Jestem Prusakiem czyli dniem i nocą

[rita100]

"Pochodzę gdzieś z Marchii. Jestem Prusakiem.
Moje barwy, które znacie - to czerń i biel.
Czerń - to noc. A biel - to dzień.
Jestem dniem i nocą."

Alfred Henschke, zwany Klabundem,
ur.1890 r. w Crossen w Marchii.

[rita100]

"Bo czerń i biel - barwy Prus - symbolizują sąsiedztwo sprzeczności w tym
państwie, które upadło; kto widzi tylko jedno, nie widząc także drugiego, nie
oddaje Prusom sprawiedliwości."

"Prusy" - krajem nieograniczonych możliwości - to jest teza postawiona przez
Bernta Engelmanna, autora ktory jest berlińczykiem, Prusakiem. Książka
Engelmanna wprowadza nas w gąszcz problematyki pruskiej.

[rita100]

"Tak, kochamy ten kraj......
I wśród wszystkich przeciwieństw trwa - niewzruszona, bez sztandaru, bez
katarynki, bez sentymentalizmu i obnażonego miecza - cicha miłość do naszej
ojczyzny."

Kurt Tucholsky
ur. w 1890 w Berlinie

[rita100]

Co rozumiemy przez "Prusy" ?
Czy europejską wspólnotę ?
Koszary zorganizowane w formie państwa ?
Państwo zorganizowane na kształt koszar ?
Siłę porządkową ? Przeżytek ? Zmorę ? Styl żucia ?
A może tylko fikcję ?

Nie, to kraj nieograniczonych mozliwości. Jeden przykład: w tym samym czasie, w
którym jedni uciekali z niemożliwej do zniesienia niewoli pruskiej - inni
znajdowali tam azyl i słwili Prusy jako ostoję wolności i tolerancji w Europie.

[rita100]

Barwy Prus
Dedykacja dla Premiera Kaczyńskiego
bez żadnej złośliwości, tak jedynie na przyszłość

"Czerń i biel - to barwy Prus i w czarno-białej manierze próbuje się też osądzać
to, co niegdyś było pruskie. Przy tym jedni widzieli i widzą tylko to, co białe,
inni zaś to, co czarne. Tymczasem prawda nie leży - jak to się często zdarza -
pośrodku. Nie. Prusy trzeba pojmować na podobieństwo ich flagi, jako
współistnienie czerni i bieli. Prusy powstały w stałej sprzeczności z sobą i w
oparciu o tą dialektykę - i tak tylko można je zrozumieć. Sprawę tę pomijało się i
pomija często - i nierzadko rozmyślnie.

Tak pisze Engelmann w swoim kraju nieograniczonych możliwości.

"Bo czerń i biel - barwy Prus - symbolizują sąsiedztwo sprzeczności w tym
państwie, które upadło; kto widzi tylko jedno, nie widząc także drugiego, nie
oddaje Prusom sprawiedliwości."

[rita100]

"W ustawie nr 46 alianckiej Rady Nadzorczej - "najwyższej władzy" w Niemczech,
ustanowionej przez mocarstwa zwycięskie w drugiej wojnie światowej -
postanowiono w dniu 25 lutego 1947r, a wkrótce potem ogłoszono w jezykach:
angielskim, francuskim i rosyjskim oraz - dla zwyciężonych - w niemieckim, co
następuje:

"Niniejszym rozwiązuje się państwo pruskie, jego rząd i wszystkie podległe mu
władze".

[rita100]

"Sądzę, ze stolica Niemiec powinna znajdować się na południowym zachodzie
aniżeli na wschodzie. Jeśli tylko Berlin zostanie znowu stolicą, nieufność
zagranicy nigdy nie przeminie. Ten, kto uczyni Berlin nową stolicą, stworzy
duchowe nowe Prusy".

Napisano w "Die Welt" 30 litopada 1946r, na stronie 3

I właśnie będziemy szukać ducha Prusów. Jaki on jest naprawdę.

[rita100]

dr Konrad Adenauer, pierwszy Kanclerz RFN

[rita100]

Jak i co rozumieć pod pojęciem 'pruski duch' ?
Czy to co oświadczył w roku 1968 Georg Lukacs - że żywi 'ogromną nienawiść do
wszystkiego co pruskie' ?
A może chodziło o wypowiedź Winstona Churchilla w 1943 roku, ktory na
konferencji w Teheranie powiedział:
"Chciałbym podkreślić, że źródłem zła są Prusy" ?
Czy ".... korzeniem zła są Prusy" ?

Prusactwo i związany z nim nierozerwalnie militaryzm to umysłowość poddańcza,
którą Prusy XIX wieku narzuciły Niemcom. W jaki sposób Prusy potrafiły w XIX w.
zawładnąć duszą niemiecką ?

Trzeba by było prześledzić rozwój państwa zwanego "Prusami" i zacząć od Marchii
Brandenburskiej, bo to właśnie ten bardzo biedny, słabo zaludniony kraik na
północno-wschodniej granicy Świetego Cesarstwa Rzymskiego Narody Niemieckiego
przekształcił się w owo wielkie mocarstwo europejskie, które pod nazwą "Prus"
nie dało wytchnąć światu.
(fragmenty z "Prusy" kraj nieograniczonych możliwości - Bernt Engelmann.)

[rita100]

A więc Prusy kojarzą nam się: że szczękiem broni i bitewną chwałą, z
fryderycjańskim duchem agresji, skromnością i surowością, dzielność i
poświęcenie, najściśleszą dyscypliną i jej poprawność jak i również wielki upór.
Kojarzą się nam również z równym krokiem armii pruskiej, żelaznymi stemplami do
nabijania broni, a przede wszystkim straszliwy dryl prowadzący do unicestwienia
samoświadomości i wszelkich innych uczuć.
Bardziej żołnierze mają sie bać swoich instruktorów niż wrogów.
Typowo pruskie są sądy i sędziowie w nich, typowo pedantycznie wiernych ustawom,
sądzących sprawiedliwie nawet najbiedniejszych, występujacych przeciwko
najpotężniejszym.

[rita100]

Oto cytat Francois Andrieux, poety francuskiego:

"Stare Prusy uchodzą za autorytarne państwo butnych wojskowych, do przesady
dokładnych urzędników, wszechobecnej policji, nadętych junkrów i pobrzękujących
szablami monarchów. Uchodzą za kraj uzbrojony po zęby, a przy tym bardzo biedny
i dlatego zawsze żądnych podbojów i zdobyczy, zagrażający swoim sąsiadom.
Uchodzą za anachroniczną wspólnotę, bardzo zacofaną pod względem politycznym,
nader biurokratycznie rządzącą swoimi wyzbytymi praw obywatelami od kolebki po
grób, uchodzą za kraj, w którym uczeni i artyści cieszyli się niewielkim
szacunkiem, kupcy - bardzo małym, za to szlachetnie urodzeni oficerowie - ogromnym.
Uchodzą za kraj, gdzie 'ograniczonym umysłom poddanych' nie wolno było
krytykować posunięć władzy, nie mówiąc już o zarządzeniach wojskowych i gdzie
gorliwa służba Bogu, królowi i nazwanemu 'ojczyzną' państwu była dożywotnim
obowiązkiem każdego obywatela, który winien był podporządkować jej wszelkie
interesy prywatne."

łobaczym czy tak rychtycznie buło ?

[rita100]

Świętego Cesarstwa Rzymskiego
Każdy kraj powinien mieć swoją stolicę. W Monarchii Brandenburskiej były dwa
miasta Berlin i Kolln położone naprzeciwko siebie nad Szprewą i to one w XV
wieku odegrały największą rolę w tworzeniu się Państwa Brandenburgii. Nie było
łatwo ponieważ Cesarstwo Rzymskie cieszyło się złą sławą. Tu działali najwięksi
rabusie i mordercy ówczesnej Europy. Rycerze rozbójnicy w wieku XIV i XV
terroryzowali Marchię Brandenburską i byli plagą tego kraju, rujnującą
mieszkańców. Napadali na wsi i miasteczka, rabowali bydło, mordowali, gwałcili i
łupili. Z ziemi siłą wydartej chłopom rycerstwo Marchii utworzyło swoje wielkie
majątki, a ich nieszczęsne ofiary musiały uprawiać pola swoich ciemiężców. Ale
rycerzom rozbójnikom było wciąż mało, trwonili pieniądze, dlatego też wkrótce
zaczęli podejmować nowe wyprawy podbojowe.

[rita100]

Sytuacja się zmieniła na lepsze, kiedy to Brandenburgia otrzymała nowego pana,
który przyrzekł kres tym stałym zamętom. Nowym margrabią i księciem elektorem w
1411r został burgrabia norymberski, Fryderyk von Hohenzollern.
Niestety wojna trzydziestoletnia i zarazy, epidemie jak czerwonka potem dżuma
spustoszyła miasta. Mimo tego wyeksploatowana Brandenburgia powiększyła się o
nowe tereny. W 1660 roku w dwanaście lat po podpisaniu pokoju westfalskiego,
który zakończył wojnę trzydziestoletnią w Niemczech, zdobyła władzę daleko na
wschodzie, nad Prusami. Był to bardzo korzystny wynik pokoju dla brandenburskich
Hohenzollerów, który Polacy i Szwedzi zawarli w Oliwie pod Gdańskiem. Odtąd
Prusy stały się odległą kolonią, o której sami Niemcy nie wiele wiedzieli.

[rita100]

Zakon Krzyżacki po wojnie trzynastoletniej zbankrutował, musiał wysprzedawać
swoje dobra, twierdze, miasta, posiadłości. Polacy odnieśli ostateczne
zwycięstwo. Już w 1456 roku żołnierze najemni Zakonu sprzedali wszystkie
nieruchomości królowi Polski i zostali zmuszeni do opuszczenia Malborka, zaś
Prusy Wschodnie bez Warmii i ziem wokół Gdańska i Elbląga pozostała w reku
Zakonu jako kraj lenny Polski. Ostatni z Wielkich Mistrzów, margrabia Albrecht
von Ansbach z dynastii Hohenzollerów rozwiązał państwo zakonne i przekształcił
się w księstwo świeckie. Zawarł pokój z królem Polski i w 1525 roku w Krakowie
oddał mu Ksiestwo Pruskie w lenno. Trwały spory na tle wyznaniowym, jedni
osłabiali władzę książęcą, a inni z konfliktem zwracali się do króla polskiego.
Rokowania się ciągły, aż wreszcie za olbrzymią sumę zakwestionowano prawa lenne
i władzę elektorską objęli Brandenburczycy. W 1660 roku Wielkiemu Elektorowi
Fryderykowi Wilhelmowi udało się z pomocą szwedzką pozbyć polskiej władzy lennej.
Ale nie było to łatwe bo..

[rita100]

bo pruskie miasta i stany ziemskie nie chciały uznać nowego elektora i żądały
swoich przywilejów i zwolnień z podatków. Pod przywództwem burmistrza Królewca
Hieronima von Rotha i generała Albrechta von Kalcksteina, właściciela Knauten,
sprzeciwili się zarządzeniom elektora i wydali mu walkę zbrojną. Dopiero po
dwuletniej walce i pacyfikacji kraju przez wojska brandenburskie powstańcy
ulegli. Księstwo Prusy Wschodnie (Prusy Książęce) miało swoją stolicą w Królewcu.

I o jakim 'duchu pruskim' mówił Konrad Adenauer skoro nie znajdujemy w nich ani
służalczości, ani ślepego posłuszeństwa, ani militaryzmu, ani nadmiernego
zdyscyplinowania, ani przesadnej surowości - takie pytanie stawia Engelmann.

[rita100]

Jak się ona przedstawia ?
Prusowie, stare plemiona pruskie nie były ani Słowianami, ani Germanami, ale
jeśli prześledzimy pojęcie "Prusy" do wieku XVIII to faktycznie mieszkała
ludność zgermanizowana lub zniemczona, jednakże z pochodzenia w większej części
słowiańska. Na południu Prus Wschodnich mieszkała ludność pochodzenia
słowiańskiego i mowiło się wyłącznie po mazursku, a na północnym wschodzie tej
prowincji ludność mówiła wyłącznie po litewsku w większości częśc.

Co więc miał na myśli i jak należy rozumieć przez "Prusy" i przez 'ducha
pruskiego', którego Adenauer uważał za szkodliwego ?

Należy wykluczyć, ze miał na myśli kraj Prusów czy też kraj Zakonu Krzyżackiego,
czy stare księstwo. Dawne, w dużym stopniu niezależne i podległe władzy
zwierzchniej Polski Ksiestwo Pruskie ożywiał raczej duch bardziej wolnościowy
niż u większych innych ówczesnych państw europejskich.

Prawda, ze ciekawie pisze ten Engelmann.

[rita100]

"Szerokie masy mieszkańców Prus nigdy bowiem nie były militarystyczne i
agresywne ani też pedantyczne, głupie i zarozumiałe. Były one co najwyżej trochę
bardziej twarde, uparte - i jeśli chodzi o warstwę mieszczańską - bardziej
tolerancyjne. Formuła, ktora kierowali się w życiu, brzmiała - mowiąc słowami
starego dorożkarza berlińskiego:
"Schodzę każdemu z drogi, ale żądam, zeby mi też każdy schodził z drogi !"
"Ick jeh' jedem aus'm Weje, aber ick verlange, det mir ooch jeder aus'm Weje jeht !"

[rita100]

No bo jak inaczej można nazwać tych pionierów jedności niemieckiej z rodu
Hohenzollerów jek:
"Wielki Elektor" Fryderyk Wilhelm (1620-1688)
król Fryderyk II zwany Wielkim (1712-1786)
oraz Wilhelm I, król pruski i cesarz niemiecki, którego wnuk, Wilhelm II, a
także zwany Wielkim, jak również jego "żelazny kanclerz" Otto von Bismarck.
Wszyscy brandenburscy Hohenzolerowie uważali zdobyte tereny za prywatną
własność, za odziedziczoną posiadłość rodzinną i która miała być dziedziczona
dalej. Mieszkańcy tych ziem byli poddanymi i zaliczali się do żywego inwentarza.
Wcale nie troszczyli się o cesarza i Rzeszę.
Do armii werbowano ludzi siłą najczęsciej bezrobotnych, włóczęgów, zebraków,
chłopaków wiejskich jak i cudzoziemców. Wśród zwerbowanych cudzoziemców, było
bardzo wielu łotrzyków, skłonni do dezercji, tak że bez surowości nadzoru i
ćwiczeń wojskowych armia ta w mgnieniu oka przekształciłaby się w bandę
rozbójników i morderców. W celu obrony osobistej elektora utworzono kompanie z
wybranych Szwajcarów.

Engelmann wspomina w tym rozdziale o
pochodzącym z polskiej Warmii Otto Fryderyk von der Groben, który potem jako
generał przeszedł do służby polskiej. Założył on dla Brandenburgii-Prus kilka
baz w Afryce i przez cztery lata prowadził handel niewolnikami. Najwyrażniej
musiał wpaść i uciekł do Polski

[rita100]

Szczególnie smutny obraz przedstawiało Ksiestwo Pruskie. Kraj ten został
spustoszony podczas wojny szwedzko-polskiej. Najgorzej zaś poczyniali sobie
Tatarzy, ktorych Polacy wezwali na pomoc.
"Nie sposób opisać to nieszczęscie. Tatrzy uprowadzili chrześcijan, mężczyzn
sprzedawali, przykuwali do galer, kobiety i dziewczęta zatrzymywali do
nierządów. Brali w jasyr żołnierzy, pachołków, dziewczyny, kobiety i dzieci z
Prus. Ludzie ci nigdy już nie ujrzeli swoich bliskich, zostali uprowadzeni do
straszne tatarskiej i tureckiej niewoli, a tam nadzy i bosi, zostali pojmani i
publicznie sprzedani jak bydło. Postradało wówczas życie takze wielu
szlachciców. Te straszne wydarzenia trwały zaledwie dwa do trzech tygodni.
Jednakże katastroficzne skutki napadów Tatarów odczuwano wyraźnie jeszcze przez
wiele dziesiatków lat."

Wobec tej sytuacji dla Fryderyka Wilhelma, którego kraj cierpiał na brak
ludności przyszła nadzieja, bo oto rozpoczęły sie w innych krajach, szczególnie
we Francji prześladowania religijne i dzięki przyzwoleniu elektora przyjeźdzali
masowo uchodźcy z Francji zasiedlając ten kraj Hohenzollerski.

[rita100]

a była to bogata, kwitnąca kraina.

Potem było małżeństwo elektora Fryderyka Wilhelma z Holenderką Luizą Orańską.
Dzięki temu i miłości do Holandii na ziemie Pruskie ściągali imigranci.
Holendrzy zakładali gospodarstwa zwane 'holendernami', sprowadzili bydło
holenderskie, a sama małżonka elektora jako pierwsza posadziła w swoim pieknym
ogrodzie gdzie potem zbudowano pałac Monbijou - ziemniaki, które wcześniej w
Prusach nie były znane. Przybysze z Holandii ściągali do Prus i zakładali swoje
kolonie.
Znacznie więcej jednak napłynęło ludności francuskiej, którzy masowo opuszczali
swoją ojczyznę przed prześladowaniami religijnymi. Byli to protestanci francuscy
zwani hugenotami.(Także osiedlali się w Królewcu i Kłajpedzie.) Najważniejszym
ośrodkiem hugenockim stał się Berlin. I oni to wciągu niewielu pokoleń
przekształcili to wyludnione i zubożałe miasto w europejską metropolię.

[rita100]

"Saure Jurken sind auch Kompott"
"Kiszone ogórki to też kompot" - mówi stare berlińskie porzekadło, którego
autorstwo przypisuje się sławnemu żydowskiemu oberżyscie, Frankowi. Jeśli jednak
ktoś spodziewał się brzoskwiń albo truskawek, to nie wiele entuzjazmu wzbudzi w
nim podany w zamian kiszony ogórek."

A chodzi tu o gminy żydowskie z Wiednia i Dolnej Austrii, ktore w latach 1670/71
postanowił cesarz Austrii wypędzić ze swojej stolicy, a "Wielki Elektor"
Fryderyk Wilhelm postanowił sprowadzić do Berlina pięćdziesiąt rodzin
najbogatszych Żydów. Zaczeły się pertraktacje..... i jak widzicie Prusy zasilą i
Żydzi.

[rita100]

Zaczęły się pertraktacje elektora z Żydami wiedeńskimi. Żydzi jak to Żydzi,
przyjęli z szacunkiem tą propozycję ale....wypertraktowali sobie najlepsze
warunki ich życia w Berlinie to znaczy mieli korzystać ze specjalnych uprawień
korzystając ze specjalnej goscinności. Po podpisaniu odpowiedniego dokumentu
gwarantującego Żydom profity przybyło najpierw 12 rodzin żydowskich, a potem
stopniowo przybywało ich więcej, tak , ze liczba pięćdziesięciu rodzin znacznie
została przekroczona.

"Wiedeńczycy", jak ich nazywano w Berlinie, należeli do intelektualnej elity w
Rzeszy Niemieckiej. Byli wykształceni, zamożni i znacznie przewyższali pod
względem stylu życia berlinczyków

[rita100]

I tak pomijając okazały pałac elektora Fryderyka Wilhelma, co było jedynym
bogactwem i luksusem to w 1671 roku znajdowały sie w Berlinie wspaniały domy
prywatne: pałac Danckelmanna i pałac Gerfflingerów, następnie pałac von
Schombergów ( w XIX wieku była to siedziba następcy tronu). Ale ogólnie miasto
było tak brudne, ze elektor Fryderyk Wilhelm musiał w 1680r rozkazać:
"Jeśli ktoś wyrzuca śmieci na ulicę, trzeba by mu je z powrotem wrzucić do domu.
Kto w nieprzystojny sposób zanieczyszcza ulice bedzie postawiony pod pręgierz,
dzieci karać rózgą". I tak powstały publiczne ustępy.

[rita100]

Ale kiedy przybyli zamożni Zydzi do Berlina w 1671 r, ta smętna mieścina
zamieniła sie w wielkomiejskie życia. Pojawili się 'wiedeńczycy' czyli wielcy
kupcy, uczeni, jubilerzy i bankierzy. Berlinczycy śledząc ich wyładowane wozy
nie mogli wyjśc z podziwu. Takich rzeczy niw było nawet w zamku książęcym. Cuda
to były w postaci żyrandoli, mebli, materiałów.
'Wiedeńczycy' zamierającą gospodarkę tej mieściny zamieniali w rozkwitłą i pełna
blasku przedsiębiorstwa.
Sami berlinczycy uczestniczyli w tym rozkwicie jako robotnicy pomocnicy. Żydów
przybywało coraz więcej z różnych stron świata i to bez zezwolenia, ale
przybywali biedniejsi, ktorzy zaczeli robić konkurencję rodzimym bogatszym. W
Berlinie ludnośc zaczęła protestować. Ale jak sie okazało, najbardziej
protestowali i szukali poparcia u elektora ci najbogatci Żydzi.

[rita100]

Pierwszym domem berlińskiego Żyda był to wspaniały Pałac Ephraima jaki kazał
sobie zbudować w 1765r mincerz FryderykaII i zaliczał sie najpiekniejszej
budowli Berlina. (Na szczęscie pałac ten nie został zburzony ale tak rozebrany
by można go odbudować)
Nastepnym architektem był rodowity Holender Johann Arnold Nering (Długi Most -
Lange Brucke)
Holendrami byli też pierwsi założyciele fabryki fajansu, ale manufakturę
porcelany w Berlinie założył w 1760r pochodzący z Polski Jan Ernst Gotskowski,
która potem stała się królewską i istnieje do dziś jako państwowa fabryka
porcelany w Berlinie. Powstała też fabryka broni, stalownia itd. W każdym razie
"Wielki Elektor" Fryderyk Wilhelm pozostawił po sobie metropolię marchijską. A
wszytko to dzieki przyjeciu uchodźców z Francji, Belgii, Holandii, Szwajcarii,
Austrii, Czech i Polski.

[rita100]

a jeśli nim został, dziekuje Bogu !
Dlatego wśród uchodźców, zarówno chrześcijan, jak i Zydów krążyło popularne
porzekadło:
"Nikt nie staje się Prusakiem,
chyba że z konieczności........
a następnym wierszem tego porzekadła brzmiała nastepująco:
"..... a jeśli nim został, dziekuje Bogu !".

[rita100]

"Wielki Elektor" Fryderyk Wilhelm miał ze swoją pierwszą małżonką Luizą Orańską
(Holandia) trzech synów. Przezył ojca tylko ten średni i najsłabszy Fryderyk,
którego natura potraktowało po macoszemu, dając mu słabowite ciało, skrzywiony
kręgosłup i próżność duchową. Dzięki jednak swojemu wychowawcy, ktorym był
Eberhard von Danckelmann, pochodzącym z Holandii mógł rządzić i został
Fryderykiem III, którego berlińczycy nazywali "krzywym Frycem" i bezlitośnie
wyszydzali:
"być głupim, to lepsze niż być garbatym, tego tak nie widać, i pomyśleć, ze
Frycek jest jedym i drugim".
A Eberhard von Danckelmann ściągnął do Berlina swoich sześciu braci i powierzył
im wszystkie stanowiska administracyjne. Jak mówili wtenczas berlinczycy :
"Siedmiokonny zaprzęg Danckelmanna" kierował przedsiębiorstwem rodzinnym -
Brandenburgią-Prusami - przez dziewięć lat do 1697r

[rita100]

Więc widzicie, ze Brandenburgią zawładneli Holendrzy, zbiegli hugenoci z Francji
i oni to zostali twórcami pięknych ogrodów i pałaców. Zręczność Danckelmanna z
jaką potrafił kierować na rozsądne drogi prózność Fryderyka III była rozsądna.
Założył on też w Berlinie Akademie Sztuk Pięknych.
Fryderyk III pojął za żonę Sophie Charlotte, księżną a córkę pózniejszego
elektora Hanoweru, zbudowano pałac z ogrodami w Charlottenburgu na wzór wersalski.
Niestety Danckelmann popadł w niełaskę Fryderykowi w 1970 roku ponieważ pojawili
sie w Berlinie różni przybysze w poszukiwaniu szczęścia jak kuglarze, alchemicy,
tancerze, dziewczęta lekkich obyczajów i zabałamucili frywolnośc 'krzywego
Fryca'. Powstawały gospody, domy publiczne i zaczęto uganiać się za
przyjemnościami. Na dworze Fryderyka III pojawiła się córka szynkarza i
handlarza win Katarzyna Rickers z Emmerich, przepiękna dziewczyna. Fryderyk sie
w niej zakochał i wydał ją za koniuszego von Kolbe robiąc ich baronami. Byli to
teraz Kolbe von Wartenberg. Za radą Kolbego 'krzywy Fryc' wtrącił Danckelmanna
dozywotnio do cieżkiego więzienia i skonfiskował jego majątek. Odtąd o całej
polityce brandenburko-pruskiej decydowało jedynie małżeństwo Kolbe, które
plądrowało kraj. Ambicją Fryderyka III było zostanie królem. W zamian za zgodę,
całą armię brandenburko-pruską oddano na dziesięć lat Habsburgom.
(za pieniadze)

[rita100]

upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Berlin_-_Schloss-Charlottenburg.jpg/800px-Berlin_-_Schloss-Charlottenburg.jpg
Fryderyk III pojął za żonę Sophie Charlotte, księżną a córkę pózniejszego
elektora Hanoweru, zbudowano pałac z ogrodami w Charlottenburgu na wzór wersalski.

Ponieważ ten pałac musiał być zbudowany szybko, Fryderyk III zniósł szewskie
poniedziałki

[rita100]

Odbyło się to z niezwykłym przepychem 18 stycznia 1701 roku w Królewcu i
Fryderyk wręcz pławił się ze szczęścia. Z okazji koronacji Fryderyka III Kolbe
został mianowany marszałkiem Prus oraz kanclerzem założonego przez siebie
"Zakonu Czarnego Orła" z bajecznym wynagrodzeniem. Teraz dopiero apetyty
wzrosły, plądrowanie kraju nie miało granic. To co uczynili feldmarszałek
Wartensleben i marszałek dworu, hrabia Wittgenstein, którzy związali sie z
hrabiną Katarzyną Kolbe tego nawet Napoleon sto lat później nie uczynił.
Wartenberg, Wartensleben i Wittgenstein - to była ta 'potrójna udręka', jak lud
berliński z gorzką ironią nazywał trio rabusiów.
A sama Katarzyna Kolbe von Wantenberg nazbierała niezliczone ilości klejnotów,
diamentów, domów, obrazów, dywanów , dzięki temu cesarz w Wiedniu, Józef I
podniósł do rangi hrabstwa von Wartenberg bezpośrednio podległe do Rzeszy. W ten
sposób hrabiowie von Wartenberg stali się równi pozostałym panującym domom w
Rzeszy Niemieckiej i mieli już własny kraj do rządzenia.

[rita100]

Takie wesołe ich życie w Berlinie nie mogło trwać wiecznie, przecie kasy,
arsenały i koszary były prawie puste. A tu jeszcze przez Marchię bez przeszkód
przechodziły liczne wojska uwikłane w Wojne Północną jak rosyjskie, polskie i
saksońskie.
Wobec takiej syutacji 'krzywy Fryc' stał się stary, chory i czuł zbliżającą sie
śmierć.
Niestety król Fryderyk III już nic nie mógł zrobić Kolbom, ani całemu trio,
ponieważ podlegali już oni Rzeszy, jedynie co mogli zrobić to opuscić Prusy.

Co do samej hrabiny Katarzyny von Kolbe von Wantenberg to pozostawiła po sobie
taki majątek, ze sama na łożu śmierci powiedziała "Łatwiej policzyć muszle na
plaży Scheveningen" ( i z których czerpie esce po dziś dziań paru bogatych ludzi
w Republice Federalnej)

[rita100]

pl.wikipedia.org/wiki/Fryderyk_I_Pruski
Szydercy mówili, że "jeżeli Fryderyk każdego dnia wstawał o godz. 3 nad ranem,
to dlatego, by móc się dłużej cieszyć przyjemnością bycia królem".

[rita100]

To widzicie jak Królestwo Pruskie we wczesnych latach XVIII wieku cierpiało nie
tylko z powodu korupcji 'potrójnej udręki', ale teraz doszły jeszcze epidemie
dżumy, które docierały z Polski. Największe straty ludności były w Prusach
Wschodnich. Zaraza zaoszczędziła Berlin. Nastąpił nagły rozwój miasta na skutek
nowej fali imigracji z Włoch, Szwajcarii, Czech i z Polski.
Armia pruska służąca jako mięso armatnie w interesie Habsburgów wykrwawiała
się. Zołnierzy tej armii rekrutowano przeważnie z zasiedziałej ludności
wiejskiej Marchii Brandenburskiej, Pomorza, Prus Wschodnich.
Służyli też cudzoziemcy z Irlandii, Szkoci, Holendrzy, Szwedzi jak i synowie
polskiej i litewskiej szlachty.
Synowie biednych chłopów i szlachty wiejskiej musieli płacić największy haracz
krwi, podczas gdy imigranci jak i obywatele miasta Berlina byli zwolnieni od
służby wojskowej.

Pytanie, czy siły zbrojne z 1713 roku były 'typowo pruskie' ?
Nie były, tak pod względem składu czy liczebności. W każdym razie armia ta nie
mogła zagrażać innych państwom.

"Okres panowania Fryderyka I nie przebiegał w sposób 'typowo pruski'. Nie
dokonano żadnych podbojów, otrzymano tylko parę spadków i zakupiono nowe tereny,
a panujący na dworze luksus i rozrzutność nie mówiły też o skromności i surowych
obyczajach."

[rita100]

Gdy "krzywy Fryc" ukrywał swojego garba pod długą peruką ukoronował się w 1701
roku na pierwszego króla w Prusach wydał z wielką pompą sześć milionów talarów.
Jego syn i następca, Fryderyk Wilhelm I koronował się w 1713 roku i wydał na nią
2547 talarów i 9 fenigów i oświadczył uroczyście, ze jest to jego ostatnia
rozrzutność, ktorą toleruje.
I tak na następny dzień zwolnił większą część dworu. Nie było już muzyki
dworskiej, zwolniono kapelę , wystawiono na licytację luksusowe konie, karoce
oraz wina zmagazynowane w piwnicach zamkowych. Nie mówiąc o dywanach, meblach
czy garderobe. Odtąd elegancka odzeż, perfumy i szminki były na dworze zakazane.
Takie były rygorystyczne posunięcia oszczędnościowe.
Setki rzemieślników utraciło swoją klientelę.
Przerwano budowę zamku królewskiego, a zwolnieni robotnicy umieścili na głównym
wejściu napis " Ten zamek łącznie ze stolicą Berlinem jest na sprzedaż".
Dobre !

[rita100]

Teraz Fryderyk Wilhelm rozpoczął natychmiast powiększać swoją armię. Zaczęła się
rekrutacja w Berlinie i okolicach. Wydawano ogromne sumy pieniędzy, by do armii
zaciągnąć mocnych i silnych zołnierzy. Fryderyk Wilhelm I upodobał sobie
'długich chłopaków' i 'olbrzymiów'. Zaangażował się nawet w to Car Rosji Piotr
I, ktory corocznie dostarczał w imię przyjąźni olbrzymów ze Syberii, Fin,
Kozaków. Ochotników też werbowano fałszywymi obietnicami. Podatnicy pruscy
musieli za wszystko płacić, przy czym straty pieniezne nie były jeszcze
najgorszą rzeczą. Król zezwolił swoim werbownikom na łamanie wszelkich praw.

[rita100]

" W Prusach odbywało się formalne polowanie z nagonką na takich mocnych
chłopaków. Nikt nie uchodził uwadze szpiegowskim oczom i pięściom werbownikom
jeśli miał to nieszczęście, być bardzo wysokim. Chwytano go i przebierano za
żołnierza, albo się wykupić i w zamian dostarczyć innego olbrzyma. Żaden wysoki
student Prus nie chciał juz studiować w Berlinie, bojąc sie o własna osobę. A
gorliwie tropiący werbownicy zaczeli podróżować już po sąsiednich krajach... Na
skutek tego Fryderyk Wilhelm popadł z tego powodu w konflikt z sąsiadami bliski
wojnie. Kraje sąsiednie zaczęły wykorzystywać tą słabość króla Prus i
pertraktować dobre warunki za przysłanie królowi olbrzymów. Sama cesarzowa Anna
podesłała czterech skrzydłowych w zamian za jakiś tam układ. Taki sposób
okazania wdziecznośći przekształciła się w formalny handel żywym towarem.
Żaden nakaz rozumu, żadne przykazanie religijne nie mogły powstrzymać krola
przed tą pasją... Sądził, ze natura stworzyła wysokich ludzi wyłącznie dla niego".

[rita100]

Nawiasem mówiąc 'olbrzymi' z pułku gwardyjskiego jeśli poddali sie losowi mieli
dobrze, nie uciekali, mieli podwójny żołd i o wiele lepiej niż inni żołnierze.
Król chętnie pozwalał się żenić i dawał im nawet żony silne i wysokie,
obdarowywał ich ziemią i domami by tylko rodziły sie olbrzymie dzieci, bywał
nawet ojcem chrzestnym potomstwa 'olbrzymów', a cały Poczdam zaludniał się
'długimi chłopakami', a miasto Poczdam stał się dziełem Fryderyka Wielkiego,
przekształcił się w siedzibę garnizonu 'olbrzymów'. Stąd i miasto nie było
typowo pruskie, zasiedlali je cudzoziemcy. Była to kosztowna zabawa z tymi
'olbrzymami'.
Przez dwadzieścia lat Fryderyk Wilhelm I zachowywał pokoj, powiększył armię
pruską, a licząca prawie 3000 żołnierzy gwardia złożona z 'olbrzymów' stanowiła
trzon sił zbrojnych. Ponadto armia pruska za czasów 'króla żołnierzy' zdobyła
sobie wielka sławę bardzo zdyscyplinowanej armii całej Europy. Mówiono nawet, ze
potrafo szybciej maszerować, ładować broń i strzelać trafiając do każdego celu.
Sąsiedzi Prus patrzyli na tą potężną machinę wojenną z niepokojem.

[rita100]

Aby zaspokoić armię pruską trzeba było rozwijać gospodarkę. Król dał zielone
światło dla licznych manufaktur. Sprowadzał do Prus coraz to nowe gałęzie
przemysłu. Zasiedlił ludnością kolonialną Prusy Wschodnie, której ludność
wymarła przez zarazę. Schronienie tu znalazła ludność protestancka, dostarczono
im pieniędzy i innego wsparcia.
Dzięki napływowi zagranicznych sił robotniczych przemysł pruski nabierał
rozmachu. Coraz bardziej brakowało rąk do pracy. Większość oficerów pruskich
pochodziła ze szlachty, z rodzin junkierskich, nic więc dziwnego, ze traktowali
żołnierzy jak dziedzicznych poddanych i również musieli pracować.
Szwajcar Ulrich Braker, schwytany i przywieziony do Berlina przez werbowników
pruskich, pisze w swoich wspomnieniach, ze żołnierze wykonywali w mieście różne
prace, wszędzie tam gdzie mógł sobie coś dorobić. Widziałem jak setki zołnierzy
zajmowały sie załadunkiem i wyładunkiem towarów, w koszarach trudniono sie
róznym rzemiosłem. Żony ich zajmowały się kramarstwem, inni prowadzili
'garkuchenie'. Szefowie kampanii za zatrudnienie żołmierzy w fabrykach dostawali
prowizję. A kto nie chciał pracować w warunkach niewolniczych uchodził za
dezertera, ponieważ żołmierze podlegali sądowi wojskowemu. Wszyscy byli
przymuszani do pracy w manufakturach. Czas pracy w manufakturach wynosił 14
godzin, a potem ćwiczenia wojskowe jeszcze.

[rita100]

I wtenczas Fryderyk Wilhelm I zlikwidował wolne poniedziałki, doszło na jednej
budowie do strajku czeladników, wtenczas to król nakazał powiesić przywódce, a
że przywódca uciekł powieszono pierwszego lepszego. Kary za nie pracę były
drakońskie. W Berlinie i Poczdamie, kiedy ludność widziała, ze zbliża sie król
krzyczeli - "Z drogi, król jedzie !". Szczególnie krzyczeli szewczykowie, a
ludzie uciekali, ulice pustoszały. Bo jesli król schwytał jakiegoś nie
pracującego nieszczęśnika to grzmocił go batem i to mocniej przy słowach:
"Nie macie się mnie bać, tylko kochać !"

Ale jego poddani go nie kochali i czym usilniej nakłaniał tym bardziej
szczególnie berlinczycy go nie kochali.
Protesty przeciw werbowaniu żołnierzy zmusiły 'krola żołnierzy' do spasowania,
ponieważ ludność zaczeła samowolnie wyrzynać 'werbowników'.

[rita100]

Legendą jest niestety to, ze Fryderyk Wilhelm ujarzmił junkierstwo. Za pewnie
tego chciał, ale jego władza tak daleko nie sięgała. Junkrzy z Marchii
najbardziej przeciwstawiali się królowi i protestowali daninom jakie żądał król.
Fryderyk Wilhelm grzmiał na 'nieposłuszne pospólstwo' wśród których określił
jako 'najgorszych':
von Schulenbergów, von Alvenslebenów i von Bismarcków.
Prawdziwymi panami miast stali się szefowie garnizonów i oni mogli zachowywać
się bezkarnie. Jeśli tylko z kogoś byli niezadowoleni obrzucano obelgami i bito;
żaden uczony nie był bezpieczny przed ich ordynarnymi żartami i prześladowaniem.
Armia , króla żołnierzy' zżerała dochody państwowe, i nie była typowo 'pruska',
wielu żołnierzy, szczególnie 'dłudzy chłopcy' byli cudzoziemcami. Armia była
skorumpowana do szpiku kości, a większość żołnierzy harowała w majątkach
ziemskich, albo jako niewolnicy w manufakturach. Nie była prowadzona żadna
poważna polityka, a i inne mocarstwa zauważyły, ze z armią pruską nie ma co sie
poważnie liczyć.
Wówczas to zrodziło się następne powiedzenie o 'pruskim wietrze', co zamieniło
się w porzekadło: "Tak szybko Prusacy nie strzelają" ("So schnell schiessen die
Preussen nicht" - tak szybko to nie idzie).

[rita100]

Na tronie zasiadł w 1740 po śmierci ojca, wychowany na 'francuskiego lekkoducha'
Fryderyk Wielki... Fryderyk II, stał się szermierzem nowych , lepszych czasów,
nie tylko dla Prus, lecz dla całych Niemiec, których był największym synem - jak
pisze Person. Fryderyk wybierał sobie najchetniej Francuzów za przyjaciół jako
doradców i ministrów.
On to jako król napadł w grudniu 1740 roku na kwitnącą prowincję austrijacką
Śląsk i przez to umożliwił aneksje Alzacji Francuzom, rywalizując z Habsburgiem
o hegemonię w Europie.
Kraj i ludzie byli własnością jednowładcy, a kraj król określał jako 'moja
własność'. Przymus i ucisk w której żyli poddani sprawiła, ze kraje pruskie
stały się postrachem. Cudzoziemiec unikał pobytu, a nawet nie chciał przejeźdzać
przez nie. Syn szewca, Johann Joachim Winckelmann uczony swoich czasów, uciekł z
Prus do Włoch. Powiedział on później: "Lepiej być obrzezanym Turkiem niż
Prusakiem, przechodzi mnie dreszcz od stóp do głowy, kiedy myśle o pruskim
despotyzmie i o kacie narodów (Fryderyka II).
Fryderyk II jako "Stary Fryc" doprowadził do tego, ze jego kraj był najbardziej
niewolniczym w owym czasie krajem Europy. Przeważająca część pruskich poddanych
epoki fryderycjańskiej żyła nie wiele lepiej niż murzyni na plantacjach.

[rita100]

Chłopi pruscy byli przypisani do ziemi. Jako żywy inwentarz należeli do majątku.
Można było z nimi wszystko zrobić, nawet wygrać lub przegrać w karty.
Podlegali władzy policyjnej, sądowniczej i swoich panów. Byli po większej częsci
analfabetami, a na skutek ubóstwa, głodu i nędzy byli tym co się zowie
'zdeprawowanym motłochem'.
Zaczęły się tworzyć grupy arystokracyjne. Pierwsi byli Francuzi, którzy w tym
pruskim tyglu zmieniali nazwiska na niemieckobrzmiące. Drugą grupą niepruską
byli Żydzi, nauczyli się mówić czystą niemczyzną, przy czym bogaci się opłacali,
a biedni musieli opuszczać teren. Dużo Żydów przeszło w tym czasie na
chrześcijaństwo. Trzecią grupą były kolonie czeskie jako grupa uprzywilejowana.
Wszyscy się zintegrowali. Po wojnie siedmioletniej i innych wojnach
napastniczych, które przyniosły wielkie straty Fryderyk II znów zasiedlał swoje
posiadłosci i nie pytał o narodowości ani o wyznanie.
W 1740 roku zlikwidowano tortury, ale w rzeczywistości mógł je zastosować sędzia
śledczy.

[rita100]

Dopiero w 1811 roku zniesiono w Królestwie Pruskim karę łamania kołem. Polegała
ona na tym, 'że miażdzono lub łamano przestępcy cięzkim kołem najpierw golenie i
przedramiona, potem uda i ramiona, a następnie kładziono go, jeszcze żywego, na
koło, i koło to wbijano na pal, tak, że nieszczęśnicy żyli jeszcze niekiedy
wiele dni'.

[rita100]

Był to proces, który ciągnął się dziewięć lat. Arnold posiadał młyn wodny i nie
zapłacił dzierżawy właścicielowi majątku, hrabiemu Schmettau, motywując to tym,
ze hrabia zakładając staw z karpiami powyżej młyna, pozbawił go wody. Wyższy sąd
prowincjonalny po dokładnym rozpoznaniu sprawy odrzucił zarzut jako nie uzasadniony.
Młynarz Arnold w tym wypadku zwrócił się ze skargą do króla i Fryderyk jako, ze
prawo musi być równe tak dla bogatych i biednych rozkazał jednemu swojemu
zaufanemu oficerowi zbadać sprawę. Oficer przyznał rację młynarzowi choć
dookoptowany do sprawy rzeczoznawca potwierdził wyrok sądu. Doszło do nowej
rozprawy przed Sądem Apelacyjnym w Kostrzynie i on po rozpoznaniu sprawy
młynarza uznali, ze skarga Arnolda nie ma żadnych podstaw. Król nie wytrzymał.
Osobiście przekazał sprawę młynarza Sądowi Kameralnemu w Berlinie do ponownego
rozpatrzenia. Ci zauważyli, ze król zagolopował się i sądząc, że młynarzowi
dzieje się krzywda i odrzucili wniosek o rewizję wyroku.
Co król na to ?
Ano król strasznie się rozłoscił z tej decyzji i zwymyślał radców nazywając ich
'największych łobuzów na świecie', a sam wyrok 'krętactwem' i podejrzewając ich
o korupcję zapytał, ile zapłacił sędziom landrat von Gersdorff, który za
pozwoleniem hrabiego Schmettau kazał założyć kwestionowany staw z rybami.
i słuchajcie do dalej się dzieje

[rita100]

Natychmiast uwieziono odpowiedzialnych za decyzję Sądu Kameralnego. Król zniósł
wyrok Sądu Kameralnego. Młynarz Arnold mógł powrócić do swego młyna. Na rozkaz
króla zniszczono staw z karpiami należący do landranta von Gersdorffa; a on sam
i jego przełożony, prezydent trybunału Nowej Marchii, hrabia Finck von
Finckenstein, utracili swoje urzędy bez możliwosci obrony.
Na tym jednak nie koniec. Król chciał, aby zwykłe sądownictwo osądziło i surowo
ukarało także sędziów berlińskiego Sądu Kameralnego. Ażeby nie zaszła żadna
pomyłka, ustalił z góry kary. I w piśmie do sędziów napisał król:
"A więc wzywam was, zebyście natychmiast tych trzech ludzi z Sądu Kameralnego
osądzili ostro i zgodnie z ustawą skazali na pozbawienie urzędu oraz areszt w
twierdzy. Powiadam wam przy tym, że jeśli się to nie stanie z całą surowością,
to wy i całe kolegium kryminalne bedziecie mieli ze mną do czynienia".
A król był znany ze swej 'łaskawości'

I co dalej, bo sprawa jeszcze się nie zakończyła, bo oto....

[rita100]

W sprawie młynarza Arnolda senat Sądu Kameralnego i urzędnicy całych Prus
stawili zdecydowany opór królowi i wbrew wszystkim rozkazom i groźbom króla.
Sędziowie poczuli się obrażeni i zrozumieli, ze orzecznictwo sądowe zamieniło
się w farsę, a sądownictwo pruskie stało się marionetką w reku króla i
przedmiotem drwin całej Europy. Tak więc radcy Sądu Kameralnego nie chcieli
przeprowadzić procesu dyscyplinarnego, nie chcieli ukarać kolegów, za coś co
sami po zbadaniu sprawy najdokładniej uznali za słuszne. Także minister
sprawiedliwości, baron Karl Abraham von Zedlitz z Landeshut na Śląsku,
oświadczył krolowi, ze nie widzi możliwości 'wydania wyroku przeciwko urzędnikom
sądowym, aresztowanym w związku ze sprawą młynarza Arnolda'.
Wówczas król sam musiał nagiąc prawo. Zarządził, ze 'winni' mają wpłacić
'odszkodowanie' młynarzowi (który juz tymczasem zmarł) i kazał radców Sądu
Kameralnego wtrącić na rok do twierdzy w Spandau.
cdn

[rita100]

Nie ma wątpliwości, ze król od samego początku do końca sprawy postępował
niesłusznie. Twierdzenie młynarza, ze jego młyn staną dlatego, iż założono tam
staw z karpiami, okazało się zupełnie nieprawdziwe. Miedzy tym stawem a młynem
Arnolda znajdował się bowiem tartak, który w owym czasie nie cierpiał na brak wody.

Tak więc ingerencja króla w sprawę Arnolda była bezprawnym aktem sadownictwa
rządowego.
Ale o co w tym wszystkim chodziło ? - pytacie
O to, że rozpowszechnił się pogląd w całej Europie, ze król pruski w
przeciwieństwie do innych panujących w innych krajach tyranów, jest naprawdę
sprawiedliwy, że broni słabych przed potężnymi, że ostro karze urzędników, jeśli
się tylko dzieje krzywda poddanemu, choćby to był tylko biedny młynarz.

Sprawa młynarza Arnolda była w owych czasach najsłynniejszą sprawą Europy.

[rita100]

A więc w samym królestwie, ludzie mieli mało powodów by kochać Fryderyka, żaden
bowiem władca przed i po nim tak nie znęcał się nad krajem jak właśnie "Fryderyk
Jedyny" jak go zwali czy 'Stary Fryc'.
Prowadził trzy wojny napastnicze, które przyniosły bardzo wątpliwe korzyści.
Prowadzono je, poświęcając życie i zdrowie setek tysięcy ludzi.
Pod koniec wojny siedmioletniej, gdy juz wyczerpano wszystkie rezerwy ludzi,
rekrutowano przymusowo także dziadków i wyrostków. Żołnierze musieli atakować
pozycje nieprzyjaciela zawsze zwartym szyku, stanowiąc nieomylny cel dla ognia
wroga. W swoich bardzo obcisłych mundurach mogli się poruszać tylko wolno,
musieli równym krokiem maszerować do bitwy, nadzorowani i popędzani kijami przez
kaprali i sierżantów, mając za sobą konnych podchorążych i oficerów z gotowymi
do strzału pistoletami. Inaczej zbiegliby, jak to miało miejsce w ziemie
1744/1745 podczas odwrotu z Czech, kiedy to w ciągu paru dni zdezertowało 15000
żołnierzy.

Wiele dziesiątek tysiecy inwalidów z tych czterech wojen, nawet jeśli było
Prusakami, tylko w wyjątkowej sytuacji mogło liczyć na wsparcie. Większość kalek
odesłały władze wojskowe do rodzinnych gmin, wręczając im - jako zapłatę za
dobre sprawowanie - zezwolenie na uprawianie żebractwa. !o

[rita100]

Fryderyk II - prowadził wojny i przekształcił swoje przedsiębiorstwo rodzinne
Brandenburgię-Prusy w państwo europejskiej rangi. Jego armia podbiła Ślask,
zagarnęła ziemie polskie podczas pierwszego rozbioru w 1772r. Wielkie mocarstwo,
ale mocarstwo wykrwawione, zubożałe i o wiele słabsze niż się pozornie wydawało.
Nędza w kraju była ogromna, a najgorzej działo się właśnie na Śląsku, który,
zanim Fryderyk go zagarnął, był najbogatszą prowincją Habsburgów.

Urywki pracy Lujo Brentano "Die feudale Grundlage der schlesischen
Leineningustrie" - dla ścisłości podaje.

"Bardzo Slonskowi zaszkodziła polityka pruska, a przede wszystkim tkaczom.
Wprawdzie już w okresie przedfryderycjańskim tkacze slonscy byli zmuszeni
harować jak niewolnicy na swoich panów, których byli dziedzicznymi poddanymi,
później jednak zostali uwolnieni od tego jarzma dzięki reformom Józefa II, na
terenach pozostałych przy Austrii. Dla nowych poddanych 'oświeconego' króla Prus
niewolnictwo trwało jednak nadal, a nawet się powiększało."

[rita100]

Polityka pruska bardzo zaszkodziła na podbitym Slonsku przez Starego Fryca i to
własnie najbardziej tkaczom. Byli skazani na dożywotnią harówkę przy pomocy
przestarzałych wrzecion recznych, a wkrótce także na śmierć głodową, ponieważ
lniarstwo czeskie i irlandzkie szybko wyprzedziło tkactwo slonskie.
Lujo Brentanto pisze:
"Często byli bliscy śmierci glodowej i utrzymywali się przy życiu tylko w ten
sposób, ze ściągali padłe zwierzęta i jedli je, albo też zamiast chleba jedli
pieczywo z mchu... Nie było zadnego bodźca dfo pracy poza przymusem, głodem i
barbarzyńskimi karami... Jednakże ani ciężkie roboty, ani kij, ani pręgierz czy
więzienie nie mogły poprawić złej jakości tkanin śląskich."
Na dodatek krol kazał zakwaterować w domach 'opiekunów policyjnych', czyli
zandarmów konnych i to też nie pomogło tkaczom ślonskim.
W tym wypadku król postanowił powierzyć ekspertom francuskim cały zarząd
finansami w Prusach. Fachowcy od ściągania podatków załozyli "Rege" czyli
zarząd. Ci wymyślili podatki od spożycia i danin. Król zaś zachęcał do
intensywnego zbierania podatków słowami:
"Bierzcie tylko od tych, którzy mogą płacić; daruję ich wam"
Słowa zamieniły się w czyny. Francuscy 'markizy-rozbójnicy' pojeli apel krola i
dawj... wyciskali ludzi do ostatka. Rozrosła się administracja. Dwustu do
trzystu 'zarządców' francuskich przystąpiło do plądrowania Prus i opodatkowania.
Wszystko co potrzebne do życia i śmierci zostało opodatkowane .
Momentalnie najbardziej lubiana kawa stała się niesłychanie droga. I tu się
troche zatrzymamy.

[rita100]

Czym więcej żądał monopol tym więcej kwitł czarny handel surową kawą. W celu
jego zwalczania zarząd monopolu zatrudniał całą armię celników i szpicli. Zwano
ich 'wąchacze kawy', bo chodzili i próbowali po zapachu wykryć potajemne palenie
kawy, a kary były drakońskie.
W ten sposób król wzniecił nienawiść do obcych, a przede wszystkim do Francuzów.
Matka filozofa Artura Schopenhauera też przeżyła szykany celników francuskich i
opisała jak to celnicy się przed niczym nie cofali podczas rewizji. Wtenczas
weszły w modę szerokie suknie kobiece, składające się oczywiście z wielu
kieszeni po stronie wewnętrznej sukni. Wtenczas też wyrosło przekonanie, ze
najkulturalniejszym językiem jest francuski. Nawet w Pruskiej Akademi
najchętniej widziani byli Francuzi. Nikt wtenczas nie zwaracał uwagi na filozofa
Kanta czy na "Cierpienia młodego Wertera". Tak muzyka ja Mozarta, Haydna czy
Glucka była dla krola okropieństwem. I Bach musiał się przenieść do Hamburga, bo
go król nazwał cymbalista.
Tylko Antoine Pesne, ktory już za czasów Fryderyka Wilhelma I był dworskim
malarzem, miał szczęście być Francuzem i przynajmniej zostać dyrektorem Akademii
Berlińskiej.
I gdzież tu szukać 'ducha pruskiego' kiedy 'maniery francuskie' zaczęły rządzić.
Wśród innych monopoli, rozkwitały publiczne, uprzywilijowane burdele, które z
mocy prawa też miały coś zaspakajać. Życie kwitło tej warstwy uprzywilejowanej w
winiarniach, hulankach, grach i innych uciech.

"Chmara obcych, ktorzy zbiegali się tu ze wszystkich stron świata, przyczyniały
się do zatarcia pozostałych jeszcze resztek szlachetnych cech charakteru dawnych
berlinczyków. Przez małżeństwa powstawała mieszanina nadto pstra i lekkomyślna".

[rita100]

Reasumując zatem, nie było nic dziwnego, ze raczej nie opłakiwano śmierci
"Starego Fryca" w stolicy Prus.
"Wydaje się, ze żal jest tu bardzo mały" - zauważył Rumancow w sierpniu 1786
roku, w parę dni po śmierci Fryderyka II, owego króla, którego potomni uważali
wprost za ucielestnienie prusactwa, a który przecież myślał i działał zupełnie
inaczej niż jego Prusacy, którzy po jego śmierci odetchnęli z ulgą, a których on
ze swej strony darzył tylko pogardą."
W miarę dystansu czasowego wizerunek króla przekształcił się, o paradoksie, w
pruski ideał.

"Stary Fryc" zmarł bezdzietnie w 1786 roku. Pozostawił swojemu bratankowi i
następcy tronu Fryderykowi Wilhelmowi II poważnie powiększone królestwo. Było w
całych Prusach ogromna ilośc manufaktur, kopalni, stoczni i innych zakładów
przemyslowych. Prusy dysponowały olbrzymią armią.

Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 roku wcielono do królestwa jako "Prusy
Zachodnie" Warmię, województwo pomorskie, malborskie i chełmskie, a także część
Kujaw i rekrutów nie werbowano już cudzoziemców. Większość żołnierzy pochodziła
teraz z poddanej ludności Połabia. Ich językiem ojczystym był przeważnie polski,
litewski kaszubski lub mazurski; prawie nie znali niemieckiego i niemal wszyscy
bez wyjątku byli analfabetami.

[rita100]

A zatem po śmierci "Starego Fryca" wszystko pozostało po staremu - poza tym, ze
zwolniono francuskich urzędników i odesłano do domów. Ale ulgi im to nie
przyniosło, podatki dalej trzeba było płacić. Tylko zmiana ekipy nastąpiła. Nowy
krol Fryderyk Wilhelm II, ktorego lud nazywał "Wilhelmem Grubym", czasem
dodając: "król z kraju armat", był mało ważnym władcą. Zajmował sie swoimi
metresami niż polityką.
Ciekawostką jest to, ze jego pierwszą metresą była Wilhelmina Enke, córka
trębacza. Wilhelmina urodziła mu pięcioro dzieci, które zostały mianowane
hrabiami i hrabinami. Chociaż wkrótce wyparła ją inna dama dworu Wilhelmina
zachowała sympatię krola i została mianowana jako hrabina von Lichtenau. Inna
dama dworu Julia von Voss została mianowana na hrabinę Julia von Ingenhein i też
urodziła mu syna. Po jej śmierci król pojął za żonę hrabinę Sophie von Donhoff,
potem się z nią rozszedł. Syn jej otrzymał nazwisko hrabia Wilhelm von
Brandenburg i pewnie jeszcze do tego nazwiska nawiążemy.

[rita100]

Już w 1764 roku Prusy dały się wodzić za nos Rosji i to bardzo grzecznie, bez
żadnych oporów, ponieważ już 'Stary Fryc" zrozumiał, ze dla istnienia pruskiego
systemu ucisku i wyzysku dla rozwoju posiadłości Henzollerów (Prus) konieczne
było poparcie Rosji. Rosja to kierowała siłami pruskimi aby zapędzić w swoje
sieci polską i turecką dzicz - jak pisze Franz Mehring.
I za rządów Fryderyka Wilhelma II wieki sąsiad na Wschodzie dyktował politykę
zagraniczną Prus.
"Z diabelską zręcznością - pisał dalej Mehring - w interesie swoich polskich
wojen zbójeckich caryca Katarzyna namówiła króla do awanturniczej wojny z
Rewolucją Francuską", która wybuchła w Paryżu 1789 roku i wstrząsnęła
podwalinami feudalnej Europy."
Gdy jesienią 1789, w parę tygodni po wybuchu Rewolucji Francuskiej, w gazetach
berlińskich zaczeły się mnożyć głosy radosne wychwalając wojnę domową dzielnych
Franków i wtedy to.... wkroczyła cenzura, a gazety berlińskie uchodziły za
najbardziej nudne na świecie.
Za Fryderyka Wilhelma II cenzura prasy została jeszcze bardziej zaostrzona.
Został wydany "Edykt ku ochronie najświętszej religii"

[rita100]

"Ostrą burę dostał także filozof Emanuel Kant w 1794 roku nawet w odległym
Królewcu. Konni pocztylioni zużyli osiemdziesiąt sześć godzin aby mu dostarczyć
pismo z Berlina. Kant musiał przyrzec, ze wstrzyma się od wszystkich rozważań
religijnych , bo jak się wstrzyma to w imieniu króla bedą nieprzyjemne
zarządzenia
Chcąc utrzymać stary porządek przed rewolucyjnymi ideami nie wiedzieli tajniacy,
ze Kant w Królewcu już dawno owocnie przeprowadził rewolucję w filozofii. Już w
1781 roku czyli osiem lat przed atakiem na Bastylię napisał Kant "Krytykę
czystego rozumu" i dowiódł, ze jest rewolucjonistą, a nawet wprost burzycielem
starych sił.

To tak, tytułem wstępu o Kancie. Jeszcze do niego wrócimy.

[rita100]

Nikt, ani w Berlinie, ani w Prusach Wschodnich nie wiedział co to są rewolucje,
co to przewrót i dlatego wojska pruskie nie rozumiały celu walki, jedynie pod
presją carycy Katarzyny w 1972 roku Prusy włączyły się w walkę. Oczywiście
właściciele fabryk i wielcy kupcy cieszyli się z wysokiej koniunktury, którą
wywołała wojna. "Berlinianki płakały nad kochankami czy mężami, którzy
pociagnęli w pole. Wszyscy byli przekonani, ze armia wróci już wkrótce zwycięsko
do domu i wkroczy przez Bramę Brandenburską, oddaną do użytku w ubiegłum roku.
Nawiasem mówiąc, temu dziełu Ślązaka, Karla Gottharda Langhansa, brakowało
jeszcze - do r 1795 - owego poczwórnego zaprzęgu z brązu z boginią zwycięstwa,
wznosząca w niebo herb Prus. Pracował jeszcze nad tym Gottfried Schadow,
niepokojąc się, ze może nie ukończyć swojego dzieła na czas uroczystego wejścia
zwycięskich wojsk pruskich."

[rita100]

Brama Brandenburska
pl.wikipedia.org/wiki/Brama_Brandenburska
Budowana po wojnie siedmioletniej, w czasach umacniania Prus (kiedy w Polsce
trwał Sejm Czteroletni), w roku rewolucji francuskiej została wzbogacona
kwadrygą, którą powoziła naga wówczas Wiktoria, bogini zwycięstwa uwieńczona
dębowymi liśćmi. Na biało pomalowana budowla nazwana została wtedy Bramą Pokoju
i nikt na nią nie zwracał specjalnej uwagi. Znaczenie nadał jej dopiero Napoleon
Bonaparte, wywożąc kwadrygę do Paryża.
www.berlimix.net/zabytki/inne/bramabrandenburska.php

[rita100]

"Wprawdzie w Berlinie i w całych Prusach szybko rozniosło się, że 'planowany
spacer do Paryża', przekształcił się w uciążliwą kampanię, ze żołnierze utknęli
w błotach Szampanii, że są sparaliżowani przez epidemie dyzenterii. Nie wierzono
też w pogłoski jakoby żołnierze pruscy sympatyzowali z Francuzami, którzy
uwolnili się od przymusu i pańszczyzny.
Ale myśli pruskich żołnierzy nie grają roli; zawsze maszerowali przeciw wrogowi,
bardziej obawiając się swoich przełożonych niż kul nieprzyjacielskich.
Korpus francuski zdobywał twierdze, zajął też twierdzę w Moguncji. Wszystkie
dwory książęce Niemiec zachodnich ogarnęło przerażenie. Wszędzie chowano
pośpiesznie skarby w bezpieczne miejsca i lękano sie przed zalewem całych
Niemiec przez francuską armię rewolucyjną.
Ale ludnośc podbitej Moguncji witała tą francuską armię z entuzjazmem jako
wyzwolicielkę. Wojsko francuskie zniosło poddaństwo, przywileje szlachty,
ciężary lenne, dziesięcinę, a przede wszystkim prawo panów do polowań.
Wojna przeciwko Francuzom przybrała obrót rozczarowujący Prusy i ich
sojuszników. Po poczatkowych sukcesach musieli sie oni pod koniec 1793 r wycofać.
I co się dalej dzieje ? - pytacie

[rita100]

Ano, król Fryderyk Wilhelm II wrócił sam do Berlina, a żołmierzy i część armii
pruskiej wynajął Brytyjczykom i Holendrom do wykorzystania. I ten brutalny
handel przyniósł mu wiele zysku. Była to transakcja.
"Na mocy tej umowy, wynajął król swoich poddanych za gotówkę obcym państwom.
Odtąd hańba sprzedaży żołnierzy ciążyła na Prusach. Bezwstydu takiego handlu nie
zmniejszało, przeciwnie jeszcze go zwiększalo to, że Prusy faktycznie oszukiwały
angielskiego kupca, ponieważ zagarnęły wprawdzie brytyjskie złoto, ale żywy
towar dostarczały niechętnie i skąpo, a na koniec nie dostarczyły go wcale.
Gdy Anglicy dostrzegli, ze zostali oszukani i wstrzymali wypłatę złota, Prusy
oświadczyły, niewinnie i beztrosko jak zawsze, ze Anglia zerwała umowę i wobec
tego Prusy są wolne od zobowiązań."

Tak pisze Prusak Kurt Eisner
(Kurt Eisner, jeszcze dziś znany jako przywódca rewolucji w Monachium w
listopadzie 1918 roku, zamordowany już w lutym 1919 roku, pierwszy premier
wolnego państwa Bawarii.)

[rita100]

"Niemal równocześnie z rozpoczęciem sprzedaży żołnierzy pruskich na zachodzie
Polacy zerwali się do ostatniej, rozpaczliwej walki o zachowanie niepodległości.
Pod wodzą Tadeusza Kościuszki pobili 4 kwietnia 1794r Rosjan pod Racławicami i
zmusili ich do odwrotu. Następnie, 18 kwietnia, wybuchło powstanie także w
Warszawie. Tym razem Fryderyk Wilhelm II, nie chcąc stracić polskich zdobyczy,
musiał przyjść z pomocą Rosjanom. Polacy bronili się skutecznie. Niestety,
arystokracja polska nie była zadowolona, ponieważ Kosciuszko znosił poddaństwo i
tak Polacy zostali skłóceni, przez co powstania polskie upadły.
Niepodlewgła Polska powstała po dopiero 124 lata póżniej, w listopadzie 1918
roku, po bankructwie "trzech koronowanych rozbojników" - rosyjskich carów,
pruskich Hohenzollerów i austriackich Habsburgów - kiedy to ich armie złożyły broń.
Jednakże w czasie, gdy królestwo Hohenzollerów rozrastało się coraz bardziej na
wschód i juz co trzeci Prusak był polskiej narodowości, a jego jezykiem
ojczystym był polski."

[nereus1]

Ich bin ein Ostpreußer und Ermländer zugleich!

[rita100]

nereus1 napisał:

> Ich bin ein Ostpreußer und Ermländer zugleich!

Nereus, prosze, przetłumacz - bardzo ciekawa jest historia Prus. To jest dla
mnie wielka przyjemność pisać w tym temacie.

[rita100]

Śmierć Fryderyka Wilhelma II
która nastąpiła w listopadzie 1797r przyjęto w Berlinie i całych Prusach bez
większego współczucia, ale też bez ulgi. Ludność, a zwłaszcza mieszczaństwo
powitało z nadziejami objęcie rządów przez Fryderyka Wilhelma III. Nowy król i
jego młoda aktualna żona królowa Luiza zapowiadała nowe czasy, w których miały
zniknąć różnice stanowe.
Wówczas to zrodziło się w Berlinie powiedzonko:
"W życiu jest tak jak w lecie, tylko że nie tak ciepło."

[nereus1]

Hallo Rita, na Twoje zyczenie przetłumaczę Ci mój wpis. Jestem wschodnim Prusem
i jednocześnie Warmiakiem. Tylko tu ludzie pod słowem Warmiak rozumieją inaczej,
to po prostu katolik z Prus Wschodnich.

[rita100]

No właśnie, Warmiak to też Prusak Wschodni - a najczęsciej mówi się o Mazurach
pomijając Warmię.

[rita100]

"Sytuacja w Prusach zaostrzyła się, a to z powodu rządów Napoleona w Europie.
Nienasycony Bonaparte wybrał sobie Królestwo Pruskie na następną ofiarę. We
wrześniu 1806 roku król Prus, ktorego berlińczycy uważali za postępowego i
oświeconego, a którego Engels nawał trafnie 'jedynym z największych tępaków,
jaki kiedykolwiek zasiadł na tronie' popełnił zgubny dla Prus błąd. A to król
Fryderyk Wilhelm III wystąpił z ultimatem do Napoleona, a ten (Napoleon) przyjął
wyzwanie z wdziecznością i miał pretekst do zaatakowania Prus. Z oszałamiającą
prędkścią Napopleon zaczął działać. Kierownictwo pruskie natomiast opanowała
ślepota, albowiem wierzyło ono że armia pruska jest doskonale przygotowana."

[rita100]

"A tymczasem armia pruska nie była ani dobrze wyposażona ani dobrze uzbrojona.
Zołnierze cierpieli z powodu ogłupiającego drylu, złego zaopatrzenia i kijów
wymierzanych im przez kaprali. Ani młodzi ani starzy oficerowie nie mieli
pojęcia o zmienionej sztuce wojennej. Wszyscy oni znali i cenili jedynie sztukę
drylu i mieli blisko stuletnie reguły atakowania w zwartym szyku.
"Oburzenie budził widok jak niedorośli oficerowie bili starych żołnierzy za
najmniejsze uchybienie, zostawiając ich na wpół żywych.." - pisze Piersona - "
Zgodnie bowiem ze starą modą żołnierze byli obładowani ciężkim bagażem,
oficerowie zaś wiedli ze sobą ogromne tabory... Tak więc wojska ciągnęły,
obładowane jak juczne zwierzęta, źle ubrane, źle odżywione i często bite. Ludzie
ci nie czuli ani miłości do ojczyzny, ani entuzjazmu. Służbę traktowali jako
brzemię. Nigdy nie mogli zostać oficerami, zawsze groził im kij, byli
maltretowani przez własnych przełożonych.
Nie było więc nic dziwnego, ze większość obywateli sympatyzowała po kryjomu z
Francuzami, maltretowani zaś żołnierze - 'wzwyż do stopnia sierżanta' zwycięstwa
życzyli Napoleonowi.
Zwłaszcza w zachodnich prowincjach Prus ludność kokietowała już wkraczajacych
'nieprzyjaciół' i upatrywała we Francuzach swoich wyzwolicieli."

[rita100]

W dniu 7 października 1806r Napoleon dostał ultimatum pruskie co było pretekstem
do uderzenia na Prusy.
Tegoż samego dnia wojska napoleońskie wkroczyły do walki i 10 października
rozbili odział pruski. Już 14 października Francuzi zaatakowali wojska pruskie
miedzy Eisenach a Jeną. Pogrom był wielki, a króla Wilhelma III jako widza
zamurowało i nie mógł podjąć żadnej korzystnej decyzji.
Pruski major August Neithardt von Gneisenau tak pisze:
"To było straszne! Lepiej tysiąc razu umrzeć, niż przeżyć to jeszcze raz."
W dwa dni po klęsce pod Jeną i Auerstedt, 16 października, książę Orański oddał
bez walki twierdze Erfurt. W następnych dwudziestu dniach twierdze pruskie
kapitulowały jedna po drugiej."

[rita100]

Zaraz po katastrofie pod Jeną pośpiesznie przybył do Berlina jeden z oficerów,
który nie stracił głowę pruski rotmistrz von Dorville i zarządził w Berlinie
stan gotowości gdyż tam zmagazynowane były wielkie ilości broni i amunicji w
twierdzy Spandau, oraz umieścić w bezpiecznym miejscu rodzinę królewską, skarby
państwa i tajne archiwa.
Po ucieczce dworu królewskiego, po części do Szczecina, a po części z
Fryderykiem Wilhelmem III do Kostrzyna, także pozostali w Berlinie arystokraci
opuścili pośpiesznie Berlin.
A w samym Berlinie zdjęto wszystko co przypominało orła; nawet listonosze
odrywali z rękawów mosiężne oznaki. Ukryto popiersie króla i cara a ludność w
pośpiechu wykonywała rysunki Napoleona.
Kiedy wszyscy ważniacy opuścili stolicę urząd gubernatora objął książę Ludwig
von Hatzfeld, generał- porucznik w stanie spoczynku. Wydał proklamację o
zachowanie spokoju i wyjechał pośpiesznie do Poczdamu na spotkanie z cesarzem
Napoleonem. Tam ofiarował mu klucze od Berlina oraz twierdzy Spandau nad którą
powiewała biała flaga.
W dniu 26 października Napoleon po obejrzeniu Spandau zajął kwaterę w zamku
Charlottenburg.

[rita100]

Vive l'Empereur !
Niepojęte było, ze żołnierze napoleonscy byli na luzie. Jakiś francuski jeździec
siedział na koniu z potężnie dymiącą fajką w zębach, a maszerowali przez ulice
reprezentanci nowego czasu. Na ulicach i placach Berlina zapanował zgiełk i
wrzawa. Piwo i wódka lały się strumieniami. Nastrój był karnawałowej zabawy.
Nic więc dziwnego, ze także cesarza Napoleona witano z wielką radością i
głośnymi okrzykami: Vive l'Empereur! gdy 27 października po południu, przy
pięknej pogodzie, biciu w dzwony i strzałach armatnich, z wielkim orszakiem
złożonym z mameluków, ze strażą przyboczną i pułkamu gwardii wymaszerował przez
Tiergarten i Bramę Brandenburską do stolicy.
Tak Napoleon komentował:
"Szeroka aleja z Charlottenburga do Berlina jest bardzo piekna, a ta brama
Brandenburska - wspaniała !"
Berlińczycy ze swej strony byli również pod wrażeniem małego Korsykanina i jego
pewnych siebie żołnierzy, nie popędzanych kijami kapralów, dzwięku fanfar i
obcej muzyki janczarów."

[rita100]

Fryderyk Wilhelm III gratulował swemu "Panu Bratu" Napoleonowi w okazji wejścia
do stolicy i napisał do niego:
"Pragnę gorąco, zeby Wasz Majestat został w moich pałacach przyjęty i
potraktowany w miły dla Niego sposób i z zapałem podjąłem już w tym celu
wszystkie środki, na jakie pozwalają mi okoliczności. Oby mi się udało!"
Także wszyscy w Berlinie wysocy urzędnicy i całe duchowieństwo miasta,
przysięgali 'wieczną wierność' cesarzowi Francuzów. Ślubowali też 'popierać ze
wszystkich sił zarządzenia wydane w służbie armii francuskiej i nie utrzymywać
żadnych kontaktów z wrogiem".

[rita100]

"Generałowie pruscy poddali swoje twierdze bez walki.
W dniu 28 października skapitulował von Massenbach, w dniu 29 października
poddał się Szczecin, 1 listopada Kostrzyn.
Tylko paru było takich, którzy wykazywali odwagę, rozsądek i charakter.
1. Pochodzący z Nadrenii baron Friedrich Karl vom und zu Stein, który był
odpowiedzialny za sprawy finansowe stanu i który uratował z własnej inicjatywy
skarb państwa i wywiózł go do Królewca.
2. Gebhard Leberecht von Blucher, Maklenburczyk, rodem z Rostocku, piastował
funkcję gubernatora Westfalii przebił się z żołnierzami do Lubeki gdzie pod
wpływem przerażającej przewagi francuskiej musiał skapitulować.
3. Gerhard Johann David Scharnhorst, z rejonu Hanoweru.
4. Simon Kremser Żyd, pochodzący z Wrocławia - uratował kasę wojenną armii.
5. Joachim Nettelbeck, syn chłopa z Kołobrzegu z poświęceniem zapobiegał
kapitulacji twierdzy Kołobrzeg.
6. August Wilhelm Anton Neithardt von Gneisenau, rodem z Saksonii - również
odznaczył się wielką bojownością o Kołobrzeg.
7. Ferdynand Baptysta von Schill - również przebił się do Kołobrzegu i tam na
Pomorzu napadał na tylne odziały oblegających.

[rita100]

8. Karl Georg Wilhelm von Grolman, berlińczyk, syn mieszczanina, uczestniczył w
bitwie pod Jeną. Podczas kapitulacji twierdzy Prenzlau uciekł i przedostał się
do armii w Prusach Wschodnich, gdzie awansował na majora i organizował obronę na
linii Wisły.
9. Rene Guillaume de l'Homme de Courbiere - gubernator Grudziądza nie oddał bez
walki tej twierdzy nad Wisłą, w przeciwności do komendantów wszystkich twierdz
pruskich. W nagrodę za to został mianowany feldmarszałkiem, a twierdza nad Wisłą
otrzymała ku jego czci nazwę "Fest Courbiere".
10. Wilhelm Antoine von L'Estoq, bronił uparcie lini Wisły. Później został
podporządkowany nieudolnemu dowódcy wojsk ruskich przysłanych na pomoc Prusakom,
Benningsenowi i tu 8 lutego 1807 roku rozstrzygnął bitwę pod Iławą. Była to
jedyna bitwa, której Napoleon nie wygrał.
11. Hermann von Boyen urodzony w Kreuzburg w Prusach Wschodnich, pochodzący z
rodziny uchodźców czeskich. Został ranny pod Auerstedt, zdołał się jednak
uratować z niewoli i po wyzdrowieniu przebić do armii w Prusach Wschodnich,
gdzie został majorem w sztabie generalnym i bliskim współpracownikiem Scharnhorsta.
12. Joseph Zerboni di Sposetti - pruski radca wojenny, został karnie wtrącony do
więzienia za to, ze gorąco protestował przeciwko złej gospodarce junkrów i szlachty.

To było dwunastu patriotów pruskich owego czasu.

[rita100]

" Zawstydzającym było szczególnie przedwczesna ucieczka Fryderyka Wilhelma III i
jego rodziny, która przyśpieszyła klęskę. Król uciekł wraz z resztką dworu przez
Kostrzyn, Kwidzyn, Szczytno i Wehlau do Królewca, gdzie 10 grudnia 1806 roku
zajął kwaterę w starym zamku. Po drodze w Kwidzynie, gdzie dla całej królewskiej
rodziny znalazły sie tylko dwie nędzne izby, a dla urzędników posłania na
słomie, dla wszystkich zaś skąpa żywność Fryderyk Wilhelm III wyruszył w dalszą
ucieczkę przez mierzeję Kurońską i dalej zatoką do Kłajpedy, najodleglejszego
zakątka królestwa, które poza tym było całkowicie zajęte przez wroga."
Tak pisze Franz Mehring:
"Fryderyk Wilhelm III, na drodze długiej ucieczki z Jeny do Kłajpedy, wzdłuż
której każdy kamień milowy był świadkiem nowej klęski, wskutek której tracono
wszystko, przede wszystkim honor, uratował jeden cenny, nienaruszony i
nieokaleczony klejnot: całą promienną, zadowoloną z siebie głupotę wiary w to,
ze jego władza pochodzi z łaski bożej."

[rita100]

21 czerwca 1807 roku zawarte zostało tajne przymierze miedzy Francją a Rosją,
potem pokój w Tylży.
Największego upokorzenia doznał Fryderyk Wilhelm III wtedy kiedy Napoleon
polecił mu zakomunikować, że jedynie z szacunku dla cara zezwala na zwrot
niektórych terenów pruskich.
Polacy, którym Napoleon podczas marszu przez Prusy przyrzekł przywrócenie
niepodległosci narodowej i uwolnienie chłopów od ciężarów feudalnych i bili
Prusaków na tyłach, znowu odeszli z kwitkiem.
Pokój w Tylży, który przypieczętował upadek starej monarchii pruskiej święcono w
Berlinie iluminacją. To znaczy zostało zarządzone, by wieczorem we wszystkich
oknach było oswietlenie i wywieszony transparent.
Pewien kupiec berliński zamieścił na swojej wystawie sklepowej transparent
oświetlony z tyłu mnóstwem świec z napisem:
"Wprawdzie nie wiem, co to znaczy pokój,
ale z posłuszeństwa i z obowiązku
spalam także moje ostatnie światło !"

[rita100]

Upadek państwa pruskiego spowodowany był tym, ze w Prusach nie było miast i
mieszczan. Wspólnoty, które zarazem były majątkami ziemskimi lub garnizonami.
Mieszczaństwo dopiero się tworzyło tak w Królewcu jak i we Wrocławiu. W stolicy
Prus budziło się "duchowe odrodzenie" szczegolnie u obywateli pochodzenia
niepruskiego. W rzeczywistości ta 'odnowa duchowa' i odrodzenie Prus zaczęła
się od Żydów berlińskich, z których wielu było ochrzczonych.
Ich powiedzeniem było:
"Być cierpliwym, to nie znaczy być obojętnym."
"Duldsam heisst nicht, gleichgultig seyn."

Jednym z tych odnowicieli był: David Friedlander, urodzony w 1750 roku w
Królewcu, fabrykant jedwabiu w Berlinie.

Tak pisał Theodor Fontane: "że prężniejsze życie towarzyskie w Berlinie
inspirowane było tylko przez Żydów - rzekłbym: przez Żydówki."
Przede wszystkim oni, zwłaszcza w Berlinie, zastępowali wielkie mieszczaństwo,
które jeszcze nie istniało. To własnie jeszcze formalnie pozbawieni praw Żydzi
pruscy przyczynili się do moralnego, umyslowego i politycznego odrodzenia
państwa, które zdecydowali sie uznać za swoją ojczyznę.

[rita100]

Po zawarciu Pokoju Tylżyckiego Fryderyk Wilhelm III powołał ponownie barona von
und zum Stein, ktorego wypędził pół roku temu i udzielił mu zgrzytając zębami
pełnomocnictwa, które wcześniej odmówił. We wrześniu 1807 roku Stein był
ministrem całej administracji cywilnej Prus. Był on zwolennikiem idei
demokratycznych jak i zjednoczenia Niemiec, i z miejsca wziął się do pracy, a więc:
Juz w październiku 1807 roku Stein wydał sławny edykt (Oktoberedikt), ktorego
paragraf 12 mówił:
"Wraz z dniem Św. Marcina - 11 listopada 1810r - ustaje wszelkie poddaństwo...
Po dniu Św.Marcina 1810 roku będą tylko wolni ludzie".
No i się zaczeły protesty szlachty wiejskiej, nienawiśc do Steina junkrów
pruskich, no i sprzeciw Fryderyka Wilhelma III.
"Pochodzący z drobnej szlachty kaszubski generał Johann David von Yorck, który
miał zwyczaj nazywać swoich chlopów "robactwem", a po zawarciu Pokoju
Tylżyckiego został komendantem Kłajpedy, nazwał edykt październikowy
"szyderstwem ze szlachty", a barona vom Steina - "arcylumpem".

Junkrzy, tak niezadowoleni z edyktu długo utrzymywali jej treść w tajemnicy
przed chłopami.

[rita100]

Następnym wielkim dziełem Steina była nowa pruska ordynacja miejska z 19
listopada 1808r, przewidywał on wybór magistratu oraz tajne i równe wybory
deputowanych miejskich przez obywateli, do których po raz pierwszy zaliczano
Żydów. Za nim ustawa weszła w życie junkrzy w podstępny sposób wymusili
ustąpienie znienawidzonego reformatora.
"Jedna szalona głowa została już podeptana - cieszył się generał Yorck, gdy
potępiony Stein musiał w grudniu uciekać z Prus i rządy objęła grupa reakcyjna
hrabiego Dohna i barona Altensteina - a drugi pomiot żmii rozpuscił się we
własnej truciźnie!"
Po ucieczce Steina - najpierw do Czech, potem do Petersburga - jego następcy
starali się dogodzić okupantom francuskim, a rozpoczęte wyzwolenie chłopów tak
przekształcili, że państwo i chłopi mieli zapłacić junkrom wielkie odszkodowania
za to, przez co nie zdołali spełnić finansowych żądań okupantów francuskich i
zaproponowali królowi aby w zamian odstąpił Francji prowincje śląską. Fryderyk
Wilhelm III się wściekł i zwolnił swoich reakcyjnych ministrów powołując nowego
kanclerza Karla Augusta von Hardenberga.

[rita100]

Wilhelm von Humboldt przejął zacofany system oświatowy i zreformował go -
"wycisnął on swoje piętno na całym systemie oświatowym Niemiec ! Było to jego
największe osiągnięcie, dzieło stulecia. System szkolny Humboldta obowiązywał aż
do naszych czasów: dla całego narodu - szkoła podstawowa; dla mieszczan i
urzędników - gimnazjum; i uniwersytet jako swobodne pole do badań naukowych" -
pisał Hellmut Diwald.
Uniwersytet Berliński, dzieło Humboldta przepojony był jego duchem i wyzwolonego
mieszczaństwa.
"I naprawdę zakrawało na ironię to, że przez 139 lat nosił imię swego króla
Prus, Fryderyka Wilhelma III, który bardzo nieufnie traktował intelekt i
wykształcenie, który z wielką niechęcią przystał na założenie uniwersytetu i
przez całe życie odnosił się do niego wrogo. Dopiero w 1949 roku uczelnia ta
otrzymała wreszcie imię swojego twórcy."

[rita100]

Kiedy wybuchła wojna między Rosją a Francją, Prusy chciały być neutralne.
Niestety w 1812 roku pod wpływem nacisków i układowi paryskiemu król pozwolił
Napoleonowi wykorzystać Prusy jako teren koncentracji wielkiej armii przeciwko
Rosji.
"Z tchórzostwa podpisaliśmy poddańczy pokój, który okrywa nas hańbą, a krew i
majątek narodu wydaje na łup obcej samowoli! - pisał Gneisenau - Biedne Niemcy !
Twoi najuczciwsi synowie, zmuszeni przez swoich książąt do niewolnictwa, będą
mogli w przyszłości walczyć tylko za obcy kraj..."
Krótko potem Gneisenau, Boyen i Clausewitz opuścili 'splaminą hańbą' królestwo i
udali się do zbiegłego towarzysza swych poglądów, barona vom Steina, do Rosji.
Wraz z nimi tłumnie opuścili i inni oficerowie patriotyczni. Zwłaszcza ze Sląska
- jak pisał poseł Wirtembergii - nadchodziły całe pakiety podań o zwolnienie."

[rita100]

Późną jesienią 1812 roku do Prus nadeszły pierwsze wiadomości, ze wielka armia
Napoleona przystąpiła do odwrotu. Całkowita katastrofa Napoleona, a w Prusach
Wschodnich zaczeły się mnożyć oznaki świadczące, ze wkrótce rozpoczną się
powstania zbrojne przeciwko okupantowi francuskiemu. Yorck przekonywany przez
Steina zaczął myśleć i zdecydował się wreszcie na samodzielne działanie. W dniu
30 grudnia spotkał się on w młynie położonym w pobliżu małego litewskiego
miasteczka Taurogi z komendantem korpusu rosyjskiego Hansem von Diebitsch (Iwan
I.Dybicz), urodzonym w Wielkiej Lipie na Ślasku i wyszkolonym w berlińskiej
szkole kadetów oraz z innymi oficerami, którzy przeszli z armii pruskiej do
rosyjskiej z powodów haniebnych układów Fryderyka Wilhelma III z Napoleonem.
I tu właśnie w tym małym miasteczku Taurogi grupa ludzi zmieniła zwrotnicę
sytuacji. Feudalni ciemiężcy mieli teraz uwolnić Niemcy od panowania Napoleona.
Generał von Yorck podjął ryzyko.
Franz Mehring nazywa tą konwencję z Taurogów jedną z najśmielszych akcji
historii Prus. Wbrew woli króla, Yorck opuścił Francuzów, aby na własną rękę
decydować o polityce państwa pruskiego."

[rita100]

Niestety Fryderyk Wilhelm III , uniósł się wielkim gniewem i choć musiał z
przymusu zaakceptować postawę Yorcka natychmiast go pozbawił dowództwa za zdradę
stanu, a sam przeniósł swoją rezydencję z Berlina do Wrocławia. Ponieważ stolica
Śląska nie była okupowana przez Francuzów. miał tam król lepsze szanse
przetrwania. Władzę na terenach Prus Wschodnich sprawował dalej baron von Stein.
"Mówiąc krótko, Jego Królewska Mość - był w 'wielkich tarapatach', a nie mająca
szacunku dla króla młodzież berlińska kpiła z niego wcześniej śpiewając: "Nasz
dureń pojechał do Kłajpedy", a potem ułożyła inne powiedzonko:
"Król jedzie na Śląsk, wkrótce przestanie być królem"
"Der Keenich macht nach Schlesjen, bald isser Keenich jewesien!"

[rita100]

"Żadna pruska legenda nie jest tak ubarwiona i z taką miłością kultywowana jak
legenda o potężnym powstaniu narodowym wiosną 1813 roku.
Król wezwał i przyszli wszyscy, ale to wszyscy.
W rzeczywistości Fryderyk Wilhelm III, ze strachu i z największym trudem dał się
nakłonić przez swoje otoczenie, aby zaakceptował sojusz z Rosją i apel "Do
mojego ludu". Sam Stein przybył do Wrocławia jako pełnomocnik cara Rosji by
króla przekonać.
Apel krolewski "Do mojego ludu" był pierwszym, którego władca pruski poniżył się
do tego by zwrócić się bezpośrednio do ludu zobowiązanego do 'ślepego
posłuszeństwa'.
Jak historycy piszą prześcigując się w tej legendzie: zwłaszcza w Prusach
Wschodnich, Prusacy, którzy nie byli niemieckiego pochodzenia, postępowali tak
samo jak ci co byli Niemcami, chwycili za broń i śpieszyła wszelkimi drogami i
ścieżkami do Grudziądza, do Wrocławia i na oczach garnizonów francuskich
dokonywał się istny wymarsz (!) ludzi na Sląsk, do króla przerywając wszelkie
tamy. !"

No cóż prawdziwi historycy udowodnili jaki to był strasznie fantazyjny wymarsz,
jak rzeczywistość wyglądała zupełnie inaczej.

[rita100]

W pierwszych dziesiecioleciach XIX wieku ludzie odczuwali potrzebę szybkiej
informacji. Dlatego liczba gazet i czasopism była coraz większa. Szczególnie po
zakończeniu wojen napoleońskich bardzo dużo sie działo. Szybkośc informacji
pozostawała jednak dużo do życzenia. Poczta konna z Kolonnii do Berlinna trwała
osiem dni, a z Królewca do Berlina - pięć dni. Tak więc informacje gazetowe,
zanim dotarły do czytelnika, były już nieaktualne. Cenzura pruska do 1840 roku
była niezwykle surowa. Każdy czytelnik czytał w miarę możliwości wiele gazet
codziennie i porównywał informacje majac nadzieję, ze cenzura coś przepuściła.
Z tego też powodu powstawały w Berlinie cukiernie, kawiarnie, winiarnie w
których tworzyły się kółka czytelnicze. Najczęściej tworzone przez szwajcarskich
cukierników.

[rita100]

Powstawały kółka czytelnicze i ośrodki czytelnicze. Jednym z najbardziej
popularnym takim ośrodkiem było koło Braci Serafiońskich. Mieli oni swoje
miejsce w winiarni przy Gendarmenmarkt. Goścmi tej winiarni, którą potem
nazywano 'genialną cyganerią niemiecką' byli młodziutki Heinrich Heine jak i
E.T.A. Hoffmann - założyciel tego koła.

Ernst Theodor Wilhelm Hoffman - był wielbicielem Mozarta z tego też powodu
trzecie imię zmienił sobie na Amadeusz i zostało E.T.A. Hoffmann. (Jedyny
rdzenny Prusak)

Heinrich Heine - był uczniem Hegla na Uniwersytecie Berlińskim, którego zdanie
"wszystko co istnieje, jest rozsądne" oznacza w rzeczywistości: "wszystko, co
jest rozsądne, być musi."

[rita100]

E.T.A. Hoffmann - Radca Sądu Kameralnego
Wszyscy ci pruscy poeci, artyści, intelektualiści przeważnie byli pochodzenia
żydowskiego, hugenockiego lub włoskiego. Jedynie 'prawdziwym' Prusakiem był
Hoffmann. Bardzo ciekawa osobowość tego 'rdzennego' Prusaka i warto poświęcić mu
czas i bliżej się z nim zapoznać.
A więc tak, zacznijmy od interesującej sytuacji w jego życiu. A jest to sprawa
kota Hoffmanna, który w kręgach Braci Serafiońskich był bardzo znany. Elita
Berlina otrzymała pocztą nekrolog wydrukowany ozdobną antykwą. Jego tekst brzmiał:
" W nocy z 29 na 30 listopada br zasnął, aby zbudzić się do lepszego życia, mój
drogi, ukochany wychowanek, kot Murr, w czwartym roku swego obiecującego życia.
Kto znał tego wpisanego do wieczności młodzieńca, kto widział, jak kroczy drogą
cnoty i prawa, zrozumie mój ból i uczci go milczeniem."

Tak, wspaniale inteligentny był to kot. Zawsze wylegiwał na pulpicie do pisania,
a ktorego - jak pisze właściciel kota - zgłaskiwał iskry z sierści.

[rita100]

"Hoffmann przyszedł na świat w Królewcu, w Prusach Wschodnich, w dniu 24
stycznia 1776 roku jeszcze za rządów Fryderyka II. Jego ojciec, prusko-królewski
adwokat i późniejszy radca kryminalny, Hoffmann utalentowany, oryginalny i
bardzo impulsywny człowiek, był jeszcze tak uprzejmy, ze z okazji urodzin syna
zamówił muzykanta, który matce i noworodkowi odegrał jakiś utwór na lutni. Potem
jednak pan radca Hoffmann zniknął z życia obydwojga. Kazał się przenieść do sądu
w Insterburgu (Wystruć), rezygnując z zabrania rodziny i nigdy się więcej nie
pokazał. Z domu w Królewcu wypędziło go pedantyczne zamilowanie żony do
porządku, mającej skłonność do wielogodzinnych szlochów.

Syn, Ernst Theodor Wilhelm - bo Amedeuszem nazwał się później - chował się u
starszego brata matki. Wuj Otto był bardzo muzykalny, ale poza tym dość głupawy.
Co wieczór tańczył po pokojach ubrany w oliwkowy albo śliwkowy surdut, przy
wtórze muzykującej rodziny i przyjaciół."

[rita100]

Biografka Hoffmanna, Gabrielle Wittkop-Menardeau tak opisuje:
"Było to z pewnością dziwne dzieciństwo, jakie E.T.A. Hoffmann przeżył w
wielkim, szarym domu przy Poststrasse, którego ogród stykał się z ogrodem pensji
dla dziewcząt. Wyobraźmy sobie zamożny dom w dawnych Prusach z piecami z
ozdobnymi kaflami, z cymbałami i harfą, wyplatanymi z trzciny krzesłami i
pomalowanymi na szaro podłogami, z lodowatą czystością i ciążącą nad wszystkim
nudą. Nudą, tak, ale nie ciszą, od czasu do czasu bowiem przeszywało cały dom
wycie obłąkanej babci. Obłąkana, której krzyki przepoiły dzieciństwo poety,
zajmowała na wyższym piętrze mieszkanie, które dzieliła z synem, Zachariasem
Wernerem.
E.T.A. Hoffmann nigdy w życiu nie zdołał nawiązać kontaktu ze starszym o sześć
lat Zachariasem Wernerem, który później zdobył wielką sławę jako poeta. Już w
pierwszym roku szkolnym nawiązał natomiast ścisły kontakt i przyjaźń z Theodorem
Gottliebem Hippelem, i ta sympatia, jaka się wówczas zrodziuła, przetrwała aż do
smierci obydwóch.

[rita100]

"Po zakończeniu nauki w szkole, którą ukończył Hoffmann mając 16 lat, zaczął
studiować prawo na uniwersytecie w Królewcu. Został znakomitym prawnikiem,
chodził na wykłady Kanta lecz nie okazywał żadnego zainteresowania Kantem i jego
filozofią - jak sam wyznał - wcale jej nie rozumiał, mógł ze swej strony
poszczycić się tym, ze jego przodkowie po mieczu pochodzili ze starej szlachty
polskiej, mianowicie z rodu Bagieńskich, a po części z Węgier, co dzisiejsi
biografowie Hoffmanna uważają za rzecz udowodnioną. To jednak, ze E.T.A
Hoffmann, oprócz innych jezyków, mówił także trochę po polsku, mało inne
przyczyny bowiem został zatrudniony przy rządzie pruskim w Poznaniu."

[rita100]

"W ten sposób dla asesora Hoffmanna zaczęło się poważne życie, choć młody
królewiecczanin nie zdawał sobie z tego sprawy. Uznał, że życie w Poznaniu jest
niesłychanie puste i nudne. I aby ożywić trochę stare akta, którymi musiał się
zajmować, rysował niekiedy na marginesie karykatury. Ponieważ był bardzo
utalentowanym rysownikiem, dopuścił do tego, ze jego karykatury obiegłszy
kolegów i znajomych dotarły przed oblicze przełożonych. Pewien pan generał von
Zastrow poczuł się zniesławiony i sprawił, ze Hoffmanna przeniesiono do Płocka
nad Wisłą."

[rita100]

"Zanim Hoffmann wyjechał tam, gdzie było jeszcze bardziej pusto i nudno niż w
Poznaniu, poślubił dziewczynę nazwiskiem Maria Michalina Rorer-Trzyńska, zwaną
Misią. Była to młoda Polka z długimi, czarnymi rzęsami i promiennymi, fiołkowymi
oczami. Misia była o wiele wyższa od Hoffmanna i wcześnie zaczęła tyć. Jej
dobroć i cierpliwość były bezgraniczne, tak że akceptowała wszystko co wyprawiał
ten mały, chudy kobold, będący jej mężem. Nigdy nie robiła mu wyrzutów i
wytrwała przy nim przez dwadzieścia lat aż do wczesnej i załosnej śmierci
Hoffmanna."

[rita100]

W 1803 r E.T.A. Hoffmann został radcą rządu w Warszawie. Dzięki przyjacielowi
Hippela, który na skutek bogatego spadku stał się szlachcicem i właścicielem
wielkiego majątku Hoffmann zawdzięcza, ze wyszedł z kłopotów finansowych i z
nudnego Płocka, gdzie żył z jałmużny bowiem asesor nie dostawał pieniędzy.
Teraz nasz Hoffmann stał się zamożnym radcą rejencyjnym i uważał, ze w Warszawie
znalazł się u celu pragnień. No niestety, tą idyllę przerwał mu Napoleon, bowiem
w listopadzie 1806 roku weszli Francuzi i kariera urzędnicza Hoffmanna się nagle
załamała. Został zwolniony z posady i pozbawiony dochodów. Wraz z Misią znaleźli
się w beznadziejnej sytuacji.

[rita100]

Hoffmann zdecydował się udać z prośbą do Berlina. Niestety, nie znalazł i tam
pracy mimo, że obiecano mu posadę dyrektora muzycznego w Bambergu, jak się
później na miejscu okazało ktoś inny zajął to stanowisko.
Aż do 1813 roku Hoffmann radził sobie pracując jako kompozytor za 30 guldenów
miesiecznie, udzielał też lekcji, aż udało mu się znaleźć pracę w zespole
aktorskim w teatrze lipskim gdzie przeniósł się z Misią.
Przykrą mam wiadomość dalszą, bo oto zamęt wojny wyzwoleńczej doprowadził do
zamknięcia tego teatru.
Odtąd aż do jesieni 1816 roku utrzymywał siebie i Misię pisząc, komponując i
rysując karykatury Napoleona, by wreszcie dzięki staraniom przyjaciela Hippela i
Hitziga powrócił do pruskiej służby państwowej.

[rita100]

"W 1816 roku pan radca sądu kameralnego Hoffmann z żoną wprowadzili się do
nowego mieszkania w Berlinie i szybko się rozniosło, ze pan radca nie tylko
przesiaduje często w Cafe Manderlee, lecz płaci co wieczór znaczne rachunki w
winiarni Lutter & Wegener. Zaczeło uchodzić, że pan radca swoją pracę wykonuje
nadzwyczaj dokładnie i poprawnie, a z działalności pisarskiej uzyskuje poważne
wpływy.
Przyjaciele przyzwyczaili się także do jego kaprysów, min i nieopanowanej
gestykulacji, a nawet do strasznych żartów, które miał zwyczaj robić sąsiadom
przy stole w winiarni; napędził im na przykład strachu 'małym przeklętym
pędrakiem', którego nagle dostrzegł, wypełzającego ze szpary w podłodze, przy
czym całe jego zachowanie nie dopuszczało wątpliwości, że miał rację."

[rita100]

"Ten śmieszny, poza służbą bardzo swobodny radca Sądu Kameralnego Hoffmann, przy
tym niesłychanie pracowity pisarz, mający już sukcesy, ale stale cierpiący na
brak pieniędzy, również wynalazca trunku - z wina reńskiego i szampana - zwanego
"kardynałem", ktory to trunek miał zwyczaj przygotowywać osobiście swoim Braciom
Serafiońskim, zakładając biały fartuch na brązowy frak i żółte spodnie - otóż
ten własnie pan radca Hoffmann zajmował się ważną sprawą powierzoną przez rząd
królewski, a mianowicie ściganiem demokratycznych i innych zagrażających państwu
machinacjach.
A więc stał na czele 'komisji specjalnej do śledzenia powiązań, mających na celu
zdradę stanu'."

[rita100]

"Stał się Hoffmann kimś w rodzaju pełnomocnika do spraw ochrony państwa w
najwyższej instancji karnej Prus, odpowiedzialnej za wykroczenia polityczne. Na
skutek tego miał Hoffmann wystarczająco wiele sposobności do prowadzenia ze
swoim kotem rozmów nie tylko o krasnoludkach i demonach, lecz także o poważnych
rzeczach.
Szczególny dowcip w prawie powierzenia panu radcy Sądu Kameralnego E.T.A.
Hoffmannowi polegał na tym, ze Hoffmann nie miał celu doprowadzać przekazanych
mu spraw do prokuratury i karania obwinionego. W rozmowie z mruczącym kotem
Murrem wysilał swój prawniczy umysł, aby w niepodważalny sposób, wykazać, że
ujęci przez policję 'demagodzy' nie powinni zostać ukarani przez prawo."
Będzie przykład

[rita100]

"Hoffmann starał się wykazać, że ujęci przez policję polityczną 'demagodzy' nie
powinni zostać ukarani przez prawo. Starał się wykazać, ze założyciel
paramilitarnej organizacji sportowej Friedrich Ludwig Jahn - przeciwko któremu
toczyło się śledztwo - był wprawdzie strasznym grubianinem i chętnie zmyślał i
fantazjował, a nawet podstępne myśli o demokratycznej gimnastyce na poręczach i
przeciaganiu liny mogą być ważne z punktu widzenia prawa karnego dopiero
wówczas, jeśli można je powiązać przyczynowo z udowodnionym przestępstwem."

[rita100]

"Bardzo filozoficznie rozpatrywał Hoffmann sprawy i uwolnił od wszelkiej winy
Jahna, a resztę urzędowego papieru zużył Hoffmann na napisanie historyjki o
duchach. Ich postacie ujrzał w winiarni tak żywe, ze gruba Misia musiała usiąść
tuż przy nim z robotą na drutach, zeby atramentowe krasnoludki nie ukradły mu
słów z papieru, a może i myśli z głowy."

hahahaha, doskonałe

Niestety w owych czasach odpowiedzialnym za policję był von Kamptz, kreatura,
który uważał, że wyniki śledztwa prowadzonego przez Hoffmanna były
niezadawalające i Kamptz kazał jednak zaaresztować tak starannie przez Hoffmanna
oczyszczonego z winy Friedricha Ludwiga Jahna i na dodatek wszczął tajne
dochodzenie przeciwko samemu radcy Sądu Kameralnego Hoffmanna."

i co dalej ?

[rita100]

"I teraz zaczęła się łamigłówka, która nie miała sobie równych w nowszej
historii literatury niemieckiej. Hoffmann dowiedział się - bo miał jeszcze
dobrych przyjaciół - że von Kamptz planował skonfiskować manuskrypt "Mester
Floch" i napisał do wydawcy o zmiane pewnych słów, mając nadzieję, ze w ten
sposób uniknie kłopotów. Jednakże list został przejęty przez pruską policję.
Kamptz wniósł oskarżenie przeciwko Hoffmannowi i kazał skonfiskować manuskrypt.
Zawiadomiono nawet Fryderyka Wilhelma III i król kazał przedłożyć sobie protokół
przesłuchania natychmiast. Mimo to Hoffmannowi z pomocą różnych prawnych
sztuczek, przy poparciu swoich przyjaciół Hippela i Hiziga udało się otrzymać
pozwolenie na druk w zmienionej wersji i tak ocenzurowane strony w 1905 roku
udało się odnaleźć w pruskim Tajnym Archiwum Państwowym."

[rita100]

"Śledztwo przeciwko Hoffmannowi trwało jednak dalej i mimo interwencji
przyjaciół Kamptz był zdecydowany postawić Hoffmanna przed sądem jako wroga
państwa. Hoffmann jednak uniknął wszelakiej ziemskiej kary, ponieważ już 24
lipca 1822 roku zmarł po wielkich cierpieniach, na skutek swego nieregularnego
trybu życia, na uwiąd rdzenia.

Tyle przykładowy życiorys jednego z niewielu wielkich Prusaków, który był
naprawdę Prusakiem, a ponadto człowiekiem obowiązkowym, wykonujący wzorowo swój
zawód, bardzo wytwornym, a przy tym niekiedy surowym także wobec siebie,
nieprzekupnym i wybierający raczej niełaskę, jeśli posłuszeństwo nie przynosiło
zaszczytu."

[rita100]

"E.T.A. Hoffmann był 'typowo pruski' jeszcze pod jednym względem; wypełniała go
i powodowała nim owa wewnętrzna sprzeczność, która decydowała o charakterze
dawnych Prusaków. Właśnie on, prawdziwy lub domniemany potomek polskiego
szlacheckiego rodu Bagieńskich odmówił w 1807 roku złożenia przysięgi na
wierność nowemu rządowi Księstwa Warszawskiego. Król pruski natomiast, wobec
którego czuł się jeszcze zobowiązany, zaniedbał swój obowiązek, otoczenia opieką
wiernego mu radcy Hoffmanna, który w następnym dziesięcioleciu często był bliski
śmierci głodowej."

[rita100]

Jak sam stwierdził Hoffmann - "Bardzo charakterystyczne w moim życiu jest to, że
dzieje się zawsze to, czego wcale nie oczekiwałem, bez względu na to, czy jest
to coś dobrego, czy złego, i że zawsze jestem zmuszony robić to, co jest
sprzeczne z moją właściwą, głębszą zasadą."

I tyle mamy o Hoffmannie, ale bardzo ciekawy jest też rozdział o życiu Emanuel
Kant ( nie wiem jak sie to odmienia).

[rita100]

"Trudno jest opisać historię życia Emanuela Kanta. Nie miał on bowiem ani życia,
ani historii. Prowadził uporządkowane mechaniczne, prawie abstrakcyjne życie
starego kawalera, przy cichej, ustronnej uliczce w Królewcu... Wstawanie, picie
kawy, wykłady na uniwersytecie, jedzenie, spacer - wszystko miało swój określony
czas i sąsiedzi wiedzieli dokładnie, ze wybiło wpół do czwartej, kiedy Emanuel
Kant w szarym surducie, z hiszpańską trzcinką w ręku przekraczał próg domu i
wędrował wąską alejką lipową.... Spacerował tam i z powrotem osiem razy, o
każdej porze roku, a kiedy było pochmurno... widziano, jak jego sługa, stary
Lampe, z trwożliwym niepokojem szedł za nim, z parasolem pod pachą, jak
wcielenie Opatrzności."
cdn

[rita100]

"Dziwny to kontrast między codziennym życiem tego człowieka, a jego
rewolucyjnymi, burzącymi świat ideami ! Doprawdy, gdyby obywatele Królewca
przeczuli całe znaczenie tych idei, baliby się tego człowieka o wiele bardziej
niż kata, który uśmierca tylko ludzi. Ale ci poczciwcy widzieli w nim jedynie,
profesora filozofii, i kiedy mijał ich o określonej porze, pozdrawiali go
przyjaźnie i nastawiali według niego swoje zegarki....
A przecież - jak w pracy Heinego pisze z 1834 roku - "szturmował niebo, wyciął w
pień całą załogę. Władca Świata pływał we własnej krwi, nie było już
miłosierdzia.....cdn

[rita100]

"...Nie było zapłaty na tamtym świecie za zachowanie wstrzemięźliwości na
tym.... a stary Lampe stał przy tym z parasolem pod pachą... i łzy spływały mu
po twarzy. Wówczas Emanuel Kant zlitował się i pokazał, że jest nie tylko
wielkim filozofem, lecz także wielkim człowiekiem. Na wpół z ironią powiedział:
"Stary Lampe musi mieć Boga, inaczej ten biedny człowiek nie bedzie mógł być
szczęścilwy - tak mówił praktyczny rozum"
"A może dodał Heine z ironią - "Kant zaakceptował Zmartwychwstanie nie tylko z
powodu starego Lampe, lecz także ze względu na policję ? A może też i naprawdę
działał z przekonania ?"
cdn

[rita100]

"Bez względu na to, jak było naprawdę, teoretyczny rozum Kanta - według jego
określenia "czysty" rozum zniweczył Boga, zaś jego rozum praktyczny zwrócił go
ludziom, i onże Bóg musiał z każdym bądź razie mieć wiele poczucia humoru, skoro
dał spotkać się dwom tak skrajnie odmiennym Prusakom, Kantowi i Hoffmannowi, w
rodzinnym mieście ich obu, Królewcu, chyba tylko po to, aby wskazać, jak dalece
różne rzeczy można zmieścić w rubryce zatytułowanej "Duch pruski".

[rita100]

"Należy przy tym zauwazyć, ze sam Emanuel Kant zawsze podkreślał, iż jest
pochodzenia szkockiego. Niektórzy badacze twierdzili jednak później, ze to
nieprawda. W każdym razie sam filozof wcześnie zmienił początkową literę swojego
nazwiska. Jego ojciec, który mieszkał na poczatku XVIII wieku w Kłajpedzie, był
drobnomieszczaninem, rymarzem. Później przeniósł się ze swoją rodziną do
Królewca i pisał się jeszcze Cant. Opowiadał też dzieciom, ze jego ojciec
przybył do Prus angielskim statkiem z Wielkiej Brytanii."
cdn

[rita100]

"W owych czasach była też w Królewcu - obok kolonii francuskiej i holenderskiej,
gminy żydowskiej, bardzo wielu Polaków oraz emigrantów ze wszystkich państw
nadbałtyckich i Szwajcarii - takze poważna liczba Anglików, którzy osiedlili się
tam, podobnie jak w innych pruskich miastach portowych."

I tyla je ło Kancie