....'Żobulynke' mym tancyli i nie tlo....

[rita100]

Tajemniczy, obrzędowy, magiczny i symboliczny taniec Mazuroków i Warmnijaków.
Mało kto chciał o tym tańcu rozmawiać. Był to temat tabu i o tym nie należało
mówić obcym. Dlatego z wielką radością przyjmujemy ten taniec na Forum Warmiji
i rychtujewa specjalny plac na tańce regionalne.
"Żabkę" tańczyli tylko i wyłącznie mężczyźni, a kobiety mogły się tylko
przyglądać.

[rita100]

Żabuleńka, żabulka, żabulka,
żabuleńka, żab, żab,
żabuleńka, żab, żab.
Żabuleńka, żabulka, żabulka,
żabuleńka, żab, żab,
żabuleńka, żab, żab.

[rita100]

Taniec polegał na podrzutach ciała z pozycji poziomej, a oparciem na ziemi lub
podłodze były tylko dłonie i palce nóg. Wymagało to niezwykłej siły i
zręczności, ponieważ podskoki wykonywane były w coraz żywszym tempie.
Inną odmianą "Żabki" były skoki z pozycji w kucki i trzymanie się dłońmi za
kostki nóg. Zręczny tancerz mógł z tej pozycji skoczyć na stołek.
Dawne obrzędy o znaczeniu magicznym spełniane były wyłącznie przez mężczyzn
(kolędowanie, maszkary zapustne itp.), udział kobiet był już wynikiem pewnego
regresu w obrzędzie i świadectwem gubienia jego właściwego sensu.

"Żabkę" tańczono, gdy mężczyzni dostatecznie rozgrzali się trunkami. Jeżli do
tańca włączyła się kobieta, wywołała tym zgorszenie i komentarze całej wsi.
Zostało bowiem naruszone poczucie norm obyczajowych, silnie przestrzegane w
społecznosci wiejskiej.
cdn
Warmia i Mazury czI (Muzyka ludowa)

[rita100]

"O żabce informowano niechętnie, był to temat tabu, o tym nie należy mówić z
obcymi. Po dłuższej znajomości (jak np. z Charlottą Ludorf) udało się uzyskać
garść informacji i sposobie wykonania 'Żabki', nigdy jednak o tym, co 'Żabka'
symbolizowała. Może nawet ta magiczna symbolika nie była już w pełni znana
ludziom, ktorzy w latach pięćdziesiątych byli indagowani, jednak podświadomie
wyczuwali, że na ten temat nie należy rozmawiać."

[rita100]

Charlotta Ludorf (ur.1866), która przekazała wiele cennych informacji o
zwyczajach i obrzędach, pytana o 'Żabkę' odpowiada niechętnie.

"Żobulynke sami spiywali te, co tańczyli. To tam stare psijoki kole karcmy. No
to my, dzieciom moze noma sie gdzie widziało, cy te dziady łosaleli, tak po
piosku tam skacó."

Na pytanie, czy tańczyli parami, czy tylko jeden mężczyzna, odpowiedziała:

"Bo tedy jedyn zaś na drugiygo skocuł i jek - umilkła na chwilkę, jakby nie
chciała powiedzieć szczegółów - i zeskocuł."

[rita100]

Gottlieba Cibora (ur.1871) z Sitna, zachęcona przez W. Gębika do zaśpiewania
'Żabki', mówi:

"No to ja chiba tak śpiywać, a nie taniec jeki. Ale toć az mnie wstyd, moji
kochani. - Nuci tylko melodie Żabki i dodaje - Tero tak potym na ryncach i tak
na tych dylach. Tak."

Z Warmii nie mamy żadnych informacji o sposobie tańczenia Żabki. Jedynie M.
Zientara-Malewska wspomina:

"Jako młoda dziewczyna chodziłam często pomagać sąsiadom w czasie żniw. Wtedy
widziałam, jak Bartnik i Just Ditrych tańczyli Żabkę - taniec warmiński prawie
już nieznany. Do najtrudniejszych figur tanecznych należało przeskakiwanie jeden
przez drugiego; wymagało to wielkiej zręcznosci i siły. Później widziałam tylko,
jak tańczył to po mistrzowsku osiemdziesięcioletni Zawdzki z Bredynka."
("Śladami twardej drogi" M. Zientara-Malewska)

[rita100]

"Żabkę" określa się obecnie jak taniec-zabawę, zagubiła się bowiem w pamięci
obrzędowa symbolika. Pozostała jednak tańcem charakterystycznym dla Warmii i
Mazur i niekiedy wykonywana bywa w tzw. folklorze scenicznym."

I tyle jest o tym tańcu. Czy kiedyś zdobędzie sławę, jako wyjątkowego tańca
Warnijoków i Mazuroków - jak taniec góralski, jak Krakowiak. Czy odzyska swoją
symbolikę - jaka może być ona ? Czy oznaczała płodność tego reginu ? Może by sie
przypatrzeć życiu żabek i wyciągać wnioski ? Iście ten taniec zasługuje na
wielką pracę magisterską z dziedziny folkloru tej ziemi, a może z botaniki ?

[rita100]

Żobulynka żab żab żab,
żobulynka, żobulynka,
żobulynka żob żob,
żob, żob, żob, żob
Żobulynka żab żab żab,
żobulynka, żobulynka,
żobulynka żob żob,
żob, żob, żob, żob

[rita100]

Hejduk hejduka
A to inny taniec często tańczony w swante zieczory i zapusty i nie tlo

Hejduk hejduka, zabaczułem kanczuka
w szeni na skrzyni, kole grzecnej dziewcyny.

Dziewcyna sie zrasła, koreckami trzasła
okieneckiem wyskocyła, sendek psiwa wytoczuła.

Łod psieca do ławy, mam kozusek durawy
mam igełke bez uska, nie załatam kozuska.
Hejduk, hejduka !

zabaczułem kańczuk - zapomniałem bicza
zrasła - przestraszyła się

Taki jest kolejny taniec mazurski.

[rita100]

Hejżuk, hejżuka
Dwie dziewczyny lub chłopak z dziewczyną, trzymając się za ręce, idą rytmicznie
śpiewajac: hejżuk.
Przy słowach 'hejżuka' tupią nogami 3x. Zmieniają ręce i idą w odwrotnym
kierunku, śpiewając: 'zabucyłem kańczuka'; przy słowie 'kańczuka'(bicz) znów 3x
tupanie. I dalej to samo, aż do słowa 'dziewcyny'. Teraz, trzymając się za obie
ręce, biegną w rytm melodii, a przy słowie 'zrasła' (przestraszyła sie) klaszczą
dwukrotnie w dłonie; przy słowie 'trzasła' tupią nogami; biorąc się za rece przy
słowach 'trzas, plas, hopsa sa' i kręcą się wokół siebie.

Hejżuk, hejżuka, zabacułem kańczuka,
w szyni na skrzyni, kole grzycny dziewcyny.

Dziewcynka sie zrasła, koruskami trzasła,
trzas, plas, hopsa sa.

Poćwiczymy jeszcze ?

[rita100]

Hejdu, hejdukia, zaboaczułem kancziukia
w sziyni na skrszyni, kole greczny dziewczyny.

Dziywczynka szie zrasła, koreczkami trszasła
okiyneczkiym wiskoczyła, syndek psiwa wytoczuła.

Hejdu, hejdukia, zaboczyłym kanciukia
w sziyni na skrszini, kole grżeczny dziywcziny.

[rita100]

Hejduk, hejdukia,
zabocułem kozuchia
kozuch lezy na skrzyni
kole grecnyj dziewcynki

Dziewcynka sie zrasła
koruskami prasła
Trzask, plask, hopa pa
zjad wilka barana.
Zaniós rogi do pana
pana ni ma doma.

Pon siedzi na dymbzie
strzylo dzikie gołymbzie.
Podskocyła kowalica
podskoc i ty Jonku
na drucianym zomku.

[rita100]

Ojduk, ojduka
zabocułym kożucha.
W sieni na skrzyni,
kole grżecznej dziewczyny.

Dziewczyna sie zrasła
koreczkami trzasła
sztery razy gamby dała
za łyzeczke masła.

[rita100]

I znowój Charlotta Ludorf zapodaje noma zabazie.
"No te dziuk, dziuk - zabawa, to taka była. Były postawióne stołki, trzy były
stołki, tak cały kawoł od sie, co mogli lotać niendzy niemi. Tedy zawse lecieli
chłopak w przodku (poprawia się), dziewcyna w przodku, a chlopak za nió, i
śpsiywali:

Aj dziuk, dziuk, dogónie cie,
mam goździk, przebzije cie !
Mom goździk jesiónowy,
na panny i na wdowy !

A tedy wykrancili sie nazod. Tak nazod sie zakrancili:

Aj dziuk, dziuk, dogónie cie,
mam goździk, przebzije cie !
Mom goździk jesiónowy,
na panny i na wdowy !

I tak latali ?

Latali. To tak zawse, zawse, az sie uciesyli. To tam i nazod tedy tak. To
wszyscy śpsiywali. Sed zawse w przodku chłopok, a dziywcyna za niym i tak jech
jych siła było, to-ć przód były duze jizby. Na wsi chodzili z kołkami, to były
duze, przód duze pokoje biłi. Co aby i łosiemnaście i wiency z kołkami łusiadło.
Tam biły juz pokoje duze, do ty zobawy, to tyz tak było. Tak duzo, to móg
lotać, gromada lotała. Wszyscy. Jedan za drugiym, i śpsiewali wszyscy:

Aj dziuk, dziuk, dogónie cie,
mam goździk, przebzije cie !
Mom goździk jesiónowy,
na panny i na wdowy !

Tak az sie uciesyli. To juz.

[rita100]

Tak goda Julija Olszewska z Turowa
"A, ten zajoncek, to ciynżko. Jo go juz tero nie wyrobie. To taki krzyzyk
połozyć (dwa drewienka na krzyż) i to tak w locie skakać, co tego kojka
(krzyżyka) nie trącić. I to tak skakać przy słowach:
"Zeb ja takie nózki niała"

A na łónyj górże siedzi zajunc
swymi nóżeckami prszebierajunc.
Zeb ja takie nózki niała,
toby jo tak prszebzierała
jek tyn zajunc.
Zeb ja takie nózki niała,
toby jo tak prszebzierała
jek tyn zajunc.

[rita100]

Siedzi zajuncek mniendzy drogiami
A Julija Gutowska z Orzysz tak śpsiewo:

Siedzi zajuncek mniendzy drogiami
przybziyrajuncy swymi łapkami.
Zebym jo te łapki mnioł
tobym nimni przebzieroł
jek tyn zajuncek.

"To dosyć"

[rita100]

A Henryka Rogalska z Kamionki tak:

Na ty górce siedzi zajunc
a nózkami przebziyrajunc.
Kieby miał take nózki mnioł
tobym tyz tak przebzieroł.

[rita100]

A łobaczta jek Marija Palatian z Purdki ciykawie zaśpsiewała:

Auf der grune Wiese leżał zajunc
mit dem kleinen Fusschen przebzierajunc.
Bi ja takie Fusschen mniała,
bi ja tyż tak przebzierała
wie der zajunc.

Auf der grune Wiese leżał zajunc
mit der ajkchen poruchajonc.
By ja takie ajchen mnioł
by jo tyż tak pomrugoł
wer der zajunc.

[rita100]

Jak ja gline deptać mam
jak ja gline deptać mama,
kazał pan, musiał sam
jek ja gline deptać mam.

"Sie zakrancić tak i jesce roz"

Jak ja gline deptać mam
jak ja gline deptać mama,
kazał pan, musiał sam
jek ja gline deptać mam.

i sia zakrancić

jek ja gline deptoć mom
i potym:

Uch ciu uch ciu uch ciu ciu
uch ciu uch ciu uch ciuch ciuch
uch ciu uch ciu uch ciu ciu

Wtedy poleczke tańcuje. Jak sia wytancujo, to znów wtedy ustano wsystkie i tak
depco te gline.

[rita100]

Jek jo gline deptoć mom
jek dziewczyne kosiać mom.
Kazał pan, muszał sam
jek ja gline deptać mam.

[rita100]

Jek jo glinke deptoć mam
kedy małe nóżki mom.
Kozoł pon, musioł som
kej jo małe nóżki mom.

Tra la la la la la la la
tra la la la la la la la
tra la la la la la la la
tra la la la la.

[rita100]

A nogami drap, drap, drap,
a rękoma klacz klacz klacz
a palicem wygrażać,
pódź, Karlinko, tańcować.
A palicem wygrażać,
pódź, Karlinko, tańcować.

A nogami przeplytać
a rynkóma przykiwać
óczkami na sie spoglundać
pódź Karlinko, pódziym spać.
Óczkami na sie spoglundać
pódź Karlinko, pódziym spać.

A jajzyczkiem wyśpsiewać
a syrckam bandziem kochać
a lepoma całować
nie bandziewa dzisioj cole spać.
A lepoma całować
nie bandziewa dzisioj cole spać.

[rita100]

Mniła siostro pódź do mnie
podam rance ci łobzie.
Raz tu , raz tam
dokoła jest letko.

A nogami trap trap trap
a rankoma klacz klacz klacz
Raz tu raz tam
dokoła jest letko.

[rita100]

......Zabazia w liska.....

Chodzi lisecek gładki
nie łoglóndajcie sia dziatki.
Bo chto sia łobejrzy
tego kijem uderzy.
Idzie, idzie kołace
tego uderzy po samej srace.

lub:

Chodzi, chodzi kołace
tego uderzy po samej srace.

"Po dupsie, bo po srace to za brzydko."

[rita100]

Lisku, lisku, wziułeś gunske
dajze mi jó
dajze mi jó,
bo cia byndzie jeger góniuł
ze swojó fuzyjó
ze swojó fuzyjó.

Jygo długo cyrwóna flinta
strzeli w ciebzie śrut
strzeli w ciebzie śrut,
z ciebzie pódzie cyrwóno tinta
a ty bandziesz smród
a ty bandziesz smród.

tinta - atrament, krew

[rita100]

.....Siedzi jescur w tańcu.....
Zapodaje Charlotta Ludorf
"Zabawa. To buł krung taki zrobziony w jizbzie, a we środku tygo kryngu, to
siedzioł tedy jedyn, lub tam młodo, tam bundź dziewcyna, chto tam chioł, to
usiod sie. I siedzioł na stołku. A tedy sie kryncili i śpsiywali tak po nucie:

Siedzi jascur w toncu
w kalinowym wioncu
co jo sama miała
jescurowzium dała.
Za jygo głośnickie
złotó przypośnickie.

Tero uz tak:

Dać mu, dać !

To chto tero na prosto gamby tygo jescura, to musioł font dać. Lub co tam doł.
Ale musioł własny font dać. Albo fartuch zdjuł, abo chustke, abo co tam miał, i
doł tymu jescurowziu. No to juz tero

[rita100]

A Jan Klimaszewski z Babek Oleskich, tak zapodaje:
"Chłopcy i dziewczęta biorący udział w zabawie formują koło, trzymając się za
ręce. W środku koła na stołku siedzi chłopak lub dziewczyna, na kolanach ma
czapkę, do której zbiera fanty. Zaczynając śpiewać, a przy słowach ' a my jego
jescurynta' wszyscy podskakują w rytm melodii, przesuwając się w kierunku
wskazówek zegara.
Przy słowach 'oddamy mu Maryjecke' - dziewczyna, o której mowa, musi dać fanta i
wraca na swoje miejsce w kole. Zabawa trwa tak długo, aż wszyscy zostaną
wymienieni i oddadzą jakis fant. Wówczas następuje wykupienie fantów. Należało
wykonać to, co wybrany 'sędzia' nakazał, np. zaśpiewać piosenkę, wybrać partnera
do tańca itp.

Siedzi jescur w zamku
w lelujowym wianku
a my jego jascurynta
skacym w koło niebozynta.

Oj, coż my mu damy
sami nic nie mamy
Oddamy mu Maryjecke
tó nadobnó dziywuleckie.
Oj, damyż mu, damy
sami jednó mamy.

[rita100]

Julia Gutowska tak śpiewała:

Siedzi jeszczur w zamku
w lelujowym wianku
a my jygo jeszczurzynta
skaczem wkoło niebożynta.

Oj, cóż my mu damy
sami nic nie mamy
oj damy-ć mu dziewuleczkę
tó nadobnó Anulieczke.
Oj, damy-ć mu, damy
sami jedno mamy.

[rita100]

Znowój zitamy Charlotte Ludorf
"O, to buła tako zabawa, kiedym wyszli w wziosne, młodziyż na dwór, to sie w
gromade tak schodzilim około. I tedy jena buła w środku, to tedy, to była ta
stryjenka. To łóna tedy pokazywała, co ta stryjenka robziła. Na te pokazywania
tedy wszyscy musieli za nió tak robzić, jek ta stryjenka.

A tedy śpsiewali tak:

Co stryjynka robziła,
kedy sobzie podpsiła ?
Oj, tak, tak roziła - to wsyscy tak klaskali -
kedy sobzie podpsiła.

Ci stryjynka rozbiła,
kedy sobzie podpsiła ?

Oj, tak tak - to drugiygo zadali, sie złapsi albo za głowe, abo co. I dali
śpsiw. I tak wtedy wciung. To taka zabawa była. Tom różne zabawy łod długiyj
sili, to różne zabawy. To my w krung, a dzieci w drugi gromadzie."

[rita100]

A Luiza Żabka tak to zabazie łopisuje:
"W Stryjenkę bawiono się przy każdej okazji: przy przędzeniu, na weselach lub
bankietach (chrzcinach). Podczas drugiego siedzenia przy kołowrotku jedna z
kobiet wstawała, ujmując się pod boki, a zebrani w izbzie śpiewali; przy słowach
"tak tak tak robiła" - wykonywała różne ruchy, rozweselając całe towarzystwo.
Przy zabawie w Stryjenkę dzieci wypraszano z izby.
(ciekawe dlaczego ? )))

Jek stryjenka robziuła
kiedy sobzie podpsiuła ?
Tak tak tak roziuła
kiedy sobzie podpsiuła.
Tak tak tak roziuła
kiedy sobzie podpsiuła.

Hehehe, ta zabazia jest fejnista aby sia rozruszać w ciasie siedziuncej pracy.
Tero to sia nazywa to pewno gimnastyka korekcyjna ))

[rita100]

....Adam zrodziuł siytom synów....
Biorący udział w zabawie ustawiają sie w koło, jedna osoba stoi w środku.
Wszyscy śpiewają piosenkę, przy słowach: "byli weseli i tak zrobili", stojący w
środku, wymyśla jakieś ruchy, którzy powtarzają wszyscy. Po zaśpiewaniu piosenki
do koła wchodzi ktoś inny i zabawa zaczyna się od nowa.

Adam zrodziuł siytom synów
siytym synów Adam.
Ani jedli, ani pili
ło mniłości nie wziedzieli,
byli weseli i tak zrobili.

[rita100]

....Pódziem owsu zuńć......
Nieparzysta liczba osób chodzi w koło w takt melodii śpiewanej piosenki. Jedna
osoba stoi w kole. Gdy śpiewają: "A chto ni mo pory", stojący w kole wybiera
sobie partnera, pozostali szybko się chwytają, a pozostający bez pary musi
stanąć w kole. Zabawa zaczyna się od nowa.

Pódziem owsu zuńć,
któz nam byndzie wiunzał ?
Przyjydzie nas najnilejsy
ze swojó celedzió,
powiunze nam owieszeczek,
świnie go nie zjedzó.

Zidziałym go wcoraj
godzinke z wiecora
zidziałym go dzisioj
copka na nim wisi.
A chto ni mo pory
tyn niech idzie ze świniami.

))) hehe, ale tekst

[rita100]

.......Siedzi drogolyniec.......
Biorący udział w zabawie tworzą koło i chodzą w rytm śpiewanej piosenki. Stojący
w środku musi odgadnąć, kto posiada na palcu pierścień przeznaczony dla zabawy.
Jeśli zgadnie, do koła wchodzi osoba, ktora miała pierścień.

Szedzi drogolyniec
mniandzy drogami
mniandzy górami
chto w niym ? Ja w niym
ja sama jedyna
rumiana dziewcyna.

A ty, drogolyncu
choćbyś zgadnuł i nadgodnuł
to nie zgodniesz
na chtórym paluszku
pierściónek upadnie.

Nie łzyj, drogoleńcu
powiadaj po prawdzie
na chtórym palusku
pieściónek upadnie.

[rita100]

.....Talar, talar chodzi wkoło.......
Biorący udział w zabawie stają w kole, trzymając się za ręce. Rekwizytem jest
talar w postaci jakiegoś drobnego przedmiotu, ktory podawany jest z ręki do
ręki. Stojący w środku powinien uchwycić moment przesuwania talara w trakcie
zaśpiewania całej piosenki. Jeśli mu się to uda, wtedy miejsce w środku zajmuje
ta osoba, w której znalazł się talar. Zabawa powtarza się.

Talar, talar chodzi w koło
łod jenygo do drugiygo.
O, jak ślicznie, o jak ładnie
chto tyn talar skradnie, skradnie.

[rita100]

.....Posed Rózan do tanca......
Przy śpiewaniu piosenki dziewczęta i chłopcy chwytają się za ręce, tworząc koło.
W środku stoi chłopak, niby w różowej czapce (od tego nazwa zabawy). Przy slowach:
"a kogoz mam przywitać, pokłonić, pocałować" itd, stojący w środku wygierał
kogoś z kręgu i wykonywał wskazaną czynność. W kole pozostawała wybrana osoba.

(Barzo podobne do zabawy w chusteczkę haftowaną - prawda?)

Posed Rózan do tanca, do tanca
w rózanowej copce
Rózy kwiatek na myj głowie
mom psienienzki, to mi dobrze
w rózanowej copce.

A kogóz ma prszwitać, prszywitać
w rózanowej copce ?
Rózy kwiatek na myj głowie
mom psienienzki, to mi dobrze
w rózanowej copce.

A kogóz mam wziuńś do tanca, wziuńś do tanca
w rózanowej copce ?
Rózy kwiatek na myj głowie
mom psienienzki, to mi dobrze
w rózanowej copce.

[rita100]

Posła Róza do tanca
w rózanowej capce.
Rózy kwiatek na mej głowie
mam pieniązki, kto mi powzie
w rózanowej capce.

A przed kim sia mam pokłonić, mam pokłonić
w rózanowej capce ?
Rózy kwiatek na mej głowie
mam pieniązki, kto mi powzie
w rózanowej capce.

A kogoż mam wziąć do tońca wziąć do tońca
w rózanowej capce.
Rózy kwiatek na mej głowie
mam pieniązki, kto mi powzie
w rózanowej capce.

[rita100]

Poszła Róża do tanca, do tanca
w rózanowej czapce
Z róży kwiatek na mej głowie
mam psieniójżki, to mi dobrze
w rózanowej capce.

A kogóz mam prszywzitać, prszywzitać
w rózanowej capce ?
Z róży kwiatek na mej głowie
mam psieniójżki, to mi dobrze
w rózanowej capce.

A kogóz mam obłapić, obłapić
w rózanowej capce ?
Z róży kwiatek na mej głowie
mam psieniójżki, to mi dobrze
w rózanowej capce.

A kogóz mam pocałować, pocałować
w rózanowej capce ?
Z róży kwiatek na mej głowie
mam psieniójżki, to mi dobrze
w rózanowej capce.

A kogóz mam wziunć do tanca, wziunć do tanca
w rózanowej capce ?
Z róży kwiatek na mej głowie
mam psieniójżki, to mi dobrze
w rózanowej capce.

[rita100]

...Cego wy stojicie zamostowi ludzie...

Cego wy stojicie
zamostowi ludzie ?
zamostowi ludzie ?

Stojymy, stojymy
mosty budujymy
mosty budujymy

Z zegó budujecie
zamostowi ludzie ?
zamostowi ludzie ?

Z kamnienia drogiygo
z liscia klónowygo
z liscia klónowygo

Słowo:

Lećcie, gunski !
Nie śmiejo.
Peszed kim ?
Prszed królym.
Nie ma króla doma
ani jygo słuzki.
Wziuł sadło w kobziołke
chleba nie stawało
sadło wikapało.
Lećcie gunski, a dedajcie !
Dy dy dy dy!

"To tedy ustali sie, musieli juz zostać. Tedy zaś to samo było śpsiywano jek i
przód".

[rita100]

......Wilk i gęsi......
Charlotta Ludorf podaje:
Pytanie:
- Gdzie to się odbywała ta zabawa ?
"Na polu, na łogrodach, na polu. To na polu. No to zabawa, to taka biła. Jekiym
sie ta młodziyż poschodzili, no to teroz był jedyn obrany za wilka, a jedyn buł,
co te gynsi pas. Co te gynsi jymu należeli. A owty (te), to byli te gybsi.
To sie tedy pitoł tyn, tak tedy mówzi. Wołoł tych gynsi:
"Cygo ! Gunski do domu !" A tedy łóne łodpoziedzieli te, te grómada: "Nie śmiejym !"

Pasterz: Cygo! Gunski do domu !
Gęsi: Nie śmiejym!
Przed kiym ?
Nó, przed wilkiym.
Gdzie jest wilk ?
Za góró.
A jekie mo łocy ?
O, jek dwa wyngle w nocy !
A jekie usy ?
Jek dwa łobrusy !
A jekie nogi ?
Ani batogi !
A jekie zymby ?
O, ani dymbi !
A jeki ma nos ?
Ani duzy kos !
Cygo ! Gunski, do domu !

Tedy, tedy w nogi, a wilk za niami ! To chtórnó siung, casym cale nie trafsiuł.
A jek siung, to do grómady ustawił. To zaś znowu je kusali (jedli), jek juz:

Cygo ! Gunski do domu !
Nie śmiejym !
Przed kiym ?
Nó, przed wilkiym !
Gdzie jest wilk ?
Nó, za góró !
Jakie mo łocy ?
Jek dwa wyngle w nocy !
A usy ?
Ani łobrusy !
A jakie zymby ?
Ani dymby !
A jaki nos ?
Jek duzy kos !
Cygo ! Gunski do domu !

To zaś było. I az kóniec.
Pytanie:
A śpiewali coś przy tym ?
- Nie, nie. No tyz nie mogli śpsiewać, bo tedy uciykajó.

[rita100]

Jo sia bawziuła na dworze w to zabawe
- Gunski, gunski do domu !
- Boiwa sia
- Czygo ?
- Zilka złego !
- A dzie je zilk ?
- Za góro !
- A jekie ma łocy ?
- Jek wangielki w nocy !
- A jekie ma usy ?
- Jek dwa łobrusy !
- A jekie ma nogi ?
- Jek batogi !
- A jekie ma zamby ?
- Jek damby !
- A jeki ma nos ?
- Jek duzy kos !
- Gunski, gunski do domu ! Wartko, chibko, prandko !
I gunski leciałi do matuli do domu, a zilk je wtencas fitał i do grómady ciskał,
aze wszistkie wyficiuł.

[rita100]

.....Siejym, siejym mak.......

Siejym, siejym mak, mak
na dolinie tak, tak.
Moje mniłe makówczki
oblecieli z was listeczki.
Pitam pana tak, tak
czy już czas siać mak ?

- Nie !

Siejym, siejym mak, mak
na dolinie tak, tak.
Moje mniłe makówczki
oblecieli z was listeczki.
Pitam pana tak, tak
czy już czas rwać mak ?

- Jeszcze za młody !

Siejym, siejym mak, mak
na dolinie tak, tak.
Moje mniłe makówczki
oblecieli z was listeczki.
Pitam pana tak, tak
czy już czas rwać mak ?

- Łobrywać, a teroz mu łeb łobskubać !

"To wsio".
Nie zapisano w jaki sposób bawiono się przy śpiewaniu tej piosenki.

[rita100]

.....Czerwóne nóżki niała.....

Przy tej zabawie też nie zapisano sposób zabawy.
Czerwóne nóżki niała
po dunaju wypływała.
A jaka ? A jaka ?
Siodłata, siodłata.

"i potam nazod"

[rita100]

.....Poniedziałek, wtorek.......
Zabazia no dzieciuków

Trzymając się za ręce, dzieci utworzyły koło, a wewnątrz stało jedno z nich z
gałązką w ręce - "z laseczką".
Krąg poruszał się w rytm śpiewanej piosenki. Przy słowie "niedziela", stojący w
środku wskazywał laseczką wybrane dziecko z koła, które powinno natychmiast
stanąć. Jeśli zrobiło choć jeden krok, musiało przejąć laseczkę i stanąć w środku.
Powtarzano tak wielkrotnie.

Poniedziałek, wtorek, a potam środa,
czwortek, psuntek, sobota, nidziela.
Poniedziałek, wtorek, a potam środa,
czwortek, psuntek, sobota, nidziela.

[rita100]

klimek - klipa, gra chłopięca

Choć, zagrowa w klimka.
Znota takó gre ?

[gajowy555]

Jó, kedajś godali, jek chcieli coby szurek dał spokój: "a idźta groć w klipa za
stodoła"...

[rita100]

Prowda, bo w klimke gra sie na dworze, abo za stodoło, abo w polu.

"Gra polega na tym, iż jeden zawodnik wybija większym kijem ten mały (tzw.
"klipę") z koła jak najdalej, a inni zawodnicy próbują złapać klipę lub odkopnąć
w kierunku koła. Następnie zawodnik, który klipę złapał lub odkopnął stara się
wrzucić klipę do koła. Osoba w kole próbuje do tego nie dopuścić. Jeżeli klipa
nie wpadła do koła, osoba broniąca ma prawo do trzykrotnego odbicia klipy
uderzając ją w zaostrzone końce i wybijając, kiedy podskoczyła do góry.
Następnie osoba w kole liczy liczbę kroków od klipy do koła. To są jej punkty.
Kto wrzucił klipę do koła, zajmuje miejsce wybijającego. Wygrywa ten, kto jako
pierwszy zdobędzie określoną liczbę punktów."
pl.wikipedia.org/wiki/Klipa_(gra)

[rita100]

.....Pódziwa kónopki rwać.....

Pódziewa kónopi rwać
małe snopki wiunzać.
Hej, nas, mało nas,
pódź ty, panno, do nas.

[rita100]

......Kiele zimny wody.......

Kiele zimny wody
zbzieramy jagody.
Nie boim sie zilka
bo je nas tu kilka.

[rita100]

.....Genś, genś na stawku płiwała....

Genś, genś na stawku płiwała
cerwone łapki mniała,
gynś, gynś, gynś.

[rita100]

....Miszko, miszko, prandko zmikaj......

Miszko, miszko, prandko zmykaj
i przed kotkam w strón uciykaj.
Bróń sia, bróń, bróń sia bróń,
i przed kotkam zawsze stróń.

Nie słuchała miszka mamy,
pokryjomu wiszła z jamy.
Chciało ji sia słoninki
a tero mosz smutne minki.
Hopla, la la, hopla hopla
hopla la la.

Bo kotek filutek chce cie fitać
i pazurkami chce cie podrapać.

[rita100]

....W stodole miszka........

W stodole miszka, w stodole
wiglunda dziurkó na pole.
A ti miszko, schowaj sia
bo na cie patrzi kot bury.
A jek łón ciebzie sfyci
to ci skórke łobdrapie.

"Abo pozre wszistko, jedno tam".

W stosole miszka, w stodole
wiglunda dziurkó na pole.
Uciekoj miszko do dory
by cie nie ficiuł kot bury.
Bo jek cie złapsie kot bury
to cie łobedrze ze skóry.
A jek łobedrze ze skóry
bandzie sia cieszył kot bury.

[rita100]

.....A byłać tu moja myskia......

A była-ć tu moja myskia w kole, w kole
uciekła dureckó na pole, na pole.
Aj wuj, mysko, do dury
bo cie góni kot bury
bo cie góni kot bury.

Oj, zeby był tyn kotek łowliwy, łowliwy
dawno by tó myszeczke ułowił, ułowił.
Ale tyn kot zgniły
nie ułowi zwierżyny
nie ułowi zwierżyny.
Łów kotku, łów dobre
co ułowisz, to sobzie
co ułowisz, to sobzie

[rita100]

....Do dury miska.......

Do dury, miska, do dury
kotek cie góni, kot bury, kot bury.
Leniwyś, kotku, leniwy, leniwy,
nie zarobiułeś zwierzyny.

[rita100]

........Ptaszek............
Po kożdej psieśniczce powtarza się:
"Ty ptasecku dobrze wies"

Kawalyrze spod Krakowa
ucesana u cie głowa.
Ocy modre, twarz wesoła
do kochania serce woła
do kochania serce woła

Ty, ptasecku dobrze wies,
kogoj kochasz, tego bierz.

Kawalerska mina
do góry cupryna
dewizka przy boku
a zygarka ni ma.

Ty, ptasecku dobrze wies,
kogoj kochasz, tego bierz.

Trzewicek zółty
pończoszka bziała
zobaczcie panowie
jaka ja wspaniała

Ty, ptasecku dobrze wies,
kogoj kochasz, tego bierz.

Pod mojym okiynkym
trawka sie zielyni
a ja u swej mamy
tylkoj do jesieni.

Ty, ptasecku dobrze wies,
kogoj kochasz, tego bierz.

Pod mojym okienkym
trawke sie zzyna
a ja u swej mamy
tylkoj do Marcina.

Ty, ptasecku dobrze wies,
kogoj kochasz, tego bzierz.

[rita100]

....Skund to idziesz ?......
Zabazia we dwa:

- Skund to idziesz ?
- Z grochowina.
- A gdzie idziesz ?
- Do Olsztyna.
- Jek sia zowisz ?
- Jan.
- Masz tabaczki ?
- Mam.
- Wiprawimy bal ?
- A jeki ?
- Zażyjem tabaki !

"I tak parobki tutaj, tak zawdy do siebie, mówili tutaj".

[rita100]

Je taki fejnisty dialog, zapodał jygo Otton Baczewski z Gryźlin.
Posłuchajta
Spsiewa kobzieta, a Jasiuleczek łodpoziada.
Czy ta kobzieta buła bziałko Jasileczka to ni ziam, może ?

[rita100]

1.
- Jasiu, Jasiulenku gdzie ty pojedziesz ?
- Co tobzie do tygo ?
- To-ć miłosć weźnie, a ty mi nie pwziesz.
- No do lasu !
2.
- Jaśku, Jasiulenku ja z tobo pojade.
- Jo, ciebzia nie brukuje !
- To-ć cie mniłość weźnie, a ty mnie weźniesz.
- To jadź, ale koniowi na łogon łusiunjdziesz.
3.
- Jaśku, Jasiuleńku, co ty tam bandziesz robziuł ?
- Co tobzie do tygo ?
- To-ć miłosć weźnie, a ty mi nie pwziesz.
- No, jepka bande trzunść !
4.
- Jaśku, Jasiulenku, jo ci pomoge zbzierać.
- Jo ciebzia nie brukuje !
- To-ć mniłość weźnie, a ty mi bandziesz kazał.
- To zbzieraj, ale żadnego nie pożryj !
5.
- Jaśku, Jasiulenku, ja jedno zjem ?
- Jo ci nie każę.
- To-ć mniłość weźnie, a ty mi bandziesz kazał.
- To pożryj, ale to robocze !
6.
- Jaśku, Jasulenku, jo ci cosik uwarze ?
- Jo ciebzie nie brukuje.
- To-ć mniłość weźnie, a ty mi bandziesz kazał.
- To uwarz, ale pazury umyj !
7.
- Jaśku, Jasiulenku, jo bande z tobo jadła ?
- Jo ciebzie nie brukuje.
- To-ć mniłość weźnie, a ty mi bandziesz kazał.
- To żryj, ale nie zesmarć sie !
8.
- Jaśku, Jasiulenku, jo ci wyrko pościele ?
- Jo ciebzie nie brukuje.
- To-ć mniłość weźnie, a ty mi każesz.
- To posciel, byle dobrze.
9.
- Jaśku, Jasiulenku, jo z tobo sia układe.
- Jo ciebzie nie brukuje.
- To-ć mniłość weźnie, a ty mi bandziesz kazał.
- To uwol sia, ale w nogi !
10.
- Jaśku, Jasiulenku, jo cia pocałuje.
- Jo ciebzie nie brukuje.
- To-ć mniłość weźnie, a ty mi bandziesz kazał.
- To pocałuj, ale w d...

[rita100]

Zitojta Warnijoki. Am z Mazur Luiza Żabka, boczycie ?
Taki dialog woma zapodam, eszcze łod mojyj ómy am pamnienatła. To je psieśniczka.

[rita100]

A boczysz-że, mój Jasieczku
coś ni łobziecowoł,
kedy zy mnó w stodółecce
na sionku nocowoł ?

- Boś chciała tygo, szelmo małpo !
Wesołowski, grajcie !
A wy, dziewczaki, tańcujta - brum brum brum
la la la la la la la la

[rita100]

Cóz jo teroz pocne
z tym wisokem brżuskiym,
juz ci jo go nie podpasze
jedwabnym fartyskiym.

- Mosz kształty, sposób, nadsztukuj go sobzie !
Wesołowski, grajcie !
A wy, dziewczaki, tańcujta - brum brum brum
la la la la la la la la

[rita100]

Cóz ni teroz powziy
ta moja rodzina
kiedy bandzie małi chłopsiec
lub mało dziwc-ina ?

- Kijem dostaniesz, szelmo, małpo!
Brak ci tygo!
Wesołowski, grajcie !
Niech łóna słucho !
Rady la la haj la la
la la la la la la la la

[rita100]

Tero jinszy dialog bandzie

[rita100]

Zapodała Charlotta Ludorf
"No, to tyn bas, to zawsze mówił":

Juz my tutaj łod niedzieli
jeszczym diobła nie wzidzieli.

"A łón tedy mówił:"

Buł tu diabuł
buł diobuł !

"A skrzypce to mówzili:"

Juz my tutaj łod niedzieli
jeszczem diobła nie wzidzieli.

"A łón mówi:"

Buł tu diobuł
buł, buł, buł !

[rita100]

Marcin Kowalczyk z Skarzyn tako wersje podaje:
"To tyn jedyn grał na skrzipcach":

Byńdziym jedli, byńdziym psili
byńdziym uzywali !

"A tyn na, buł taki bas":

Jak Bóg do, jak Bog do.

"A tyn zaś":

Ni my jedli, ni my psili,
ni my uzywali.
Mówziuł jo, mówziuł jo !

"To tak sobzie te muzykanci tak, Jo."

[rita100]

Tero August Druba z Mazur zaspsiewo taki dialog na skrzipki.

"I jednygo, pewnego casu, to do Gond (Grądy koło Orzysza) byli zaproszyni, nie ?
No, wijezdzajó i tak rozmyślajó niywesoło, jek tyz to beńdzie, jek i co ?
Benjo psiyrse skrzipce zanuciuł, no, psierse skrzipce:

Bydziem jedli, bydziem psili
bydziem jedli, bydziem psili !

drugie skrzypce:

Bydziem uzywali, bydziem uzywali
bydziem uzywali !

No, z powrotu jek jadó, rozmajicie jym trafiło, tedy psierse skrzipce grajó:

Ni my jedli, ni my psili
ni my jedli, ni my psili !

drugie skrzipce:

Ni my uzywali.

A Kuberkia na basie:

Nie mówił jo, nie mówił jo
nie mówił jo ?

Tak sie śmieli".

[rita100]

A Henryka Rogalska z Kaminki tak łoto śpsiewa:

"Skrzypki i bas jechały wesoło na wesele. Skrzypki grali wesoło:

Byndzim jedli, byndzim psili
byndzim uzywali !

A ten bas mówił:
Jek Bóg do, jek Bóg do !

Tero jechali od wesela z powrotym. Teraz mówio te skrzypki:

Ni my jedli, ni my psili
ni my uzywali !

A ten bas mówił:

A nie mówił jo, a nie mówił jo !

[rita100]

cosma noleźli z tańców i zabaw. Tero mogo dzieciuki sia fejniście zabaziać po
warnijsku.

[rita100]

Jest tak gra mazurska, w której wzywa się krasnoludka. Podobna jest do znanej
gry w pytkę (W Polsce ta dziecięca zabawa znana jest jako "Chodzi lisek koło
drogi.."). Szurek z kańczugiem goni jinsze dzieciuki i łón je tam krasnoludkiem
abo podziomkiem, bo na Mazurach krasnolutki to barzo dokuczliwe stworki, które
grasujo w ludzkim bełku i brok je przegonić precz. Stón może być i taka zabazia.
(Wierzenia mazurskie - Toeppen)

[rita100]

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=38446&w=55694408&a=55694408

[rita100]

Jo sia bawziuła na dworze w to zabawe, w nidziółeczke z całó familijo i jek
śniesznie buła, a dzieciuk takie zziajane. Tero tlo godajo, akedy ciocia
przyjedzie ?
Musza se calość przybaczyć tyj zabawy


- Gunski, gunski do domu !
- Boiwa sia
- Czygo ?
- Zilka złego !
- A dzie je zilk ?
- Za góro !
- A jekie ma łocy ?
- Jek wangielki w nocy !
- A jekie ma usy ?
- Jek dwa łobrusy !
- A jekie ma nogi ?
- Jek batogi !
- A jekie ma zamby ?
- Jek damby !
- A jeki ma nos ?
- Jek duzy kos !
- Gunski, gunski do domu ! Wartko, chibko, prandko !
I gunski leciałi do matuli do domu, a zilk je wtencas fitał i do grómady ciskał,
aze wszistkie wyficiuł.