Kalendarium septymbrowe

[gajowy555]

No jó, tak mowam setymber. Jysień całó gambó. Tak trzymajta sia, bo dzisioj
gwołt ziadomości...

"Dnia pierwszego września,
roku pamiętnego,
wróg napadł na Polskę,
z kraju sąsiedniego..."

1 września

244 dzień roku.
Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 5.46, zajdzie o 19.29. Dzień potrwa
13 godzin i 43 minuty, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 3 godziny i
23 minuty.

Imieniny obchodzą: Beatrycze, Bronisława, Bronisz oraz Idzi.

Światowy Dzień Pokoju, ustanowiony dla upamiętnienia wybuchu II wojny
światowej. W Polsce – także Dzień Kombatanta.

Międzynarodowy Dzień Ruchu Państw Niezaangażowanych, obchodzony w rocznicę I
Konferencji tych krajów, która odbyła się w 1961 roku. Święto ustanowiono w
1981 roku podczas VIII Konferencji ministrów spraw zagranicznych państw Ruchu.

[gajowy555]

1354- Powstał dokument papieża Innocentego VI, polecający biskupom Prus i
chełmińskiemu „wizytowanie kościołów, klasztorów i innych miejsc życia
religijnego”. Jest świadectwem, że biskupi owi nie wywiązywali się z zadań,
nałożonych na nich przez prawo kościelne.

1435- Zwycięstwo wojsk polsko-litewskich nad Krzyżakami pod Wiłkomierzem na
Żmudzi zakończyło wojnę z Zakonem.

1646- Na Warmii urodził się Jan Drews starszy, jezuita, pedagog, teolog,
współzałożyciel drukarni jezuickiej w Braniewie.

1808- W Elblągu urodził się Christoph Rhode, kaznodzieja i proboszcz tamtejszej
parafii Trzech Króli, miłośnik i popularyzator historii Elbląga.

1818- Weszła w życie reforma administracyjna w Prusach – powstał m.in. powiat
ełcki, który znalazł się w granicach nowo powstałej rejencji gąbińskiej,
obejmującej 16 powiatów. Wyznaczone wtedy granice powiatu ełckiego przetrwały do
1950 roku.

1835- Urodził się święty Rafał Kalinowski (właśc. Józef Kalinowski), uczestnik
Powstania Styczniowego, zakonnik (zm. 1907). W 1991 roku kanonizowany przez Jana
Pawła II.

1863- Utworzenie organizacji Międzynarodowego Czerwonego Krzyża.

1905- Wydanie dekretu narzucającego język niemiecki jako obowiązkowy w nauczaniu
religii w szkołach zaboru pruskiego.

1923- Trzęsienie ziemi zniszczyło Tokio i Jokohamę. Zginęło 250 tysięcy osób.

1936- W Gietrzwałdzie urodził się Edmund German, poeta, autor felietonów w
gwarze warmińskiej.

1939- Atak niemieckiego pancernika „Schleswig-Holstein” na polską strażnicę na
gdańskim półwyspie Westerplatte rozpoczął II wojnę światową, zakończoną
kapitulacją III Rzeszy 8 maja 1945 roku.

1939- Początek obrony Poczty Polskiej w Gdańsku, zaatakowanej przez oddziały
hitlerowskie. Po zaciętej walce pocztowcy poddali się, gdy Niemcy podpalili
budynek. Zginęło 12 osób, 38 rozstrzelano, a 23 zginęły w obozach
koncentracyjnych. Odkryte w sierpniu 1991 roku prochy poległych ekshumowano i
złożono na cmentarzu w Gdańsku 5 kwietnia 1992 roku.

1939- Gestapo zlikwidowało wszystkie polskie instytucje w Olsztynie oraz
aresztowało i wysłało do obozów koncentracyjnych działaczy polskich.

1939- Z elbląskiego lotniska wystartowały samoloty bojowe Luftwaffe, mające
ochronić most w Tczewie przed wysadzeniem przez polskich saperów. Misja nie
udała się.

1942- Prezydent RP Władysław Raczkiewicz wydał dekret o tymczasowej organizacji
władz w okupowanej Polsce, przewidujący m.in. utworzenie Rady Jedności Narodowej.

1943- I Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki wyruszyła na front z obozu w
Sielcach nad Oką.

1945- Administrację diecezji warmińskiej objął ks. Teodor Bensch jako
administrator apostolski.

1945- W Olsztynie powołano do życia Kuratorium Okręgu Szkolnego Mazurskiego,
kuratorem został Zygmunt Szulczyński.

1945- Otwarto w Olsztynie Gimnazjum i Liceum dla Dorosłych.

1946- W Elblągu uruchomiono linię tramwajową nr 2, wiodącą od ul. Marymonckiej
do ul. Gen. Bema.

1947- W Wielkiej Brytanii urodził się Barry Gibb, muzyk grupy The Bee Gees.
Światową sławę przyniósł zespołowi przebój „New York Mining Disaster 1941”,
wylansowany w 1967 roku.

1948- Gimnazjum i liceum w Ełku połączono w jedną placówkę – Szkołę
Ogólnokształcącą Stopnia Podstawowego i Licealnego.

1951- Ukazał się pierwszy numer „Głosu Olsztyńskiego”, organu Komitetu
Wojewódzkiego PZPR. Redaktorem naczelnym został Zbigniew Wojakiewicz.

1956- Powstała Oficerska Szkoła Uzbrojenia w Olsztynie

1960- Wszedł na ekrany film Aleksandra Forda „Krzyżacy”, będący ekranizacją
powieści Henryka Sienkiewicza. Najbardziej kasowy film w historii polskiego
kina. Jego premiera odbyła się kilka tygodni wcześniej, 15 lipca, w Olsztynie.

1961- Wojewódzka Rada Narodowa w Olsztynie podjęła uchwałę o utworzeniu Parku
Etnograficznego w Olsztynku.

1964- W Olsztynie odsłonięto głaz upamiętniający zasługi Seweryna Pieniężnego
juniora i jego „Gazety Olsztyńskiej”.

1966- W Olsztynie oddano do użytku budynki Technikum Ekonomicznego przy ul.
Bałtyckiej.

1967- Wydział Rybacki olsztyńskiej Wyższej Szkoły Rolniczej przeniesiono do
Szczecina.

1969- Olsztyńskie osiedle Dajtki podłączono do miejskiej sieci wodociągowej.

1977- Zmarł Henryk Wars (właśc. Warszawski), kompozytor, aranżer, twórca muzyki
filmowej i wielu popularnych przebojów, m.in. „Ach, śpij kochanie”, „Już taki
jestem zimny drań”, „Tylko we Lwowie”, „Miłość ci wszystko wybaczy” czy
„Umówiłem się z nią na dziewiątą”. Urodził się 29 grudnia 1902 roku.

1979- W Olsztynie otwarto Państwowy Dom Pomocy Społecznej dla Dorosłych „Kombatant”.

1982- Rozpoczęła pracę największa w Polsce szkoła podstawowa – SP nr 25 na
osiedlu Nagórki w Olsztynie. W pierwszym roku uczyło się w niej 2,5 tys. dzieci.

1982- Zmarł Władysław Gomułka, przywódca PPR w latach 1943 – 1948 oraz I
sekretarz KC PZPR w latach 1956 – 1970.

cdn...

[gajowy555]

c.d. 1 września

1985- W wodach północnego Atlantyku odnaleziono wrak brytyjskiego statku
pasażerskiego „Titanic”, który zatonął po zderzeniu z górą lodową 14 kwietnia
1912 roku.

1989- Zmarł Tadeusz Ostaszkiewicz, współtwórca i najwybitniejszy aktor Pantomimy
Olsztyńskiej.

1989- W wypadku samochodowym w Stanach Zjednoczonych zginął Kazimierz Deyna,
polski piłkarz, grający w reprezentacji narodowej i kapitan drużyny.

1990- W szkołach podstawowych i ponadpodstawowych przywrócono naukę religii.

1992- W Olsztynie ruszyła pierwsza prywatna szkoła podstawowa – „Absolwent”.
Naukę w czterech oddziałach (klasy 0 – III) rozpoczęło 80 dzieci. Miesięczne
czesne wynosiło 700 tys. ówczesnych złotych.

1992- Nad ranem został zamordowany w swej willi w Aninie Piotr Jaroszewicz wraz
z żoną Alicją Solską. W latach 1970 – 1980 był premierem rządu PRL. Członek
najwyższych władz PZPR (1948 – 1980), generał Ludowego Wojska Polskiego,
wiceminister obrony narodowej (1945 –1950), wicepremier (1952 – 1970).

1994- Wśród pierwszych koncesji, przyznanych przez Krajową Radę Radiofonii i
Telewizji, znalazła się koncesja dla radia Wa-Ma z Olsztyna.

1996- Utworzenie Specjalnej Strefy Ekonomicznej w Ełku.

1999- W Olsztynie rozpoczął działalność Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, powstały
z połączenia Akademii Rolniczo-Technicznej, Wyższej Szkoły Pedagogicznej i
Warmińskiego Instytutu Teologicznego.

2004- Uzbrojeni terroryści zajęli szkołę w Biesłanie w Północnej Osetii.
Trzeciego września, w trakcie niefortunnej próby odbicia zakładników przez siły
rosyjskie, zginęło 335 osób (głównie dzieci), a ponad tysiąc zostało rannych.

uff... to buł dzionek !

[gajowy555]

2 września

245 dzień roku.
Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 5.48, zajdzie o 19.27. Dzień potrwa
13 godzin i 39 minut, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 3 godziny i 27
minut.

Imieniny obchodzą Adela, Julian, Seweryn i Stefan.

1621- Zwycięska bitwa polskiego rycerstwa pod dowództwem hetmana Karola
Chodkiewicza z Turkami pod Chocimem.

1635- Urodził się Hieronim Roth, działacz opozycji antyelektorskiej w Prusach
Książęcych, sekretarz królewski.

1761- W Olsztynie zmarł Jan Krzysztof Geese, złotnik, właściciel pracowni
złotniczej w tym mieście. Jego prace znajdują się w wielu kościołach diecezji
warmińskiej.

1891- W Klusach koło Ełku urodził się Jan Sawitzki, działacz Związku
Mazurskiego, redaktor „Cechu”.

1904- Olsztyn, Kłajpeda i Wystruć zawiązały spółkę, która miała utworzyć i
prowadzić teatr dramatyczny Jego pierwszym dyrektorem został Joachim Werner,
aktor z Hamburga. Teatr działał do 1912 roku, regularnie występując w tych
miastach. Średnio wystawiał w każdym z nich 30 spektakli w sezonie – w Olsztynie
najczęściej pod koniec roku.

1911- Zmarł Jerzy Badura, ksiądz ewangelicki, działacz ruchu polskiego na Śląsku
i Mazurach, założyciel „Nowin”, współpracownik „Gazety Ludowej” i „Mazura”.

1925- W Ełku oddano do użytku nowy ratusz (za kościołem ewangelickim).

1933- Rozpisanie w Polsce pożyczki narodowej.

1939- Do obozu koncentracyjnego Stutthof (Sztutowo) przybył pierwszy transport
więźniów – około dwieście osób z Gdańska.

1944- Ostatnie oddziały powstańcze opuściły warszawskie Stare Miasto. Rozpoczęły
się wysiedlenia ludności do obozu przejściowego w Pruszkowie.

1950- W wieku 48 lat zmarła w Bejrucie Hanka Ordonówna (właśc. Maria Anna
Tyszkiewicz, z domu Pietruszyńska), aktorka, piosenkarka, gwiazda warszawskich
kabaretów w latach 30., autorka zbioru wierszy „Piosenki, których nigdy nie
zaśpiewam” oraz opowieści „Tułacze dzieci”.

1965- Zmarł Johannes Bobrowski, poeta i prozaik niemiecki pochodzenia polskiego,
w latach 1925 – 1927 mieszkający w Kętrzynie. Większość twórczości poświęcił
stosunkom polsko-niemieckim, problemowi winy Niemców wobec narodów Europy Wsch.
(nie tylko w okresie II woj. świat.). Autor m.in. powieści „Młyn Lewina” i
„Litewskie klawikordy”, zbiorów wierszy wykazujących wpływy tradycji
ekspresjonistycznej. (ur. 1917).

1965- Urodził się Lennox Lewis, brytyjski bokser, dwukrotny mistrz świata wagi
ciężkiej, organizacji WBC.

1972- Zmarł Franciszek Kościński, cieśla, działacz plebiscytowy, poeta ludowy.

1973- Zmarł angielski pisarz John Ronald Tolkien, autor powieści z gatunku
fantasy, przetwarzających średniowieczne mity i legendy. Jego największym
dziełem jest trylogia „Władca pierścieni”. Urodził się 3 stycznia 1892 roku.

1978- W Olsztynie po kilku latach budowy oddano do użytku halę
widowiskowo-sportową przy ówczesnej al. Zwycięstwa – kopię obiektu, jaki stał
już w Opolu. Zaprojektowali ją architekci Wiesław Piątkowski i Henryk Gotz. Z
czasem otrzymała nazwę „Urania” (w wyniku plebiscytu czytelników „Gazety
Olsztyńskiej”.

1994- W Reszlu rozpoczęły się pierwsze Polsko - Niemieckie Dni Sztuki, podczas
których prezentowali swe prace artyści z obu państw.

1999- Pierwsze posiedzenie senatu Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

2000- W Olsztynie powstało Biuro Porad Obywatelskich, udzielające informacji na
temat podatków, pomocy społecznej, praw konsumenta itp. Biuro uruchomiono w
Regionalnym Ośrodku Kultury.

[gajowy555]

3 września

246 dzień roku.
Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 5.50, zajdzie o 19.24. Dzień potrwa
13 godzin i 34 minuty, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 3 godziny i 32
minuty.

Imieniny obchodzą: Dorota, Izabela, Bronisław, Grzegorz i Szymon.

Święto narodowe San Marino, obchodzone jako Dzień Republiki, w rocznicę
utworzenia państwa w 1695 roku oraz – Kataru, obchodzone jako Dzień
Niepodległości, w rocznicę podpisania w 1971 roku katarsko-brytyjskiej umowy o
przyjaźni.

1525- W Prusach Książęcych wybuchło powstanie chłopskie, którego przywódcą był
młynarz Kasper z Kaymen. Powstańcy domagali się m. in. równości wobec prawa,
zniesienia poddaństwa oraz wolności użytkowania lasów, łąk i wód.

1698- W Grabowie koło Człuchowa w rodzinie człuchowskiego sędziego ziemskiego
urodził się Adam Stanisław Grabowski, biskup warmiński od 1741 roku do śmierci
15 grudnia 1766 roku w Lidzbarku Warmińskim. Mecenas nauki i sztuki. Pochowany
został w katedrze fromborskiej.

1830- W Pieniężnie urodził się August Weichsel, ksiądz katolicki, obrońca mowy
polskiej, przez prawie 40 lat proboszcz w Gietrzwałdzie (m.in. w okresie
tamtejszych objawień Matki Boskiej). Zmarł w 1909 roku.

1875- Urodził się Ferdynand Porsche, austriacki konstruktor samochodowy. (zm.
30.01.1951).

1913- Urodził się Marian Gotowiec, pierwszy rektor Wyższej Szkoły Rolniczej w
Olsztynie (1950 – 1953) i długoletni przewodniczący Wojewódzkiej Rady Narodowej
w Olsztynie (odpowiednik wojewody; 1960 – 1972). W latach 1953 – 1956
wiceminister w Ministerstwie Państwowych Gospodarstw Rolnych, kierowanym kolejno
przez Hilarego Chełchowskiego, Stanisława Radkiewicza i Mieczysława Moczara.
Zmarł 19 października 1973 roku w Warszawie jako poseł Sejmu VI kadencji.

1939- Na ulicach Olsztyna pojawiły się pierwsze trolejbusy. Jeździły na liniach:
Dworzec Główny – Kolonia Mazurska i Dworzec Główny – Kortowo.

1940- W Nowym Jorku wyemitowano pierwszy program telewizyjny w kolorze.

1941- W obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu hitlerowcy zastosowali po raz
pierwszy gaz „cyklon B” do zabijania więźniów.

1944- Urodził się Stan Borys (właśc. Stanisław Guzek), kompozytor, autor tekstów
i wokalista, członek grup: Blackout, Bizony oraz Niebiesko-Czarni. Debiutował
jako solista albumem „Krzyczę przez sen”
w 1970 roku. Pięć lat później wyjechał do Stanów Zjednoczonych i osiadł w Chicago.

1945- Otwarto Liceum Pedagogiczne w Olsztynie.

1976- Amerykańska sonda kosmiczna „Viking 2” wylądowała na Marsie.

1977- W Olsztynie oddano do użytku nowy obiekt Zespołu Szkół Elektronicznych
przy ul. Bałtyckiej

1980- W kopalni „Manifest Lipcowy” w Jastrzębiu podpisano porozumienie między
przedstawicielami rządu i Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego. Strony poparły
21 postulatów, podpisanych wcześniej w Szczecinie i Gdańsku.

1990- Zmarł Mieczysław Fogg, jeden z najbardziej popularnych polskich
piosenkarzy. Śpiewał w chórze Dana, kabarecie „Qui pro quo”, wylansował przeboje
kilku pokoleń, m.in.: „Warszawo, ty moja, Warszawo” i „Pieśń o matce”. Wydał
wspomnienia "Od palanta do belcanta" (ur. 30.05.1901).

1998- Na 55. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji Andrzej Wajda otrzymał
Złotego Lwa za całokształt twórczości.

2004- W Olsztynie otwarto drugą w Polsce młodzieżową bibliotekę multimedialną
„Planeta 11”, urządzoną w zmodernizowanych pomieszczeniach dawnej kawiarni
Andromeda, obok planetarium. Od tej pory placówka, którą kieruje Elżbieta
Józwowicz, „ułatwia i uatrakcyjnia naukę, pomaga w świadomym wyborze zawodu i
doskonaleniu kwalifikacji”.

[rita100]

2004- W Olsztynie otwarto drugą w Polsce młodzieżową bibliotekę multimedialną
„Planeta 11”, urządzoną w zmodernizowanych pomieszczeniach dawnej kawiarni
Andromeda, obok planetarium. Od tej pory placówka, którą kieruje Elżbieta
Józwowicz, „ułatwia i uatrakcyjnia naukę, pomaga w świadomym wyborze zawodu i
doskonaleniu kwalifikacji”.

[rita100]

1972- Zmarł Franciszek Kościński, cieśla, działacz plebiscytowy, poeta ludowy.

Tyż jygo eszcze ni znomy

[rita100]

1999- W Olsztynie rozpoczął działalność Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, powstały
z połączenia Akademii Rolniczo-Technicznej, Wyższej Szkoły Pedagogicznej i
Warmińskiego Instytutu Teologicznego.

Dużo szkół tego dnia otwierano. A pono nostarszo szkołó w Polsce je szkoła w Płocku

[rita100]

1960- Wszedł na ekrany film Aleksandra Forda „Krzyżacy”, będący ekranizacją
powieści Henryka Sienkiewicza. Najbardziej kasowy film w historii polskiego
kina. Jego premiera odbyła się kilka tygodni wcześniej, 15 lipca, w Olsztynie.

To był szał na ten czas

Wrzesień, czyli September

[freemason]

Konstanty Ildefons Gałczyński

Z racji służbowych przeniesień
Niedobry jest miesiąc Wrzesień

Drżą starostom wąsy, baki,
Bo słońce wchodzi w znak Wagi.

Świat się chwieje jak od burzy
I na dwoje babka wróży

Cóż, kiedy z Wrześniem w staroście
Słowiańska tęsknota roście

Poezja pęka jak bania
I stąd płyną zaniedbania

Olszynki, gaje, dąbrowy
Najmilszeć w porach służbowych!

Człek by rydzyków nazbierał
Ordery włożył w futerał

Niestety! Niemało burz ma
Urząd, bo służba nie drużba

Już, już się jesień zaczyna
Wtem premier jak ex-machina

Zza kaliny, co szerokiem
Liściem szemrze na potokiem!!

We Wrześniu w bieżącym roku
Strzeż się, starosto, potoku

I spoczynku pod kaliną
By Cię stan spoczynku minął.

Zasię dla polskiej armady
Teżmam w zanadrzu ćwierć rady

Na wszystkie gwiazdy niebieskie!
Wołam: precz z m/s Sobieskim!

Zmienić nazwę! Zaraz, teraz!
Żeby nie wyszedł komeraż.

Boy bowiem, śmieszne chłopisko
Jak mucha obsiada wszystko.

A Sobieski to też gratka
Dla tego obsesjonatka.

W świecie natomiast prawdziwym
Nareszcie dzieją się dziwy:

Masoni dostają w ucho
I nie ujdzie im na sucho.

Mimo masońską przebiegłość
Zdobędziemy niepodległość

Prawdziwą, nie papierową -
Ręka z ręką, głowa z głową.

(1938)
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=37398&w=66462735&a=66463086

[rita100]

Freemason, Konstanty Indelfons Gałczyński też przepiekne wiersze pisał o Warmii
i Mazurach - przepiękne
A ten się dobrze zaczyna

> Z racji służbowych przeniesień
> Niedobry jest miesiąc Wrzesień

> Masoni dostają w ucho
> I nie ujdzie im na sucho.
>
> Mimo masońską przebiegłość
> Zdobędziemy niepodległość

[rita100]

"Dnia pierwszego września,
roku pamiętnego,
wróg napadł na Polskę,
z kraju sąsiedniego..."

Fejn yś noczuł

[gajowy555]

4 września

Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 5.51, zajdzie o 19.22. Dzień potrwa
13 godzin i 31 minut, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 3 godziny i 35
minut.

Imieniny obchodzą Ida, Liliana, Rozalia i Róża.

1719- We Fromborku zmarł Jan Jerzy Kunigk, kanonik i kustosz warmiński,
administrator i generalny wikariusz diecezji warmińskiej.

1737- Urodził się Michał Pogorzelski, poeta i pieśniarz mazurski, kaznodzieja
polsko-ewangelicki.

1809- Urodził się Juliusz Słowacki, poeta okresu romantyzmu. Po upadku Powstania
Listopadowego, tworzył na emigracji w Paryżu. Do najbardziej znanych należą jego
dramaty: „Kordian”, „Lila Weneda”, „Balladyna”, poemat „Beniowski”. Zmarł 3
kwietnia 1849 roku.

1837- Ferdinand Gottlieb Schichau założył w Elblągu firmę Zakłady Budowy Maszyn.
Początkowo zatrudniała pięć osób. Później rozrosła się w największy w Prusach
zespół stoczni i fabryk.

1837- Samuel Morse, amerykański wynalazca, pierwszy raz publicznie
zademonstrował działanie wynalezionego przez siebie telegrafu.


*** 1894- W Brąswałdzie koło Olsztyna urodziła się Maria Zientara-Malewska,
nauczycielka szkół polskich na Warmii, poetka i pisarka, autorka zbiorów
wierszy, legend i baśni regionalnych. ***


1907- Zmarł Edward Grieg, norweski kompozytor, nazywany „Chopinem Północy”,
dyrygent i pianista, autor muzyki do opery „Peer Gynt”, utworów kameralnych,
koncertu fortepianowego i pieśni. Urodził się 15 czerwca 1843 roku.

1924- Urodził się Jerzy Ficowski, poeta, pisarz, publicysta, tłumacz, znawca i
miłośnik twórczości Brunona Schulza i kultury cygańskiej. Wydał m.in. zbiór
szkiców obyczajowych o polskich Cyganach oraz antologię baśni i poezji
cygańskiej. Autor tekstów popularnych piosenek (m.in. „Jadą wozy kolorowe” z
repertuaru Maryli Rodowicz). Dwukrotny laureat nagrody polskiego Pen Clubu (1977
i 2000). Działacz opozycji demokratycznej.

1928- Urodził się Janusz Jasiński, historyk, współzałożyciel Ośrodka Badań
Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, przewodniczący komitetu
redakcyjnego „Komunikatów Mazursko-Warmińskich”.

1939- Kapitulacja obrońców wieży spadochronowej w Katowicach. Niemcy
rozstrzelali 80 harcerzy oraz byłych powstańcach śląskich, którzy jej bronili. W
hołdzie pomordowanym, w 1983 roku na Rynku Katowickim odsłonięto pomnik.

1945- Otwarto w Olsztynie Państwową Szkołę Muzyczną im. Fryderyka Chopina.

1963- W Szczecinie podczas meczu Polska – Norwegia 16-letni Włodzimierz Lubański
strzelił pierwszą bramkę w reprezentacji (Polacy wygrali 9:0). Nigdy wcześniej
ani potem nie było w reprezentacji kraju młodszego zawodnika. W barwach Polski
wystąpił ostatni raz w 1980 roku (po raz 75), zdobywając 48. gola w karierze
reprezentanta kraju (rekord do dzisiaj).

1972- Zmarł Stanisław Milski, aktor teatralny i filmowy, w latach 1945 – 1946 i
1948 – 1952 reżyser, kierownik artystyczny i aktor Teatru im. Jaracza w
Olsztynie. Zagrał m.in. w „Popiele i diamencie” Andrzeja Wajdy i „Szatanie z
siódmej klasy” Marii Kaniewskiej.

2004- W Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie odbyła się ogólnopolska inauguracja
Europejskich Dni Dziedzictwa.

[rita100]

1737- Urodził się Michał Pogorzelski, poeta i pieśniarz mazurski, kaznodzieja
polsko-ewangelicki.

I tygo ni znomy, ani jenego ziersza czi psiesni.

[rita100]

*** 1894- W Brąswałdzie koło Olsztyna urodziła się Maria Zientara-Malewska,
nauczycielka szkół polskich na Warmii, poetka i pisarka, autorka zbiorów
wierszy, legend i baśni regionalnych. ***

A to dzisioj chiba pali sia śwyczka na grobie

[gajowy555]

5 września

248 dzień roku.
Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 5.53, zajdzie o 19.19. Dzień potrwa
13 godzin i 26 minut, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 3 godziny i 40
minut.

Imieniny obchodzą Dorota, Justyn, Teodor i Wawrzyniec.

1373- Biskupem warmińskim został urodzony w Elblągu 33-letni Henryk Sorbom,
sekretarz cesarza Karola IV Luksemburskiego. Ukończył budowę katedry we
Fromborku; lokował dwa ostatnie miasta dóbr biskupich – Bisztynek (1385) i
Biskupiec (1395). Otrzymał dla siebie i swoich następców – kolejnych biskupów
warmińskich – tytuł księcia Cesarstwa Rzymskiego. Zmarł 12 stycznia 1401 roku.

1638- Urodził się Ludwik XIV Wielki, król Francji z dynastii Bourbon od 1643
roku do śmierci 1 września 1715 roku. Do czasu pełnoletniości rządy regencyjne
sprawowali jego matka Anna Austriaczka i Włoch – kardynał Jules Mazzarini.

1817- Urodził się hrabia Aleksiej Tołstoj, rosyjski poeta, dramaturg, prozaik,
autor m.in. powieści „Srebrny książę” i „Śmierć Iwana Groźnego”. Dał się też
poznać jako świetny autor opowiadań fantastycznych (np. „Wampir”,
zainspirowanych powieściami gotyckimi i literaturą demonologiczną (zm. 10.10.1875).

1915- Zmarł Stanisław Witkiewicz, ojciec Witkacego, malarz, krytyk, prozaik. Od
1890 roku związał się na stałe z Zakopanem. Zainspirowany twórczością Podhala,
stworzył kierunek architektoniczny zwany zakopiańskim (ur. 8.05.1851).

1923- W Olsztynie zakończono budowę drugiego w mieście stadionu sportowego,
obecnie należącego do Klubu Sportowego „Warmia” przy ul. Sybiraków.

1946- Na wyspie Zanzibar (obecnie część Tanzanii) urodził się jako Farrokh
Bulsara – Freddie Mercury, brytyjski piosenkarz, kompozytor, wokalista grupy
Queen. Zmarł 24 listopada 1991 roku na zapalenie oskrzeli w związku z
osłabieniem wywołanym AIDS.

1976- W Olsztynie uruchomiono centralę telefoniczną „Wschód”, wprowadzając
jednocześnie pięciocyfrowe numery telefonów.

1997- Zmarła Matka Teresa z Kalkuty, misjonarka albańska, prowadząca w Indiach
działalność humanitarną, założycielka kongregacji sióstr Miłosierdzia Bożego,
laureatka pokojowej Nagrody Nobla w 1979 roku. Beatyfikowana przez Jana Pawła II
19 października 2003 roku. Urodziła się w 27 sierpnia 1910 roku w Skopje
(obecnie Macedonia) jako Agnes Gonxha Bojaxhiu.

[rita100]

Imieniny obchodzą Dorota
To na te jimnieniny jidzesz Gajowy do szwigerki ?

[gajowy555]

rita100 napisała:

> Imieniny obchodzą Dorota
> To na te jimnieniny jidzesz Gajowy do szwigerki ?

Ni, łobacz chto w niydziółka mowa jimnieniny...

[gajowy555]

6 września

249 dzień roku.
Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 5.55, zajdzie o 19.17. Dzień potrwa
13 godzin i 22 minuty, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 3 godziny i 44
minuty.

Imieniny obchodzą Beata, Eugeniusz i Zachariasz.

1522- Zakończenie pierwszej podróży morskiej dookoła świata, zwanej „Podróżą
Magellana”. Rozpoczęła się 20 września 1519 roku.

1580- Król Stefan Batory rozgromił wojska rosyjskie i zdobył twierdzę w Wielkich
Łukach.

1685- W wieku 75 lat zmarł Jan Wydżga, biskup warmiński w latach 1659 – 1679,
arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski w latach 1679 – 1685. Jako biskup
warmiński m.in. odbudował pałac biskupi na wzgórzu katedralnym we Fromborku,
zbudował pałac biskupi przy zamku w Lidzbarku Warmińskim i klasztor bernardynów
w Stoczku Klasztornym. Współpracował z królem Janem III Sobieskim, który
mianował go w 1675 podkanclerzym, a dwa lata później kanclerzem wielkim koronnym.

1764- Stanisław August Poniatowski został wybrany na króla Polski. Dążył do
wzmocnienia władzy królewskiej, współtworzył Konstytucję 3 maja. Abdykował po
III rozbiorze Polski. Był ostatnim królem Polski.

1812- Rozpoczęła się bitwa pod Borodino. Obie strony – armia Napoleona I i
wojska rosyjskie dowodzone przez Michaiła Kutuzowa, przypisywały sobie
zwycięstwo. Częściowy sukces taktyczny osiągnęli Francuzi, zmuszając Rosjan do
odwrotu. 14 września Napoleon wkroczył do Moskwy.

1831- Wojska rosyjskie rozpoczęły szturm na Warszawę. Na szańcach Woli zginął
generał Józef Sowiński, wychowanek Szkoły Rycerskiej, uczestnik Powstania
Kościuszkowskiego i kampanii 1812 roku. Bitwa o Warszawę zakończyła się 8
września klęską Powstania Listopadowego.

1873- W Morągu zmarł Karol Ludwik Rautenberg, drukarz i księgarz, właściciel
drukarni w tym mieście.

1895- W Brodowie koło Nidzicy urodził się Adolf Edward Szymański, ekonomista i
prawnik, publicysta, mazurski działacz społeczno-narodowy, współpracownik
„Gazety Mazurskiej”, „Mazura” i „Mazurskiego Przyjaciela Ludu”.

1913- Armator Lloyd złożył zamówienie na drugi już wielki dwuśrubowy parowiec.
Kotły parowe oraz turbiny do niego skonstruowano w Elblągu. „Columbus” o
wyporności 34 tys. ton zwodowany został w Gdańsku 28 listopada 1923 roku i był
największym wówczas niemieckim statkiem pasażerskim.

1939- Niemcy zajęli Kraków, Kielce i Nowy Sącz.

1939- W nocy z 6 na 7 września Rząd RP i Naczelny Wódz wraz ze sztabem opuścili
Warszawę.

1944- W 37 dniu Powstania Warszawskiego oddziały Armii Krajowej zostały wyparte
przez Niemców z Powiśla.

1991- Leningradowi przywrócono nazwę sprzed 1914 roku – Sankt Petersburg.

1998- Zmarł Akira Kurosawa, reżyser japoński, twórca m.in. filmów: „Ran”, „Tron
we krwi”.

2000- Zmarł Roger Verey, najwybitniejszy polski wioślarz okresu międzywojennego,
siedmiokrotny medalista mistrzostw Europy.

[rita100]

1685- W wieku 75 lat zmarł Jan Wydżga, biskup warmiński w latach 1659 –
1679,arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski w latach 1679 – 1685. Jako biskup
warmiński m.in. odbudował pałac biskupi na wzgórzu katedralnym we
Fromborku,zbudował pałac biskupi przy zamku w Lidzbarku Warmińskim i klasztor
bernardynów w Stoczku Klasztornym. Współpracował z królem Janem III Sobieskim,
który mianował go w 1675 podkanclerzym, a dwa lata później kanclerzem wielkim
koronnym.

No łobaczcie , mniano Wydżga wspomniane jest tyż przy zamkach na południowej
Polski, chyba w Niedzicy w górach. Może to familija ?
Ale to buło w średniowieczu.

[rita100]

gajowy555 napisał:

> rita100 napisała:
>
> > Imieniny obchodzą Dorota
> > To na te jimnieniny jidzesz Gajowy do szwigerki ?
>
> Ni, łobacz chto w niydziółka mowa jimnieniny...

Jutro łobacza, bo mom w pracy kalyndorz

[gajowy555]

7 września

250 dzień roku.
Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 5.57, zajdzie o 19.14. Dzień potrwa
13 godzin i 17 minut, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 3 godziny i 49
minut.

Imieniny obchodzą Domosława, REGINA, Ryszarda i Melchior.

No jó, REGINA, królewskie jimnie. To fejn teściowie no szwigierki mniano wybrali...

[gajowy555]

7 septembra

1533- W Greenwich urodziła się Elżbieta I, od 17 listopada 1558 roku królowa
Anglii, ostatnia z dynastii Tudorów, córka Henryka VIII i Anny Boleyn.
Uzależniła Szkocję od Anglii. Za jej rządów nastąpił rozwój gospodarczy kraju,
powstała giełda londyńska (zm. 24.03.1603).

1779- Otwarto Teatr Narodowy na placu Krasińskich w Warszawie. Wystawiono
komedię „Amant, autor i sługa” w adaptacji Wojciecha Bogusławskiego i operę
„Bednarz” Franciszka Josepha Gosseca, tłumaczoną i przystosowaną do polskich
warunków przez Jana Baudouina.

1906- Urodził się Bolesław Barcz, grafik, rzeźbiarz, wydawca, współautor nowej
czcionki nazwanej „Militari” oraz opracowań graficznych „Ilustrowany Album
Legionów Polskich 1914 – 1918”, „Lotnictwo w Polsce”, „Wojciech Gerson”. Na
Międzynarodowej Wystawie Sztuki i Techniki w Paryżu w 1937 roku otrzymał złoty
medal za książkę ozdobną. Zginął w Powstaniu Warszawskim w 1944 roku.

1928- Otwarcie w Gdyni pierwszej polskiej linii transoceanicznej.

1931- Polski pilot Bolesław Orliński zwyciężył w zawodach lotniczych w Cleveland
(USA). Jego brawurowe akrobacje na samolocie PZL P-6 zdobyły uznanie
specjalistów i prasy.

1939- Kapitulacja załogi Westerplatte. Polscy żołnierze pod dowództwem majora
Henryka Sucharskiego bohatersko bronili Polskiej Wojskowej Składnicy Tranzytowej
przez siedem dni. Straty obrońców wyniosły 15 zabitych i 40 rannych. Straty
niemieckie to 300 – 400 zabitych.

1943- Czterej żołnierze Armii Krajowej wykonali wyrok śmierci na zastępcy
komendanta Pawiaka, oficerze SS Franzu Buercklu, który osobiście zamordował
wielu zatrzymanych. W zamachu zginęło 10 Niemców, zaś oddział specjalny Kedywu
„Agat” nie poniósł strat.

1949- Proklamowanie Republiki Federalnej Niemiec.

1962- Otwarto odbudowany ze zniszczeń wojennych pałac-muzeum w Wilanowie.

1978- W Olsztynie uroczyście otwarto stadion OKS „Stomil”.

1999- Uchwała zarządu Olsztyna o przystąpieniu gminy do rady fundacji „Unia
Metropolii Polskich”, istniejącej od 1990 roku.

[rita100]

Na tan dziań to wybzierom, to trza pamnientoć

1939- Kapitulacja załogi Westerplatte. Polscy żołnierze pod
dowództwem majora Henryka Sucharskiego bohatersko bronili Polskiej
Wojskowej Składnicy Tranzytowej przez siedem dni. Straty obrońców
wyniosły 15 zabitych i 40 rannych. Straty niemieckie to 300 – 400
zabitych.

[rita100]

gajowy555 napisał:

> Imieniny obchodzą Domosława, REGINA, Ryszarda i Melchior.
>
> No jó, REGINA, królewskie jimnie. To fejn teściowie no szwigierki
mniano wybral
> i...


hehe i Melchiora Wańkowicza tyż A takó jeno Regine to znom jeko
Regina z Samoobrony. Znosz takó ?

[gajowy555]

rita100 napisała:
A takó jeno Regine to znom jeko
> Regina z Samoobrony. Znosz takó ?

Jó, tlo łóna Renata mo mniano...

[rita100]

gajowy555 napisał:

> rita100 napisała:
> A takó jeno Regine to znom jeko
> > Regina z Samoobrony. Znosz takó ?
>
> Jó, tlo łóna Renata mo mniano...


hehe, to łuż buła posłanka Renata Beger

[rita100]

A dyż Piotro i Powło bandó jimnieniny

[gajowy555]

rita100 napisała:

> A dyż Piotro i Powło bandó jimnieniny


Nie zim, czy aby Gietpe je Paweł???

[gajowy555]

1978- W Olsztynie uroczyście otwarto stadion OKS „Stomil”.

No jó, jek żem nie zaboczuł (tu Tralala by sia zdoła), to łotwarcie buło w
czasie Ogólnopolskich Dożynek Centralnych. Co to sia wtenczas we Łolstynie
działo. Niechtóre chałupy na trasie przejazdu dostojnych gości wyburzyli, jinne
pomalowali tlo fasady łod łulicy, pora dur połatali. Gwołt ludzisków buło.
Pamniantom co buł tyż Prymas Glemp, tlo nie zim, czy to ło tan cias sia rozchodzi.
Chto pomoże wspominki pleść...

[rita100]

No jo nie pomoga, bo łuż mnie w Uolstinie ni buło, a Stomil to ma sia kojarzy
tlo z łoponami do ołt

[rita100]

Nie ziam, a jek je Paweł Gietpe to wciórności nolepszego zycza z całygo syrca

[gajowy555]

rita100 napisała:

> Nie ziam, a jek je Paweł Gietpe to wciórności nolepszego zycza z całygo syrca :
> )

A może łón je Peter ?
Trza by go do Ziobro wysłać, na spowiedź, tak by w tylewizórze łogłosiuł...

[gajowy555]

8 września

251 dzień roku.
Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 5.59, zajdzie o 19.12. Dzień potrwa
13 godzin i 13 minut, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 3 godziny i 53
minut.

Imieniny obchodzą: Klementyna, Maria, Radochna, Radosława.

Międzynarodowy Dzień Walki z Analfabetyzmem, ustanowiony przez UNESCO w 1965 roku.

1605- Zmarł Mikołaj Kos, sekretarz królewski, kanonik warmiński.

1686- W Miłakowie koło Morąga urodził się Michał Lilienthal, pastor, redaktor,
historyk Prus.

1830- W Popiołach koło Węgorzewa urodził się Otto Gerss, ksiądz ewangelicki,
redaktor i pisarz mazurski.

1841- Urodził się Antoni Dvorzak, czeski kompozytor. Stworzył m.in. opery
„Diabeł i Kasia”, „Król węglarz”, „Rusałka”, symfonie, poematy symfoniczne,
oratorium „Święta Ludmiła”, koncerty, utwory kameralne oraz pieśni (zm.
1.05.1904 r.).


*** 1877- Ostatni dzień objawień Matki Boskiej w Gietrzwałdzie.***


1939- Prezydent Warszawy Stefan Starzyński został mianowany komisarzem cywilnym
przy dowództwie obrony Warszawy.

1939- Początek naziemnej obrony Warszawy, kierowanej przez generałów Waleriana
Czumę, Juliusza Rómmla, Tadeusza Kutrzebę oraz komisarza cywilnego Stefena
Starzyńskiego. Obrona stolicy trwała 20 dni i wzięli w niej udział oprócz
żołnierzy liczni ochotnicy cywilni. 28 września na terenie fabryki Skoda na
Rakowcu została podpisana umowa kapitulacyjna, ze strony polskiej przez gen.
Kutrzebę, ze strony niemieckiej – gen. Johannesa Blaskowitza.

1939- Utworzenie Armii „Warszawa” pod dowództwem generała Juliusza Rómmla.

1944- Urodziła się Mira Kubasińska, była wokalistka blues-rockowej grupy
Breakout. Zmarła w szpitalu w Otwocku 25 października 2005 roku w wyniku udaru
mózgu.

1944- Urodziła się Adrianna Rusowicz, wokalistka zespołu Niebiesko-Czarni w
latach 1963-1976. Zginęła w wypadku samochodowym w Poznaniu 1 stycznia 1991 roku.

1946- Marszałek Michał Rola-Żymierski odsłonił na pl. Jedności Słowiańskiej w
Olsztynie tymczasowy obelisk poświęcony pamięci bojowników o polskość Warmii i
Mazur.

1946- Urodził się Krzysztof Krawczyk, piosenkarz, jeden z członków popularnego w
latach 70. zespołu Trubadurzy.

1949- Zmarł Ryszard Strauss, kompozytor niemiecki, autor oper, symfonii, dzieł
muzyki kameralnej, uznawany za największego postromantycznego kompozytora XX
wieku. Do najbardziej znanych jego dzieł należy „Śmierć i wyzwolenie”, „Życie
bohatera”, „Salome”, „Intermezzo”, „Arabella” i „Capriccio” (ur. 11.6.1864 r.).

1967- Zmarł Juliusz Rómmel, generał Wojska Polskiego, dowódca Armii „Łódź” w
kampanii wrześniowej, a następnie Armii „Warszawa”. Wcześniej oficer armii
carskiej, współtwórca oddziałów wojsk polskich na terenie Rosji i uczestnik
wojny z Rosją Radziecką w 1920 roku (ur. 2.6.1881 r.).

1990- Zebranie założycielskie Klubu Rotary w Olsztynie.

[rita100]

Imieniny obchodzą: Klementyna, Maria, Radochna, Radosława.

Jimnieniny łobchodzó: Radochna - fejn imnie

[rita100]

> 1830- W Popiołach koło Węgorzewa urodził się Otto Gerss, ksiądz ewangelicki,>
redaktor i pisarz mazurski.

Jygo pewno znoł ks. Walenty Barczewski

> *** 1877- Ostatni dzień objawień Matki Boskiej w Gietrzwałdzie.***
To i dzisioj łukończenie solennych łuroczystości

[rita100]

gajowy555 napisał:

> rita100 napisała:
>
> > Nie ziam, a jek je Paweł Gietpe to wciórności nolepszego zycza z całygo s
> yrca :
> > )

hehe, Gajowy, jek cosik poziesz to sia łuśnioć można całó gambó. A może Gietpe
som przizno sia do ziny zatajenia faktu ? )))))
>
> A może łón je Peter ?
> Trza by go do Ziobro wysłać, na spowiedź, tak by w tylewizórze łogłosiuł...

[gajowy555]

9 września

252 dzień roku.
Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 6.00, zajdzie o 19.10. Dzień potrwa
13 godzin i 10 minut, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 3 godziny i 56
minut.

Imieniny obchodzą: Aniela, Jacek, Piotr, Sergiusz.

Osoby urodzone 9 września to wybitne umysłowości. Są twórcze i oryginalne. Swoim
poziomem intelektualnym na ogół przewyższają środowisko, w którym przebywają.
Cechuje je wielka mądrość życiowa, dociekliwość i dar obserwacji. Bywają jednak
zbyt zamknięte w sobie i często nie potrafią znaleźć wspólnego języka z otoczeniem.

1456- Gubernator pruski Jan Bażyński oddał Elblągowi w zastaw cztery wsie nad
Zalewem Wiślanym, zamek Pasłęk z młynem oraz komorę celną. Miasto dzięki temu
mogło z dochodów czerpanych z nadania odzyskać pieniądze wyłożone na wojnę z
Krzyżakami.

1596- Zmarła królowa Anna Jagiellonka, żona króla Stefana Batorego, ostatnia z
Jagiellonów na tronie Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Związana z Warszawą, dbała
o wygląd miasta i jego przywileje. Dzięki niej zakończono budowę pierwszego
stałego mostu na Wiśle, rozpoczętą przez Zygmunta Augusta. Urządziła także dwór
w Ujazdowie i rozbudowała otaczające go ogrody. Przez znaczną część życia
mieszkała na Zamku Królewskim. Urodziła się 18 października 1523 roku.

1761- W Reszlu zmarł jego burmistrz Jan Rautenberg, sekretarz królewski.

1828- Urodził się Lew Tołstoj, rosyjski pisarz i myśliciel. Napisał m.in.
„Opowiadania sewastopolskie”, „Wojnę i pokój” oraz „Annę Kareninę” (zm.
20.11.1910 r.)

1856- Urodził się Karol Namysłowski, kompozytor i dyrygent, założyciel Orkiestry
Włościańskiej (zm. 21.08.1925 r.).

1881- Urodził się Stanisław Gąsowski, dr filozofii, działacz
społeczno-polityczny, założyciel Mazurskiego Kółka Rolniczego w Szczytnie,
członek kierownictwa ruchu polskiego na Mazurach.

1901- Zmarł Henri de Toulouse-Lautrec, francuski malarz i grafik, na obrazach,
rysunkach i litografiach ukazywał życie i typy mieszkańców Paryża końca XIX
wieku. Wywarł wielki wpływ na rozwój nowoczesnego plakatu (ur. 24.11.1864 r.).

1924- W Ełku marszałek Paul von Hindenburg odsłonił pomnik żołnierzy 147.
Regimentu Piechoty.

1939- Początek bitwy nad Bzurą, największej operacji obronnej kampanii
wrześniowej, przeprowadzonej siłami żołnierzy armii „Poznań” i „Pomorze”. Pomimo
początkowych sukcesów zakończyła się klęską strony polskiej. Walki trwały do 18
września.

1945- W Olsztynie odbył się pierwszy po wojnie koncert. Zorganizowało go Biuro
Koncertowe Towarzystwa Muzycznego.

1946- W Olsztynie wykonano wyrok śmierci Specjalnego Sądu Karnego na Mikołaju
Krywce, zbrodniarzu niemieckim.

1997- W katedrze we Fromborku odsłonięto popiersie i tablicę pamiątkową
poświęconą Maksymilianowi Kallerowi, ostatniemu biskupowi niemieckiemu na
Warmii. Uczczono w ten sposób 50-lecie jego śmierci.

1997- Premier Włodzimierz Cimoszewicz podpisał zgodę na utworzenie
Warmińsko-Mazurskiej Strefy Ekonomicznej obejmującej rejon przejścia granicznego
w Bezledach, Bartoszyce, Dobre Miasto oraz Korpele pod Szczytnem i okolicę
lotniska Szymany.

[gajowy555]

10 września

253 dzień roku.
Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 6.02, zajdzie o 19.07. Dzień potrwa
13 godzin i 5 minut, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 4 godziny i minutę.

Imieniny obchodzą: Aldona, Łukasz, Mikołaj, Mścibor.

Światowy Dzień przeciwdziałania samobójstwom, ogłoszony przez WHO.

1545- Między Prostkami a Boguszami postawiono słup graniczny na granicy Polski i
Prus Książęcych. Tablicę z odpowiednią inskrypcją wykonano kilkanaście dni
wcześniej.

1773- Zniesienie prawa lubeckiego, a tym samym ustroju samorządowego w Elblągu.
Zarządzanie miastem podporządkowano administracji państwa pruskiego. Nowe władze
musiały uznać zwierzchnictwo Kamery Zachodniopruskiej w Kwidzynie. Burmistrzem
połączonego magistratu został radca wojenny Jan Krystian von Lindenowski.

1821- Zmarł Franciszek Zabłocki, komediopisarz, poeta, autor m.in. komedii
„Fircyk w zalotach”, „Sarmatyzm”, „Król w kraju rozkoszy”.

1846- W Łęgajnach koło Olsztyna urodził się Józef Kiszporski, ksiądz katolicki,
obrońca języka polskiego.

1895- W Reszlu urodził się Martin A. Bormann, pisarz niemiecki, autor m. in.
książek związanych z Prusami Wschodnimi („Urok ojczyzny”, „Daleki kraj”.

1945- Rozpoczęto naukę w Gimnazjum i Liceum Handlowym w Olsztynie.

***1974- Zmarł Melchior Wańkowicz, pisarz, publicysta, korespondent wojenny,
uczestnik bitwy o Monte Cassino. Był mistrzem opowieści reportażowej, nawiązywał
do tradycji gawędy szlacheckiej. Do najbardziej znanych jego reportaży należą:
„Na tropach Smętka”, „Monte Cassino” i „Westerplatte”. Jest także autorem
znanych opowieści i wspomnień jak: „Szczenięce lata”, „Ziele na kraterze” i
„Tworzywo” (ur. 10.1.1892).***

1978- W Olsztynie odbyły się Dożynki Centralne.

1999- W Miłkach koło Giżycka uruchomiono nadajnik dzięki, któremu Radio Olsztyn
jest słyszane w północno-wschodniej Polsce.

[gajowy555]

11 września

254 dzień roku.
Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 6.04, zajdzie o 19.05. Dzień potrwa
13 godzin i minutę, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 4 godziny i 5 minut.

Imieniny obchodzą: Dagna, Jacek, Pafnucy, Prot.

1656- Szwecja i Niderlandy podpisały tzw. traktat elbląski, znoszący cło w
Piławie i dający Elblągowi liczne przywileje handlowe. Gdańsk nie przyjął tych
przywilejów, pozostając wierny obleganej przez Szwedów Polsce. Pierwszy najazd
Szwedów był dla Elbląga obciążeniem finansowym, ale i przyniósł miastu znaczne
ożywienie gospodarcze.

1816- Urodził się Carl Zeiss, niemiecki przedsiębiorca, założyciel zakładów
optycznych w Jenie (zm. 1888).

1838- Urodził się Adam Asnyk, poeta, autor lirycznych wierszy, łączących
elementy stylu romantycznego z problematyką filozoficzną i społeczną
pozytywizmu. Do najbardziej znanych utworów należy „Sen grobów” i sonety „Nad
głębiami”. Był także autorem erotyków, wierszy satyrycznych i utworów
dramatycznych (zm. 2.8.1897).

*** 1863- Do aresztu w olsztyńskiej Górnej Bramie (dziś – Wysoka Brama) trafił
Wojciech Kętrzyński, aresztowany podczas przemytu broni dla powstania
styczniowego.***


1886- Urodził się Jerzy Kossak, malarz. Malarstwa uczył się od najmłodszych lat
w pracowni dziadka Juliusza i ojca Wojciecha. Brat poetki Marii
Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej i pisarki Magdaleny Samozwaniec. W twórczości
kontynuował rodzinną tradycję malarstwa batalistycznego (zm. 11.05.1955).

1887- W Nerwiku koło Olsztyna urodził się Brunon Openkowski, prawnik, działacz
Związku Polaków w Niemczech.

1904- Warszawskie Towarzystwo Cyklistów jako jedyne zostało upoważnione przez
policję do egzaminowania i wydawania prawa jazdy na rower, zwany wtedy „bicyklem”.

1932- Lotnicy Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura zginęli w katastrofie
lotniczej w Cierlickim Górnym w Czechosłowacji. Wspólnie zdobyli wiele nagród w
konkursach lotniczych. W 1929 roku oblecieli samolotem Europę. W tym samym roku
Żwirko na samolocie skonstruowanym przez Wigurę ustanowił rekord wysokości dla
samolotów turystycznych osiągając wysokość 4,4 km.

1954- Pierwszy pociąg elektryczny przejechał trasę Warszawa – Łódź.

1964- Zmarł Leo Schrande, urodzony w Olsztynie niemiecki muzykolog, historyk
muzyki europejskiej.

1971- Zmarł Nikita Siergiejewicz Chruszczow, były I sekretarz KPZR. Wiadomość o
jego śmierci ukazała się w „Prawdzie” w formie lakonicznej notatki bez
jakiegokolwiek komentarza czy zdjęcia. Nie został pochowany w murach Kremla, tak
jak inni byli przywódcy ZSRR. Wśród osób uczestniczących w pogrzebie nie było
oficjalnych przedstawicieli KPZR ani partii „bratnich krajów” (ur. 17.4.1894).

1973- Krwawy pucz wojskowy generała Augusta Pinocheta w Chile. Podczas
bombardowania pałacu La Moneda zginął prezydent Salvadore Allende. Władze
oficjalnie przejęła junta wojskowa.

1973- Na dworcu głównym w Warszawie zostało otwarte Muzeum Kolejnictwa.

1985- W Olsztynie zmarł Henryk Panas, pisarz, autor m.in. powieści apokryficznej
„Według Judasza” oraz zbiorów opowiadań.

1996- Uroczyste otwarcie Centrum Przedsiębiorczości w Świętajnie.

2001- Atak terrorystyczny na dwa wieżowce WTC w Nowym Jorku i Pentagon w
Waszyngtonie. W zamachach straciło życie prawie 3 tysiące osób. W akcjach
ratunkowych zginęło kilkuset strażaków i policjantów.

[rita100]

Imieniny obchodzą: Dagna, Jacek, Pafnucy, Prot.

No ni słuszała am co je take jimnie jek Prot.

[rita100]

*** 1863- Do aresztu w olsztyńskiej Górnej Bramie (dziś – Wysoka Brama) trafił
Wojciech Kętrzyński, aresztowany podczas przemytu broni dla powstania
styczniowego.***

No jó, toć tam je łodpoziednia tablica pamnióntkowa na tyj Wysokich Wrotach
łolstyńskich

[rita100]

Imieniny obchodzą: Aldona, Łukasz, Mikołaj, Mścibor.

Dzisioj jimnieniny Mnikołoja Kopernika

[rita100]

> 1545- Między Prostkami a Boguszami postawiono słup graniczny na granicy Polski
> i
> Prus Książęcych. Tablicę z odpowiednią inskrypcją wykonano kilkanaście dni
> wcześniej.

Tośwa godali ło tam wczora na kóntku Kosserta, ale noma wyszło na casie

[rita100]

***1974- Zmarł Melchior Wańkowicz, pisarz, publicysta, korespondent wojenny,
uczestnik bitwy o Monte Cassino. Był mistrzem opowieści reportażowej, nawiązywał
do tradycji gawędy szlacheckiej. Do najbardziej znanych jego reportaży należą:
„Na tropach Smętka”, „Monte Cassino” i „Westerplatte”. Jest także autorem
znanych opowieści i wspomnień jak: „Szczenięce lata”, „Ziele na kraterze” i
„Tworzywo” (ur. 10.1.1892).***

Cześć Pamnieńci

[rita100]

1945- W Olsztynie odbył się pierwszy po wojnie koncert. Zorganizowało go Biuro
Koncertowe Towarzystwa Muzycznego.

--
Nie napisoli jeki to buł koncert, pewno łorchest dyntych

[rita100]

To mowam dwanastygo septembra i nie śpsij Gajowy, bom cydelek
(karteczkę )łuż łobróciuła

[gajowy555]

rita100 napisała:

> To mowam dwanastygo septembra i nie śpsij Gajowy, bom cydelek
> (karteczkę )łuż łobróciuła

No jó, chto reno wstaje...

12 września

255 dzień roku.
Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 6.06, zajdzie o 19.02. Dzień potrwa
12 godzin i 56 minut, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 4 godziny i 10
minut.

Imieniny obchodzą: Maria, Amadeusz, Gwidon.

Święto wojsk lądowych, obchodzone w rocznicę bitwy pod Wiedniem (1683),
ustanowione 9 września 1996 roku rozkazem szefa Sztabu Generalnego Wojska
Polskiego.

1635- Polska i Szwecja zawarły rozejm w Sztumskiej Wsi. Szwedzi zobowiązali się
do rezygnacji z pobierania ceł na polskie towary. Na mocy rozejmowych
postanowień Elbląg i inne miasta pruskie powrócił spod władzy szwedzkiej do
Korony. Polski król Władysław IV potwierdził poprzednie przywileje miasta,
jednak wyjście Kompanii Wschodniej do Gdańska i osłabienie roli politycznej
miasta w Prusach pogorszyły pozycję Elbląga.

1683- Początek zwycięskiej bitwy wojsk polskich, niemieckich i austriackich,
przybyłych pod dowództwem króla Jana III Sobieskiego na odsiecz Wiedniowi,
oblężonemu przez armię turecką.

1733- Stanisław Leszczyński (1677 – 1766) został po 22 latach ponownie królem
Polski. Wybrało go w Warszawie 13-tysięczne zgromadzenie szlachty. Wcześniej, na
tronie zasiadał w latach 1704 – 1709. W 1736 roku, kolejny raz zmuszony do
zrzeczenia się korony, powrócił do Francji.

1772- Wojska pruskie, zgodnie z postanowieniami rozbiorowymi, zajęły Elbląg.
Początkowo miasto nie otwierało bram. Komendant polski, płk Grammlich, ustawił
swój oddział przy Bramie Targowej. Dopiero po ostrzelaniu miasta przez Prusaków
polski garnizon opuścił Elbląg.

1897- Urodziła się Irena Joliot-Curie, francuski fizyk i chemik, córka Marii
Skłodowskiej-Curie. Z mężem Fryderykiem Joliot-Curie odkryła zjawisko sztucznej
promieniotwórczości, za co w 1935 roku otrzymali Nagrodę Nobla (zm. 17.03.1956).

1921- Urodził się Stanisław Lem, pisarz znany głównie z utworów science-fiction.
Na świecie sprzedano ponad 27 milionów jego książek, przetłumaczonych na 41
języków. Twórczość Lema miała ogromny wpływ na polską, jak i światową literaturę
fantastyczno-naukową (zm. 27.03.2006).

1930- Urodził się Piotr Skrzynecki, założyciel i najważniejsza postać
krakowskiego kabaretu „Piwnica pod Baranami” w jego czterdziestoletniej
historii. Zmarł po długiej chorobie 27 kwietnia 1997 roku. Pochowany został na
krakowskim Cmentarzu Rakowickim w Alei Zasłużonych.

1939- Wojska hitlerowskie zaatakowały Lwów. Obrona trwała do 22 września.

1941- Hitlerowcy rozstrzelali w Pogórskiej Woli koło Tarnowa Helenę
Marusarzówną, siedmiokrotną mistrzynię Polski w konkurencjach alpejskich (bieg
zjazdowy, slalom i kombinacja), kurierkę tatrzańską podczas okupacji
niemieckiej, schwytaną w marcu 1940 roku przez żandarmerię słowacką i przekazaną
gestapo.

1956- W Kaliningradzie meczem piłkarskim olsztyńskiej Warmii i kaliningradzkiego
Piszczewika zainaugurowano kontakty sportowe tego miasta z Olsztynem.

1970- Zmarł Jan Sztaudynger, poeta, satyryk, organizator i propagator teatru
lalkowego, autor m.in. zbiorów satyr i fraszek: „Rzeź na Parnasie”, „Piórka”,
„Ballady i fraszki” (ur. 28.4.1904).

1978- Zmarł biskup diecezji warmińskiej, ks. Józef Drzazga.

1983- W Wiedniu odbyły się uroczystości 300-lecia odsieczy Wiednia. Austriacki
komitet obchodów umieścił na kościele Augustianów tablicę ku czci Jana III
Sobieskiego, który w tym kościele uczestniczył we mszy po zwycięstwie.
Przebywający wówczas w Wiedniu papież Jan Paweł II również podkreślił znaczenie
tej rocznicy.

1989- Sejm zatwierdził powołanie rządu Tadeusza Mazowieckiego – pierwszego od II
wojny światowej niekomunistycznego gabinetu. Przedstawiciele dawnej koalicji
(PZPR, SLD, ZSL) otrzymali 11 stanowisk w Radzie Ministrów. Pozostałe 12 objęły
osoby wywodzące się z kręgów opozycji „solidarnościowej”.

1990- Rozpoczęło działalność Katolickie Liceum Ogólnokształcące w Olsztynie,
pierwsza niepubliczna szkoła w tym mieście.

1994- Zmarł Alojzy Poliszczuk, wieloletni muzyk Filharmonii Olsztyńskiej.

1995- Zmarł Ernest Pohl, piłkarz, najlepszy strzelec w historii polskiej
ekstraklasy.

2004- W zasadzce w Iraku zginęli trzej polscy żołnierze – Piotr Mazurek, Daniel
Różyński i Grzegorz Nosek z 16. Batalionu Powietrzno-Desantowego w Krakowie.

[rita100]

> Imieniny obchodzą: Maria, Amadeusz, Gwidon.

Najświętszego Imienia Maryi (WD)
NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY Z PIEKAR
W archidiecezji katowickiej (UROCZYSTOŚĆ)

Św. Gwidon z Anderlecht (950-1012?). W Laeken pod Brukselą był kościelnym. Potem
zajął się kupiectwem. Ale wkrótce zbankrutował. W wyniku przemyśleń i
doświadczeń podjął życie pełne wyrzeczeń. Odbył pielgrzymkę do Rzymu i Ziemi
Świętej. Zmarł wkrótce po powrocie do Belgii. Do grobu pokutnika zaczęli
przybywać ludzie, oddając mu cześć i prosząc o wstawiennictwo u Boga. Św. Gwidon
jest patronem celników, chorych, kościelnych, pielgrzymów i rolników.

[rita100]

> 1930- Urodził się Piotr Skrzynecki, założyciel i najważniejsza postać
> krakowskiego kabaretu „Piwnica pod Baranami” w jego czterdziestolet
> niej
> historii. Zmarł po długiej chorobie 27 kwietnia 1997 roku. Pochowany został na
> krakowskim Cmentarzu Rakowickim w Alei Zasłużonych.

A tu mowam jygo grób
schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=516&pos=40

[gajowy555]

Jo, psiankny je Smyntorz Rakowiecki we Krakozie. Trza by kedajś przejść sia tymi
alejkami, coby historyjo przybanczyć, wyciszyć sia i z pokorą do teraźniejszości
curyk powrócić...

A tak mowam kalendarium i dziań dzisiajszy.

13 września

256 dzień roku.
Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 6.07, zajdzie o 19.00. Dzień potrwa
12 godzin i 53 minuty, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 4 godziny i 13
minut.

Imieniny obchodzą: Eugenia, Apolinary, Filip, Jan.

1637- Koronacja Cecylii Renaty, żony Władysława IV, w Warszawie – z powodu
choroby króla. Uznano to za samowolę władcy, co spowodowało wydanie nowej
uchwały sejmowej, utrzymującej Kraków miejscem koronacji.

1732- Zawarto Traktat Loewenwolda (tzw. przymierze trzech czarnych orłów: Rosji,
Austrii i Prus), dotyczący następstwa tronu w Polsce po śmierci Augusta II, a
wyznaczający następcą infanta portugalskiego don Emanuela. W razie oporu ze
strony Rzeczypospolitej trzy mocarstwa zobowiązały się do zbrojnej interwencji.

1772- Początek I rozbioru Polski – komisja do formalnego przejęcia władzy
przekroczyła granicę Polski i rozpoczęła przejmowanie urzędów. Ludności
dotychczasowych Prus Królewskich odczytywano patent króla Prus, Fryderyka II,
mówiący o zaborze tych ziem.

1831- Wybuchła pierwsza epidemia cholery w Ełku. Trwała do 30 października 1831
roku.

1860- Urodził się John Joseph Pershing, zwany „Black Jack”, amerykański generał.
Jego imieniem nazwano pocisk rakietowy i czołg (zm. 15.07.1948), a Polacy –
nieoficjalnie – tanie wino owocowe.

1894- Urodził się Julian Tuwim, poeta i satyryk, autor książek dla dzieci i
młodzieży, związany z warszawskim środowiskiem literackim. Był współtwórcą
kawiarni poetów „Pod Pikadorem”. Od 1920 roku czołowy poeta grupy poetyckiej
„Skamander” (zm.27.12.1953).

1908- W Elblągu na placu Fryderyka Wilhelma (dziś Plac Słowiański) odsłonięto
pomnik Hermanna Balka. Przedstawiał założyciela Elbląga i mistrza krajowego
Zakonu z mieczem i trójkątną tarczą w zbroi i spiętym ozdobną broszą krzyżackim
płaszczu. Muszla, na której stał mistrz, opierała się na płetwach trzech
delfinów, między nimi przykucnęła Afrodyta, a z obu jej stron – trytony,
tryskające wodą.

1950- Urodził się Włodzimierz Cimoszewicz, polityk związany z lewicą, marszałek
Sejmu RP IV kadencji, premier rządu RP (1996 –1997), minister spraw
zagranicznych (2001-2004).

1973- Zmarł Ewald Lodwich-Ledwa, pastor ewangelicki, poeta, pedagog, publicysta,
działacz plebiscytowy.

1978- Wikariuszem kapitulnym diecezji warmińskiej został ks. dr Jan Władysław
Obłąk, biskup tytularny abbirytański.

1996- Zmarł Ryszard Pietruski, aktor, reżyser, scenarzysta filmowy. W sezonie
teatralnym 1947/1948 członek zespołu olsztyńskiego Teatru im. Jaracza. Grał
m.in. w filmach: „Gangsterzy i filantropi” Jerzego Hoffmana i Edwarda
Skórzewskiego, „Skąpani w ogniu” Jerzego Passendorfera, „Prawo i pięść” Jerzego
Hoffmana, „Chudy i inni” Henryka Kluby, w serialach telewizyjnych, m.in. „Stawka
większa niż życie”, „Czarne chmury”, „Czterdziestolatek”, „Najdłuższa wojna
nowoczesnej Europy”, „Alternatywy 4” (ur. 7.10.1922).

1996- Rozpoczął się pierwszy przegląd olsztyńskich kapel rockowych „O Wiosło
Prezydenta”.

[rita100]

> Jo, psiankny je Smyntorz Rakowiecki we Krakozie. Trza by kedajś przejść sia tym
> i
> alejkami, coby historyjo przybanczyć, wyciszyć sia i z pokorą do teraźniejszośc
> i
> curyk powrócić...

A cobyż ziydzioł co gwołt tam ludziska cołymi familijami chodzó i podziwiojó.

[rita100]

> Imieniny obchodzą: Eugenia, Apolinary, Filip, Jan.
Motto dnia:
„Ja tobie dobro, ale i ty mi dobro” - od handlu duchowego, od kupczenia
miłością, uchowaj mnie, Boże!

Św. Jan Chryzostom (Złotousty), biskup, patriarcha Konstantynopola, doktor
Kościoła. Jest patronem kaznodziejów.

[rita100]

> 1973- Zmarł Ewald Lodwich-Ledwa, pastor ewangelicki, poeta, pedagog, publicysta
> ,
> działacz plebiscytowy.

I tygo ni znomy, żodnego ziersza.

[gajowy555]

No jó, to zaś sia górka łuzbzierała. Tak trza nadgónić zaległości...

14 września

257 dzień roku.
Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 6.09, zajdzie o 18.57. Dzień potrwa
12 godzin i 48 minut, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 4 godziny i 18
minut.

Imieniny obchodzą: Roksana, Bernard i Cyprian.

1321- Zmarł włoski poeta Dante Alighieri. Jego główne dzieło - „Boska komedia” -
poemat oparty na dorobku myśli i sztuki średniowiecznej, jest uznany za jedno z
najwyższych osiągnięć poetyckich.

1458- Kazimierz Jagiellończyk zezwolił na fundację klasztoru brygidek w Elblągu.
Mimo licznych i bogatych fundacji brygidki utrzymały się tam zaledwie 40 lat.

1635- W Kwidzynie król Władysław IV ratyfikował traktat pokojowy ze Szwedami (ze
Sztumskiej Wsi), na mocy którego Elbląg powrócił do Rzeczypospolitej.

1925- Urodził się Wiktor Zin, architekt, scenograf, autor telewizyjnego cyklu
„Piórkiem i węglem”, wiceminister kultury i sztuki oraz jednocześnie generalny
konserwator zabytków w latach 1977 –1981, autor licznych publikacji naukowych,
książkowych i prasowych. (zm. 17.05.2007).

1927- Zmarła Isadora Duncan, tancerka amerykańska, twórczyni stylu tańca, który
jeszcze wiele lat po jej śmierci uchodził za nowoczesny. Urodziła się 27 maja
1878 roku.

1939- Zmarł Robert Gransicki, nauczyciel, kierownik szkoły polskiej w Pluskach.

1973- W Olsztynie powstała Wojewódzka Federacja Sportu.

1982- Zmarła Grace Patricia Kelly, aktorka amerykańska pochodzenia irlandzkiego,
zdobywczyni w 1955 roku Oscara za rolę w „The Country Girl”. Rok później wyszła
za mąż za księcia Monaco (ur. 12.11.1929).

1996- Zmarł Ryszard Pietruski, aktor teatralny i filmowy, wcielający się w role
„ciemnych charakterów”. W sezonie 1947/1948 występował na scenie Teatru im. S.
Jaracza w Olsztynie. Grał w pierwszym polskim westernie „Prawo i pięść” oraz
m.in. w filmach „Wilcze echa”, „Psy”, w serialach „Czarne chmury”,
„Czterdziestolatek”, „Alternatywy 4”, w l. 1978 – 1988 był dyrektorem Operetki
Warszawskiej (ur. 7.10.1922).

2000- W Maisons-Laffitte pod Paryżem zmarł Jerzy Giedroyc, założyciel, redaktor
i wydawca paryskiej „Kultury”, polityk i publicysta. Był największym polskim
wydawcą emigracyjnym. Instytut Literacki, którym kierował, wydawał książki,
miesięcznik „Kulturę” i „Zeszyty Historyczne” (ur. 27.07.1906).

[gajowy555]

15 września

258dzień roku.
Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 6.11, zajdzie o 18.55. Dzień potrwa
12 godzin i 44 minuty, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 4 godziny i 14
minut.

Imieniny obchodzą: Maria, Melita, Albina oraz Nikodem.

Święto narodowe Hondurasu, Kostaryki i Nikaragui – Dzień Niepodległości, którą
państwa te uzyskały w 1821 roku.

1463- Flota gdańsko-elbląska (25 okrętów) rozbiła w bitwie morskiej na Zalewie
Wiślanym flotę krzyżacką (44 okręty). Gdańskimi okrętami dowodzili kaprowie
Wincenty Stolle i Maciej Kolmener, elbląskimi kaper Jakub Voss, zakonnymi zaś
wielki mistrz Ludwig von Erlichshausen. Walka toczyła się głównie z abordażu. W
ręce polskie dostało się około 500 jeńców, wielki mistrz zdołał zbiec do Królewca.

1524- Mikołaj Kopernik przebywał w Olsztynie jako wizytator.

1830- W Anglii otwarto pierwszą linię kolejową – z Liverpoolu do Manchesteru.

1910- W podolsztyńskich Jarotach urodził się Alfons Barczewski, nauczyciel,
adwokat, działacz warmiński, wicestarosta powiatu olsztyńskiego w latach 1948 –
1950.

1935- Wynikiem 23,6 sekundy Stanisława Walasiewiczówna ustanowiła rekord Polski
w biegu na 200 metrów. Przetrwał 29 lat.

1941- Urodził się Mirosław Hermaszewski, pilot, generał, pierwszy polski
kosmonauta, który uczestniczył w 1978 roku w locie radzieckiego statku
kosmicznego Sojuza-30.

1946- Utworzenie Gimnazjum Gospodarstwa Wiejskiego w Ełku. Do 1948 miało
siedzibę wspólnie z PUR w budynku przedwojennej niemieckiej szkoły rolniczej.

1948- Zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu PRL powołujące Zakłady Mechaniczne
im. Gen. K. Świerczewskiego w Elblągu z programem budowy turbin parowych.

1949- Rozpoczął się pierwszy po wojnie (IV) Międzynarodowy Konkurs Chopinowski.
Trwał do 15 października. Na czele komitetu honorowego stanął prezydent Bolesław
Bierut. Spośród 54 pianistów najlepsze okazały się Halina Czerny-Stefańska i
pianistka radziecka Bella Dawidowicz, zdobywając dwie równorzędne pierwsze nagrody.

1953- Zmarł Erich Mendelsohn, światowej sławy architekt urodzony w Olsztynie 21
marca 1887 roku.

1953- Rząd Czechosłowacji przekazał Polsce rękopis dzieła Mikołaja Kopernika „De
revolutionibus orbium coelestium” – „O obrotach sfer niebieskich”.

1958- Zmarł Edmund Friszke, ksiądz senior Ewangelicko-Augsburskiej Diecezji
Mazurskiej, działacz społeczno-oświatowy, ojciec znanego historyka, prof.
Andrzeja Friszkego.

1969- Inauguracja pierwszego roku akademickiego w Wyższej Szkole Nauczycielskiej
w Olsztynie.

2000- W Olsztynie rozpoczęło działalność Centrum Pielęgnacyjne „Niebieski
Parasol”, udzielające pomocy osobom potrzebującym stałej opieki medycznej.
Centrum powstało przy ulicy Boenigka w zmodernizowanym budynku dawnego żłobka.

2006- Zmarła Oriana Fallaci, włoska dziennikarka, pisarka, autorka szeroko
znanych wywiadów, jedna z najbardziej znanych dziennikarek XX w. (ur. 28.06.1929).

[gajowy555]

16 września

259 dzień roku.
Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 6.13, zajdzie o 18.52. Dzień potrwa
12 godzin i 39 minut, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 4 godziny i 19
minut.

Imieniny obchodzą: Edyta, Kama, Cyprian oraz Korneliusz.

Międzynarodowy Dzień Ochrony Warstwy Ozonowej, proklamowany przez ONZ w 1995
roku w rocznicę podpisania Protokołu Montrealskiego w 1987 roku.

Dzień Środków Społecznego Przekazu, obchodzony w Polsce z inicjatywy Episkopatu
Polski w trzecią niedzielę września.

1620- Pod Cecorą zaczęła się bitwa dowodzonych przez hetmana Stanisława
Żółkiewskiego wojsk polskich z Turkami. Zakończyła się 19 września klęską
Polaków i śmiercią hetmana.

1631- W Braniewie urodził się Jan Preuck, kanonik warmiński, założyciel fundacji
Collegium Varmiense w Rzymie.

1717- W Braniewie zmarł Jerzy Berent, jezuita, pedagog, matematyk i pisarz.

1745- We wsi Krzywe koło Mrągowa urodził się Jan Jezevius, kantor i kaznodzieja
polsko-ewangelicki, lektor języka polskiego.

1745- Urodził się Michaił Kutuzow, rosyjski generał-feldmarszałek, uczestnik
wojny z Turcją w 1770 roku i wojen napoleońskich (zm. 28.04.1813).

1758- W Ostródzie urodził się Jakub Fryderyk Hoffmann, lekarz, przyrodnik,
działacz społeczny, profesor historii naturalnej w Akademii Lekarskiej w
Warszawie, gdzie zorganizował gabinet historii naturalnej oraz Ogród Botaniczny
(zm. w 1830 roku).

1768- W swoim pałacu w podbraniewskiej Lipowinie zmarł w wieku 80 lat Albrecht
Zygmunt Stanisławski, ostatni generalny poczmistrz Prus Królewskich i pierwszy
Polak na tym urzędzie, minister Augusta III. Znaczny majątek przeznaczył na
rzecz kościołów, klasztorów i szpitali (m. in. w Królewcu, Reszlu, Świętej
Lipce, Bartoszycach). Pochowany został w kościele w Reszlu, gdzie znajdowała się
krypta Stanisławskich.

1825- Zmarł Franciszek Karpiński, poeta, autor m.in. słów pieśni religijnych
„Kiedy ranne wstają zorze” i „Bóg się rodzi”, sielanki „Laura i Filon” oraz
tragedii „Judyta”.

1925- Urodził się B.B. King, właściwie Riley King, amerykański wokalista jazzowy
i bluesowy.

1931- Urodził się Tadeusz Gocłowski, arcybiskup, metropolita gdański.

1944- W niewyjaśnionych okolicznościach zginął w czasie Powstania Warszawskiego
Antoni Szadkowski („Bolesław”, „Leszek”, komendant Polskiego Związku Wolności i
zastępca kierownika podwydziału „N” w biurze Informacji i Propagandy Komendy
Głównej AK.

1956- Urodził się David Copperfield (właśc. David Seth Kotkin), amerykański
iluzjonista. Jego najsłynniejsze sztuczki to: spowodowanie zniknięcia Statuy
Wolności, samolotu Boeing oraz Orient Expressu, Tornado Ognia, oraz
przeniknięcie przez Wielki Mur Chiński. Profesjonalne pokazy dawał już w wieku
12 lat.

1959- W olsztyńskim miasteczku akademickim Kortowo rozpoczął się 32. Zjazd
Polskiego Towarzystwa Botanicznego.

1972- Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne „Pojezierze” objęło patronat nad
samolotem PLL LOT „Mikołaj Kopernik”.

1977- Zmarła Maria Callas śpiewaczka operowa. Studiowała w konserwatorium w
Atenach, zadebiutowała w 1938. Była żoną włoskiego finansisty Battisty
Meneghiniego, po rozwodzie związała się z armatorem Arystotelesem Onassisem. Po
1965 roku przestała występować i nagrywała płyty (ur. 3.12.1923).

1993- W Olsztynie rozpoczął się XVI Kongres Polskiego Towarzystwa Anatomicznego.

1998- Na podzamczu w Elblągu wmurowano tablicę upamiętniającą Erich Brosta –
elblążanina, który po wojnie jako dziennikarz i wydawca zasłużył się dla
pojednania polsko-niemieckiego. Po śmierci Brosta założono fundację jego imienia.

2005- W wypadku samochodowym zginął utalentowany siatkarz Arkadiusz Gołaś. Miał
24 lata.

2006- W Olsztynie zmarł Hieronim Skurpski (właśc. Herman Karol Schmidt), artysta
malarz i grafik, nestor olsztyńskich plastyków. Animator życia kulturalnego,
autor publikacji o sztuce. Współtwórca i pierwszy dyrektor Muzeum Warmii i Mazur
oraz Biura Wystaw Artystycznych, współzałożyciel i wieloletni prezes
Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego „Pojezierze”. Honorowy Obywatel Olsztyna,
z którym był związany od 1945 roku. Miał 92 lata.

[gajowy555]

17 września

260 dzień roku.
Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 6.14, zajdzie o 18.50. Dzień potrwa
12 godzin i 36 minut, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 4 godziny i 22
minuty.

Imieniny obchodzą: Hildegarda, Justyna, Franciszka i Robert.

980- Urodził się Avicenna (właśc. Abu Ali Husajn ibn Abdallah ibn Sina), arabski
filozof, lekarz, przyrodnik.

1688- Kapituła warmińska wystawiła dla wsi Schonefeld (dziś Unieszewo) nowy
przywilej, zmieniający sołtysom prawo do ilości posiadanej ziemi (zamiast
dotychczasowych 8 łanów tylko 5,5 łana) – było ich wtedy dwóch: Johannes Grolla
otrzymał 2,5 łana, zaś Johannes Benick – trzy. W dokumentach dotyczących tej wsi
ich przodkowie o tych samych imionach występują już w 1484 roku. Ponadto chłopi
otrzymali prawo do połowu ryb w jez. Giłwa.

1859- Honorowym obywatelem Ełku został Martin F. Fabian, profesor miejscowego
gimnazjum.

1859- W Ełku oddano do użytku nowy gmach gimnazjum (za kościołem ewangelickim).
Dziś mieści się w nim Szkoła Elektryczno-Zawodowa.

1879- W Tylkowie koło Szczytna zmarł August Kiwicki, działacz mazurski.

1880- Urodził się Władysław Pieniężny, redaktor, działacz społeczno-oświatowy i
narodowy na Warmii, starszy o 10 lat brat Seweryna-juniora.

1912- Urodziła się Irena Kwiatkowska, aktorka teatralna, estradowa i filmowa.
Występowała między innymi w serialach: „Wojna domowa” i „Czterdziestolatek” oraz
w Kabarecie Starszych Panów.

1939- Oddziały Armii Czerwonej bezprawnie wkroczyły na terytorium Polski. Był to
efekt układu radziecko-niemieckiego, podpisanego 23 sierpnia 1939 roku przez
ministrów spraw zagranicznych Niemiec Joachima von Ribbentropa i Związku
Radzieckiego Wiaczesława Mołotowa (tzw. pakt Ribbentrop – Mołotow).

1944- W Holandii rozpoczęła się operacja wojsk sprzymierzonych pod kryptonimem
„Market-Garden”, której celem było opanowanie przepraw w rejonie Eindhoven,
Nijmegen i Arnhem w Holandii. W walkach uczestniczyła 1. Polska Samodzielna
Brygada Spadochronowa pod dowództwem generała Stanisława Sosabowskiego.

1949- W Olsztynie reerygowano Wyższe Warmińskie Seminarium Duchowne „Hosianum”,
do wojny istniejące w Braniewie. Pierwszym rektorem został ks. dr Józef Łapot.

1971- Z więzienia wypuszczono Jacka Kuronia, Karola Modzelewskiego i Macieja
Kozłowskiego, skazanych w 1968 roku za udział w wydarzeniach marcowych.

1997- W Elblągu rozpoczął się trzydniowy XIV Międzynarodowy Turniej Bokserski
im. Feliksa Stamma. Po raz pierwszy – i jedyny jak dotąd – zawody te odbyły się
poza Warszawą.

2000- Na jeziorze Krzywym w Olsztynie wywrócił się jacht. Dwóch spośród
siedmiorga żeglarzy utonęło – jedną z ofiar był Wojciech Sobol, znany olsztyński
satyryk i kabareciarz, na co dzień polonista w Zespole Szkół Samochodowych w tym
mieście.

[gajowy555]

18 września

261 dzień roku.
Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 6.16, zajdzie o 18.47. Dzień potrwa
12 godzin i 31 minut, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 4 godziny i 27
minut.

Imieniny obchodzą: Ariadna, Irena oraz Stanisław.

Urodzeni tego dnia mają zamiłowania naukowe, którym sprzyja ich refleksyjna
natura. Są uczuciowi, lecz pokazują to w sposób bardzo subtelny. Lubią być
przekorni i ingerować w cudze sprawy.

1454- Pod Chojnicami wojska polskie, złożone z pospolitego ruszenia rycerstwa
kujawskiego i wielkopolskiego, oraz z niewielkiej ilości zaciężnych żołnierzy
Związku Pruskiego (w sumie około 16 tys. jazdy i kilkuset piechurów), a
dowodzone przez Kazimierza IV Jagiellończyka, poniosły klęskę w bitwie z
zaciężną armią zakonu krzyżackiego (około 9 tys. jazdy i 6 tys. piechoty).

1773- Diecezja warmińska przeszła pod panowanie Prus.

1814- W Wiedniu rozpoczęła się konferencja państw koalicji antynapoleońskiej,
nazywana Kongresem Wiedeńskim. Podczas konferencji, która trwała do 9 czerwca
1815 roku, dokonano zmian ustrojowych i terytorialnych w Europie po upadku
Napoleona i utworzono sojusz monarchów, tzw. Święte Przymierze.

1857- W Warszawie zmarł Karol Kurpiński, kompozytor, pedagog, współtwórca stylu
narodowego w muzyce polskiej. W latach 1824 – 1840 był dyrektorem i dyrygentem
Opery Warszawskiej. Dyrygował inauguracyjnym przedstawieniem w Teatrze Wielkim w
1833 roku. Napisał szereg dzieł scenicznych. Jest autorem muzyki do pieśni
„Warszawianka”. Urodził się 6 marca 1785 roku.

1899- Urodził się Wacław Jankowski, dziennikarz, działacz społeczno-narodowy w
Niemczech, na Śląsku i Warmii.

1905- Urodziła się Greta Garbo, szwedzka aktorka, gwiazda kina lat 30. „Zimna,
królewska uroda, królewski talent” – pisali o niej recenzenci. Była odtwórczynią
głównych ról w filmach „Królowa Krystyna”, „Anna Karenina”, „Dama Kameliowa”.
Zmarła 15 kwietnia 1990 roku.

1916- Urodził się Jan Ilkiewicz, artysta malarz i pedagog. Od 1946 roku aż do
śmierci 6 października 1969 roku związany z Olsztynem, gdzie po przyjeździe z
Wilna zaczynał nowe życie jako malarz w pracowni dekoratorskiej Teatru im.
Stefana Jaracza. Uprawiał malarstwo sztalugowe, rysunek oraz malarstwo ścienne.
Z biegiem lat więcej uwagi poświęcał pejzażom Warmii i Mazur.

1933- Urodził się Jerzy Połomski (właśc. Jerzy Pająk), piosenkarz, absolwent
warszawskiej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej. Debiutował w 1957 jako aktor
teatru Syrena. Jeden z najpopularniejszych artystów polskiej estrady w latach
60. Często występował za granicą, zwłaszcza w ośrodkach polonijnych. Laureat
wielu nagród na festiwalach w Opolu. Wylansował przeboje, m.in.: „Cała sala
śpiewa z nami”, „Komu piosenkę?”, „Bo z dziewczynami”.

1939- Na wieść o wkroczeniu Armii Czerwonej do Polski popełnił samobójstwo
Stanisław Ignacy Witkiewicz, „Witkacy”, pisarz (m.in.: „622 upadki Bunga, czyli
demoniczna kobieta”, „Pożegnanie jesieni”, malarz, dramaturg (m.in. „Matka”,
„Szewcy”, „Wariat i zakonnica”, „Tumor Mózgowicz””, filozof i teoretyk sztuki.
Urodził się 24 lutego 1885 roku.

1957- W Olsztynie w gmachu przy ul. Zwycięstwa 32 (dziś Piłsudskiego) rozpoczął
działalność Dom Kultury Dzieci i Młodzieży. Obecnie nazywa się Pałacem Młodzieży
i mieści się przy ul. Emilii Plater.

1957- Ukazał się pierwszy numer „Głosu Młodych”, tygodniowego dodatku do „Głosu
Olsztyńskiego”.

1959- Na Polach Grunwaldzkich uroczyście wmurowano kamień węgielny pod pomnik
zwycięstwa rycerstwa polskiego nad Krzyżakami.

1970- W Londynie zmarł 28-letni Jimi Hendrix (właśc. James Marshall Hendrix),
amerykański gitarzysta rockowy, wokalista, kompozytor i autor piosenek. Uważany
za jednego z najwybitniejszych gitarzystów i w ogóle instrumentalistów rockowych.

1981- We Francji zniesiono karę śmierci.

1983- Biskup Jan Obłąk poświęcił i wmurował kamień węgielny pod kościół
Chrystusa Odkupiciela Człowieka w Olsztynie przy ul. Kard. Wyszyńskiego.

1993- Ostatnia grupa żołnierzy rosyjskich z Północnej Grupy Wojsk Radzieckich,
po 48 latach stacjonowania, opuściła Polskę.

1995- W Mierkach koło Olsztynka rozpoczęła się konferencja naukowa „Dawne Prusy
Wschodnie w pół wieku po Poczdamie”.

[gajowy555]

19 września

262 dzień roku.
Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 6.18, zajdzie o 18.45. Dzień potrwa
12 godzin i 27 minut, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 4 godziny i 31
minut.

Imieniny obchodzą: Konstancja, January i Sydoniusz.

Urodzeni tego dnia to ludzie sukcesu. Potrafią wszystkie sprawy poddać głębokiej
i wszechstronnej analizie. Są otwarci i życzliwi, ale bywają też bierni i
lekkomyślni.

1551- Urodził się Henryk Walezy, późniejszy król Polski i Francji. Wsławił się
ucieczką z Polski, gdy otworzyły się możliwości objęcia tronu w Paryżu. Został
zamordowany w 1598 roku.

1620- Pod Cecorą dowodzone przez hetmana Stanisława Żółkiewskiego polskie wojska
poniosły klęskę w bitwie z Turkami.

1657- W Welawie podpisano układ polsko-brandenburski, przyznający elektorowi
suwerenność w Prusach Książęcych.

1772- W Elblągu zawieszono funkcje Rady Miasta i ustalono zależny od Prus
magistrat miejski.

1863- W Warszawie doszło do nieudanej próby zamachu na namiestnika Królestwa
Polskiego – generała Berga. Z czwartego piętra kamienicy zrzucono na jego powóz
kilka bomb, ale generał wyszedł z tego bez szwanku.

1939- Na Kępie Oksywskiej upadły ostatnie punkty oporu armii polskiej przeciw
Niemcom.

1946- W Olsztynie uruchomiono pierwszą linię autobusową na trasie Kolonia
Mazurska – ul. Jagiellońska.

1948- W Labuszewie koło Szczytna zmarł Gustaw Leyding senior, rolnik, działacz
mazurskiego ruchu ludowego.

1949- Zmarł Stanisław Gąsowski, dr filozofii, działacz społeczno-polityczny,
założyciel Mazurskiego Kółka Rolniczego w Szczytnie, członek kierownictwa ruchu
polskiego na Mazurach.

1969- Zmarła Teodora Modzelewska, tkaczka, znawczyni sztuki ludowej, autorka
książki „Stroje ludowe Warmii i Mazur”.

1985- Na nieistniejącym już przejeździe kolejowym przy ul Sielskiej w Olsztynie
autobus miejski wpadł pod pociąg. Zginęło pięć osób, a 15 zostało rannych.

1993- Wybory parlamentarne w Polsce wygrały SLD i PSL. Premierem został Waldemar
Pawlak, prezes PSL.

1996- W wieku 74 lat zmarł w Warszawie Czesław Petelski, reżyser filmowy, autor
m.in. „Bazy ludzi umarłych”, „Ogniomistrza Kalenia”, „Jarzębiny czerwonej”,
„Kopernika”, „Biletu powrotnego”, „Urodzin młodego warszawiaka”, „Kamiennych
tablic”.

1997- Pod hasłem „Harmonia ciała i ducha” w Olsztynie odbyły się w I Targi
Ezoteryczne.

1997- W Olsztynie otwarto nowy urząd celny. Siedzibę znalazł w zmodernizowanym
byłym hotelu robotniczym przy ul. Dworcowej 1.

[gajowy555]

20 września

263 dzień roku.
Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 6.20, zajdzie o 18.42. Dzień potrwa
12 godzin i 22 minuty, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 4 godziny i 36
minut.

Imieniny obchodzą: Filipina, Andrzej, Eustachy, Faustyna, Paweł oraz Oktawiusz.

Urodzeni 20 września czasami są zbyt drobiazgowi i potrafią upierać się nawet w
błahych sprawach. Natura obdarzyła ich wieloma talentami. Są też pracowici i
wytrwali.

1611- W Głogowie urodził się Joachim Pastorius ab Hirtenburg, kanonik warmiński,
historyk, pedagog, lekarz i poeta. W 1651 roku został profesorem historii w
gimnazjum w Elblągu, a następnie również lekarzem miejskim. Później był
sekretarzem i nadwornym historiografem króla Jana Kazimierza. Został
nobilitowany, przyjmując przydomek ab Hirtenburg. Napisał wiele prac
historycznych oraz pedagogicznych i przyrodniczych. Zmarł 26 grudnia 1681 roku,
pochowano go we Fromborku.

1824- W Elblągu uroczyście poświęcono synagogę. Pierwszym Żydem, który otrzymał
prawo osiedlenia w tym mieście, był w 1783 roku Moses Simon. Jednak do 1812 roku
Żydzi nie mieli prawa stałego pobytu w Elblągu. Po zniesieniu tego ograniczenia
mogli nabyć grunty pod synagogę i cmentarz (u zbiegu dzisiejszych ulic Browarnej
i Brzeskiej) oraz zakładać organizacje, w tym lożę masońską (Lożę Menory – 1927 r.).

1857- Zmarł Walenty Śliwicki, kopista, litograf, malarz nadworny biskupa
Ignacego Krasickiego w Lidzbarku Warmińskim.

1863- W wieku 78 lat zmarł Jacob Grimm, niemiecki filolog, twórca germańskiego
językoznawstwa porównawczego, współautor wraz z bratem Wilhelmem zbioru baśni
dla dzieci. Młodszy o rok Wilhelm zmarł cztery lata przed Jacobem.

1904- W Dayton w Stanach Zjednoczonych dwupłatowiec „Flyer-2” braci Wright
odbył ponadkilometrowy lot po obwodzie zamkniętym. Piloci odważyli się kręcić
figury akrobatyczne – ósemki i pętle.

1927 -Urodził się Bronisław Sałuda, dziennikarz, publicysta, w latach 1954 –
1966 redaktor naczelny Rozgłośni Polskiego Radia w Olsztynie.

1934- Urodziła się Sofia Loren, legenda kina włoskiego, rywalka Giny
Lollobrigidy o tytuł pierwszej gwiazdy. Zagrała m.in. w filmach: „Matka i
córka”, „Małżeństwo po włosku”, „Słoneczniki”, „Szczególny dzień”.

1939- Podczas obrony mostu na granicy polsko-rumuńskiej na Czeremoszu zginął
Tadeusz Dołęga-Mostowicz, powieściopisarz, autor powieści
obyczajowo-satyrycznych i sensacyjnych. Do najbardziej znanych należą: „Kariera
Nikodema Dyzmy”, „Znachor”, „Profesor Wilczur”. Urodził się 10 sierpnia 1989 roku.

1939- Rozpoczęła się obrona Helu, zakończona 2 października kapitulacją polskiej
załogi.

1949- Proklamowano Republikę Federalną Niemiec z trzech stref okupacyjnych:
amerykańskiej, brytyjskiej i francuskiej.

1957- Zmarł Jan Sibelius, jeden z największych fińskich kompozytorów, twórca
poematów symfonicznych, m.in.: „Sagi”, „Finlandii” i „Tapioli” oraz koncertów
skrzypcowych. Urodził się 8 grudnia 1865 roku.

1961- W wypadku samochodowym zginął Andrzej Munk, reżyser filmowy. Początkowo
realizował filmy krótko i długometrażowe, następnie dłuższe fabularyzowane
reportaże i filmy fabularne. Do najbardziej znanych należą: „Człowiek za burtą”,
„Eroica”, „Zezowate szczęście” oraz „Pasażerka”, dokończona przez
współpracowników. Urodził się 16 października 1921 roku.

1994- Olsztyńscy brydżyści Danuta Hocheker i Apolinary Kowalski zostali
mistrzami świata par mikstowych w zawodach rozgrywanych w Stanach Zjednoczonych.

1994- Zmarł Jimmy Hamilton, jeden z najwybitniejszych klarnecistów w historii
jazzu, przez 23 lata członek słynnej orkiestry Duke'a Ellingtona.

1996- W Iławie rozpoczęły się centralne obchody Światowego Dnia Turystyki.

1997- W Olsztynie obradował walny Zjazd Polskiego Towarzystwa Historycznego.
Prezesem na trzyletnią kadencję wybrano prof. Wojciecha Wrzesińskiego z Wrocławia.

1999- Zmarła Raisa Gorbaczowa, żona byłego prezydenta ZSRR.

[gajowy555]

No jó, tak jesteśwa na bzieżónco. Tlo popatrzta siuła dziań krótszy, a we sobota
jysień do naju przybańdzie. Aby do ziosny...

21 września

264 dzień roku.
Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 6.21, zajdzie o 18.40. Dzień potrwa
12 godzin i 19 minut, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 4 godziny i 39
minut.

Imieniny obchodzą: Hipolit, Jonasz, Mateusz oraz Wawrzyniec.

Urodzeni 21 września są dobrze zorganizowani i dokładni, nie znoszą
improwizacji. Odznaczają się dużą wyobraźnią i pracowitością.

Światowy Dzień Walki z Chorobą Alzheimera, obchodzony od 1994 roku.

Międzynarodowy Dzień Pokoju, ustanowiony podczas XXVI sesji Zgromadzenia
Ogólnego ONZ w 1981 roku, obchodzony od 1982 roku w trzeci wtorek września
(dzień rozpoczęcia sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ).

1461- Zmarła Zofia, córka kniazia Andrzeja Holszańskiego, ostatnia żona króla
Władysława Jagiełły, matka Władysława Warneńczyka i Kazimierza Jagiellończyka.
Urodziła się około 1405 roku.

1580- Biskup Marcin Kromer konsekrował kaplicę zamkową w Olsztynie.

1845- Obchody 400-lecia powstania Ełku.

1889- Urodził się Stanisław Nowakowski, dziennikarz, publicysta i działacz
narodowy, współpracownik „Gazety Olsztyńskiej” i „Mazura”, ojciec pisarza i
Honorowego Obywatela Olsztyna, Tadeusza Nowakowskiego, reportera papieża Jana
Pawła II.

*** 1901- Urodził się Jerzy Lanc, nauczyciel, działacz oświatowy, kierownik
szkoły polskiej w Piastunie, opisywany przez Melchiora Wańkowicza w książce „Na
tropach Smętka”. Wcześniej (1922 –1930) uczył i działał społecznie w Szklarce
Śląskiej koło Ostrowa Wielkopolskiego. Zmarł w tajemniczych okolicznościach 28
sierpnia 1932 roku w swoim mieszkaniu w Piasutnie, pochowany został na cmentarzu
ewangelickim w Szklarce.***

1934- Urodził się Leonard Cohen, kanadyjski poeta, kompozytor i pieśniarz.

1939- Armia Czerwona po przełamaniu obrony oddziałów polskich zajęła Grodno.

1945- Otwarto w Olsztynie Gimnazjum i Liceum Komunikacyjne.

1975- Spłonął stojący u zbiegu Alej Jerozolimskich i ul. Brackiej w Warszawie
Centralny Dom Dziecka, zbudowany we wczesnych latach 50. jako Centralny Dom
Towarowy i z tego względu zwany często przez warszawiaków „cedetem”. Przyczyny
pożaru nie zostały ustalone.

1997- Wybory parlamentarne wygrała Akcja Wyborcza „Solidarność”, zdobywając 201
mandatów, przed Sojuszem Lewicy Demokratycznej (164 mandaty) , Unią Wolności
(60), Polskim Stronnictwem Ludowym (27), Ruchem Odbudowy Polski (6) i
mniejszością niemiecką (2 mandaty).

1997- Wybory parlamentarne w Olsztyńskiem wygrał SLD przed AWS i UW.

1999- Zmarł Edmund Fidler, aktor, grał na scenie warszawskiego Teatru
Współczesnego, m.in. w „Dwóch teatrach” Jerzego Szaniawskiego, w Teatrze
Narodowym w „Kordianie” Juliusza Słowackiego oraz w Teatrze Kwadrat w
„Panienkach Madame Tiny”. Jego charakterystyczny głos znało wiele dzieci z
audycji radiowych dla najmłodszych.

2004- Trzęsienie ziemi w Olsztynie i w całym regionie. Większych zniszczeń ani
strat nie było. Epicentrum znajdowało się w rejonie Bałtijska w obwodzie
kaliningradzkim Federacji Rosyjskiej.

[gajowy555]

Jó, to zidzita, co poprzedni wpsis tyczy sia 21 septembra. Am sia chachnuł...

[rita100]

> *** 1901- Urodził się Jerzy Lanc, nauczyciel, działacz oświatowy, kierownik
> szkoły polskiej w Piastunie, opisywany przez Melchiora Wańkowicza w książce 
> 222;Na
> tropach Smętka”. Wcześniej (1922 –1930) uczył i działał społecznie
> w Szklarce
> Śląskiej koło Ostrowa Wielkopolskiego. Zmarł w tajemniczych okolicznościach 28
> sierpnia 1932 roku w swoim mieszkaniu w Piasutnie, pochowany został na cmentarz
> u
> ewangelickim w Szklarce.***

Rychtycznie pamnientamy to zdarzenie z ksiójżki.

[rita100]

1946- W Olsztynie uruchomiono pierwszą linię autobusową na trasie Kolonia
Mazurska – ul. Jagiellońska.

1948- W Labuszewie koło Szczytna zmarł Gustaw Leyding senior, rolnik, działacz
mazurskiego ruchu ludowego.

[rita100]

1939- Na wieść o wkroczeniu Armii Czerwonej do Polski popełnił samobójstwo
Stanisław Ignacy Witkiewicz, „Witkacy”, pisarz (m.in.: „622 upadki Bunga, czyli
demoniczna kobieta”, „Pożegnanie jesieni”, malarz, dramaturg (m.in. „Matka”,
„Szewcy”, „Wariat i zakonnica”, „Tumor Mózgowicz””, filozof i teoretyk sztuki.
Urodził się 24 lutego 1885 roku.

Ni zidzioła am, to cykawe

[rita100]

1879- W Tylkowie koło Szczytna zmarł August Kiwicki, działacz mazurski.

1880- Urodził się Władysław Pieniężny, redaktor, działacz społeczno-oświatowy i
narodowy na Warmii, starszy o 10 lat brat Seweryna-juniora.

[rita100]

2006- W Olsztynie zmarł Hieronim Skurpski (właśc. Herman Karol Schmidt), artysta
malarz i grafik, nestor olsztyńskich plastyków. Animator życia kulturalnego,
autor publikacji o sztuce. Współtwórca i pierwszy dyrektor Muzeum Warmii i Mazur
oraz Biura Wystaw Artystycznych, współzałożyciel i wieloletni prezes
Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego „Pojezierze”. Honorowy Obywatel Olsztyna,
z którym był związany od 1945 roku. Miał 92 lata.

To buł kolyga Władysława Ogrodzińskiego.

[rita100]

1953- Zmarł Erich Mendelsohn, światowej sławy architekt urodzony w Olsztynie 21
marca 1887 roku.

Tero dopiero noczynowam jygo poznawać i doceniać. Tero mowam wolnośc.

[rita100]

To wartko łobruce kartecke, toć mowam łuż 24 septembra, drugi dziań
jysiani. Słóneczko później wstoke , a zachodzi wcziaśniej. Pewno z
kokoszami jidzie spoć

[gajowy555]

Jó, mowam jysień, jano mym eszcze latosie dzionki musim pokozać...

22 września

265 dzień roku.
Słońce w znaku Panny wzeszło w Olsztynie o 6.23, zajdzie o 18.37. Dzień potrwa
12 godzin i 14 minut, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 4 godziny i 44
minuty.

Imieniny obchodzą: Joachim, Maurycy i Tomasz.

Urodzeni 22 września to doskonali obserwatorzy życia. Są dumni, ambitni,
pracowici i konsekwentni. Mają zapędy autorytarne, bywają niezdecydowani i
sceptyczni.

1577- Król Stefan Batory podpisał układ nadający kuratelę nad chorym Albrechtem
Fryderykiem i administrację w Prusach Książęcych margrabiemu brandenburskiemu
Jerzemu Fryderykowi.

1816- W Elblągu urodził się Carl Salomon nauczyciel szkół elbląskich i
kaznodzieja miejscowego kościoła p.w. Trzech Króli.

1871- W Butrynach koło Olsztyna urodził się Jan Hoch, gawędziarz i pieśniarz
warmiński.

1891- W Opaleńcu koło Szczytna urodził się Jan Majkowski, mazurski działacz
polityczny i oświatowy.

***1940- W Orzyszu zmarł Michał Kajka, mazurski poeta ludowy, autor poematów,
gawęd, liryki religijnej i krajobrazowej oraz pieśni (m.in. „Pieśni mazurskich”,
„Opowiadań uciesznych”. Jego twórczość spopularyzował Melchior Wańkowicz w
książce „Na tropach Smętka”. Urodził się 27 września 1858 roku.***

1958- Urodził się Andrea Bocelli, niewidomy włoski tenor, kompozytor i producent
muzyczny. Sukces odniósł dzięki wykonaniom klasycznych utworów operowych.
Urodził się z wrodzoną wadą wzroku – jaskrą. Mając 12 lat podczas treningu
sportowego doznał wylewu krwi do mózgu, w wyniku czego utracił wzrok.

1987- W Olsztynie zmarł Witold Edward Piechocki, prawnik, autor opowiadań i
przewodników turystycznych, tłumacz.

1990- Zamknięto „Księgę zasłużonych dla miasta Olsztyna”. Znalazły się w niej 94
nazwiska, m.in. córek Seweryna Pieniężnego – Ewy Bojarskiej i Marii Frieman.
Ostatni wpis pochodził z lutego 1990 roku.

2000- Do Ełku przyjechała z trzydniową wizytą delegacja byłych francuskich
jeńców, przebywających w tym mieście podczas II wojny światowej. Odsłonięto
tablicę pamiątkową na ścianie hali sportowej przy ul. Armii Krajowej 16.

[gajowy555]

No jó, tak mowam jysień całó gambó. Słóneczko śwyci, jak we środku lata. Coby
jek najdłuży...

266 dzień roku.
Słońce w znaku Wagi wzeszło w Olsztynie o 6.25, zajdzie o 18.35. Dzień potrwa 12
godzin i 10 minut, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 4 godziny i 48 minut.

Imieniny obchodzą: Berta, Tekla i Bogusław.

Urodzeni 23 września to ludzie o bujnym życiu wewnętrznym, do końca wierni swoim
ideałom, o wszechstronnych uzdolnieniach. Są uważani za ludzi prawych i
odważnych. Bywają dokuczliwi w stosunku do najbliższych i otoczenia.

1898- Urodziła się Jadwiga Smosarska, aktorka filmowa i teatralna. W swej
karierze odtworzyła ponad sto ról. Szczególnie znana była z tytułowych – w
„Trędowatej” (1926) i „Barbarze Radziwiłłównie” (1936). Zmarła 1 listopada 1971
roku.

1914- W Poznaniu urodził się Leonard Turkowski, związany z Warmią i Mazurami od
1954 roku pedagog, dziennikarz, bibliotekarz, poeta. Autor opowiadań i powieści
nawiązujących do historii Warmii i Mazur („Niebo nad sadem”. Zmarł w Olsztynie
19 stycznia 1985 roku.

1930- Urodził się Ray Charles, niewidomy kompozytor, wokalista, jeden z
największych i najpopularniejszych twórców muzyki soul, autor tekstów, sławny z
niezapomnianych interpretacji takich przebojów, jak „What'd I Say” i „Georgia On
My Mind”. Zdobył 12 nagród Grammy. Trzykrotnie występował w Polsce. Zmarł 10
czerwca 2004 roku.

1935- Zmarł Kacper Mikulski, pastor luterański, działacz społeczno-oświatowy,
współpracownik „Mazura” w Szczytnie.

1939- Zmarł Zygmunt Freud, austriacki neurolog, psychiatra i psychoanalityk,
autor oryginalnej metody badania podświadomości. Do najbardziej znanych jego
książek należy „Interpretacja marzeń” i „Wstęp do psychoanalizy”. Urodził się 6
września 1856 roku.

1939- Urodził się Janusz Gajos, aktor filmowy i teatralny.

1943- Urodził się Julio Iglesias, piosenkarz hiszpański.

1953- Urodził się Grzegorz Markowski, wieloletni wokalista grupy Perfect.

1968- W Olsztynie zmarł Tadeusz Gączkowski, nauczyciel, długoletni dyrektor
Wojewódzkiej Biblioteki Pedagogicznej w Olsztynie, działacz amatorskiego ruchu
artystycznego województwa.

1968- Zmarł Ojciec Pio z Pietrelciny (właśc. Francesco Forgione), stygmatyk,
kanonizowany przez papieża Jana Pawła II w 2002 roku. Od 1916 roku aż do śmierci
Ojciec Pio przebywał w klasztorze-pustelni w San Giovanni Rotondo. W 1918 roku
otrzymał stygmaty – trwałe znaki Męki Pańskiej na rękach, boku i stopach.
Zasłynął jako spowiednik o szczególnym darze rozeznania sumień (ur. 25.05.1887).

1979- W Olsztynie zmarł Kazimierz Ruczyński, dziennikarz, autor opowiadań
drukowanych w „Głosie Olsztyńskim” i „Warmii i Mazurach”.

1994- W szpitalu w Morągu zmarł na zawał serca Zbigniew Nienacki (właśc.
Nowicki), dziennikarz i pisarz, autor serii książek przygodowych dla młodzieży
„Pan Samochodzik” oraz powieści dla dorosłych: „Uroczysko”, „Uwodziciel”, „Raz w
roku w Skiroławkach” i „Dagome iudex”. Spoczął na cmentarzu w Jerzwałdzie, wsi w
gminie Zalewo, w której mieszkał od 1967 roku (ur. 1.01.1929).

1999- Olsztyńskie V Liceum Ogólnokształcące otrzymało imię „Wspólnej Europy”.

2000- W Ełku uroczyście odsłonięto tablicę upamiętniającą francuskich jeńców,
pracujących w czasie wojny na Mazurach.

2001- Zmarł Henryk Tomaszewski (właśc. Heinrich Karl Koenig), aktor, mim,
tancerz, choreograf, reżyser, twórca Wrocławskiego Teatru Pantomimy, urodzony w
Poznaniu w rodzinie niemiecko-polskiej 20 września 1919 roku.

[gajowy555]

24 września

267 dzień roku.
Słońce w znaku Wagi wzeszło w Olsztynie o 6.27, zajdzie o 18.32. Dzień potrwa 12
godzin i 5 minut, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 4 godziny i 53 minuty.

Imieniny obchodzą: Tomira, Gerard, Herman i Teodor.

Urodzeni 24 września to wybitne umysły. Mają duże uzdolnienia w dziedzinie
sztuki. Wytyczają własny styl i są w tym konsekwentni. Często są prekursorami
nowych nurtów w dziedzinach, które uprawiają. Są samodzielni i niezależni.

1692- Zmarł Piotr Krueger, kanonik warmiński i sekretarz królewski.

1783- Zmarł Józef Benedykt Mathy, kanonik warmiński, przeciwnik włączenia Warmii
do Prus.

1821- Urodził się Cyprian Kamil Norwid, poeta, dramatopisarz, malarz i
rzeźbiarz. Uważany za ostatniego z czterech najważniejszych polskich poetów
romantycznych. Twórczość artysty, przekraczająca zdolność percepcji mu
współczesnych, została zapomniana po jego śmierci 23 maja 1883 roku. Odkryto ją
ponownie dopiero w okresie Młodej Polski.

1831- Do Elbląga przybyła pierwsza grupa represjonowanych przez cara powstańców
listopadowych. Miasto z wyjątkową życzliwością przywitało 21 oficerów z korpusu
gen. Giełguda, którzy następnego dnia pod eskortą odtransportowani zostali do
twierdzy w Wisłoujściu.

1896- Urodził się Tadeusz Sygietyński, kompozytor i dyrygent, popularyzator
polskiego folkloru muzycznego. Z żoną Mirą Zimińską-Sygietyńską założył Zespół
Pieśni i Tańca „Mazowsze”. Zmarł 19 maja 1955 roku.

1922- We wsi Dymer koło Szczytna odbyło się zebranie założycielskie Samopomocy
Mazurskiej, prezesem został Ryszard Rose.

1949- Urodził się Pedro Almodóvar, hiszpański reżyser, producent i scenarzysta,
autor filmów: „Porozmawiaj z nią”, „Kwiat mego sekretu”, „Drżące ciało” i „Złe
wychowanie”.

1956- W Olsztynie rozpoczął się Zjazd Inteligencji Miejscowego Pochodzenia.

1958- Władysław Gomułka po raz pierwszy podał hasło „Tysiąc szkół na tysiąclecie”.

1989- W olsztyńskim areszcie wybuchł bunt. Więźniowie żądali amnestii dla
recydywistów. W kilkudniowych negocjacjach uczestniczyli przedstawiciele
miejscowych władz i posłowie „Solidarności”.

2000- Olsztyński pisarz i historyk Władysław Ogrodziński otrzymał Nagrodę im.
Oskara Kolberga za zasługi w krzewieniu kultury ludowej. Laureat jest autorem
opracowania „Mazury Pruskie” – jednego z tomów „Dzieł wszystkich Oskara
Kolberga”. Nagrody przyznano po raz 25.

2004- Zmarła Françoise Sagan (właśc. Françoise Quoirez), francuska pisarka,
autorka 40 powieści psychologicznych i sztuk teatralnych, ukazujących konflikty
uczuciowe i obraz życia mieszczańskiego. Pseudonim literacki zaczerpnęła z
powieści Marcela Prousta „W poszukiwaniu straconego czasu”. Pierwszą,
najsłynniejszą powieść – „Żegnaj smutku” – napisała w wieku 18 lat (ur. 21.06.1935).

2005- Huragan Rita uderzył w amerykańskie stany Teksas i Luizjana, dewastując
długi odcinek wybrzeża, niszcząc doszczętnie wiele małych nadmorskich
miejscowości. Straty w ludziach, spowodowane bezpośrednio przez huragan, były
jednak małe (6 osób), głównie dzięki sprawnej ewakuacji zagrożonych terenów.

[rita100]

2000- Olsztyński pisarz i historyk Władysław Ogrodziński otrzymał Nagrodę
im.Oskara Kolberga za zasługi w krzewieniu kultury ludowej. Laureat jest autorem
opracowania „Mazury Pruskie” – jednego z tomów „Dzieł wszystkich Oskara
Kolberga”. Nagrody przyznano po raz 25.

Gratulacje Winszujewam eszcze ziancej nagródm, bo sia noleży

[rita100]

1994- W szpitalu w Morągu zmarł na zawał serca Zbigniew Nienacki (właśc.
Nowicki), dziennikarz i pisarz, autor serii książek przygodowych dla młodzieży
„Pan Samochodzik”

To pewno je i tam pochowany.

[rita100]

1871- W Butrynach koło Olsztyna urodził się Jan Hoch, gawędziarz i pieśniarz
warmiński.

No łobaczta, nic ło niam nie ziamy

[rita100]

***1940- W Orzyszu zmarł Michał Kajka, mazurski poeta ludowy, autor poematów,
gawęd, liryki religijnej i krajobrazowej oraz pieśni (m.in. „Pieśni
mazurskich”,„Opowiadań uciesznych”. Jego twórczość spopularyzował Melchior
Wańkowicz w książce „Na tropach Smętka”. Urodził się 27 września 1858 roku.***

Tan co ziersze psisoł na dyskach i nie tlo ale kołam woził ksiójżki pisane po
polsku ludziom maziurskim.

[rita100]

1987- W Olsztynie zmarł Witold Edward Piechocki, prawnik, autor opowiadań i
przewodników turystycznych, tłumacz.

To je łojczulek Stanisława Piechockiego co napisoł "Magiczny Olsztyna" czi
"Ulice Olsztyna"

[rita100]

Jo pon, ty pon, a chto cytelek kalyndorza łobróci ?

[gajowy555]

rita100 napisała:

> Jo pon, ty pon, a chto cytelek kalyndorza łobróci ?

No jó, some póny, a robzić ni ma komu.
Tlo Waju poziem, co sia wczoraj kalyndorz złotrowoł i ni ma wczorajszago
dzionka. Tak zaroz wklejim co sia działo kedajś z dzisiojszam datom, a jek sia
pokoże 25 decembra, tak naprazim luka. Fejn ?

[gajowy555]

26 września

Tak mowam dziań krótszy ło cołe psianc godzin. Trza do Godów wytrzymac, a potam
bandzie coroz ziency dzionka...

269 dzień roku.
Słońce w znaku Wagi wzeszło w Olsztynie o 6.30, zajdzie o 18.28. Dzień potrwa 11
godzin i 58 minut, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 5 godzin.

Imieniny obchodzą: Delfina, Justyna, Łucja i Euzebiusz.

Urodzeni 26 września mają duże zdolności badawcze. Są sprawiedliwi i obiektywni.
W uczuciach niezwykle delikatni. Bez wahania są gotowi do bezinteresownej pomocy
innym.

1466- W Toruniu król Kazimierz Jagiellończyk zawarł pokój z Zakonem Krzyżackim.

1836- Zmarł książę Józef Hohenzollern, ostatni opat oliwski (od 1803 r.) i
biskup warmiński od 1817 roku.

1875- Decyzją Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Prus powiększono obszar Elbląga o
dzielnice: Elbląg Zdrój, Dworskie Łąki i Szewską Łąkę.

1898- Urodził się George Gershwin, kompozytor i pianista amerykański. W
twórczości łączył elementy muzyki murzyńskiej, jazzu i współczesnych tańców.
Napisał m.in. utwór symfoniczny „Błękitna rapsodia”, koncert fortepianowy, operę
„Porgy and Bess” oraz muzykę do wielu rewii i filmów, a także liczne piosenki
(zm. 11.07.1937).

1925- Urodził się Tadeusz Ostojski, dziennikarz „Głosu Olsztyńskiego”, redaktor
naczelny olsztyńskiej Rozgłośni Polskiego Radia, autor opowiadań i słuchowisk,
tłumacz literatury niemieckiej.

1934- W Clydebank królowa angielska Maria zwodowała największy statek pasażerski
– „Queen Mary”, należący do Towarzystwa Cunarda.

1939- W nocy na 27 września utworzono konspiracyjną organizację wojskową Służba
Zwycięstwu Polski, przemianowaną w styczniu 1940 roku na Związek Walki Zbrojnej,
a w lutym 1942 roku na Armię Krajową.

1948- Instytut Mazurski w Olsztynie został przemianowany na Stację Naukową
Instytutu Zachodniego w Poznaniu.

1949- Premierą „Pana Jowialskiego” Aleksandra Fredry z udziałem Ludwika
Solskiego zainaugurowano działalność elbląskiej sceny Teatru im. Jaracza z
Olsztyna. Spektakl wystawiono w sali gimnastycznej Szkoły Podstawowej nr 3 przy
ul. Górnośląskiej.

1968- Francja przeprowadziła pierwszą próbę z bombą wodorową.

1965- Królowa Wielkiej Brytanii Elżbieta II udekorowała członków zespołu The
Beatles orderem Imperium Brytyjskiego.

1974- W tygodniku „Literatura” pojawił się pierwszy z cyklu artykułów o
elbląskim franciszkaninie – jasnowidzu Andrzeju Czesławie Klimuszce. Cały numer
poświęcony był parapsychologii, lecz najważniejszy okazał się pierwszy odcinek
książki Klimuszki „Moje jasnowidzenie świata”. Odtąd co tydzień ukazywały się
kolejne jej odcinki aż do piątego numeru w 1975 roku. „Literatura” stała się
przez to najpoczytniejszym tygodnikiem w kraju, a Andrzej Czesław Klimuszko
ugruntował sławę jasnowidza i uzdrowiciela.

1978- Zmarł Jan Parandowski, pisarz, tłumacz literatury antycznej i francuskiej.
Autor m.in. „Dysku olimpijskiego”, „Przygód Odyseusza”, „Nieba w płomieniach”,
„Mitologii” i „Zegara słonecznego”.

1999- W Giżycku poświęcono kościół pod wezwaniem Świętego Ducha Pocieszyciela.
Świątynię w kształcie kadłuba statku zaprojektował Wiesław Dunowski.

[rita100]

1925- Urodził się Tadeusz Ostojski, dziennikarz „Głosu Olsztyńskiego”, redaktor
naczelny olsztyńskiej Rozgłośni Polskiego Radia, autor opowiadań i słuchowisk,
tłumacz literatury niemieckiej.

I to chyba dzianki łónamu mowam takó bibliotyke archwalnó folkloru. Zol co je
zakryta i taka tajemna. Gzie te taśmy ?

[rita100]

Jeki czort grzeboł w kalyndarzu co sia złotrowało ))))

[rita100]

łoderwe nostampny cytelek kalyndorza i co tamój je Gajowy ?
Że je dzisioj czwortek 27 septambra i że słóneczko wschodzi i
zachodzi i co jydni sia łurodzili, a drudzy pomerli.

Tlo jek je po warnijsku - łoderwać cytelek z kalyndarza ?
łoderwać, łotyjnóńć ?

[gajowy555]

No jó, tak łotyjniem jedan listek i mowam łuż 27 septembra.

27 września

270 dzień roku.
Słońce w znaku Wagi wzeszło w Olsztynie o 6.32, zajdzie o 18.25. Dzień potrwa 11
godzin i 53 minuty, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 5 godzin i 5 minut.

Imieniny obchodzą: Damian i Wincenty.

Urodzeni 27 września mają silny charakter, dużą energię życiową i wiarę w
siebie. Cechują się także żądzą sukcesów i władzy. Są bardzo uczuciowi, wierni w
miłości i lojalni w przyjaźni.

Dzień Polskiego Państwa Podziemnego, ustanowiony uchwałą Sejmu z 11 września
1998 r. Uchwała nawiązuje do utworzenia w nocy z 26 na 27 września 1939 r.
pierwszej konspiracyjnej organizacji niepodległościowej - Służby Zwycięstwu Polski.

Międzynarodowy Dzień Turystyki, obchodzony od 1980 r. na wniosek Światowej
Organizacji Turystyki.

1331- Dowodzone przez króla Władysława Łokietka polskie rycerstwo zwyciężyło
wojska krzyżackie w bitwie pod Płowcami.

1418- Arcybiskup Johann VI potwierdził list odpustowy z 1405 roku dla kościoła
p.w. Bożego Ciała w Elblągu. Kościół ten, jeszcze p.w. św. Jerzego, spłonął
doszczętnie w 1400 roku. Na pogorzelisku znaleziono ledwie tkniętą ogniem
skórzaną sakwę, a w niej idealnie zachowany Najświętszy Sakrament. Współcześni
uznali to za cud, więc odbudowany w 1405 roku murowany kościół nazywali
zwyczajowo imieniem Bożego Ciała (Heilige Leichnam), choć jeszcze prawie sto lat
oficjalnym jego patronem był św. Jerzy. Listy odpustowe uznawały, że ocalała
Hostia jest relikwią i zapewniały wiernych o jej mocy czynienia cudów.
Pielgrzymka do kościoła i ofiara na jego rzecz zapewniały odpust od grzechów
ciężkich.

1422- Nad rzeką Osą, koło jeziora Mełno (obecnie powiat grudziądzki), strona
polsko-litewska zawarła z Zakonem Krzyżackim traktat pokojowy. Wyznaczona wtedy
granica prusko-polska w okolicach Ełku przetrwała aż do 1945 roku.

1533- Urodził się Stefan Batory, książę siedmiogrodzki, od 1576 roku król
polski, mąż Anny Jagiellonki, zwolennik silnej władzy królewskiej (zm. 12.12.1586).

1612- Zmarł ksiądz Piotr Skarga (właśc. Piotr Pawęski), jezuita, nadworny
kaznodzieja Zygmunta III, pisarz polityczny, rektor szkoły św. Jana w Warszawie,
pierwszy rektor Akademii Wileńskiej. Jego główne dzieło, to „Kazania sejmowe”
(ur. 1526).

1758 -Urodził się Michał Fox, ksiądz katolicki, bibliotekarz i kapelan biskupa
Ignacego Krasickiego.

1825- W Anglii uruchomiono pierwszą linię kolejową.

1849- W Reszlu zmarł Franciszek Krajnicki, profesor języka polskiego w szkołach
reszelskich.

***1858- W Skomacku koło Ełku urodził się Michał Kajka, mazurski poeta ludowy,
autor poematów, gawęd, liryki religijnej i krajobrazowej oraz pieśni. Jego
twórczość spopularyzował Melchior Wańkowicz w książce „Na tropach Smętka” (zm.
22.9.1940).***


1873- W Starej Kaletce koło Olsztyna urodził się Michał Lengowski, działacz
plebiscytowy, członek Związku Polaków w Niemczech, poeta ludowy (tomik „Śladami
pieśni”.

1890- Zaczęły ukazywać się „Nowiny warmińskie”, drugie polskie pismo w
Olsztynie. Wychodziły dwa razy w tygodniu.

1903- W Sząbruku koło Olsztyna urodził się Wiktor Steffen, filolog klasyczny,
hellenista, tłumacz, profesor uniwersytetów we Wrocławiu i Poznaniu (zm. 1997).

1939- W Warszawie utworzono Szare Szeregi, konspiracyjną wersję Związku
Harcerstwa Polskiego w czasie II wojny światowej. Prowadziły one tzw. Mały
Sabotaż „Wawer”. Grupy Szturmowe działały jako oddziały Kierownictwa Dywersji AK
i przeprowadziły w Warszawie szereg akcji bojowych, m.in. pod Arsenałem, zamach
na komendanta Pawiaka – Burckla oraz generała SS i policji Kutscherę. Z członków
Szarych Szeregów utworzono bataliony „Parasol” i „Zośka”, bohatersko walczące w
Powstaniu Warszawskim.

1948- W Olsztynie założono Spółdzielnię Pracy „Transportowiec”.

1981- W Olsztynie zmarła Eugenia Śnieżko-Szafnaglowa, aktorka. Na scenie
olsztyńskiego Teatru im. Jaracza od pierwszej premiery 18 listopada 1945 roku do
przejścia na emeryturę zagrała 114 ról.

1991- Zmarł Stefan Kisielewski „Kisiel”, pisarz, publicysta, kompozytor, autor
m.in. cyklu felietonów w „Tygodniku Powszechnym” i powieści „Sprzysiężenie”,
„Gwiazdozbiór muzyczny” (ur. 7.03.1911).

1991- Zmarł Eryk Lipiński, grafik, karykaturzysta, scenograf, twórca i
organizator Muzeum Karykatury w Warszawie (ur. 12.07.1908).

[rita100]

***1858- W Skomacku koło Ełku urodził się Michał Kajka, mazurski poeta
ludowy,autor poematów, gawęd, liryki religijnej i krajobrazowej oraz pieśni.
Jego twórczość spopularyzował Melchior Wańkowicz w książce „Na tropach Smętka”
(zm.22.9.1940).***

Kajka, który napisał hymn Maziurski

Ojcyzna to nasa, te wody i las.
Ojcyzna to nasa, te góry i las.
Niech żyją Mazu-u-ry, ten kraj pełen kras !

[rita100]

1873- W Starej Kaletce koło Olsztyna urodził się Michał Lengowski, działacz
plebiscytowy, członek Związku Polaków w Niemczech, poeta ludowy (tomik „Śladami
pieśni”.

Michała Lengowskiego ładnie opisał Andrzej Odnowa i jego to tekstem się posłużę.
Co będę mówić, ci co znają wiersze Michała Lengowskiego wiedzą , ze odznaczał
się niezwykłym humorem i był najbardziej ulubionym ludowym satyrykiem i
humorystą warmińskim. Jego zycie było nadzwyczaj barwne, co możecie przeczytać w
jego wierszu "Moj życiorys".

[rita100]

1903- W Sząbruku koło Olsztyna urodził się Wiktor Steffen, filolog klasyczny,
hellenista, tłumacz, profesor uniwersytetów we Wrocławiu i Poznaniu (zm. 1997).

To i jeburstag Steffena dzisioj mowam

[gajowy555]

28 września

271 dzień roku.
Słońce w znaku Wagi wzeszło w Olsztynie o 6.34, zajdzie o 18.23. Dzień potrwa 11
godzin i 49 minut, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 5 godzin i 9 minut.

Imieniny obchodzą: Heliodor, Marek, Wacław i Salomon

Urodzeni w tym dniu są wybitnie inteligentni i posiadają duże zdolności
artystyczne. Są pełni energii życiowej, impulsywni i bardzo niecierpliwi.

Światowy Dzień Morza, ogłoszony z inicjatywy Międzynarodowej Organizacji Morskiej.

1573- Urodził się Caravaggio, włoski malarz, jeden z głównych przedstawicieli
wczesnego baroku. Malował obrazy o żywej kolorystyce i kontrastowym
światłocieniu. Do najbardziej znanych należą „Powołanie św. Mateusza”, „Bachus”
i „Śmierć Marii” (zm. 18.07.1610).

1678- W Orzyszu urodził się Jan Barfkowius, pastor ewangelicki, tłumacz, autor
kancjonałów polsko-ewangelickich. Mieszkał i pracował m. in. w Kraplewie i
Durągu koło Ostródy, Lipowie, Glaznotach oraz Nawiadach.

1763- W Dobrym Mieście urodził się Franciszek Niedermann, malarz, autor wielu
obrazów w kościołach warmińskich.

1865- W Warszawie odbyła się prapremiera „Strasznego dworu” Stanisława
Moniuszki, opery napisanej po upadku Powstania Styczniowego, zakończona wielką
manifestacją patriotyczną.

1895- Zmarł Ludwik Pasteur, francuski chemik, mikrobiolog, wynalazca szczepionki
przeciw wściekliźnie; stworzył podstawy stereochemii, wyjaśnił procesy
fermentacji, co dało podstawę konserwacji żywności metodą nazwaną później
pasteryzacją.

1906- Urodził się Franciszek Jujka, nauczyciel szkół polskich na Warmii,
działacz młodzieżowy, poeta, autor wierszy „Hymn Rodła”, „Marsz rodłowej
młodzieży” i innych.

1912- W Dębowcu Wielkim koło Nidzicy urodził się Fryderyk Późny, działacz
społeczno-oświatowy na Warmii i Mazurach.

1934- Urodziła się Brigitte Bardot, francuska aktorka, gwiazda filmowa,
uosabiająca w latach 50. obyczajową emancypację kobiet. Zagrała m.in. w filmach
„I Bóg stworzył kobietę”, „Paryżanka”, „Prawda” i „Pogarda”.

1939- Generał Tadeusz Kutrzeba podpisał akt kapitulacyjny Warszawy. Dowódcą
obrony Warszawy był początkowo generał Walerian Czuma, a od 9 września generał
Juliusz Rómmel, zaś cywilnym komisarzem prezydent Warszawy Stefan Starzyński.
Stolica broniła się 20 dni, zginęło ponad 6 tys. żołnierzy (bez uwzględnienia
strat armii „Poznań” i ponad 10 tys. ochotników cywilnych. Zniszczone zostało
12 proc. zabudowy miejskiej oraz znaczna część zbiorów kultury i archiwaliów.

1945- Rozpoczęło działalność Okręgowe Biuro Koncertowe w Olsztynie.

1945- Powołanie Miejskiej Rady Narodowej w Ełku

1958- Odsłonięcie pomnika Michała Kajki w Ełku.

1978- Zmarł nagle Jan Paweł I – 261 papież Kościoła katolickiego. Wypełniał swe
funkcje tylko 33 dni (ur. 17.10.1912).

1986- Zmarła Ewa Szelburg-Zarembina, pisarka i działaczka społeczna, autorka
cyklu powieści psychologiczno-obyczajowych, m.in. „Wędrówka Joanny”, „Ludzie z
wosku”, opowiadań, dramatów i utworów dla dzieci. Była inspiratorką budowy
szpitala-pomnika Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie (ur.10.04.1899).

1984- Na olsztyńskiej Starówce oddano do użytku Wojewódzki Dom Rzemiosła.

1990- Inauguracja działalności pierwszego prywatnego radia – założonego przez
Andrzeja Woyciechowskiego Radia Zet.

1991- Zmarł Miles Davis, amerykański jazzman światowej sławy, przedstawiciel
modern jazzu, twórca muzyki filmowej (m.in. „Windą na szafot”. Urodził się 25
maja 1926 roku.

2003- Zmarł Elia Kazan (właśc. Elia Kazanjoglus), amerykański reżyser i pisarz
greckiego pochodzenia, odkrywca m.in. Marlona Brando i Jamesa Deana, autor
filmów: „Układ”, „Na wschód od Edenu” i „Tramwaj zwany pożądaniem”.

[rita100]

1906- Urodził się Franciszek Jujka, nauczyciel szkół polskich na Warmii,działacz
młodzieżowy, poeta, autor wierszy „Hymn Rodła”, „Marsz rodłowej młodzieży” i innych.

[rita100]

Geldtag czili wypłata

ŚŚ. Archaniołów Michała, Gabriela i Rafała (Święto)

I cytelek kalyndarza łotyjne

[gajowy555]

rita100 napisała:
Geldtag czili wypłata
ŚŚ. Archaniołów Michała, Gabriela i Rafała (Święto)

No jó, tak eszcze pora zdarzyń tyż buło...

29 września

272 dzień roku.
Słońce w znaku Wagi wzeszło w Olsztynie o 6.36, zajdzie o 18.20. Dzień potrwa 11
godzin i 44 minuty, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 5 godzin i 14 minut.

Imieniny obchodzą: Michał, Michalina oraz Rafał.

Osoby urodzone 29 września odznaczają się krytycznym umysłem i intuicją, która
pozwala im uniknąć wielu przykrych niespodzianek. Są cierpliwe, wytrwałe i
uczuciowe. Bywają zbyt pesymistyczne i nerwowe.

Ogólnopolski Dzień Głośnego Czytania, ogłoszony z inicjatywy Polskiej Izby
Książki i Fundacji ABCXXI.

1535- W Elblągu w byłym klasztorze św. Brygidy uroczyście otwarto gimnazjum.
Jego rektorem został emigrant holenderski, Wilhelm van der Volgergrandt (Gnapheus).

1547- Urodził się Miguel de Cervantes Saavedra, pisarz hiszpański, twórca
nowożytnej powieści europejskiej, autor m.in. „Don Kichota” – jednego z
arcydzieł literatury światowej (zm.1616).

1747- Urodził się Józef Wybicki, poeta, działacz polityczny, autor tekstu
Mazurka Dąbrowskiego, od 1918 r. polskiego hymnu narodowego (zm.19.03.1822).

1799- Powołanie w Ełku pierwszego seminarium nauczycielskiego pod kierownictwem
arcyprezbitra Tymoteusza Gizewiusza.

1888- Urodziła się Janina Porazińska, autorka książek dla dzieci i młodzieży,
czytanek szkolnych, tłumaczka literatury szwedzkiej (zm. 3.11.1971).

1863- W Olsztynie urodził się Hugo Haase, niemiecki prawnik, sądowy adwokat
ubogich pracowników, poseł do Reichstagu.

1887- Oddano do użytku gmach gimnazjum męskiego w Olsztynie przy ul. Mickiewicza.

1929- W Polsce odbyła się pierwsza projekcja filmu dźwiękowego.

1943- Urodził się Lech Wałęsa, elektryk, przywódca strajku w Stoczni im. Lenina
w Gdańsku w 1980 r., działacz związkowy, przewodniczący „Solidarności” w latach
1980 –1990, polityk, w latach 1990-95 prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.
Laureat pokojowej Nagrody Nobla w 1983 r.

1946- W kościele garnizonowym w Ełku biskup diecezji olsztyńskiej poświęcił
sztandar Związku Zawodowego Kupców.

1951- W Olsztynie otwarto poradnię przeciwgruźliczą.

1952- Betoniarze olsztyńskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych Stanisław
Gołębiowski i Kazimierz Kaczor w ciągu ośmiu godzin wyprodukowali 628 pustaków,
wykonując tym samym 354 proc. normy i ustanawiając nowy rekord Polski.

1984- Zmarł Jerzy Wasowski, kompozytor, autor piosenek, ilustracji muzycznych
programów radiowych i telewizyjnych, muzyki filmowej. Współtwórca Kabaretu
Starszych Panów.

1989- W wypadku samochodowym zginęli autorzy popularnego programu telewizyjnego
„Sonda” Zdzisław Kamiński i Andrzej Kurek.

1990- W olsztyńskiej hali „Urania” odbyły się dwa seanse bioenergoterapeuty
Anatolija Kaszpirowskiego.

1991- Zmarł Kazimierz Oniszczuk, dyrektor Filharmonii Olsztyńskiej.

1995- W olsztyńskiej Akademii Rolniczo-Technicznej otwarto nowy, dziewiąty już,
wydział – Wydział Zarządzania.

1999- Papież Jan Paweł II został Honorowym Obywatelem Lidzbarka Warmińskiego

2000- W Słupach koło Olsztyna otwarto Niepubliczną Szkołę Podstawową. Założyli
ją rodzice, którzy odpowiedzieli na apel MEN o przyłączenie się do programu
„Mała szkoła”.

2000- Po rozbudowie i modernizacji otwarto w Olsztynie hotel „Warmiński” oraz
nowy, w budynku dawnego hotelu robotniczego – „Kopernik”.

2000- Otwarcie Centrum Językowego w siedzibie Stowarzyszenia im. Arno Holza w
Kętrzynie.

2004- Planetoida Toutatis przeleciała rekordowo blisko Ziemi, w odległości 1,5
mln km.

[gajowy555]

No jó, tak kóńczyma kalendarium septymbrowe, boc łostatni dziań septymbra mnija...

30 września

273 dzień roku.
Słońce w znaku Wagi wzeszło w Olsztynie o 6.38, zajdzie o 18.18. Dzień potrwa 11
godzin i 40 minut, i będzie krótszy od najdłuższego w roku o 5 godzin i 18 minut.

Imieniny obchodzą: Zofia, Hieronim oraz Honoriusz.

Urodzeni 30 września to osoby szlachetne i prawe; są jednak zbyt ustępliwe i
brak im wytrwałości.

1288- Zmarł Leszek Czarny, książę łęczycki, sieradzki, krakowski i sandomierski.
Objął tron krakowski po Bolesławie Wstydliwym. Toczył walki z książętami ruskimi
i księciem Konradem II Czerskim. Urodził się w 1240 lub 1242 roku.

1750- Zmarł Samuel Grewe, złotnik, twórca wielu prac złotniczych w kościołach
Warmii, m. in. monstrancji w kształcie drzewa lipowego z kościoła w Św. Lipce.

1773- Sejm ratyfikował traktaty pierwszego rozbioru Polski.

1895- Urodził się Aleksander Brueckner, pedagog, księgarz, współzałożyciel
spółdzielni „Książnica Mazurska” w Olsztynie.

1908- Zmarł Karol Estreicher, bibliograf, historyk sztuki, literatury i teatru.
Był nestorem krakowskiej rodziny uczonych, twórców fundamentalnej „Bibliografii
polskiej”, rejestrującej piśmiennictwo polskie od XV do XIX wieku. Członek
Towarzystwa Naukowego Krakowskiego i Akademii Umiejętności. Z inicjatywy Koła
Literacko-Artystycznego we Lwowie w 1889 roku został wybity złoty medal na jego
cześć (ur. 22.11.1827).

1921- Spis ludności w Polsce wykazał (bez Wileńszczyzny i Górnego Śląska) 27
milionów 176 tysięcy 171 mieszkańców.

1931- Urodził się Franciszek Gąsiennica-Groń, pierwszy w historii polskiego
narciarstwa medalista olimpijski – na Igrzyskach w Cortina d’Ampezzo we Włoszech
w 1956 roku.

1946- W raporcie sytuacyjnym podano liczbę ludności Elbląga – 23 097 osób, w tym
ok. 3 tys. narodowości niemieckiej.

1946- Międzynarodowy Trybunał w Norymberdze ogłosił wyrok w procesie 22
niemieckich zbrodniarzy wojennych. Wydano 13 wyroków śmierci, z których 11
zostało wykonanych 16 października. Martina Bormana skazano zaocznie, a Herman
Goering popełnił samobójstwo.

1947- Na olsztyńskiej Starówce otwarto Powszechny Dom Towarowy.

1954- Powstał olsztyński oddział Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii.

1955- Zmarł James Dean, amerykański aktor. Znany z filmu „Na wschód od Edenu”,
stał się symbolem pokolenia rock'n rolla, utożsamiającego się z nieszczęśliwym i
rozczarowanym bohaterem (ur. 8.02.1931).

1983- Przed gmachem olsztyńskiej Szkoły Muzycznej odsłonięto popiersie Feliksa
Nowowiejskiego, dłuta Bolesława Marschalla.

1992- Ukazało się wydanie sygnalne „Gazety Ełckiej”.

1994- Zakończyło działalność Radio na 103 – program miejski Radia Olsztyn.

1995- W Mrągowie rozpoczął się doroczny zjazd Zakonu Joannitów. Po raz pierwszy
odbył się w Polsce.

1995- W Olsztynie rozpoczął się I Międzynarodowy Turniej Dzieci w Judo.

1996- Zmarł inż. Czesław Czapliński, pionier urządzania lasu na Warmii i Mazurach.

2000- W Olsztynie przy ulicy Partyzantów w odnowionej secesyjnej kamienicy
otwarto Polsko-Niemiecki Ośrodek Spotkań „Dom Kopernika”.

2003- Zmarł Zbigniew Lengren, rysownik, satyryk, karykaturzysta. Współpracował
ze „Szpilkami”, „Przekrojem” i innymi pismami.

2004- Zmarł Zygmunt Kałużyński, krytyk filmowy, eseista i publicysta; przez lata
związany z tygodnikiem „Polityka”. Popularność przyniósł mu prowadzony wspólnie
z Tomaszem Raczkiem cykl telewizyjny „Perły z lamusa”; autor książek „Do
czytania pod prysznicem czyli znalezione w osobistej szufladzie”, „Pamiętnik
rozbitka”, „Paszkwil na samego siebie”.