonici ordinis Praemonstratensis annales,
Nancei 1734 - 1736, II probat. 693; - regest: b. Potthast A., Regesta nr 5741;
c. Regesten nr 197; d. Pressutti P., Regesta Honorii III nr 1209.
Literatura: 1. Görlich F. X., Gesch. d. Abtei z. hlg. Vinsenz in Breslau,
Wrocław 1836, I 38; 2. Knapiński Wł., Św. Norbert i jego zakon, Warszawa 1883,
145; 3. Umiński J., Henryk Kietlicz 228 przyp. 1; 4. Polaczkówna H., Roty
przywileju Brodatego 451.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[hanys_hans]

Wrocław, 18 kwietnia 1218.

Wawrzyniec, biskup wrocławski, na prośby Guntera, opata klasztoru w Lubiążu, zatwierdza w posiadaniu klasztoru dziesięciny w szeregu imiennie wyliczonych posiadłości, nadanych klasztorowi przez poprzedników wystawcy: biskupów Waltera, Żyrosława, Jarosława i Cypriana, oraz wymienia wsie przynależne do kościołów św. Jakuba, św. Jana i św. Piotra.

|| In nomine sancte et individue trinitatis || Laurentius miseratione divina Wrotislauiensis episcopus. Ordo karitatis exigit, ratio suadet pietatis, sed et officii nostri debitum expostulat, qua | tinus instis religiosorum peticionibus facilem ac benignum prebeamus assensum, ut tam in presenti quam in futuro apud dominum meritis ipsorum et laborum participio gaudea | mus. Hinc est quod universitati fidelium presentium et futurorum constare volumus, quod nos cum unanimi capituli nostri consensu de peticione venerabilis abbatis Gynt | heri de Lubens et conventus ipsius omnes decimas ecclesie sue et ecclesiarum sibi attinentium et subditarum, quas legitima donatione predecessorum nostrorum beate memorie Wal | theri, Zyrozlai, Yarozlai, Cypriani nostra quoque donatione diversis temporibus facta iuste obtinuerunt, potestate qua deo auctore fungimur, eidem abbati et fratribus suis legi | timisque successoribus ipsorum confirmamus. Sunt autem hec decime eidem cenobio attinentes, videlicet: decime loci, qui Lubens nuncupatur cum toto circuitu suisque limiti | bus distincto, Wylkzin cum toto circuitu, in quo continetur portio quedam, que Brezni vocatur, cuius decimationem dominus Egidius cancellarius pro decima in Vraz reclamabat, pro qua eidem | Egidio cancellario de consensu capituli nostri contulimus decimationem tercie partis ville de Gemelno, quam habebant Nycolaus et frater suus filii Witozlai; Zlup cum toto | circuitu, Gneomyr id est Uyazd cum toto circuitu, Bogdanouo cum toto circuitu, Godkouo, villa Bartholomei, que modo vocatur Sconiuelt cum toto circuitu, cuius decimatio | pertinebat ad prebendam domini Jacobi Wrotizlauiensis archydiaconi, pro qua idem archydiaconus de consensu nostro et capituli nostri acceptavit ab ecclesia Lubensi sex maidratas | in Tevtonicis de Olau in ea portione, que ibi contingit ecclesie Lubensi a primis, qui ibi soluturi sunt decimam. Quod si minus sex maldratis prefatam domum contingeret, | tenetur eadem domus prebende prefati Jacobi archydiaconi supplere ibidem de eodem modo in perpetuum. Si vero plus sex maldratis ibidem monasterium contingeret, Wrotzlauien | sis capituli esse debet cum ea portione, que cedebat monasterio predicto ad Aurum per arbitrium Conradi monachi in Sychem quondam Haluerstadensis episcopi, quam portionem | nos contulimus capitulo ecclesie nostre in opus refectionum, cum eadem portio ad mensam nostram redierat, accedente ecclesia beati Nycolai in Stepin pro commutatione iuris deci | mationis, quod vos contigebat in nemore ad Aurum in vicino de Zlup circa Teutonicos. De quo nemore per dictam commutationem usque ad quingentorum mansorum maiorum decimationem | cuiuscumque fuerit fundus de consensu capituli nostri supplevimus decimationi de ducentis mansis, quorum decimationem antea, scilicet anno domini M°CC°XVI° contuleramus sepefato | monasterio ad preces dicti Conradi et nunc decimationem ipsorum quingentorum mansorum confirmamus ita tamen, ut quinquaginta maiorum mansorum decimatio cedat ecclesiis, que infra il | lum ambitum consurgent, quod in facto commutationis expressimus, quia ibi in decimis nichii nobis retinuimus, quod in dotem ecclesiis illis assignare possemus. Preterea iam prefate | ecclesie scilicet Lubensi confirmamus decimas istarum villarum: Wolouo et alterius Wolouo, Moyancici, Grozanouo, in Devin, Velauez, villa Quatkonis cuius portio quedam | pertinebat ad magisterium Wrotizlauiense, pro qua et pro portione in Rogouo, quod continetur in ambitu Lubensi, de consensu nostro et capituli nostri acceptavit Egidius magister ab eccle | sia Lubensi eam portionem, quam ecclesia Lubensis habebat in Lassouici pro bono pacis, ne particularis perceptio induceret contentionem; villa Mazen, Jankonici et Janovici iuxta | Dunino, Kraieuo et Paruum Kraieuo, Polkouici, Helmec et Dobren, Brochleuici; decimam de Gneginiz iuxta Paruum Maluzc, villa Lesconis camerarii de Luzoboc, | Preduchno quod Gran habet, Oprouo, Zlauno iuxta Legnitz quicumque araverit, ubi modo aratura ducis est. Decimam de Zkalica in villa Helmberti, quam nos contulimus altari | sancte Katerine, sortem Vlrici Sueui de Legniz et sortem Radomili, Molovici, Sifridouici, Wroblino iuxta Vin circa Zlup, villa Stanizlai; decimas de Jarozlav cum | villis omnibus, que modo sunt et in posterum erunt inter Ozoblogam et Stradunam usque in Odram, ubi felicis recordationis dominus Jarozlaus claustrum ceperat fundare, quod contulerat | Portensibus; sed Portenses de morte ipsius turbati de communi consensu resignaverunt quicquid ibi iuris habebant filie sue in Lubens. Item villam Martini Zemeniz Wrobli | no, que inter hos terminos non continetur. Item ad sanctum Jacobum: Glynane, Scukouici, sortem Zlaucovo iuxta Cozi. Ad sanctum Johannem: Conare, Borassici vel Panka, quod idem est, | Mocidlniza, Balek, Kzer. Ad sanctum Petrum in Wrotizlauia: decimam de Pozarisch tocius illius circuitus et sortem de Zorauino, quam sortem contulit Mycora ecclesie beati Petri | et nos decimam, que pertinebat prebende domini Vincentij loco cuius dedimus decimam de villa Grobica prebende eiusdem domini Vincentij eo et capitulo collaudante. Deci | mam quoque de duodecim mansis, qui in villa Tyslini mense episcopali pertinebant, quam dedimus cum consensu capituli nostri ad ecclesiam sancte Marie sanctorumque Martini et Cecilie in | Vyazd, quam nos consecravimus. Igitur auctoritate dei omnipotentis et beate Marie virginis beatique Johannis patroni nostri et nostra districtissime inhibemus, ne ali | qua in futuro ecclesiastica secularisve persona hanc nostram canonicam et legitimam confirmationem canonicorum nostrorum consensu et sigillo firmatam mutare, convellere | aut minuere aliqua temeritate presumat. Quod si attemptare presumpserit dei omnipotentis et beate Marie virginis sanctique Johannis patroni nostri nec non et omnium sanctorum | indignationem et penam excommunicationis noverit se incursurum. Ut autem hec rata et inconvulsa in perpetuam perseverent, presentem cautionis paginam de hac | confirmatione conscriptam sigilli nostri impressione et canonicorum fecimus insigniri et ydoneorum testium subscriptione roborari, quorum nomina sunt hec: Hein | ricus dux Zlesie et Heinricus filius suus, Victor decanus Wrotilauiensis, Jacobus archydiaconus, Egidius scolasticus, Egidius canonicus et cancellarius, Alardus abbas de sancto Vin | centio, Witozlaus abbas de sancta Maria, Stephanus castellanus de Bolozlauez, Zobezlaus castellanus Wrotizlauiensis, Predzlaus castellanus Glogouiensis, Petrus castellanus Leg | nicensis et alii quam plures venerabiles viri et approbati. Hec confirmatio facta est anno domini millesimo ducentesimo octavodecimo, indictione sexta, in | ecciesia sancti Johannis in Wrotizlau, XIIII kalendas maii.

[hanys_hans]

A. Oryg. pergaminowy dobrze zachowany, raczej niemieckiego pochodzenia,
liniowany poziomo, marginesy znaczone, prawy podwójnie. Atrament z wyjątkiem
listy świadków prawie czarny. Wymiary : szerokość 46,5 cm, wysokość 50,5 cm,
zakładka 7,7 cm. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 91 nr 21*.
B. Transumpt Henryka biskupa miśnieńskiego i innych duchownych z r. 1233 (?)
przed 9 IX. Tamże, sygn. rep. 91 nr 22, według A; C. Transumpt Wilhelma, biskupa
Modeny, z 1 XI 1235. Tamże, sygn. rep. 91 nr 67, według A; D. Kopia sprzed r.
1253. Tamże, sygn. rep. 135 D 203, fol. 4v -6v, 6v - 8v, według C; E. Kopia XV
w. Tamże, sygn. rep. 135 D 207, fol. 201, według C; F. Kopia XV w. Wrocław
Archiwum Archidiecezjalne, Liber Niger fol. 424v - 425, według C; G. Kopia z
drugiej połowy XVII w. Wrocław Archiwum Państwowe, sygn. rep. 135 D 205, fol.
201, według C: H. Kopia z r. 1664 Dittmann , "Proarchivum Lubense". Tamże, sygn.
rep. 135 D 204, fol. 263 (początek), według A; I. Kopia z r. 1713. Tamże, sygn.
rep. 135 D 212 c, p. 60, 65.
Druk: a. Büsching J. G. G., UB. nr 22, według A; - regest: b. Regesten nr 199.
Literatura: 1. Grünhagen C., Über d. Zeit d. Gründung d. Klosters Leubus 197,
205, 209, 211; 2. Neuling H., D. schles. Kastellaneien 98. 99, 102; 3. Jungnitz
J., Gesch. d. Dörfer Ober- u. Nieder Mois 5, 16, 17, 19; 4. Thoma W., D.
kolonisatorische Tätigkeit d. Klosters Leubus 36; 5. Schulte L., D. Anfänge d.
deut. Kolonisation in Schles. 40 przyp. 3 ; 6. tenże, D. Nachrichten d.
Cisterzienser über d. Kloster Leubus, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1899, XXXIII.
225); 7. tenże, D. Villa Martini 201-2; 8. Meinardus O., D. Neumarkter
Rechtsbuch 71; 9. Schulte L., D. Siegel d. Bischofs Lorenz 271-274; 10. Treblin
M., Beitrr. z. Siedlungsgesch. d. Fürstent. Schweidnitz 57 przyp. 2, 80 przyp.
3; 11. Seidel V., D. Beginn d. deut. Besiedlung Schles. 33 przyp. 4, 38 przyp.
3, 64 przyp. 5, 73 przyp. 2, 74 przyp. 3, 77 przyp. 5, 92 przyp. 10, 94 przyp.
5, 95 przyp. 2, 96 przyp. 4, 106 przyp. 4, 110 przyp. 1; 12. Schulte L.,
Kostenbluth 232, 236, 265; 13. Hefftner P., D. Ortsnamen im Kr. Breslau 106,
121; 14. Schulte L., Über slawische Ortsnamen 96-99; 15. Loesch H., D.
fränkische Hufe 84 przyp. 5; 16. Freudenthal F., D. 500 Hufen 8-10; 18; 17.
Loesch H., D. fränkische Hufe, (Ztschr. f. Gesch. Schles. 1929, LXII. 36 przyp.
2); 18. Polaczkówna H., Roty przywileju Brodatego 441, 443; 19. Moepert A., D.
Ortsnamen d. Kreises Neumarkt 19, 25, 36, 48, 72, 73, 112; 20. Panzram B., D.
Archidiakonsurkunden v. J. 1262, 8 przyp. 23; 21. Seidel V., Zur Beurteilung d.
Leubuser Stiftungsurkunde, (Arch. f. schles. Kirchengesch. 1938, III. 24 przyp.
19) ; 22. Eistert K., D. Liegnitzer Archidiakon Heinrich v. Steine, (Tamże 60,
82); 23. Schilling F., D. Ursprung d. Deutschtums przyp. 572, 598, 637, 641,
674, 688, 1477, 2201, 2715; 24. Krupicka H., D. Schrift. kritik eine Grundfrage
36 przyp. 83, 39; 25. Moepert A., D. Echtheit d. Leubuser Stiftungsurkunde 46;
26. tenże, D. Zircumscription d. Leubuser Pfarreien 18; 27. Samulski R., D.
Zusammensetzung d. Breslauer Domkapitels 28 przyp. 61, 36; 28. Maleczyński K.,
Zarys dyplomatyki 218, 220.
Dokument uważano powszechnie (Schulte, Grünhagen, Treblin, Loesch, Schilling,
Eistert, Samulski), do ostatnich czasów za falsyfikat. Jedynie Meinardus O. (8,
str. 71) i Moepert A. (25, str. 46) nie wypowiadają się stanowczo w tej sprawie.
Seidel V. (11, str. 38, 79, 100) przyjmuje jako czas powstania dokumentu lata
1227 - 1235, a Freudenthal F. (16, str. 8) lata 1227 - 1233. Maleczyński K. (28,
str. 218, 220) raz za Schultem uznaje nieautentycznosć dokumentu, innym razem za
Krupicką jego autentyczność. Te ostatnią w sposób przekonywający udowodnił
Krupicka H. (24, str. 36). Do jego argumentów : m. i., że zwrot dokumentu z r.
1235 (Büsching J. G. G., UB. nr 60): privilegium idem sine conscientia
predecessoris sui (biskupa Tomasza I) et capitoli Wratiszlauiensis conscriptum
esse et sigillatum, continere etiam in se plores donationes decimamm que numquam
fuerant a suis predecessoribus monasterio collate, można dodać dalsze. W bulli
papieskiej z r. 1227 (Ibid. nr 39) wymienione są miejscowości Bobrouici,
Monchesdorf i Gontersberg, których brak w naszym akcie, choć odwrotnie brak w
tej bulli nazw : Szczepin, Velawes, Gliniany, Skalouici i Kser, dowodnie w tym
czasie w posiadaniu klasztoru. Pismo dokumentu pochodzenia klasztornego, ale
zupełnie współczesne, nie budzi podejrzeń. Jeśli tedy nawet jest to falsyfikat
(raczej formalny, powstały bez wiedzy kapituły), to sprzed r. 1227. Dyktat
dokumentu przejmuje częściowo zwroty z dokumentu opata Wilberna z r. 1215 (wyżej
nr 169) i biskupa Wawrzyńca z r. 1217 (wyżej nr 183), obu dla Lubiąża. Zwroty
wspólne z dokumentem z r. 1215 zaznaczono petitem, z dokumentem z r. 1217
petitem kursywą, z oboma petitem spacjowanym.

Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. KODEKS DYPLOMATYCZNY ŚLĄSKA - wydał
Karol Maleczyński i Anna Skowrońska. Tom II obejmujący lata 1205 - 1220. Wrocław
1959, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.

[szwager_z_laband]

Hanys a niyma tam co o Smograu?