Słownik Kolbergowski

[rita100]

Barzo fejniste só tyż słóweczka w gwarze maziurskiej i warnijskiej

[rita100]

ablezunek - uwolnienie od podatków
achtel - miara pojemności
amister - kwatermistrz
amnieli - aniołowie
aryklar - wrózbita, astrolog

[lelo58]

Psiankne słóweczka jek wciórko co warmnijskie.Jo łod siebia dodam co ablezunek
to sia wywodzi z mnieckiego Ablosung jenaczy zniesienie.W Mniamcach i tyż na
Warmniji w lotach 80-tych XIX zieku zniesiono podatki chtórne gbury mniały
łoboziónzek płacic falorzam,łod ty pory
bank płaciół psianiundze falorzam a bez 20 lot te psianiundze gbury spłaciuły
bankoziu i łod ty pory łuz gbury zostału łuwolnione łod łónych ciejżarów na
kosciół.Zielga to buła ulga no gburów.Achtel to po prostu ósma część
czegoś.Acht-osiem.Tlo nie ziym skund tyn amister,co łón łoznaczo? bo
kwatermistrz to po mniecku Quartiermeister.Aryklar to mniarkuja je łod erkleren
czyli łobjasnić,boć wrózbta czy astrolog noma zawdy cos łobjaśnioł.

[rita100]

Z tami słówczkami Kolbergowskimi to jest tak, jak piszą, ze możliwe co Kolberg
źle mógł coś odczytać. Są to słóweczka prosto z tekstów pieśniczek w gwarze,
stónd łóne bandó troszka jinksze.

[rita100]

baba jendza - coś strasznego w zbożu
babieniec - miejsce dla kobiet w kościele
bach - dziecko, bękart
baczkowie - widzowie ?
bałwan, bałdan - bożek pogański
bania - dynia
Barba, Barbeczka, Barbuleczka, Barweczka - Barbara
batozysko - bat
bedłki - grzyby nieprawdziwe
ber - bór
bialicka, bzialicka - kobieta
białe budzie, zimne ludzie - w ludowej wierze, istoty powodujące choroby
białka - bziałka
biel, bielica - bylica
biergelzik, bjiergelcik - napiwek
bierywać - brać
blaceć, bleceć - beczeć
boczyczki - trzewiczki
bogoborca - bezbożny
bokiczki, bukieczki - buciczki, trzewiczki
borgować - darować, przepuścić
bożek - istota dobroduszna
brewerować - naśmiewać się
bronny, broniusieńki - wrony (o koniu)
brukw, bruk - brukiew
brutka - kochanka, narzeczona, oblubienica
brutkan, bratkan - narzeczony, oblubieniec
brutny taniec - taniec weselny
brząkac, brzakacz, brunkac - kij paterski z pięcioma kółkami żelaznymi, brzękalec
brzenie - brzemię
brzębrzelić - grzęgrzelić
bukać - młócić, bić, bukać cepem
buksy, buksiki, buksiska, bukszyska - spodnie
bulwa - ziemniak
burdziuje, burduje - robi burdy, awanturuje się; od burdziować, burdować
burślac, burślacz, burszlacisko - kaftan
burzycka - burza
bziałka, białka - niewiasta, żona.

[rita100]

capcysko - czapka
cepa - cep
cepić - czepić, wkładać czepiec pannie młodej w czasie wesela
cerjeniuchny - czerwieniuchny
cesowy - cisowy
cewka - rurka
chała - wyzwisko
Chedosa - przezwisko
chełma - hełm
chobołd - kłobuk
chodziwa - chadzać
chwostać - chłostać, bić
cierkać - ćwierkać, rzępolić
cieślowy - ciosany, ociosany
cmerzeć - gmerać, dłubać, grzebać
cóliczki, cioliczki - cieliczki, cielęta
cółnusek - łodka
czańdrować, szędrować - nańbić, ujmować czci
czarnasy, czarniasy - czarniawy
czubet - czubek

[rita100]

dek - dach, pokład
dla - z powodu
dłabuł - diabeł
dobra żona - opiekunka panny młodej w czasie ślubu
dobry mąż - opiekun pana młodego w czasie ślubu
dotąd - tam
dórka - dura
draszek - człowiek młócący zboże
draszować - młócić
drji, drwi - drzwi
dropiasty - cętkowany
drużban - drużba
drwi - drzwi
dryzdunowy - ?
dudy - ludowy instrument muzyczny
dunaj - rozległa woda, rzeka
dura, dorka - dziura
dwunastkowy popiół - popiół z 12 drzew używany do zamawiania chorób
dylowanie - przepierzenia, zagroda
dziady - ubodzy
dzianko - odzież
dziewcak, dziewulecka - dzieweczka
dzięciel - dzięcioł
dziwy - oględy, zaloty
dźwierki, dźwierze, dźwirze - drzwi

[rita100]

eno - jeno
eszcze - jeszcze

[rita100]

fafory - wstążka u koszul lub butów. Kolberg odczytał je błędnie jako sufory
fafuga - rodzaj odziania
felajza, felejza - tłomoczek, tornister
feldweber - sierżant
feldwebrowy - należący do sierżanta
felor - skaza, wina
felować - brakować
felszer, fylcer - felczer, chilurg
fenyk - półgroszek
fieranki, furanki - firanki
fizyliery, fyzylery - strzelcy, żołnierze
fladia - placek, placuszek
flądry - tu pióra - kurczysko flądrami potrząsa - fladry - skrawki tkaniny
używane do polowania np. fladrowanie wilków
flince - naleśniki, placki
flisarz - flisak
forytować - wyróżniać
fraski - troski
freza - fryzura ew, okrycie na głowę
frezować - fryzować
fryśtyk, frystyk - śniadanie
furanki - firanki
futrować - karmić
fylcer - zob. felszer

[rita100]

gasa - ulica
gburczyk - syn gbura
gburski - chłopski
gerzomces - mamroces
gewandrok - surdut, sukmana
gierscowanie, gierszlowanie - jęczmień ?
gleknarz, klekner - dzwonnik
glet, glyt - rota
glonek - krajanka chleba
gnypik - nóż szewski
gomon - hałas
gonie, góń - zagon
gorziałuska - gorzałka, gorzałuszka
gościniec - karczma
gregolaszek - krogulaszek
gromota ? - zamknięcie drwi gromoty
groska - babka
gruscycka - gruszczyczka
grycak - garnek do kaszy
grypik - zob. gnypik
grzebija, grzybija - pleśń
grzebiucek, grzebiuscek, grzebiusek, grzebucek - grzebyczek
grzęgrzelić, brzębrzelić - świergotać
gulać - hulać
gum - kum

[rita100]

hajcz - wołanie na woły
hajno, hajnu, hajwo - oto
hajw - tu
halba - naczynie do piwa
Hansuleczek, Hanculeczek - Janek
harnadle - szpilki do włosów
holować - sprowadzać

[rita100]

inkluz -w/g wierzeń ludowych: pieniądz wracający do właściciela (z niem.)
iśnia - wiśnia

[rico-chorzow]

Witaj Rita,ciekawostka i do informacji,osadnictwo śląskie na Warmii zaczęło się
już na początku XIV wieku ( Lidzbark,Orneta i... ),Slązacy wpłyneli gospodarczo
i ...........etnicznie na rozwój Warmii,to tylko taki skrót ze skrótu skrótów
sevus

[rita100]

Cześć Rico
Dziękuje za wejście w progi Warniji. Czam chata bogata.
Wiele łączy oba te regiony, przed wszystkim pruski dryl

[warnija]

Jó, tak na czym eśwa łustoli? Na "I".
A keni reszta?