Goleszów

[madohora]

Goleszów (niem. Golleschau, cz. Holešov ve Slezsku) - wieś gminna położona w
województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, zamieszkana przez ok. 4 000 osób.

W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie bielskim.

Miejscowość jest siedzibą gminy Goleszów.

[madohora]

[madohora]

Nazwa Goleszów pochodzi od osoby o imieniu Golesz. Pierwotna nazwa wsi –Goleszowo pojawiła się już na początku XIII wieku. Pod koniec XVII stulecia zaczęto wyróżniać Goleszów Dolny, a na początku XVIII – Goleszów Górny. Goleszów to jedna z najstarszych miejscowości na Ziemi Cieszyńskiej. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1223 r., kiedy to Goleszów na mocy rozporządzenia księcia opolskiego Kazimierza został zobowiązany do płacenia dziesięciny. Przez długi czas była to jedna z największych wsi książęcych na tym terenie. Występujące w okolicy surowce skalne oraz uzyskanie połączenia kolejowego z Cieszynem w 1888 roku umożliwiły zbudowanie w latach 1898-1899 cementowni „Goleszów”, która zakończyła swą działaność 30 czerwca 1991 r. Obecnie można zobaczyć ją w postaci Makiety Goleszowskiej Cementowni w budynku Gminnego Ośrodka Kultury w Goleszowie. Podczas II wojny światowej w cementowni utworzono podobóz Arbeistlager Golleschau, będący filią obozu koncentracyjnego KL Auschwitz-Birkenau. Na terenie gminy znajdują się miejsca upamiętniające ofiary II wojny światowej - pomniki przed Urzędem Gminy oraz „Pod Grabówką”

[madohora]

Pierwsze wzmianki pochodzą z roku 1223, a w 1293 r. zbudowano tu pierwszy
kościół z kamienia o drewnianej dzwonnicy.

W 1632 Piotr Górecki sprzedał Goleszów swojemu synowi Wacławowi, a ten w 1646
swojemu bratu, Erazmowi[1].

Około 1580 roku wieś zamieszkiwało 39 osiadłych rolników, poddanych księcia
cieszyńskiego. W 1880 roku w Goleszowie było 1169 mieszkańców i 148 domów.

Znaczny rozwój miejscowości miał związek z budową linii kolejowych Bielsko -
Cieszyn oraz Goleszów - Ustroń oddanych w roku 1888, dzięki czemu Goleszów stał
się ważnym węzłem kolejowym. W latach 1898 - 1989 działała tu cementownia.Do
momentu jej upadku zatrudniona w niej była większa część mieszkańców wsi.
Mieszkańcy Goleszowa w przeciwieństwie do mieszkańców większości wsi żyli w
pracy poza rolniczej. Zatrudniały ich dwie firmy funkcjonujące na jej terenie-
Cementownia Goleszów oraz Celma, która specjalizowała się w produkcji
elektronarzędzi. W okresie II wojny światowej (od lipca 1942 do stycznia 1945
roku) filia obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau.

Po wojnie, w roku 1970 powstały zakłady Fabryki Urządzeń Elektrycznych "Celma".

Na terenie Goleszowa znajduje się także niewielki kompleks skoczni narciarskich
należących do klubu Olimpia Goleszów.

[madohora]

Na terenie Goleszowa działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

* Kościół Ewangelicko-Augsburski

Zbór ewangelicki w Goleszowie powstał w 1785 roku[2].

* Kościół Rzymskokatolicki

Parafia Świętego Michała Archanioła będąca siedzibą dziekana dekanatu Goleszów.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Geleszów Wesele idealne miejsce na wypoczynek

[monikabartel]

Byłam w tym roku na ślubie w Goleszowie, bardzo ładna miejscowość, malownicza, spokojna, to idealne miejsce na wypoczynek. Wesele odbyło się niedaleko w restauracji www.podtulem.pl dla mnie klimat był wspaniały, cicho i przepiękne widoki, za fotografa mieli pana Łukasza Bednarczyk, który pomógł mi uruchomić samochód, dzieki niemu wróciłam z wesela do domu :-0 ) a tu jego stronka fotograf Goleszów na weselel Jeszcze raz dziekuję za pomoc. Monika B.

[madohora2]

[madohora]

W tym roku szukam czegoś na uboczu, gdzie nie kręci się za dużo ludzi i coś co by było blisko. Może właśnie zdecyduję się na Goleszów.

[madohora]

[madohora]

***

[madohora]

Ja dwa słowa tylko powiem
Byłam wczoraj w Goleszowie

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Też dawno tam nie byłam

[madohora]

[madohora]

Szkołę Szybowcową Aeroklubu Śląskiego w Goleszowie, zwaną potocznie szkołą harcerską, otwarto na szczycie wzgórza 15 lipca 1934 r. Dwa lata później szkołę przemianowano na Śląską Szkołę Szybowcową LOPP na Górze Chełm im. mjr. Ludwika Idzikowskiego. W 1938 r. szkoła posiadała około 30 różnych typów szybowców np. „salamandra”, „komar” i „sroka”.

[madohora]

Według zapisów kościelnych w 1447 r. wieś posiadała własny kościół parafialny, który spłonął w XVI wieku. W kolejnym stuleciu był tu również drewniany kościół ewangelicki (spłonął ok. 1700 r.). Wieś została zakupiona w 1704 r. przez Jana Kazimierza z rodu Cselestów z Celestiny, którzy sprzedali ją Komorze Cieszyńskiej w 1793 r.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Nazwa Goleszów pochodzi od osoby o imieniu Golesz. Pierwotna nazwa wsi –Goleszowo pojawiła się już na początku XIII wieku. Pod koniec XVII stulecia zaczęto wyróżniać Goleszów Dolny, a na początku XVIII – Goleszów Górny. Goleszów to jedna z najstarszych miejscowości na Ziemi Cieszyńskiej. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1223 r., kiedy to Goleszów na mocy rozporządzenia księcia opolskiego Kazimierza został zobowiązany do płacenia dziesięciny. Przez długi czas była to jedna z największych wsi książęcych na tym terenie. Występujące w okolicy surowce skalne oraz uzyskanie połączenia kolejowego z Cieszynem w 1888 roku umożliwiły zbudowanie w latach 1898-1899 cementowni „Goleszów”, która zakończyła swą działaność 30 czerwca 1991 r. Obecnie można zobaczyć ją w postaci Makiety Goleszowskiej Cementowni w budynku Gminnego Ośrodka Kultury w Goleszowie. Podczas II wojny światowej w cementowni utworzono podobóz Arbeistlager Golleschau, będący filią obozu koncentracyjnego KL Auschwitz-Birkenau. Na terenie gminy znajdują się miejsca upamiętniające ofiary II wojny światowej - pomniki przed Urzędem Gminy oraz „Pod Grabówką”.

[madohora]

Najstarszym obiektem w Goleszowie jest neoromański kościół ewangelicko-augsburski zbudowany w miejscu dawnego, drewnianego w 1793 r. Jego obecny wygląd jest wynikiem rozbiórki, a następnie rozbudowy poprzedniego kościoła, której dokonano w II połowie XIX wieku po trzęsieniu ziemi w 1858 r. Obok kościoła znajduje się budynek plebanii z końca XVIII wieku. Neobarokowy, rzymskokatolicki kościół parafialny, pod wezwaniem św. Michała Archanioła został zbudowany w latach 1913-1921 w miejscu dawnego z 1293 r. (był to kościół kamienny z drewnianą dzwonnicą). Obok kościoła usytuowana jest przydrożna kamienna figura św. Jana Nepomucena z I połowy XIX wieku, plebania katolicka z końca XVIII stulecia oraz odrestaurowany budynek Czytelni Katolickiej z 1927

[madohora]

Dojazd do Goleszowa
KATOWICE - CIESZYN

[madohora]

Dziś pozostałości wyrobisk można oglądać na północnych stokach Jasieniowej. W dawnych kamieniołomach znajdziemy zarówno skocznie narciarskie, jak i strzelnice myśliwskie, ale na pierwszy plan wysuwa się tu bogactwo przyrodnicze. Na zboczach góry występują liczne rośliny chronione na czele ze storczykami takimi jak: buławniki – mieczolistny i wielkokwiatowy, storczyk męski i blady oraz wyblin jednolistny. Towarzyszą im rzadkie i chronione gatunki zwierząt, m.in. bardzo rzadki w Polsce motyl modraszek Rebela czy coraz rzadszy w naszym kraju chroniony wąż – gniewosz plamisty.

[madohora]

Kościół ewangelicko-augsburski zbudowany w 1793 r. w stylu neoromańskim.

[madohora]

Plebania Parafii Ewangelicko-Augsburskiej z końca XVIII w.

[madohora]

Plac pomiędzy Szkołą Podstawową a Urzędem Gminy z centralnie usytuowaną podświetlaną w nocy różnymi barwami piękną fontanną.

[madohora]

Bażanowice szczycą się tzw. zamkiem. Jest to budynek murowany, czworoboczny i piętrowy, wzniesiony prawdopodobnie na przełomie XVIII i XIX wieku, a gruntownie przebudowany w 1894 r. Na ścianie frontowej widnieją herb i data 1839. Obok znajduje się parterowy i podpiwniczony budynek gospodarczy z oknami zamkniętymi półkoliście we wnękach i dwuspadowym dachem. Drugi budynek gospodarczy jest parterowy o kształcie wydłużonego prostokąta. Koło zameczku, w alei dorodnych lip, znajduje się późnobarokowa (z 1770 r.) – kamienna rzeźba św. Jana Nepomucena na ozdobnym postumencie z nierozpoznanym herbem.

[madohora]

Dzięgielów
Nazwa Dzięgielów najprawdopodobniej wywodzi się od mienia – Dzięgiel (Dzingiel), możliwe jest też pochodzenie od rośliny dzięgiel. Po raz pierwszy jej nazwa pojawiła się w 1305 r. jako Dzingelau. Dzięgielów był wsią szlachecką o historii nierozerwalnie związanej z zamkiem.

[madohora]

W Dzięgielowie urodził się Karol Kulisz (1873-1940), pastor i orędownik dobroczynności, zamęczony w obozie koncentracyjnym w Buchenwaldzie. W przysiółku „Na Kępie” założył w 1923 r. Ewangelicki Diakonat Żeński „Eben-Ezer”. W latach 1977-1980 roku powstał tu największy dom opieki „Emaus” prowadzony w ramach działalności Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP. Corocznie, na przełomie czerwca i lipca, w Dzięgielowie odbywa się Tydzień Ewangelizacyjny. Tutaj mieści się też Centrum Misji i Ewangelizacji kościoła luterańskiego, a ekumeniczny charakter wsi podkreśla również obecność kościoła rzymskokatolickiego. Na granicznym wzgórzu Mołczyn usytuowane jest „Pszczele Miasteczko” rodziny Gajdaczów. W leśny krajobraz jest tu wtopiona, unikatowa w tej części Europy, pasieka. Można tu odpocząć, posilić się i skosztować różnych produktów z miodu wytwarzanych przez państwa Gajdaczów.

[madohora]

"Pszczele Miasteczko” Jana Gajdacza na wzgórzu Mołczyn – unikatowa w skali europejskiej pasieka, wtopiona w piękny krajobraz dawnego kamieniołomu

[madohora]

Góra Chełm to ostoja bioróżnorodności. Ciepłe łąki, dawne wyrobiska wapienia we wschodniej jej części czy lasy grądowe są siedliskiem cennych i chronionych roślin i zwierząt. Spotkać tu można m.in. storczyka bladego, lilię złotogłów a także goryczkę krzyżową.

[madohora]

Góra Chełm – ośrodek sportów paralotniowych, miejsce rekreacji, niegdyś na Chełmie mieściła się szkoła szybowcowa.

[madohora]

Kozakowice Dolne i Górne

- kościół ewangelicko-augsburski

[madohora]

Ozdobą kisielowskich lasów jest chroniona ciemiężyca zielona – wysoka, dorastająca do 1,5 metra bylina kojarzona raczej z górskimi polanami np. ze zboczami Czantorii Wielkiej. Ciekawą pozostałością działalności lądolodu sprzed kilkuset tysięcy lat są nieczynne już dawne piaskownie rozsiane po terenie Kisielowa.

[madohora]

Kozakowice są położone w północno-wschodniej części Gminy Goleszów, w dolinach Radonia i Bładnicy, na wysokości 320-350 m n.p.m. Przeważają tu tereny równinne, faliste i pagórkowate. W Kozakowicach dominują tereny bezleśne. Występuje tu typowo rolniczy krajobraz z rozproszoną zabudową.

[madohora]

Kozakowice były rodzinną wsią Andrzeja Cinciały (1825-1898), działacza narodowego, autora ,,Słownika Dialektycznego", ,,Zbioru przysłów śląskich", ,,Pieśni ludu śląskiego z okolic Cieszyna", ,,Pamiętnika" i wielu innych.

[madohora]

Po wojnie polsko-czeskiej w 1920 r. Leszna Górna przypadła Polsce, a Leszna Dolna (obecnie część Trzyńca) ówczesnej Czechosłowacji. Występujące na terenie Lesznej wapienie cieszyńskie są od wielu lat eksploatowane w miejscowym kamieniołomie. Dawniej wykorzystywano je do produkcji cementu w cementowni „Goleszów

[madohora]

Najstarszym obiektem w Lesznej Górnej jest kościół rzymskokatolicki pod wezwaniem św. Marcina zbudowany w latach 1719-1731, w stylu późnobarokowym. Wnętrze kościoła parafialnego posiada bogaty wystrój, w tym późnobarokowe ołtarze. Jest tu również renesansowa, pochodząca z końca XVI wieku, rzeźba ze stojącą postacią w zbroi rycerza Czelo. Na cmentarzu koło kościoła została usytuowana późnobarokowa figura św. Jana Nepomucena.

[madohora]

Podczas drugiej wojny światowej okolice Lesznej Górnej były terenem działalności partyzantów. Na stokach Małej Czantorii, w miejscu zdradzonej w czasie II wojny światowej lokalizacji bunkra partyzanckiego znajduje się pomnik upamiętniający to tragiczne zdarzenie.

[madohora]

„Spowiedzisko” – leśna świątynia ewangelicka z czasów kontrreformacji.

[madohora]

[madohora]

*