Podmiot szeregowy

[barbara7]

Dylematu nie miałam, ale mam, bo teraz wszystko mi się pomyliło. Jakiej liczby
czasownika użyć przy podmiocie szeregowym, jeśli czasownik stoi przed tymże
podmiotem?

W pokoju siedział ojciec, matka i dziecko.
W pokoju siedzieli ojciec, matka i dziecko.
W pokoju siedzieli: ojciec, matka i dziecko.

W ogródku rosła marchewka, cebula i bób.
W ogródku rosły marchewka, cebula i bób.
W ogródku rosły: marchewka, cebula i bób.

A jeśli odwrócić kolejność podmiotów w szeregu?
w pokoju siedziała matka,ojciec i dziecko.
W pokoju siedziało dziecko, ojciec i matka.

W ogródku rósł bób, marchewka i cebula.

Czy są jakieś sztywne zasady?

[ja22ek]

Doroszewski bez wątpliwości odpowiednie dałby rzeczy słowo... i użył liczby
mnogiej.

[ardjuna]

Markowski (Nowy SPP PWN 1999) podaje dwa wyjątki od stosowania liczby mnogiej
orzeczenia podmiotu szeregowego:
a) jeżeli w jego strukturze występują jednorodzajowe rzeczowniki abstrakcyjne,
np. Złość i nienawiść malowała się na jego twarzy;
b) jeżeli jest on rozwinięty wyrażeniem przyimkowym, np. senat z opozycją
parlamentarną, Kowalski z synem, prezydent z małżonką - wtedy masz prawo wyboru
liczby orzeczenia, a to w zależnośco od tego, "czy drugi składnik będziemy
traktować jako równoprawny, hierarchicznie równorzędny (wtedy liczma mnoga
orzeczenia), czy też jako podrzędny (wtedy liczba pojedyncza)".
To oznacza, że zdanie: "Prezydent z małżonką udał się na wakacje" zdradza nasz
stosunek do równouprawnienia kobiet. Trzeba uważać!

[barbara7]

Ardjuno, ale w tych przypadkach orzeczenie stoi za podmiotem, a jeśli stoi przed?

[ardjuna]

barbara7 napisała:

> a jeśli stoi przed?

Nie przejmowałbym się zbytnio tą zmianą położenia i zachowałbym liczbę mnogą
orzeczenia. Zwasze też (moim zdaniem - gdy liczba podmiotów przekracza dwa)
możesz zastosować radę Zakrencika, czyli dwukropek.

[zakrencik]

Ja bym zrobiła tak:

W pokoju siedział ojciec, matka i dziecko.
ale
W pokoju siedzieli: ojciec, matka i dziecko.
I analogicznie z marchewkami. Na i rodzaj bym dostosowała do 1. wymienionej
rzeczy w przypadku 1., a w 2. do ogólnego rodzaju podmiotów.

[barbara7]

Zakrenciku, tak też robiłam do tej pory, aż wreszcie trafiłam na kogoś, kto mi
to konsekwentnie popoprawiał. Wtedy zgłupiałam. Nadal jednak bez dwukropka nie
pasuje mi coś w zdaniu: W ogródku rosły marchewka, pietruszka i bób.

Jednak w zdaniu:
O samotności pisali Alber Camus i Edward Stachura.
pasuje mi wszystko.

[ardjuna]

barbara7 napisała:

> Nadal jednak bez dwukropka nie
> pasuje mi coś w zdaniu: W ogródku rosły marchewka, pietruszka i bób.
>
> Jednak w zdaniu:
> O samotności pisali Alber Camus i Edward Stachura.
> pasuje mi wszystko.

A gdyby do tej dwójcy dodać jeszcze niejakiego Prousta? Czy wtedy już by nie
pasowało? :)
Coś w tym jest, że jeśli ponad dwa, to jakoś dwukropek się prosi. Ale czy to
ortograficznie uzasadnione, sam nie wiem.

[teresa.kruszona]

Moim zdaniem w tym wypadku orzeczenie (niezależnie od położenia) powinno być
użyte w liczbie mnogiej, aby był zachowany związek zgody.
Dwukropek stawia się, wyliczając człony podmiotu szeregowego występujące w
liczbie pojedynczej, a łączące się z orzeczeniem w liczbie mnogiej, np. za
stołem siedzieli: rodzice, Janek, Ola, Basia, Hania. Nie stawia się dwukropka,
jeśli w podmiocie szeregowym występują tylko dwa człony połączone
spójnikiem „i”, np. za stołem siedzieli Piotr i Paweł.

[barbara7]

Gdyby dodać trzeciego do kompletu, to postawiłabym dwukropek.
A gdyby to była wasza matka, staruszka...? :)
Nieraz już w głowę dostaję od tych polonistycznych zastanawiań (się).

[m-aya]

ardjuna napisał:

> Coś w tym jest, że jeśli ponad dwa, to jakoś dwukropek się prosi.


A czasem się ani prosi, ani koci:

O samotności pisali Camus i Stachura i Proust...
O samotności pisali Camus i Stachura, Proust i Fallada.

[barbara7]

Czy to znaczy, że liczba pojedyncza orzeczenia w tym przypadku jest niepoprawna
czy tylko jest gorszą formą (lub rzadziej stosowaną)? Bardzo potrzebuję
odpowiedzi jednoznacznej.

[teresa.kruszona]

W tym wypadku (W pokoju siedzieli ojciec, matka i dziecko) zastosowanie
orzeczenia w liczbie pojedynczej jest niepoprawne. Reguła jest taka: jeśli w
zdaniu występuje podmiot szeregowy, to orzeczenie powinno być użyte w liczbie
mnogiej.
Są wyjątki od tej reguły, ale nie dotyczą tego przykładu. Można zastosować
liczbę pojedynczą orzeczenia przy podmiocie szeregowym na przykład wtedy, gdy
wszystkie części podmiotu szeregowego są rzeczownikami abstrakcyjnymi i mają
ten sam rodzaj gramatyczny, np. Miłość i tęsknota dokuczały mu bardzo. Albo:
Miłość i tęsknota dokuczała mu bardzo.

[barbara7]

Wielkie dzięki.

[barbara7]

Pani Tereso,
uzasadnienie podobne jak w przesłanym przeze mnie emailu, wskazujące na
poprawność formy liczby pojedynczej w przykładach z warzywami (i nie tylko)
znalazłam też w publikacji: W.Kochański, B.Klebanowska, A.Markowski, O dobrej i
złej polszczyźnie, Wwa 1989, s. 186-189. Tutaj z kolei preferuje się liczbę
pojedynczą, z wyjątkiem przypadków, gdy w podmiocie szeregowym wymienia się osoby.

[ela_n]

> W ogródku rosły marchewka, pietruszka i bób.

jedna sztuka marchewki i jedna sztuka pietruszki?
fajnie .... taki ogródek w wersji mini

ja bym napisała
W ogródku rosły marchewki, pietruszki i bób.

[stefan4]

ela_n:
> ja bym napisała
> W ogródku rosły marchewki, pietruszki i bób.

,,... i boby''?

- Stefan

www.ipipan.gda.pl/~stefan/Irak

[m-aya]

stefan4 napisał:

> ela_n:
> > ja bym napisała
> > W ogródku rosły marchewki, pietruszki i bób.
>
> ,,... i boby''?


Jestem za tym, coby
w ogródku rosły marchewki,
pietruszki i boby.

Uzasadnienie: bardzo lubię!

[stefan4]

m-aya:
> Jestem za tym, coby
> w ogródku rosły marchewki,
> pietruszki i boby.
>
> Uzasadnienie: bardzo lubię!

A ja za tym jestem, żeby
wsadzić tam jeszcze perz do gleby.

Uzasadnienie: niech tym wstrętnym potulnym lizusom pokaże, czym jest prawdziwa
wolność od tyranii ogrodnika.

- Stefan

www.ipipan.gda.pl/~stefan/Irak

Z perzem?

[m-aya]

Myślisz, że się perz wymyka
tyraniji* ogrodnika?

*Właśnie tak w ramach wolności rymokleckiej!

Przecież perzu dzikie kłącze
znów zasadę prostą plącze,
więc zastępy polonistek
zniszczą każdy perzu listek,
aby pozbyć się zwątpienia
co do liczby orzeczenia.

[barbara7]

Gdy zobaczę perzu liście,
zniszczę kłącza osobiście :)
(w tej marchewce oczywiście zwłaszcza)

[ardjuna]

Boby, perze i igliwia,
Pierza, tleny i zazdrości!
Urok wasz mnie wciąż zadziwia,
Gdy was widzę, serce rośnie!
Studenterie i młodzieże!
Bronić będę was, niebogie!
Nikt mi was tu nie odbierze,
Bez was życia me ubogie!

Vivant Litwy i Chodzieże!
Niechaj żyją liczby mnogie!

[m-aya]

ardjuna napisał:

> Bez was życia me ubogie!
.....
> Niechaj żyją liczby mnogie!

Przyjdzie zazdrościć liczbie mnogiej. :(
Maya - zwykły singularis, ale... gdyby tak: My, Maya :)

[ardjuna]

Moja oda do liczb mnogich to zwykła kokieteria na poetycznej licencji. Tak
między nami dwojgiem: spośród liczb zdecydowanie preferuję dualis.

dziekuje za odrobine poezji w mym zyciu

[ela_n]

chyba zaczne sie udzielac czesciej na tym forum
skoro zwykly bob lub boby wywolaly takie artystyczne dzialania
nowatorskie i ogrodnicze zarazem

dziekuje za odrobine poezji w mym zyciu :)

[ardjuna]

ela_n napisała:

> dziekuje za odrobine poezji w mym zyciu :)

Ty się dobrze rozejrzyj, a przyznasz rację Edkowi S.: "Wszystko jest poezja!" :)