Atlas Turystyczny no łobcych

[rita100]

Jydziewam w rejza
Siuła łobcych do noju ściójgnie coby wypoczóńć.

Z cyklu "Uwielbiam Polskę" Warmia i Mazury

Bziedny, bziedny Svolo, bo w tym atlasie nie wspomniano o Zamku Morąg, który
wznosi sie pomalutku w górę i będzie okazem w mieście Morąg.
Ale nie martw się Svolo
Nic to! - jak mawiał malutki rycerz z wielkim duchem.

[rita100]

A weno Atlas turystyczny.
Łobaczta kóniecznie:
1. Katedrę Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Andrzeja we Fromborku.
2. Kanał Elbląski, nolepiej z pokładu statku wycieczkowego.
3. Zamek krzyżacki w Malborku.
4. Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku
5. Zamek kapituły warmińskiej i obserwatowrium astronowmiczne w Olsztynie.
6. Zamek krzyżacki w Niedzicy i pobliski rezerwat Zródła Rzeki Łyny.
7. Sanktuarium Maryjne w Gietrzwałdzie.
8. Gniazda bocianie w Żywkowie.
9. Zamek w Lidzbarku Warmińskim, zwany Wawelem Północy.
10. Pole bitwy pod Grunwaldem.
11. Zamek w Morągu

To só nojwożniejsze zabytki do zwiedzania, a tero bandó te mniejsze, może nowet
nieodkryte eszcze bez łobcych (turystów).

[rita100]

Najbardziej znanym i podziwianym przez turystów obiektem w miejscowości Kadyny
jest.... około 1000-letni dąb o obwodzie blisko 10 m i 25 m wysokości. Nosi imię
Jana Bażyńskiego - przywódcy Związku Pruskiego, dawnego właściciela Kadyn.
Przebudowa kadyńskiego pałacu na letnią rezydencję nastąpiła w XVII w. z
inicjatywy cesarza Wilhelma II.
Współczesne budynki gospodarcze zespołu pałacowego przekształcono w luksusowy
kompleks hotelowy., obok którego mieści się Państwowa Stadnina Koni.
Co roku w sierpniu w Kadynach odbywają się krajowe, a we wrześniu międzynarodowe
zawody jeździeckie.

A może znajdziemy jakies obrazeczki Kadyn ?

[rita100]

Historia Pasłęka sięga XIII wieku. Po odbudowie ze zniszczeń wojennych kilka
zabytków odzyskało dawny wyglónd. Najstarszą część miasta otaczają pozostałości
XIV wiecznych murów miejskich z basztami i bramami, o łącznej długości 1200 m.
Tak to są najdłuższe mury na Warmii i Mazurach. Warto dać pozor na XIV- wieczny
gotycki ratusz, przebudowany w XVI w. z ozdobnym renesansowym szczytem.

[rita100]

Tutaj nojziankszó atrakcją jest Muzeum Misyjno-Etnograficzne przy seminarium
Werbistów. Są tu prezentowane m.in. przedmioty sztuki użytkowej i rzeźby
sakralne ludów Azji i Afryki. Warto też odwiedzić Skansen Maszyn Rolniczych,
gdzie w starej chacie zgromadzony jest przedwojenny sprzęt gospodarstwa
domowego, a na zewnątrz maszyny używane w pracach polowych.

[rita100]

Na południe od Pieniężna znajduje się dolina Wałszy. Jej długość to 6 km i jest
rezerwatem krajobrazowo-morfologicznym. Objęto ją ochroną, aby zachować
krajobraz malowniczej, dzikiej rzeki, ktora wije się i głęboko wcina we wzgórza
moreny czołowej. Brzeg znajduje się 63 m nad lustrem wody, a wąwozy są
szerokości tylko 8-150 m. Są one rozcięte bocznymi jarami, którymi spływają
strumyki przypominające górskie potoki.

łoj, łobrazecki, chciołabych zidzieć, łobrazecki, bo co daje mi palcem po
mapie, kedy slypsia ni zidzó ?

cdn

[gajowy555]

KADYNY

[rita100]

gajowy555 napisał:

> KADYNY
>
>
No tygo ni ma na łobrazeckach, tygo dębu.
Najbardziej znanym i podziwianym przez turystów obiektem w miejscowości Kadyny
jest.... około 1000-letni dąb o obwodzie blisko 10 m i 25 m wysokości. Nosi imię
Jana Bażyńskiego - przywódcy Związku Pruskiego, dawnego właściciela Kadyn.
Przebudowa kadyńskiego pałacu na letnią rezydencję nastąpiła w XVII w. z
inicjatywy cesarza Wilhelma II.

[rita100]

Orneta, nazywana perłom architektury warmińskiej, jest jednym z najpiękniejszych
miast regionu. Najcenniejszy zabytek to wzniesiony w stylu gotyckim XIV wieku
kościół św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangielisty, o rzadkim w regionie
układzie bazylikowym. Świątynia odznacza się nadzwyczaj bogatym wystrojem wnętrz
pochodzącym z kilku epok. Wśród budynków z XVII-XIX w. najciekawsze są
kamieniczki z podcieniami oraz gotycki ratusz na środku rynku z najstarszym na
Warmii dzwonem z 1384r.

W marcu odbywają się tu także Kaziuki-Wilniuki.
--
Ciekawe w jaki sposób uchował się ten dzwon przed przetopieniem go podczas burz
wojennych, kiedy to Niemcy wszystko co metalowe konfiskowali ?

[rita100]

Warmińsko-Mazurski Szlak Bociani prowadzi przez najcenniejsze skupiska bociana
białego, ktore ciągną się aż do wschodnich granic naszego kraju. W wielu wsiach
wznosi się specjalne platformy, by ułatwić ptakom budowę gniazda oraz prowadzi
się dokładne zapisy liczby przybyłych bocianów, terminy ich przylotów i odlotów
oraz liczbę młodych. W niektórych gospodarstwach powstały specjalne wieże, z
których można obserwować z bliska życie bocianich rodzin i zaglądać do ich
gniazd. Największe kolonie lęgowe znajdują się w Żywkowie, Toprzynach i
Szczurkowie. W ramach specjalnych programów UE Polska otrzymuje środki na
zachowanie populacji bociana białego i towarzyszącego mu bogactwa środowiska.

[rita100]

Na początku marca w Lidzbarku Warmińskim, Bartoszycach i Ornecie odbywają się
imprezy folklorystyczne Kaziuki-Wilniuki nawiązujące do dziedzictwa kulturowego
Wilenszczyzny. Radość i zabawę Wilniuków podczas Kaziukowych Jarmarków udało się
przenieść z ziemi wileńskiej na warmińską. Występy zespołów ludowych Polonii z
Wilna oraz kiermasze sztuki ludowej z roku na rok cieszą sie coraz większym
zainteresowaniem polskich i zagranicznych turystów.
-----

A kiedy my się doczekamy tej radości z folkloru warmińskiego ? Tak dni.... taki
słynny Jarmark Warnijski jakiego świat jeszcze nie widział, bo ciągle ta kraina
była zamknięta w sobie, skrywana przed ludźmi i niedoceniana.

[rita100]

Wiadomo, największą atrakcją jest XIV wieczny zamek gotycki, jeden z najlepiej
zachowany w Polsce.
(Nie dodano tu, ze jest to jeden z tych zamków, którym zaopiekował się Władysław
Ogrodzińki) Ze względu na wielkość i wspaniałą architekturę, m. in. arkadowe
krużganki, bywa nazywany Wawelem Północy. Zamek zaszczycały swoją bytnością
sławne osobistości, w tym Łukasz Watzenrode, Mikołaj Kopernik, Jan Dantyszek,
Ignacy Krasicki. Najwięcej turystów zamek przyciąga wówczas, gdy dziedziniec
opanowują rycerze w strojach i zbrojach stylizowanych na średniowieczne i
staczają zacięte pojedynki na miecze, topory czy halabardy. W przerwach walk
grajkowie przygrywają na historycznych instrumentach, a w komnatach trwa
biesiada. W części lochów działa kawiarnia. Wśród licznych imprez kulturalnych
znane są Wieczory Humoru i Satyry.
Miasto słynie nie tylko z pięknego położenia, lecz takze z jednego z najlepszych
w kraju toru motokrosowego, na którym co roku odbywają się mistrzostwa Polski.
Pod koniec XX w na zachód od miasta powstał ośrodek narciarski z wyciągami,
trasami zjazdowymi z możliwością dośnieżania, tor saneczkowy i skocznia narciarska.
--
Ależ atrakcje są w tym Lidzbarku Warmińskim. Tu to nie tylko jest Wawel Północy
ale i Zakopane Północne

[rita100]

W Bisztynku przetrwał dawny układ urbanistyczny a resztką murów obronnych i
gotycką Bramą Lidzbarską (wielokrotnie przebudowaną), XIV- wieczny kościół św.
Macieja i Przenajświętszej Krwi Chrystusa z dobudowaną w XVI w.
Nieco odmienną atrakcję stanowi Diabelski Kamień - wielki głaz narzutowy o
obwodzie 28 m.

[rita100]

Największą atrakcją Sztumu jest położona na wzgórzu rozdzielającym dwa jeziora
dawna XIV wieczna krzyżacka twierdza, która była przy okazji letnią rezydencją
wielkiego mistrza. W mieście zachowały się też fragmenty murów oraz widoczny z
daleka kościół św. Anny z początku XVII w. rozbudowany w latach 1900-1901, z
barokowym i neogotyckim wyposażeniem. Sztum należy do Stowarzyszenia "Polskie
Zamki Gotyckie". Odbywają się tu liczne imprezy, m. in. plenery malarskie i
biesiady folklorystyczne.

[rita100]

Wśród licznych jezior Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego wyróżnia się
malownicze jezioro Jeziorak, o niespokojnej linii brzegowej, ciągnące się na
długości ponad 27 km, co czyni je najdłuższym i 6. pod względem powierzchni w
Polsce. Znajduje się na nim 16 interesujących pod względem przyrodniczym wysp, z
największą - Wielką Żuławą.
Lasy zajmują ok. 60% powierzchni parku, a całość terenu jest cenną ostoją wielu
ptaków, dla których ochrony utworzono rezerwaty ornitologiczne. Przykładowo w
"Czerwicy" gnieździ się kolonia kormorana czarnego i czapli siwej.
cdn

[gajowy555]

No jó, mym ło tym godali, co Lidzbark to je i Wawel i Zakopane północy.
A tu mocie łobroziki, cobyśta mogli to połoglóndoć :


LIDZBARK

KRZYŻOWA GÓRA

[rita100]

Jo, to je fejn, rychtycznie zidać wszystko co je łopisane no łobcych coby
ziedzieli gdzie jychać na bezuch

[rita100]

W Szymbarku znajduje się niezwykle interesujące założenie rezydencjonalne i
krajobrazowe, na które składa się zamek biskupi z XIV wieku, park i folwark.

[rita100]

W Kamieńcu nad jeziorem Gaudy, w barokowym pałacu von Finckensteinów przebywał
Napoleon z Marią Walewską przed wyprawą na Rosję w 1812 roku.

[rita100]

W Jerzwałdzie znajduje się izba pamięci poświęcona pisarzowi Zbigniewowi
Nienackiemu, twórcy cyklu "Pan Samochodzik i..." oraz, obok siedziby Zespołu
Parków Krajobrazowych Pojezierza Iławskiego i Wzgórz Dylewskich
Od 1998 roku działa tu także Ośrodek Kresowej Rehabilitacji Zwierząt Chronionych.

[rita100]

W połowie lipca w Iławie w amfiteatrze im. Louisa Armstronga, odbywa się
międzynarodowy festiwal "Jeziorak Shanties Meeting". Warto w tym czasie
odwiedzić miasto pełne rozśpiewanych wielbicieli tradycyjnej pieśni żeglarskiej

[gajowy555]

rita100 napisała:

> W Kamieńcu nad jeziorem Gaudy, w barokowym pałacu von Finckensteinów przebywał
> Napoleon z Marią Walewską przed wyprawą na Rosję w 1812 roku.


Tu ło tam pałacu napsisane:
www.castlesofpoland.com/prusy/ilawa_stories02.htm

[rita100]

Krajobraz przypominający małe góry. Dylewska Góra (312 m n. p. m.) jest
najwyższym wzniesieniem na Pojezierzu Mazurskim. Morenowe wzgórza pocięte są
głebokimi wąwozami i jarami. W obniżeniach leżą małe jeziorka. Stoki są
porośnięte lasami bukowymi, pięknie złocącymi się jesienią. Teren wspaniale
nadaje się na uprawianie narciarstwa biegowego. Jest też wyciąg narciarski.
Latem to wyśmienite tereny dla turystyki pieszej i rowerowej (Daj baczenie Ferdar)
We wsiach położonych na terenach parku znajdują się stare, zwykle XVII- wieczne
kościoły oraz otoczone parkami XIX-wieczne dwory i pałace, a u południowego
podnóża wzgórz, leży historyczne pole pod Grunwaldem.

[rita100]

Warto tu się zatrzymać przy okazji rejsu Kanałem Elbląskim. Mimo zniszczeń
wojennych udało się zachować fragmenty średniowiecznego układu urbanistycznego i
murów miejskich oraz częściowo odbudować zamek krzyżacki i XIV-wieczny gotycki
kościół. Obiekty te są często scenerią letnich występów bractw rycerskich.
Imprezom tym towarzyszą liczne zabawy.

[fedar]

Dzięki Rito za pamięć. Dowody wdzięczności zamieszczam w linkach poniżej
www.rowery.olsztyn.pl/wiki/fedar/20041028_dylewskie
www.rowery.olsztyn.pl/photo.php?r=103&f=0
www.rowery.olsztyn.pl/photo.php?r=103&f=25
www.rowery.olsztyn.pl/photo.php?r=103&f=49
www.rowery.olsztyn.pl/wiki/fedar/20060218_bieg_sasinow

[rita100]

www.rowery.olsztyn.pl/wiki/_detail/fedar/20060218_bieg_sasinow/868_bieg_20060218.jpg?id=fedar%3A20060218_bieg_sasinow&cache=cache
Faktycznie, można by sobie pomylić ten krajobraz zimowy z południową Polską.
Identyczny.
Ale poczekaj, jeszcze wędrujemy, wędrujemy, jeszcze przed nami wiele tajemnic.
Przyznajcie się, czy coś was w opisach zaskoczyło, czego nie znaliście wcześniej?

[rita100]

W Ponarach nad jeziorem Narie zachował się barokowy pałac z XVIII w. rozbudowany
w 1860 r o dwie klasycystne oficyny. Wokół rozciaga się park krajobrazowy,
pierwotnie geometryczny.

[rita100]

Miejscowośc Gietrzwałd, warmińskie sanktuarium, zasłynęła w 1877 r. objawieniami
Matki Bożej, ktora ukazała się dwóm nastolatkom. Przyczyniło się do odrodzenia
życia religijnego oraz świadomości narodowej, gdyż Maryja przemówiła po polsku.
Do kaplicy z figurą Marii Panny prowadzi obsadzona grabami Aleja Różańcowa z 15
kapliczkami różańcowymi. W miejscu objawień bije poświęcone przez Matkę Bożą
źródło z wodą uważaną za uzdrawiającą. Jest ona odprowadzana do kamiennych czasz
wspieranych przez anioły z twarzami miejscowych chłopców, którzy pozowali
artyście. Odpusty w miejscowej bazylice mniejszej św.św.Piotra i Pawła
przypadają w dniach: 29.VI, 2.VII, 15.VIII, 8.IX w niedzielę po 7.IX, w pierwszą
niedzielę października i 8.XII.

[rita100]

W Olsztynku znajduje się Muzeum Budownictwa Ludowego, prezentujące orginalne
budynki mieszkalne i gospodarcze z XVIII i XIX w. oraz ich rekonstrukcje. Teren
wydaje się miniaturką krajobrazu Warmii i Mazur - pięknie urzeźbiony, z oczkami
wodnymi, oazami leśnymi i bagiennymi oraz polami i łąkami. Wnętrza zawierają
autentyczne wyposażenia. Na miejscu znajduje się sklepik, w którym można nabyć
regionalne wyroby.

[rita100]

Od czasu zawalenia się masztu radiowego w Gąbinie podolsztyńskie Pieczewo
pochwalić się może najwyższą budowlą w kraju. Pieczewski maszt, wybudowany w
1968 r., początkowo mierzył 330 m. Kilka lat później podwyższono go do 360 m,
dodając anteny.

[rita100]

W Barczewie urodził się wybitny kompozytor i wirtuoz organowy Feliks
Nowowiejski, znany przede wszystkim jako twórca "Roty". Inną ciekawostką
miasteczka jest kościół Dobrego Łotra - św.Dyzmy, patrona więźniów, jedyna w
Polsce świątynia wewnątrz więzienia.

[rita100]

Na terenie Muzeum Pszczelarstwa i Dawnego Sprzętu Rolniczego w Czerownce można
zobaczyć przepiękne świece i inne wyroby w wosku, starodawne ule wydrążone w
pniach drzew lub ich nowoczesne konstrukcje w formie wiatraków i domków. Na
terenie pasieki znajduje się kolekcja roślin miododajnych i leczniczych, można
zaopatrzyć się tu w propolis oraz bardzo smaczny miód.

[rita100]

W Bęsi koniecznie trzeba odwiedzić Muzeum Młynarstwa Powietrznego mieszczące się
w 200-letnim, czterokondygnacyjnym wiatraku, w którym można zobaczyć bardzo
ciekawe narzędzia młynarskie z terenu Warmii i Mazur - m.in. modele młynów
wykonane z drewna, młynki oraz sita. Ze szczytu wiatraka roztacza się przepiękny
widok na najbliższą okolicę. Warto pamiętać, że pomysłodawcą tego typu młynów
był włoski geniusz Leonardo da Vinci.

[fedar]

Wiatrak jest bardzo okazały:
rowery.olsztyn.pl/wiki/miejsca/mlyny/besia
Nic dziwnego, że zmieściło się w nim całe muzeum. Warto jeszze wspomnieć o
późnobarokowym dworze rodziny von Stockhausen, zbud. w I poł. XVIII w.

[rita100]

No jó ! Jo myśla Fedar co bandziecie dokładać swoje ziadomości turystyczne, coby
ziedzieć co eszcze można tam łoglóndać. Bandó łobcy drukowac i wezmą jeko
przewodnik po noju krainie.

A chto to może zrobzić ? Tlo człoziek z kołam , bo oftem tygo tak ni łobaczy, a
nolepsi to psiechtu łoglóndać.

[gajowy555]

rita100 napisała:

> Na terenie Muzeum Pszczelarstwa i Dawnego Sprzętu Rolniczego w Czerownce można
> zobaczyć przepiękne świece i inne wyroby w wosku, starodawne ule wydrążone w
> pniach drzew lub ich nowoczesne konstrukcje w formie wiatraków i domków. Na
> terenie pasieki znajduje się kolekcja roślin miododajnych i leczniczych, można
> zaopatrzyć się tu w propolis oraz bardzo smaczny miód.

Z okolic Czerwonki pochodzi nasz cud-mniód minister łod wojska - pón Aleksander
Szczygło. Może lepsi co by pszczelarzem łostoł sia ?
No jó, ziedzieliśta ?

[rita100]

To datemu je łón ministrem i mniódem słodzi polityke )))

[rita100]

Lasy Purdzkie położone na południe od Olsztyna są wspaniałym terenem do letnich
wypadów pieszych lub rowerowych, a zimą do szusowania na nartach biegowych.
Teren jest urozmaicony, typowy dla krajobrazów: piaszczysto-żwirowe, wzgórza
porośnięte lasami, malownicze doliny rzek, np. przełomowy odcinek Łyny, głębokie
i czyste jeziora - tereny mniej zatłoczone przez turystów. A gdy dopiszą grzyby.....

[rita100]

W Szczytnie zachowała się zabudowa małomiasteczkowa z przełomu XIX i XX w. oraz
pozostałości zamku krzyżackiego z XIV w. Na jego terenie, w odbudowanych
pomieszczeniach, powstało w 1925 r Muzeum Mazurskie (początkowo znane jako
Heimatmuseum), obecnie odział olsztyńskiego Muzeum Warmii i Mazur.

[rita100]

Pod wsią Grunwald 15 lipca 1410 r. między kępami lasu i niewielkimi wzgórzami,
rozegrała się jedna z największych bitew średniowiecza, która zapoczątkowała
zmierzch potęgi zakonu krzyżackiego. Upamiętnia ją Muzeum Grunwaldzkie, w którym
obejrzeć można m.in. znaleziska pochodzące z wykopalisk na miejscu batalii,
plany jej przebiegu oraz makietę bitwy. W odległości ok. 700 m na zachód od
pomnika Niemcy umieścili w 1901r głaz upamiętniający miejsce śmierci wielkiego
mistrza Ulricha von Jungingena. W sali kinowej warto zobaczyć film o historii
bitwy oraz fragmenty fabularnych "Krzyżaków" poświęcony temu wydarzeniu. Każdego
roku w lipcu odbywa się na tym terenie wierna inscenizacja bitwy, w której biorą
udział rycerze z całej Europy.

[rita100]

im. prof. Romana Kobendzy został utworzony w celu ochrony niezwykle
interesującego zjawiska żródliskowej erozji wstecznej rzeki. Teren ten obejmuje
stoki wzniesień o różnych wysokościach względnych do 40 m, gdzie tryska
kilkadziesiąt źródeł wysiękowych, dających początek Łynie. (czyli tam gdzie mamy
zdjęcia "U źródeł Łynay" Fedara) W górnym biegu, na terenie rezerwatu, potoki
płyną głębokimi wąwozami, tworząc niewielkie malownicze wodospady, a ich
oglądanie ułatwiają zbudowane drewniane pomosty i schody.

[rita100]

Stanowi ważny punkt strategiczny w krzyżackim systemie obronnym. Potem powoli
tracił swe znaczenie militarne, a ostatni raz żołnierze przebywali w nim w 1812
roku, gdy Napoleon ciągnął z Wielką Armią na Moskwę. Po II wojnie światowej
przywrócono dawną świetność.
W czasie organizowanych wiosną Dni Niedzicy na zamku odbywa się turniej
rycerski. Atrakcją są organizowane przez zamkową restaurację średniowieczne
biesiady, podczas których ubrani w sukmany goście jedzą, jak każe tradycja, rękoma.

Jedzą rękami chi, chi i piją z gwinta - ale mi sie to podoba

[rita100]

Warto go zobaczyć, zobaczyć pozostałość zamku, ktorego historia sięga XIII w.,
można zwiedzać jedynie dziedziniec.

Ale dlaczego tylko dziedziniec ?

[rita100]

Na rynku w Mławie stoi XVIII- wieczny ratusz, odbudowany po II wojnie światowej,
a we wschodniej pierzei znajduje się secesyjna, bogato zdobiona kamienica. Uwagę
zwraca kościół św. Trójcy zbudowany w 1477r, ale całkowicie przebudowany w końcu
XIX w w stylu toksańskim.
Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej eksponuje bogate zbiory regionalne z terenu
północnego Mazowsza. W tym okaz słonia leśnego odnalezionego na terenie Polski.

[fedar]

Chyba autorzy przewodnika zagalopowali się za bardzo na południe. Mława zawsze była mazowiecka. I ta data budowy kościoła jakoś mi nie pasuje. Za to gorąco polecam zwiedzanie Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej, eksponaty naprawdę warte obejrzenia. Te szczątki słonia leśnego odnaleziono na mokradłach w Przążewie, wsi na skraju Ciechanowa, podczas prac ziemnych. Być może chodzi o budowę ujęcia wody pitnej, które funkcjonuje do dziś. Zapytacie, a dlaczego słoniem nie chlubi się muzeum ciechanowskie? Nie odpowiem, bo zaraz się wścieknę #!$@&#
A znacie legendę o Muławie (lub Mławie)?
www.mlawa.pl/index-8.html
Do tej legendy nawiązują różne detale architektoniczne na mławskim rynku.
To się rozpisałem ...

[rita100]

Ta legenda jest piekna, koniecznie muszę włożyć do kóntka, bo ciajsto sia dzieje
co stronki sia nie łotwierajó, a tak to bandziewam mnieć.

Ponad całym Mazowszem, hen, przed laty, przed laty
stal bór wielki, tajemny i w zwierzynę bogaty
Tu, tam świecił polaną, przebłyskiwał ku jawie,
tu, tam topił się w błotsku, albo w gęstej muławie !
Brzegiem kraju płynęła wielka rzeka - to Wisła,
do niej Bug z Narwią wpadał i Wkra ciemna, choć czysta...
... A do Wkry tej Muławka ze Sereczem spieszyły,
by pod wsią Radzanowem z nią połączyć swe siły !
... A ladami, borami chadzał gęsto zwierz dziki :
wilki, żubry i tury, i niedźwiedzie i żbiki!
... A rzeczkami, strugami na tratewce lub łodzi
człek, pan borów tych prawy- za łowami tu brodzi,
albo barcie zakłada, gdzie wysoko na sośnie,
by mieć miodek, co pije się tak słodko, radośnie,
albo zboże posiewa po karczunku, po lesie,
a przy pracy wciąż śpiewa, że aż echo, pieśń niesie,
albo konie ujeżdża, dzikie, zwinne tarpany
i tak tyje swobodnie, jak pan wielki nad pany !
Każdy bratem mu bywa, z kim się "słowem" zrozumie,
"niemym", "niemcem" nazywa, co doń mówić nie umie!
Broń ma tylko na łowy, sieć - na ryby i ptaki !
***
Aż "Książ" Konrad sprowadził z cudzych krajów Krzyżaki !
***
Te Krzyżaki - to miały ochrzcić całe Pomorze
i Mazowsze ochraniać od Pomorzan !
Lecz, Boże ! ...
Co za naród to taki, zbrojny, silny, układny,
lecz jak "niemy" bełkoczy i, jak żmija tak zdradny !
****************************************
Krzyż na płaszczu haftuje, krzyżem miecze ozdabia,
lecz jak czart się sprawuje i Bóg wie co wyrabiał
Zamiast Prusów, Pomorzan chrzcić, nawracać do Boga
Krzyżak niszczy Mazurów nie mniej wcale od wroga !
Więc co robić? ... Nie wieda ! "Książ" daleko przebywał !...
A tu coraz jeszcze gorzej ! ... Co-raz ludu ubywa!
****************************************
Nad Sereczem, w Kopczyńskim czterej zduni, z Czech pono
z garnków dorych słynęli ... Ale jeden z nich żoną
szczycił się, bo być miała mądra, dobra, i prawą
i urodną i żwawą, a zwaną mieli ją Mławą.
Mława, czeskie to imię, ma oznaczać muł-awe ...
Ale imię, jak imię ... Dość, że Mława ma sławe !
Do niej każdy po radę, do niej każdy po leki -
bieży, jedzie lub idzie i szmat drogi daleki!
Mława - wszystkim poradzi, Mława - wszystkich pocieszy,
powaśnionych pogodzi, zbolałych - uleczy!
Więc do Mławy lud bieży z różnych krańców tej ziemi!
Zasłynęła kobieta - mądrościami swojemi !
************************************
A gdy ludzie z Krzyżaki ciągle mieli te zwady,
to do Mławy przybyli, by posłuchać jej rady !
Mława - cna białogłowa ! Mława mądra i prawa !-
Powiedz, Mławo, co czynić, bo cierpliwość ustawa ?
Krzyżak dwory plądruje, nie oszczędza i chaty!
Nic dla niego ubogi, nic dla niego bogaty I
Kościół także zrabuje, dziewki młode nie szczędzi !
Nie okupisz się niczym, ani nawet pieniędzmi !
A bić w niego nie idzie, bo znak krzyża on nosi,
zresztą "Książ" Mazowiecki tu do nas zaprosił !
Co tu robić? Radź Mławo, boś najmędrsza tu przecie !
Bóg ci rozum dał taki, jako żadnej kobiecie !
****************************************
Mława myśli, a duma ! Waży każde swe zdanie,
aż nareszcie odezwie się tak do nich:
Słowianie !
Och, nie dobrze, źle prawie tutaj u was się dzieje !
Wy nie wiecie, że Niemiec - to się tylko z was śmieje !
Ja to wiem, bo z Czech rodem - tom ich dobrze poznała !
Niemiec-Krzyżak to będzie waszych krajów zakała !
Słusznie wy też mówicie, że krzyż jego osłania,
ale tylko do czasu, gdy ku dobru się skłania,
lecz gdy pali, rabuje, gdy rozbija, zło czyni -
to kto mieczem wojuje - ten od miecza niech ginie
... I wam, mężne Mazury, Bóg dał krzepy niemało !
Gdy-was Krzyżak napada- bijcie jako przystało !
Nic, te krzyż on maluje na swym płaszczu lub zbroi,
ale skoro jest zbójem - za nim Pan Bóg nie stoi!
Wic weń walić, cna Mławo, tak nam jednak radzicie?
- Walić! Mława odrzecze, walić prosto, jak w świecę !
- A cóż Konrad, "Książ" prawy na to powie, czy wiecie ?
- Jeśli powie - to "Książu" - swoje krzywdy wskażecie,
chaty wasze spalone, córki wasze w okowach
i te rany krwawiące, co nosicie na głowach!
- Dobrą rade nam dałaś! Nikt nam lepiej nie powie!
Już nie damy się niszczyć "Krzyżackiemu Gadowi" !
****************************************
I rozeszli się kmiecie, rozjechali rycerze!
Ale odtąd Krzyżactwo już tak łatwo nie bierze
łupów z onej krainy, bo gdy po nie się zjawi -
to mu każdy nieledwie - zbrojny opór postawi !
****************************************
i pamiętał lud wszystek - dobrą rade cnej Mławy,
więc gdy Mława umarła - to przez pamięć jej sławy,
każdy jadąc w te strony: - Jadę mówił, do Mławy !
****************************************
I po dziś - dzień to wiedzą ludzie, że to niewiasta,
"Mądra Mława" nam dała - nazwę Mławy ... dla Miasta.

Konstanty Bolest - Modliński

[rita100]

Za legendę dziękuje, bardzo ciekawa i w postaci wierszowej napisana. Mławę znam
tylko z przejazdu pociągiem w stronę Olsztyna. Jak już się Mława zaczynała to
już się myślało o Olsztynie. Jakos od tego momentu bliżej było.

A autorzy przewodnika to jakaś firma, samego autora nie ma. A co mnie dziwi to
Morągu kompletnie nie wspomnieli. Atlas dołączony jest do popularnej gazety
Dziennik.

[fedar]

rita100 napisała:

> Warto go zobaczyć, zobaczyć pozostałość zamku, ktorego historia sięga XIII w.,
> można zwiedzać jedynie dziedziniec.
>
> Ale dlaczego tylko dziedziniec ?

Ponieważ jedyne zachowane skrzydło to wewnątrz ruina, a pozostała część budowli zajęta jest przez biura UM. Kilka tygodni temu (sobota) nie udało nam się wejść nawet na dziedziniec, bo brama zamknięta była "na 3 spusty"

[rita100]

To dobrze,że zaczynają reklamować ten zamek, może wreszcie tym się samorządowcy
zajmą. Ale żeby nie móc wejść i to w sobotę ? No tak biura nie pracują wtenczas

[rita100]

Najokazalsza budowla Przasnysza to pobernardyński klasztor, będący obecnie
siedzibą ojców pasjonatów. Fundatorem tego monumentalnego zespołu
architektonicznego był Paweł Kostka, brat św. Stanisława Kostki. Zespół ten
składa się z barokowego budynku klasztornego z XVII w. starej dzwonnicy oraz
kościoła ś. Anny i św. Jakuba z lat 1588-1618 - jednego z najpóźniejszych
powstałych kościołów gotyckich w kraju.
Warto zwiedzić XV- wieczny kościół parafialny Wniebowzięcia Najświętszej Marii
Panny, w ktorym w 1550r odbył się chrzest św. Stanisława Kostki, a w bocznej
kaplicy są pochowani jego rodzice.

[rita100]

W Reszlu władze miasta zabroniły swego czasu wznoszenia wysokich budowli.
Zaowocowało to jednorodnym i malowniczym obliczem miasteczka, dobrze widocznym z
cylindrycznej wieży gotyckiego zamku biskupów warmińskich z XIV-XVI w. Z baszty
roztacza się widok na m.in. klasztor Katarzynek, ratusz i XIX wieczne kamienice.

[rita100]

Sanktuarium jest zaliczane do najwspanialszych barokowych budowli w Polsce i
zyskało nawet miano Częstochowy Północy. Mamy opisaną legendę Świętej Lipki,
gdzie pewnemu więźniowi w zamku kętrzyńskim ukazała się Matka Moska i poprosiła
by pod osłoną nocy wyrzeźbił jej postać. Więzień wyrzeźbił i gdy rano przyszli
sędziowie uznali to za cud i więźnia wypuścili. Gdy wracał więźień do domu
zawiesił swoją rzeźbę na drzewie lipowym, ktora z czasem zasłynęła z cudów i to
powstało Sanktuarium.
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=39229172
Zwiedzanie warto połączyć z koncertem, który wykonywany jest na XVIII-wiecznych
organach, odznaczających się wspaniałym brzmieniem oraz bogatą rzeźbiarską
dekoracją prospektu, w którym część figur porusza się podczas gry.

[rita100]

Kanał Mazurski jest unikatową budowlą słynącą z oryginalnych rozwiązań
technicznych. Niestety budowę kanału, mającego dł 22 km przerwano w 1942 roku.
Na nieczynnych odcinkach Kanału Mazurskiego można znaleźć liczne żeremia bobrów.

[rita100]

Jezioro Oświn zwane również Jeziorem Siedmiu Wysp, jest rezerwatem
ornitologicznym wpisanym na listę konserwacji Ramsar, które obejmuje
najcenniejsze obszary wodno-błotne o dużym znaczeniu dla ptaków przelotowych i
gniazdujących. Najlepszy widok na jezioro roztacza się z zachodniego brzegu, ze
specjalnej wieży umieszczonej na wysokim zboczu.

[rita100]

W Gierłoży koniecznie trzeba odwiedzić jeden z najsłynniejszych i najbardziej
tajnych obiektów II wojny światowej - główną kwaterę Adolfa Hitlera nazwaną
Wilczym Szańcem. Przygotowując plan 'Barbarossa', który przewidywał atak na
Związek Radziecki, Hitler rozkazał zbudować przyszłą kwaterę pomyślaną jako
ośrodek dowodzenia na wschodzie. Wywiad radziecki i aliancki nigdy nie zdołały
zlokalizować jej położenia i nawet okoliczna ludność nie wiedziała, co naprawdę
się tutaj kryło - oficjalnie budowano zakłady chemiczne. Kwatera nie została
również namierzona z powietrza, gdyż maskowały ją rozpięte siatki z drutu i
liści, sadzone na dachach drzewa i malowane na kolor lasu ściany. Mimo, ze teren
był silnie strzeżony 20 lipca 1944 r przeciwnicy Hitlera podjęli nieudolną próbę
zamachu na życie wodza. Poteżne betonowe bloki oraz bunkry rozrzucone na
powierzchni około 2,5 km2 do dziś wywołują u zwiedzajacych prawdziwy dreszcz emocji.

[rita100]

W odległych od Gierłoży o około 20 km Mamerkach zlokalizowano kwaterę Naczelnego
Dowódzctwa Wojsk Lądowych. Dla potrzeb 40 generałów i feldmarszałków oraz 1500
oficerów i żołnierzy wermachtu wzniesiono około 250 obiektów, w tym 30 schronów
żelbetonowych, ktore niezniszczone zachowały się do naszych czasów. W Mamerkach
służbę pełnił płk Claus Stauffenberg. Tu gromadził materiał wybuchowy, ktorego
potem użył podczas zamachu na Hitlera w Gierłoży. W latach 1941-1944 kwatera
stanowiła samowystarczlne 'miasto' chronione przez batalion wartowniczy. Cały
obiekt otoczony był zasiekami z drutu kolczastego, a co 300 m znajdowały się
betonowe słupy (zachowane do dziś) z telefonami i latarniami oświetlającymi
teren. Najciekawszą atrakcją jest schron "Gigant", w którym ściany i stropy mają
po 7 m grubości. W bunkrze tego typu Adolf Hitler mieszkał podczas wojny.

[rita100]

Poszukiwacze tajemnic nie powinni ominąć wsi Rapa przy granicy z obwodem
kaliningradzkim. Tuż przed nią, w odległosci ok. 250 m od szosy łączącej Banie
Mazurskie z Żabinem, stoi wśród mokradeł grobowiec rodziny Farenheidów. Został
on wzniesiony w 1811r. w formie piramidy o wysokości prawie 16 m i dł boku około
10 m, naśladujące egipskie orginały. Baron Friedrich von Farenheid zafascynowany
ideą 'życia po życiu' zbudował taki grobowiec, a pierwszą osobą, ktora w nim
spoczęła była Ninette, 3-letnia córeczka barona. Potem w grobowcu pochowano
siedmioro czlonków rodziny, w tym w 1849 roku samego twórcę budowli. Warto też
wiedzieć, że projektantem piramidy był słynny duński rzeźbiarz Bertel
Thordvalsen, twórca m.in. warszawskich pomnikow: ksiecia Józefa Poniatowskiego i
Mikołaja Kopernika.

www.edu.info.pl/strona.php?2893

[rita100]

To miasto założone w XVI w. ale prawie pozbawione zabytków, zniszczonych podczas
I i II wojny światowej.
Od 2000 roku miasto jest uzdrowiskiem klimatyczno, borowinowym. Wśród wielu
imprez organizowanych co roku w mieście są tak oryginalne jak Mistrzostwa Świata
w Jedzeniu Kartaczy czy Miedzynarodowy Konkurs Krzyku.
W pobliżu Gołdapi, na Gołdapskiej Górze (zwanej też Piękną Górą) znajduje się
dwuczęściowy wyciąg krzesełkowy o łącznej długości 763 m (czynny cały rok) oraz
cztery wyciągi orczykowe i tor saneczkowo- rowerowy.

[rita100]

W puszczy Boreckiej żyje na wolności ok. 60 żubrów. Można je spotkać jeżdząc
rowerem po specjalnie oznakowanych trasach, a w sąsiedztwie leśniczówki Wolisko
istnieje wydzielona zagroda ( z tarasem widokowym) w której zawsze przebywa
kilka żubrów. Jak będziemy dalej wędrować mamy szansę spotkać łosie, jelenie,
sarny, dziki nawet rysia. Prawie po całym terenie miłośnicy przyrody mogą
poruszać się bez ograniczeń.

[rita100]

To jest okolica bardzo wietrzna. Tu znajdują się 'wichrowe wzgórza', a
najwyższym jest Rowelska Gora (299m npm) na której od kilku lat kręcą się
wiatraki elektrowni wiatrowej. Białe konstrukcje, początkow przyjmowane z
mieszanymi uczuciami, wpisały się na stałe w krajobraz okolicy i stały się
niejako symbolem Wiżajn.

[rita100]

Dawny rynek w Olecku już w XVI w. znany był jako jeden z największych w Europie
jako nieregularny czworobok. Przez stulecia pełnił funkcję placu targowego. Obok
cotygodniowych targów sławę zyskały odbywające się na nim cztery razy w roku
wielkie jarmarki koni i bydła. Obecnie w większości zajmuje go park.

[rita100]

Wieś Puńsk liczy ponad tysiąc mieszkańców w tym 80% Litwinów. To najważniejszy
ośrodek kultury litewskiej w Polsce, kultywujący tradycje i język tej
mniejszości narodowej. Działa tu Dom Kultury, zespoły folklorystyczne
prezentujące dawne zwyczaje i obrzędy ludowe. Jest też izba etnograficzna oraz
Muzeum Regionalne. Istnieją tu szkoły z językiem litewskim.
Co roku na koniec czerwca, odbywa się tu widowiskowe Święto Janinas czyli św. Jana.
W okolicach wsi spotkać można liczne kapliczki, krzyże i światki litewskie.

[rita100]

Cmentarzysko Jaćwingów
W rezerwacie archeologicznym Cmentarzysko Jaćwingów można zobaczyć znacznie już
zarośnięte kurhany z II-V w n.e. - okrągłe, kamienne usypiska o średnicy 6 do
21m. Każdy będący miejscem pochówku kurhan składa się z kilku warstw kamieni. W
grobach znaleziono ozdoby, narzędzia, naczynia i broń. Pochówki typu książęcego
wyróżniają się okazałością kurhanów i ich bogatym wyposażeniem w miecze,
oszczepy inkustowane srebrem i inny oręż.

[rita100]

Sorkwity miały w średniowieczu znaczenie strategiczne, dlatego w miejscu, gdzie
obecnie znajduje się pałac w stylu angielskiego gotyku, stała dawniej pruska
strażnica. Pałac wybudowano w połowie XIX w. a wraz z nim założono park
krajobrazowy.

[rita100]

Ze swą wioską żeglarską są kultową miejscowością wśród wodniaków. Jej dusza
znajduje się na deptaku wzdłuż Jeziora Mikołajskiego, u wrót wielkich wód -
największego w Polsce jeziora Śniadrwy. Tu, na nadwodnej promenadzie z niskimi
domkami o uroczych facjatach, tętni życie żeglarskiej stolicy, stąd też
wyruszają również spacerowe statki Żeglugi Mazurskiej.

[rita100]

Jezioro Łuknajno jest największym siedliskiem łabędzia niemieckiego w Polsce.
Liczba osobników przekracza 2000. Jezioro jest rezerwatem biosfery i objęte
konwencją Ramsarską. Oprócz łabędzi gniazduje tam prawie 100 gatunków innych
ptaków. Ich obserwacje ułatwiają specjalne wieże widokowe.

[rita100]

Tu znajduje się prywatny Park Dzikich Zwierząt. Warunki ich zycia są zbliżone do
ich warunków naturalnych. Zwierzęta przyzwyczajone są do obecności ludzi i nie
uciekają, dają się nawet pogłaskać.

[rita100]

Najpiękniejsze zakątki Mazur można podziwiać, spływając Krutynią, rzeką
niezwykle popularną wśród kajakarzy. Tradycyjny szlak kajakowy ma poczatek w
Sorkwitach nad jeziorem Lampackim, a koniec w Rucianem-Nidzie nad jeziorem
Guzianka. Przemieszczamy lasy Puszczy Piskiej w której można zobaczyć kołujące w
górze orły.

[rita100]

Na rzece Krutyni, w miejscowości Zielony Lasek, stoi stary, lecz działający do
dziś młyn wodny. Obecnie zamiast żaren młyńskich rzeczny nurt napędza turbiny
niewielkiej elektrowni wodnej, udostępnionej do zwiedzania.

[rita100]

Nad Krutynią, we wsi założonej w 1830 roku przez filiponów, staroobrzędowców
rosyjskich warto zatrzymać się dla obejrzenia drewnianej cerkwi prawosławnej,
molenny i żeńskiego klasztoru staroobrzędowców.

[rita100]

Cikawe czy już w atlasie no łobcych (turystów) bandzie juz ujanty zamek Morąg ?

[rita100]

tyż tak możem poziedzieć. No obcych, na cudzych, a wszistko to znaczy dla turystów.