"Ta chwila olśnienia" - Ogrodziński

[rita100]

Władysław Ogrodziński czyli Stefan Sulima
Wyszła nowa ksiójżka:
"Ta chwila olśnienia"
(60 lat publicystyki o Warmii i Mazurach)
Olsztyn 2006 rok

A motto tej ksiójżki je psiankne:

"Bo to jest właśnie ona, to jest ta srebna struna,
Podług niej zdania stroję, by gwarzyły razem....."

Żonie i bliskim sercu dedykuje autor

[rita100]

"Książkę tą zacząłem pisać do komputera. Ciekawskim: co też tam znowu piszesz ?
opędzałem się pomrukiem.
Najchętniej wydrukowałbym tę książkę nakładem własnym i rozdał przyjaznym
współuczestnikom życiowej przygody. Szkoda, że w większości poprzenosili się na
rajskie niwy, gdzie obojętne stały im się zadrukowane karty papieru.
Tylko żona wykazała zrozumienie dla pomysłu. Młodzi zbyli go wzruszeniem ramion:
"było minęło. Dziś trzeba myśleć praktycznie".

Panie Władysławie Ogrodziński, Krakusie drogi, mam tą książkę w rękach i czytam,
a co przeczytam tym się dzielę. Łuż zidza w tekście psiankne konski, tą
migotliwość momentu oczarowania. Olśnienie przestrzenią Warmii i Mazur, które i
mnie doświadczyło.

[rita100]

Nopisołam Krakusie poniewż, jó jestem Krakuska z Olsztyna, a Ogrodziński
Olsztyniak z Krakowa. Jak się wymieniliśmy miejscami )))

[rita100]

Skąd taka srebna nuta w motto Pana książki ?
Pan Ogrodziński odpowiada:

"Z osobistego marzenia, że kiedyś, kiedy da się pisać o tej ziemi otwartym
tekstem. Właśnie wtenczas w smutnych czasach socrealistycznej sztampy, kiedy
brzydło pisanie pod strychulec, w krakowskim 'Przekroju' jak gejzer poetycki
trysnęła 'Kronika Olsztyńska'. (...)
Gdy poeta umarł mieszkałem jeszcze w Krakowie, ale przenosząc się do Olsztyna,
wycinek z 'Przekroju' zabrałem ze sobą; Kronika olsztyńska wyprzedziła mnie i
była już na ustach recytatorów, mnie zaś zdawało się, ze podobnie jak Gałczyński
ze stóp otrząsłem pył krakowskich ulic."

Nie wiem jak Wy, ale i mnie zauroczyła ta Kronika olsztyńska i chyba gdzieś ją
mamy na Warniji. Zaraz znajdę. Na pewno mamy, ten wiersz zamieścił Edward
Martuszewski jako pierwszy w książce w "W oczach poetów"

Tyś jest jezioro moje,
ja jestem twoje słońce,
światłem ciebie stroję,
szczęście moje szumiace.

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=46719674&v=2&s=0

[rita100]

schlesien.nwgw.de/board/viewtopic.php?t=516
Tak oto wyglónda ta ksiójżka. Jekbyśta zidzieli w ksiójgariniji to kupta moi
mnili - warto !

[tralala33]

Łobacze - może bandzie.

[rita100]

Warto, bo wyjaśnia od swojej strony sytuację Olsztyna powojenną i jego stosunki
wtenczas panujące.

[rita100]

To bardzo ciekawy rozdział, w którym autor odpowiada na dociekliwe pytania.
Wiemy już, że pierwszą powojenną napisaną ksiązką była "Ziemia odnalezionych
przeznaczeń" Ogrodzińskiego chociaż powstała i druga Leona Sobocińskiego "Na
gruzach Smętka" jednak nawiązywała ona do reportażów Melchiora Wańkowicza.
Popatrzcie jak nam się tu wszystko pięknie łączy, jak można wszystko lepiej
zrozumieć.
Ogrodziński też nawiązuje do Wańkowicz, bo bez znajomości tej ksiązki nie dałoby
się zrozumieć tej krainy.
- Czułem się wtedy cofnięty co najmniej o epokę. - mówi Ogrodziński
"W roku 1946 miało się tylko nadzieję, że funkcjonują jako tako nieliczne linie
kolejowe. Nie to wszakże powodowało rozbicie widzianego obrazu na kształt
spękanego lustra. Województwo olsztyńskie powstało formalnie 29 maja 1946
roku.(...) Nowi ludzie na nowym terenie tworzyli nową administrację, podstawy
nowego ustroju dla nowego społeczeństwa. Ludzi pasjonowało zupełnie co innego
niż subtelności tematyczne reportażysty literackiego."

[rita100]

"Po latach Edmunt Wojnowski, porządkując fakty i wydarzenia tego okresu,
sformułował w swej książce "Warmia i Mazury 1945-1947" specjalny rozdział. Poza
tym nie istniały w tych latach źródła informacji o aktualnym stanie województwa,
takie jak to sobie dzisiaj wyobrażamy. Po prostu władze nie ogarniały całości
faktów i wydarzeń choćby ze względu na stan ówczesnej komunikacji oraz
przypadkowy skład administracji terenowej. Nie było po prostu warunków do
prowadzenia wyczerpującej, precyzyjnej dokumentacji urzędowej.
Przewrót tamtych dni nie miał kronikarza. Stąd właśnie nasz niedosyt. I piszący
i czytający czują, że nie został przez nas wyczerpany temat zgoła epicki."

Nie mogła powstać wcześniej taka książka reportażowa jak Wańkowicza, ponieważ,
nie było do tego żadnego przygotowania, tego typu jaką miał Wańkowicz po przez
dokumenty, źródła wcześniej przygotowane i zaplanowane. Na te ziemie wkroczyło
się nagle. Tej ziemi dopiero co trzeba było sie uczyć, ale , ze Ogrodziński
zdobył przygotowanie i w jaki sposób to dowiemy się później, chyba , ze
wcześniej przeczytacie

[rita100]

Witajcie w chwili olśnienia. Jest też taki fajny wywiad zamieszczony. Jedno
pytanie i odpowiedź warto przytoczyć.

- Kiedy był pan dyrektorem Muzeum Warmii i Mazur, zakupami zainteresował się
ponoć prokurator ?

- Proszę, jak to ludzie karykaturują sprawy i w intencjach, i w działaniu.
Zawsze ktoś próbuje sprowadzać człowieka do parteru durnia i łajdaka.
Prawdopodobnie pytanie dotyczy sprawy gromadzenia świątków. W polowie lat
siedemdziesiątych podnieśliśmy alarm, że giną rzeźby w przydrożnych kapliczkach.
Próbowaliśmy zastępować oryginały kopiami. Po pewnym czasie do dawnego dyrektora
skansenu w Olsztynku zgłosiła się grupa domokrążnych rzemieślników i
powiedzieli, że podczas reperacji dachów i poddaszy znajdują świątki. Przyniesli
i sprzedali do muzeum za psie pieniądze dwie rzeźby. Los zesłał nam dar
wyjątkowy - dwadzieścia parę rzeźb. Fenomen zgłosiliśmy wojewódzkiemu
konserwatowi zabytków, po czym sprawą zainteresowały się władze milicyjne. Całą
bandę ujęto, a ja występowałem na procesie jako świadek."

Uważam, że dobrze zrobił Ogrodziński, odkupując unikaty, bo gdyby nie wykupił to
przeszły by w inne ręce - na pewno złodzieje by sprzedali, ni bój żaby. I rzeźby
trafiły może w inny region, a tak dwadzieścia pare rzeźb uchroniono przed
całkowitym zaniknięciem w ciszy złodziejskiej. Nie ma na to rady, do dziś
jeszcze znikają świątki z kapliczek, kościołów.

[rita100]

Tu mowam take cikowe pytanie redachtora do Ogrodzińskiego

- Każdy polski dziennikarz i pisarz (pan tu nie jest wyjątkiem), który zetknął
się z W i M, uważa za swój obowiązek poświęcić tym stronom książkę bądź artykuł,
traktujący o polskości tych ziem, o mazurskim losie. Jak dotąd ilośc tych
publikacji nie przeszła w jakość. I tu nie jest pan wyjątkiem.

- My popełniamy fatalne błędy. Na pewnej sesji naukowej pewien z naszych młodych
krytyków nawoływał, żeby naśladować Lenza czy Wiecherta. Możemy tylko
zazdrościć, że pisarze ci znaleźli odpowiedni punkt odniesienia i dla nich
Mazury są czymś przeżytym, bardziej stronami ojczystymi niż ojczyzną. Dla nas to
przede wszystkim może problem winy politycznej, ktorą się ukrywa lub zmywa. W
stosunku do tych ziem mamy szczególne służebności, których nigdy porządnie nie
wypełniliśmy. Chciałbym być dobrze zrozumiany. Nie twierdzę, że jak nas jest
trzydzieści siedem milionów, wszyscy powinniśmy pisać na klęczki i wznosić ręce."

Jak widać, to i Ogrodziński czuje ten niedosyt odpowiedniej twórczości , takiej
twórczości , która by serca poruszyła.
Ale redachtór buł uparty i drążył dalej temat....
cdn

[rita100]

- Myślę, że w stosunku do Warmiaków i Mazurów win już nie odkupimy, bo ich tu
prawie nie ma.

- Ponieśliśmy porażkę w skali narodowej, ale było ogromną naiwnością sądzić -
pisałem o tym w 1947 roku - że my jednym 'kochajmy się' potrafimy załatwić
problem. Żaden pesymista w Polsce nie przewidywał, że my te ziemie odzyskamy w
tak straszliwym momencie historycznym, tak zniszczone i że będziemy do tego tak
katastrifalnie nieprzygotowani. Dzisiaj dobrze biadać, ale myśmy tu niczym nie
mogli zaimponować.

- To znaczy, że musiało się stać jak się stało ?

- Nie wiem czy musiało, ale trzeba honorować fakty. Waleniem w piersi i
przerzucaniem całej sprawy w plan moralny niczego intelektualnie nie posuwamy
naprzód.
cdn

[rita100]

I dalej są pytania do Ogrodzińskiego:
- Czyli w kwestii mazurskiej nie poczuwa się pan do
winy ?
- Czy się poczuwam ? To jest jeden z największych bólów, jakie noszę i z jakim umrę.

- Wyjazdy tutejszej ludności nasiliły się w latach siedemdziesiątych, kiedy
Warmiaków i Mazurów przehandlowaliśmy za kredyt. Prawda ?
- To znowu jakieś płaskie rozumowanie. Największej części tych ludzi pozbyliśmy
się w latach 1945-1947. To nie były czasy dokładnych statystyk i trudno
powiedzieć, ilu Warmiaków i Mazurów opuściło te ziemie. I nie wiem, czy
kiedykolwiek do wiarygodnych liczb dojdziemy. W chwili, kiedy zaczęła się
odradzać państwowość niemiecka na Zachodzie, kiedy zaczęto honorować
przedwojenne oszczędności i ubezpieczenia społeczne, służbę w Wehrmachcie,
emerytury itd. zostaliśmy skazani na to, co odwiecznie nas dystansowało na tych
ziemiach: na handel duszami za pieniądze i korzyści.

- My chcieliśmy przemawiać do dusz, a nie do kieszeni i tę rywalizację
przegraliśmy ?
- Nieprawda. Wańkowicz, siedząc w 1935 roku w cieniu Tannenbergdenkmalu,
przytłoczony ogromem tego pomnika i świadomością sytuacji historycznej,
powiedział jednak:
epopeja trwa !

[rita100]

schlesien.nwgw.de/board/viewtopic.php?p=2481#2481
A tak ksiójzeczki wyglóndajó

[rita100]

"W 1956 roku otrzymałem mieszkanie w Olsztynie. W inteligenckiej ponoć
dzielnicy, coś około 5 procent mieszkańców posiadało średnie wykształcenie."
(...)
"Przypomnę, ze dopiero w latach pięćdziesiątych skończył się czas mojej
konspiracji literackiej pod pseudonimem Stefana Sulimy."

W prasie i w pracy wymagano przede wszystkim partyjności. Tutejsze układy były
skomplikowane i różne siły działały na siebie. Były nadzwyczaj trudne warunki
pracy, bo i napływowi ludzie byli z róznych regionów. Cieżko się na pewno było
dogadać i porozumieć. Najtrudniejszy był czas stalinowski.

No tak , to teraz mogę zrozumieć, dlaczego posiadam tyle zaświadczeń szkolnych
swego ojca z pieczątkami olsztyńskimi. W tych czasach trzeba było udowodnić
swoje wykształcenie. A czasy przecież były powojenne. Bardzo ciekawe są te
świadectwa, nie takie jak dzisiaj.

[rita100]

Musza tyn kóntek podnieść, bo by noma przepodł, a eszcze mowam co do psisania.

[rita100]

Am zaboczuła ło kuntku, na szczajście Gajowy przybaczuł i przyniósł nowo
nozinke, tako barzo przyjemno i kokanti.
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=79500566