Grzybowe epigramaty

[madohora]

[madohora]

Kolczak - włączam się na inny tryb
Sama nie wiem co to za grzyb
Który z grzybów jest z kolcami
To musicie zgadnąć sami

Kolczak - w atlasie grzybów z 1889 roku natrafiłam na taką nazwę, niestety z opisu nie wynika co autor miał na myśli a ryciny pod nim nie było

[madohora]

[madohora]

Lejkowiec dęty - co się pod tą nazwą kryje
Grzyb po którym nie utyjesz?
Bo ten jest jadalny R A Z
I to będzie tak w sam raz

[madohora]

[madohora]

Mleczaj - lepiej powiedzieć trochę niż nic
To po prostu nasz poczciwy rydz
A że jest z natury rudy
To powoduje różne rozróby

[madohora]

[madohora]

Rydz - grzyb z piosenki proszę pana
nuciłam ją wczoraj z rana
Lecz zamiast pójść na grzyby
Wzięłam wędkę i na ryby

[madohora]

Opieńka - jak sama nazwa wskazuje
Pnie drzew sobą oplątuje
Może to nie jest wśród grzybów gwiazda
Lecz zbierz je. No już. Jazda!

[madohora]

[madohora]

Pod papierkiem masz dość grzybków
Nie pozbieraj ich za szybko
Będziesz ciekaw co się stanie
A tutaj....rozczarowanie

[madohora]

Widzisz rydze na polanie
Zaraz coś się w życiu stanie
Lecz nie rycerz cię urzeknie
Tylko coś, co gdzieś ucieknie

[madohora]

Celebrytką też zostaniesz
Taki jest pieczarki zamysł
Będzie miło, jeszcze milej
Lecz szybko przeminą chwile

[madohora]

Kurka - zbieraj ją pod drzewkiem, w piachu
Tam się dobrze skryła brachu
A gdy jedną tak spotkasz
Masz kolonię. Ot tajemnica słodka

[madohora]

Epigramatem nazywamy krótki wierszyk satyryczny ułożony najczęściej w distichach. Takie wierszyki pisali min. Goethe, Schil, Leburn, Kochanowski, Kochowski i Krasicki. Przedstawiam epigramy autora o pseudonimie Stary Szpak a pochodzące z roku 1913.
Może ktoś pokusi się o spróbowanie takiej formy poezji?

[madohora]

***

[madohora]

Sos grzybowy – o już jesień a nie wiosna
Do kartofli sprawa prosta
Dodaj mąki do zasmażki
I podlejesz nawet „ptaszki”

[madohora]

Sos grzybowy – skorzystaj to jest moja dobra rada
Nie pytaj mnie z czego się składa
Jak ci smakuje to się zajadaj
Tylko być później nie miał „zajada”

[madohora]

Uszka – no proszę cię, nie rób krzyku
Małe pierożki do barszczyku
Ja tylko chcę przypomnieć tobie
Że na Wigilię je też zrobię

[madohora]

Pierogi – nie nadają się na śniadanie
Ich domeną jest „drugie danie”
Lecz to to już jest rozpusta
Mieć po prosu 'niebo w ustach”

[madohora]

Krokiety – to takie danie nie za drogie
Może być ciężkie „na wątrobę”
Weź pigułkę, może coś zmieni
Bo taka uczta to tylko w jesieni

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Tu zabawę taką mamy
Co się zowie epigramy

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Kolczakówka piekąca

Kolczakówka piekąca (Hydnellum peckii) to bardzo rzadka, chroniona w wielu krajach Europy przedstawicielka kolcownicowatych. „Ząb diabła” jest niewątpliwie dziwacznym gatunkiem grzyba, a jego wygląd również jest dość niepokojący. Owocniki szokują krwisto czerwonymi, a potem czarnymi kroplami na biało-różowym tle. Kolczakówka „krwawi” pigmentem, który ma właściwości przeciwzakrzepowe, jak leki rozrzedzające krew. Starsze okazy są koloru brązowawego. Lepki czerwony płyn, który wydziela ten dziwny grzyb, jest w rzeczywistości rodzajem soku. Powstaje w procesie zwanym gutacją, podczas którego gleba otaczająca grzyby staje się bardzo wilgotna i jest w stanie wtłoczyć wodę do korzeni grzyba poprzez osmozę. W grzybie powstaje ciśnienie, które wyciska z niego soki. Kolczakówka piekącą z uwagi na palący smak i okropną, korkowatą konsystencję jest niejadalna, ale nie jest mocno trująca. W Polsce „ząb diabła” jest ściśle chroniony. W Polsce przyznano jej najwyższą kategorię zagrożenia E – krytycznie zagrożona, co świadczy, że w każdej chwili może zniknąć z naszego krajobrazu.

[madohora]

Mądziak malinowy

Mądziak malinowy (Mutinus ravenelii (Berk. & M.A. Curtis) E. Fisch) to bardzo charakterystyczny z wyglądu grzyb, pachnie także specyficznie. Należy do rodziny sromotnikowatych i jest grzybem niejadalnym. Cóż można więcej napisać o mądziaku malinowym? Grzyb ten wydziela bardzo nieprzyjemny zapach padliny lub zgniłej kapusty, który można wyczuć z kilku metrów. Ta nieprzyjemna woń ma swoje zadanie ‒ zwabia muchy padlinożerne. Te siadając na owocniku mądziaka malinowego, zabierają ze sobą zarodniki grzyba i roznoszą je na znaczne odległości. Chętnie i bez szkody zjadają owocniki też psy. Mądziak malinowy, ze względu na swój nieprzyjemny zapach jest omijany przez grzybiarzy szerokim łukiem. Chociaż w niektórych krajach azjatyckich, młode owocnki w postaci jaj są uznawane za rarytas, który w smaku przypomina owoce morza.

[madohora]

Uszak bzowy

Uszaki bzowe (grzyby mun) (Auricula) to grzyby jadalne rozpowszechnione niemal na całej kuli ziemskiej i to w olbrzymich ilościach. Porastają one pnie bzów czarnych i innych drzew liściastych, tworząc pokaźne kępy owocników o brązowej, omszonej skórce. Cały rodzaj uszaków (Auricula) wziął nazwę od nietypowego wyglądu owocników, który w połączeniu z wspomnianą wyżej chrząstkową teksturą, nieubłaganie przywołuje na myśl skojarzenie z małżowiną uszną. W polskiej terminologii mikologicznej są znane również jako ucho judaszowe. Chociaż uszaki jako gatunki zostały sklasyfikowane i opisane przez botaników dopiero w XVIII i XIX w., już wiele stuleci wcześniej były wykorzystywane do celów leczniczych. Uszak bzowy już od czasów średniowiecza był wykorzystywany przez europejskich znachorów jako lek na infekcje oczu oraz gardła. Niektóre źródła podają również, że w Irlandii grzyby mun gotowano w mleku i podawano przy żółtaczce, podczas gdy w Indonezji ludowa medycyna zalecała duszone grzyby jako sposób na oczyszczanie krwi. Uszak bzowy jest grzybem jadalnym, jednak nie posiada żadnego charakterystycznego smaku ani zapachu. Doceniany jest jednak ze względu na swoją konsystencję – świetnie sprawdza się jako dodatek do dań kuchni orientalnej.

[madohora]

ZAPIEKANKA MAKARONOWA ZE SZPARAGAMI

250 g makaronu, 250 ga białych szparagów, plasterki szyki wędzonej

Szparagi i makaron ugotować. Do naczynia żaroodpornego wyłożyć makaron wymieszany z sosem pomidorowym. Na wierzch położyć szparagi i zalać sosem beszamelowym. Wyłożyć szynkę i żółty ser. Zapiekać w temperaturze 180*C przez około 30 minut.

[madohora]

Schab duszony

[madohora]

Zupa pieczarkowa

[madohora]

Trzon rydza ma z reguły ok. 5 cm wysokości i ok. 2 cm grubości. Jego kształt przypomina walec, który jest zwężony u podstawy. Ma taką samą barwę jak owocnik, zaś na jego powierzchni można dostrzec niewielkie wyżłobienia. Jest on niezwykle delikatny i łamliwy, dlatego łatwo jest go uszkodzić podczas zbiorów.

[madohora]

Patrząc na mapę występowania różnych gatunków borowików widać wyraźną koncentrację w strefach klimatu umiarkowanego i umiarkowanie ciepłego półkuli północnej. Przede wszystkim więc spotyka się je w całej Europie, zwłaszcza w regionie morza Śródziemnego, oraz we wschodnich Stanach Zjednoczonych i Meksyku. Ale borowiki są rozpowszechnione niemal na wszystkich kontynentach i rosną również w Kanadzie i na Alasce, w Brazylii, Chile i krajach Ameryki Środkowej, w południowej Afryce i na Madagaskarze, w Australii, Nowej Zelandii, a nawet Tajlandii i Indonezji!

[madohora]

Tak, jak większość grzybów, borowiki mogą gromadzić metale ciężkie z gleby. Poziom zależy od gatunku i miejsca zbioru. Najmniej skażony jest borowik szlachetny, natomiast borowik klinotrzonowy może zawierać arsen i nie powinien być spożywany.

[madohora]

Z jednej strony jako gatunek mikoryzowy żyje w symbiozie z sosną i kosodrzewiną. Z drugiej, jego wymagania siedliskowe pokrywają się z potrzebami europejskich gatunków, z których część, np. gąska selerowa (Tricholoma apium), jest zagrożona wyginięciem. Dopiero czas pokaże, jak amerykańska „inwazja” wpłynie na bioróżnorodność w Europie Środkowo-Wschodniej. Nic dziwnego, że naukowcy z Instytutu Biologii Ewolucyjnej przy Uniwersytecie Warszawskim zbierają dane na temat rozprzestrzeniania się borowika amerykańskiego w Polsce i zachęcają szerokie społeczeństwo do rejestracji nowych znalezisk złotoborowika wysmukłego na stronie – www.inaturalist.org.

[madohora]

Zawarta w muchomorze trucizna jest odporna na działanie wysokiej temperatury, przez co nie można jej zneutralizować nawet poprzez długotrwałe gotowanie. Najwyższe stężenie toksyn znajduje się w kapeluszu muchomora. Badania naukowe dowodzą, że nawet średniej wielkości grzyb może zabić od dwóch do trzech osób. Dawką śmiertelną może być już zaledwie 30g tego grzyba, tymczasem owocniki przekraczają często 60g.

[madohora]

Ze względu na smak i właściwości, największą estymą cieszą się opieńki miodowe (Armillaria mellea). Opieńka miodowa to grzyb z rodzaju Armillaria. Nazwa Armillaria pochodzi od łacińskiego słowa armillaria, które oznacza bransoletę i nawiązuje do szerokiego, trwałego, przypominającego skórę pierścienia przymocowanego do górnej części trzonu większości opieniek. Z kolei rodowód polskiej nazwy „opieńki” nawiązuje do sposobu wyrastania owocników wokół pni drzew.

[madohora]

Opieńka miodowa jest smacznym grzybem jadalnym. Jednak przed spożyciem opieńki należy poddać obróbce termicznej. Surowe mogą spowodować problemy gastryczne. Głównymi składnikami opieńki miodowej (oprócz wody) są cukry, białka i tłuszcze. Zawiera ona także niewielkie ilości soli mineralnych, między innymi fosfor, sód i wapń.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Wysoki poziom cukru we krwi może mieć poważne konsekwencje ‒ od bólów głowy i zwiększonego pragnienia po upośledzone gojenie się ran i problemy ze wzrokiem. Według jednego z badań in vitro z 2015 r., (Rev Med Chir Soc Med Nat Iasi. 2015 Jan-Mar;119(1):273-80) wyciągi z Armillaria mellea wykazały silne właściwości przeciwutleniające i obniżające poziom cukru we krwi, co sugeruje, że można je wykorzystać do opracowania suplementów diety i produktów farmaceutycznych przeznaczonych do leczenia cukrzycy.

[madohora]

Nie bez powodu mówi się „zdrów jak rydz”. Grzyby te, poza sporą zawartością wody, kryją w swoich kapeluszach wysoką podaż witamin – witaminy z grupy B (witamina B1, B2, B3, B6 i B12), witamina C, D i E oraz sole mineralne – cynk, fluor, fosfor, jod, magnez, mangan, miedź, potas, siarka, wapń i żelazo. Znajdziemy w nich również cenne białko, a także tłuszcze i węglowodany.

[madohora]

RYDZ Z DODATKIEM MASŁA

1 kg młodych kapeluszy rydzów
30 dag masła
sól kamienna

Świeżo zebrane rydze należy dokładnie przebrać, wybierając najładniejsze okazy, a następnie oczyścić. Po tym zabiegu wrzucamy do rondelka połówkę kostki masła i je podgrzewamy do momentu aż się rozpuści. Następnie osuszamy umyte kapelusze i wkładamy je do rondla bezpośrednio na rozpuszczone masło. Wszystko podduszamy i solimy. Poddane obróbce termicznej rydze układamy później w gorących sterylnych słoikach i polewamy odrobiną stopionego masła. Następnie zamykamy słoiki i umieszczamy je w naczyniach z ciepłą wodą. Kiedy doprowadzimy je do wrzenia, utrzymujemy taką temperaturę przez 60 minut. Po tym czasie wyjmujemy słoiki z wody i zostawiamy luzem, aż ostygną, najlepiej w chłodnym i zacienionym pomieszczeniu. Tak przygotowane grzyby smażymy na maśle, w którym je wcześniej konserwowaliśmy.

[madohora]

Jako ciekawostkę wśród hub warto też wymienić lakownicę spłaszczoną (Ganoderma applanatum), zwaną po prostu hubą płaską. Wieloletnie brązowe kapelusze osiągają 10-50 cm w średnicy i wykorzystywane są w Tradycyjnej Medycynie Chińskiej jako lek na gruźlicę, niestrawność oraz nadmiar flegmy. Po przekrojeniu owocniki są natomiast wykorzystywane jako podkład dla artystów – rysowanie ostrym narzędziem po białym miąższu daje bardzo ciekawe efekty!

[madohora]

Niektóre gatunki Blastocladiomycota rozwijają się na pyłkach roślin, keratynie, celulozie i chitynie, jednak najbardziej znanymi gatunkami są pasożyty. Przedstawiciele rodzaju Catenaria są pasożytami nicieni, muszek, skorupiaków, a nawet innych gatunków Blastocladiomycota (Coelomyces). Gatunki należące do rodzajów Urophlyctis i Physoderma są obligatoryjnymi pasożytami roślin. Gospodarcze znaczenie ma Physoderma maydis powodująca brązową plamistość liści kukurydzy. Gatunki Urophlyctis pasożytują na lucernie, a Physoderma są ważnymi pasożytami wielu roślin wodnych i bagiennych. Przedstawiciele rodzaju Coelomomyces są pasożytami komarów. Ich cykl życiowy wymaga dwóch żywicieli; drugim żywicielem są niektóre gatunki skorupiaków. Niektóre gatunki Blastocladiomycota są pasożytami planktonu. m.in. rozwielitek (Daphnia)

[madohora]

Incertae sedis lub incertæ sedis (łac. „o niepewnej pozycji”) – termin używany w taksonomii do określenia jednostki taksonomicznej, której szersze pokrewieństwo jest nieznane lub niezdefiniowane. Czasami stosowane jest też określenie sedis mutabilis.

[madohora]

[madohora]

Duża liczba gatunków grzybów jest patogenami roślin (fitopatogenami). Wywołują u nich grzybowe choroby roślin. Objawy tych chorób w zależności od gatunku patogenu, odporności rośliny i etapu choroby są różne: zmiany zabarwienia, nekrozy, zgnilizny, zgorzele, więdnięcie, narośla, zrakowacenie, oznaki etiologiczne, czy wreszcie obumieranie części roślin lub całych roślin. Wyróżnia się dwie grupy fitopatogenów:

[madohora]

Grzyby nicieniobójcze, grzyby nematopatogeniczne – grzyby pasożytujące na nicieniach. Do 200 r. opisano ponad 200 gatunków grzybów odżywiających się nicieniami. Większość z nich to gatunki łapiące owady za pomocą różnych aparatów pułapkowych (tzw. grzyby drpaieżne) lub porażające je toksynami, ale są też gatunki pasożytujące, żyjące wewnątrz nicieni lub pasożytujące na ich jajach

[madohora]

Najbardziej rozpowszechniona jest endomykoryza określana jako arbuskularna (AM, AMF) lub pęcherzykowo-arbuskularna (VA, VAM). Ten typ mykoryzy jest stwierdzany u ponad 80% gatunków roślin lądowych. Mykoryzę arbuskularną tworzy 130 gatunków grzybów z gromady Glomeromycota. W endomykoryzie strzępki przenikają przez ściany komórkowe tkanek roślinnych i kontaktują się bezpośrednio z błoną komórkową. Strzępki wewnątrz komórki tworzą struktury w kształcie pęcherzyków albo arbuskule, rozgałęzione zgrubienia. Grzyby bez obecności gospodarza są niezdolne do zakończenia cyklu życiowego, pomimo tego że mogą kiełkować i rozpoczynają wzrost jednak jest on bardzo ograniczony bez kontaktu z korzeniami rośliny. Wzrost strzępek jest stymulowany przez strigolaktony, fitohormony wydzielane przez korzenie roślin.

[madohora]

Już w XVI w. znanym i często stosowanym produktem leczniczym z grzybów był agaryk. Wytwarzano go z huby modrzewiowej sprowadzanej głównie z Syberii i Azji Mniejszej, oraz z hub rosnących w Europie Południowej. Stosowano go jako środek silnie przeczyszczający i wymiotny, przeciwpotny i do zwalczania robaków w przewodzie pokarmowym

[madohora]

Grzyb trujący, powodujący ciężkie do śmiertelnych zatrucia Amanitotoksynami, o podobnym przebiegu jak zatrucia muchomorem zielonawym (Amanita phalloides). Podobnie działa inna, drobna i trująca czubajeczka cielista (Lepiota helveola)

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Takich nie zbieraj

[madohora]

DLACZEGO WARTO JEŚĆ KURKI - Wprost

[madohora]

U NAS TEN ZŁOTY GRZYB TO PRZYSMAK. STAJE SIĘ JEDNAK GATUNKIEM INWAZYJNYM - Interia - 19.07.2025

[madohora]

GRZYBY ROSNĄCE W KRĘGU - www.msn.com.pl - 19.07.2025

[madohora]

MIESZKANKA PODLASIA POKAZAŁA KOSZE PEŁNE GRZYBÓW - Gazeta - 21.07.2025

[madohora]

ZAPIEKANKA Z KURKAMI

1 półbagietkę,
2 cebule,
300 g kurek,
2 łyżki masła,
150 g sera żółtego,
2 łyżki posiekanego szczypiorku,
sól i pieprz.

Kurki czyścimy w ten sam sposób, jak w przypadku przepisu na makaron z kurkami. Grzyby kroimy na mniejsze kawałki, cebulę siekamy w kostkę. Na patelni rozpuszczamy masło i podsmażamy cebulę, następnie dodajemy kurki i doprawiamy solą oraz pieprzem. Kurki podsmażamy na średniej mocy palnika do momentu, aż z patelni wyparuje woda puszczona przez grzyby.
Półbagietkę kroimy na pół i na każdy kawałek nakładamy podsmażone kurki z cebulą oraz starty ser. Piekarnik z funkcją termoobiegu rozgrzewamy do 230 st. C i zamykamy w nim zapiekanki na ok. 10 minut. Na koniec zapiekanki posypujemy posiekanym szczypiorkiem.

[cusiew44]

Cechy mikroskopowe
Wysyp zarodników biały. Zarodniki szeroko elipsoidalne, gładkie, o rozmiarach 5–6,5 × 3,5–4,5 μm, z wyraźną wnęką. Podstawki o rozmiarach 25–34 × 5–6 μm, 4-zarodnikowe ze sprzążką. W hymenium brak cystyd. Strzępki skórki cylindryczne, o szerokości 2,5–6 μm z rozproszonymi półwrzecionowatymi segmentami o rozmiarach 20–50 × 3–9 μm. Strzępek pod skórką nie sposób odróżnić od strzępek tramy. Są cylindryczne, o rozmiarach 19–50 × 3–12 μm. Nie zawierają pigmentu, lub bardzo blady wewnątrz strzępek. Sprzążki występują rzadko, w hymenium praktycznie brak ich na większości sept

[cusiew44]

gąska śmierdząca (Tricholoma lascivum) ma bardziej szarożółtawy odcień kapelusza, wyraźnie większe zarodniki i występuje głównie pod bukami

[cusiew44]

Gąska biaława pojawia się skupiskowo w lasach liściastych, mieszanych. Preferuje gleby piaszczyste oraz ilaste. Związany z brzozami, bukami, dębami w układzie symbiotycznym. W Europie spotykany często.

[cusiew44]

Gąska biaława jest gatunkiem niejadalnym. Może powodować dolegliwości żołądkowo–jelitowe.

[cusiew44]

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1799 r. James Sowerby, nadając mu nazwę Agaricus sejunctus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1872 r. Lucien Quélet, przenosząc go do rodzaju Tricholoma. Synonimy

[cusiew44]

Trzon
Wysokość 4–9 cm, grubość 1–3 cm. Jest walcowaty, często zakrzywiony, u podstawy rozszerzony. Powierzchnia pokryta przylegającymi włókienkami, biaława, czasami z żółtym lub żółtozielonym zabarwieniem

[cusiew44]

Rośnie głównie w lasach iglastych (pod sosnami i świerkami)[9] oraz liściastych – pod grabami, dębami, bukami. Owocniki wytwarza od sierpnia do października

[cusiew44]

Tricholoma sejunctum

[ Basidiomycota > Agaricales > Tricholomataceae > Tricholoma . . . ]

by Michael Kuo

First described from England during the reign of Queen Victoria, Tricholoma sejunctum is a hardwood-associated, yellow green species of Tricholoma that features a moderate covering of slightly darker, radiating, appressed fibrils, along with white gills. Its odor is strongly "farinaceous" (mealy, or cucumber-y) and, under the microscope, it lacks clamp connections.

Here in North America, the name Tricholoma sejunctum has been applied very broadly, so that it has encompassed many mushrooms with features deviating somewhat from the original (for example, in having much darker radiating fibrils, or brown caps with no green or yellow shades) and/or with widely different mycorrhizal associations (for example, with conifers). However, it is now clear that it's time to begin the process of putting on the brakes; we appear to have several—even many—North American, sejunctum-like species.

So, to do my part, I will narrow my use of the name sejunctum to hardwood-associated, greenish yellow collections that do not have strongly contrasting fibrils radiating from the center—although the center is often somewhat darker in color. It is possible that the collections narrowed down by this rubric are a phylogenetic match for the European Tricholoma sejunctum—but it's not very likely, since transcontinental distribution of oak-associated mycorrhizal species is very rarely upheld by DNA studies (unlike transboreal and montane, conifer- or birch-associated species, which are not uncommon). Exceptions to this "rule" usually involve human interference (see Amanita phalloides for an example). Still, at least my approach will acknowledge the current ecological and morphological boundaries of the species, and provide a little more focus. For the conifer-associated North American sejunctum-like species, see Tricholoma species 03.

Description:

Ecology: Mycorrhizal with oaks and other hardwoods in temperate zones; growing scattered or gregariously; North American distribution uncertain; late summer and fall. The illustrated and described collections are from Illinois, Kentucky, Michigan, and Missouri.

Cap: 4–9 cm; convex with a central bump, becoming broadly convex, broadly bell-shaped, or nearly flat; sticky when fresh and young but soon dry; yellowish to olive yellow, moderately covered with grayish to olive, radiating, appressed fibers (especially over the center); the margin often brighter yellow and somewhat inrolled when young.

Gills: Attached to the stem by a notch; close ; short-gills frequent; white, sometimes developing yellow stains toward the cap margin.

Stem: 3–10 cm long; 1–1.5 cm thick; equal; bald; dry; whitish, sometimes with yellow tinges, or yellowish overall; basal mycelium white.

Flesh: White; not changing when sliced; thick.

Odor and Taste: Mealy.

Chemical reactions: KOH on cap surface negative.

Spore Print: White.

Microscopic Features: Spores 5–8 x 3.5–5.5 µm; ellipsoid, with a small apiculus; smooth; hyaline in KOH; inamyloid. Lamellar trama parallel. Cheilocystidia sometimes present; 15–40 x 5–15 µm; clavate, sublageniform, cylindric, or somewhat irregular; thin-walled; smooth; hyaline in KOH. Pleurocystidia not found. Pileipellis an ixocutis; elements 2.5–8 µm wide, brownish walled, smooth or a little encrusted, hyaline in KOH. Clamp connections not found.

[cusiew44]

Kapelusz : 4–9 cm; wypukły z centralnym guzkiem, staje się szeroko wypukły, szeroko dzwonkowaty lub prawie płaski; lepki, gdy świeży i młody, ale szybko wysycha; żółtawy do oliwkowożółtego, umiarkowanie pokryty szarawymi do oliwkowych, promieniście rozchodzącymi się, przylegającymi włóknami (szczególnie na środku); brzeg często jaskrawożółty i nieco podwinięty, gdy młody

[cusiew44]

Reakcje chemiczne : KOH na powierzchni nakrętki ujemny.

[cusiew44]

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1818 r. Elias Fries nadając mu nazwę Tricholoma virgatum. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1871 r. Paul Kummer, przenosząc go do rodzaju Tricholoma

[cusiew44]

Białawy, niezmieniający barwy. Zapach od obojętnego do ziemistego. Smak gorzki i prawie natychmiast piekąco ostry

[cusiew44]

Jest kilka gatunków gąsek o podobnym, szarym ubarwieniu, żadna z nich jednak nie posiada tak ostrego czubka kapelusza. Jest to cecha, po której najłatwiej odróżnić od nich gąskę pieprzną. Ponadto inne, podobne gąski różnią się też nieco innymi cechami:

[cusiew44]

Poszczególne gatunki gąsek mają również swoich mikoryzowych faworytów. I tak dość powszechna gąska żółtobrunatna (Tricholoma fulvum) rośnie zwykle pod brzozami, gąska bukowa (Tricholoma ustale) wyłącznie pod bukami, zaś rzadka gąska pomarańczowa (Tricholoma aurantium), wpisana na „Czerwoną listę roślin i grzybów Polski”, występuje zwykle pod świerkami.

[cusiew44]

Chociaż w obrębie rodzaju Tricholoma trudno jest znaleźć rywali dla muchomorów, spora część gąsek uznawana jest za trujące. Najgorszą reputacją wśród gatunków obecnych w Polsce cieszy się gąska tygrysia (Tricholoma pardinum) – średniej wielkości szarobrązowy grzyb o łuskowatym kapeluszu i neutralnym smaku. Na szczęście, jest ona dość rzadko spotykana, ale konsumpcja powoduje ostry nieżyt żołądka oraz jelit, bóle brzucha, wymioty i biegunkę, a w drastycznych wypadkach nawet zapaść i śmierć. W pierwszej połowie XX w. w Szwajcarii gąska tygrysia była odpowiedzialna za 20% wszystkich zatruć grzybami! Symptomy pojawiają się ok. 2 godzin po zjedzeniu i utrzymywać się mogą nawet do 6 dni, a w wielu przypadkach wymagają hospitalizacji.

[cusiew44]

Podobną pomyłkę można dość łatwo popełnić szukając jadalnej gąski czerwieniejącej (Tricholoma orirubens) oraz gąski wierzbowej (Tricholoma cingulatum). Może więc lepiej po prostu chuchać na zimne…

[cusiew44]

Blaszki nie zrośnięte z nóżką, o regularnej tramie, gęsto a równolegle ułożone, o gładkich ostrzach. Barwa blaszek zmienia się z wiekiem okazu: najmłodsze kremowo żółte, starsze ochrowe, a najstarsze brunatne z ochrowym odcieniem.

[cusiew44]

Grzyb w tak niesamowitym odcieniu złota jak aksamitkówka złotawa trudno pomylić z jakimkolwiek innym gatunkiem, może z wyjątkiem łysaka wspaniałego Gymnopilus junonius. Owocniki łysaka wspaniałego są jednak większe, o mocniejszym zapachu i bardziej gorzkim smaku, nie tak lepkie w dotyku, ponadto nie brudzą dłoni

[cusiew44]

Berłóweczka czeska od wiosny do jesieni (najczęściej wrzesień–listopad) zawiązuje wieloletnie owocniki, które można obserwować cały rok.

[cusiew44]

Trzon może być wykształcony dość odmiennie u różnych owocników tej berłóweczki (pyzatki). Zwykle jest biały bądź jasno szary, rzadziej delikatnie beżowy. Będzie gładki albo pokryty słabo wyczuwalnymi włókienkami oraz łuskami. Osiąga 1-5 cm wys. przy najwyżej 1-3 mm grubości.

[cusiew44]

Brak zastosowań berłóweczki czeskiej z racji ścisłej ochrony, ogromnej rzadkości oraz braku walorów jadalnych lub leczniczych.

[cusiew44]

Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym miał też nazwę bedłka mydlana

[cusiew44]

Gąska mydlana występuje na wszystkich kontynentach poza Antarktydą. W Polsce jest pospolita

[madohora]

KOTLETY Z INDYKA Z PIECZARKAMI

0.5 kg filetu z indyka, 3 dag pieczarek, 1 cebula, 2 łyżki masła, 2 łyżki gęstej śmietany 18%, olej do smażenia, jajka, bułka tarta, mąka, 10 dag żółtego sera, przyprawa typu kucharek, czosnek granulowany, piepr,
Filety opłukać, pokroić w plastry ma kotlety, lekko rozbić.Posypać czosnkiem, przyprawami i pieprzem. Odstawić pod przyjryciem na 15 minut. Cebulę posiekać i zeszklić na maśle, dodać opłukane i pokrojone w paski pieczarki. Udusić do miękkości. Przyprawić kucharkiem i pieprzem. dodać śmietanę. Filety opanierować i usmażyć kotlety. Na każdym kotlecie poukładać pieczarki, posypać serem i zapiec w piekarniku około 5 minut.

[madohora]

[b][olor=green]KLUSKIN ŚLĄSKIE CZARNE[/color][/b]

8 ziemniaków, 2 jajka, mąka, mąka ziemniaczana, pietruszka, sól

Ziemniaki obrać i ugotować w osolonej wodzie. Odcedzamy, przepiszczamu przez praskę i odstawiamy do wystygnięcia. Do lekko ciepłego ciasta dodajemy 1 całe jajko i żołtko. Solimy do smaku. Wyrabiamy na jednolitą masę. Dodajemy mąkę ziemniaczaną, około 1/4 objętości przyWgotowanej ziemniaczanej masy. Wyrabiamy, Jeśli jest byt kleiste dodajemy mąkę. Dorzucamy drobno pokrojoną natkę. Wyrabiamy i formujemy kluseczki. Wrzucamy do gotującej się, osolonej wody. Gotujemy na wolnym ogniu około 7 minut

[madohora]

Główka
Przeważnie wysokości 3–10 cm i 3–7 cm średnicy, barwy beżowej lub ochrowej (czasami szara lub prawie czarna), o owalnym lub stożkowatym pokroju (pusta w środku), przyrośnięta do trzonu, z nieregularnymi alweolami (wnękami) na powierzchni, między którymi żeberka ułożone są w sposób niewyróżniający żadnego kierunku.
Trzon
Długości 2–6 cm i 2–4 cm średnicy. Barwy kremowej, żółtej lub białawy, pusty w środku, o powierzchni chropowatej lub ziarnistej. U dojrzałych owocników podstawa trzonu jest rozszerzona i pofałdowana.
Miąższ
Białawy, kruchy, o woskowatej konsystencji, łagodnym smaku i korzennej woni.
Zarodniki
Eliptyczne, gładkie, o wymiarach 16–23 × 11–14 μm, o powierzchni często pokrytej kropelkami. Wysyp zarodników jest barwy żółtoochrowej.

[madohora]

Owocniki są jadalne, opisywane jako cenne pod względem spożywczym, smaczne, przydatne do obróbki zarówno świeże, jak i suszone, jednak w stanie surowym toksyczne dla człowieka

[madohora]

Smardz półwolny (Morchella semilibera DC.) – gatunek grzybów należący do rodziny smardzowatych (Morchellaceae)

[madohora]

Znane jest występowanie smardza półwolnego w Europie i Ameryce Północnej. W Polsce występuje na obszarze całego kraju, ale jest rzadki. Podano około 100 jego stanowisk. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych. Od 2014 r. w Polsce jest objęty ochroną częściową grzybów (chronione są okazy rosnące poza terenem ogrodów, upraw ogrodniczych, szkółek leśnych oraz poza terenami zieleni. W latach 1983–2014 podlegał ochronie ścisłej. Najbardziej aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.
Grzyb naziemny, prawdopodobnie saprotrof. Występuje w żyznych, wilgotnych i cienistych lasach, zaroślach nadrzecznych, różnego typu zadrzewieniach, parkach, ogrodach. Często spotykany jest pod jesionami. Owocniki pojawiają się wiosną.

[madohora]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Phallus, Phallaceae, Phallales, Phallomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Naukowa nazwa nawiązuje do jego kształtu, Nazwa rodzajowa wywodzi się od greckiej nazwy prącia (φαλλός, w zlatynizowanej formie Phallus). Również polska nazwa sromotnik to staropolski wyraz oznaczający osobę okrytą hańbą lub siejącą zgorszenie. Drugi człon nazwy w języku polskim pochodzi od nieprzyjemnego zapachu wydzielanego przez tego grzyba.

[madohora]

Występuje na całej półkuli północnej w strefie klimatu umiarkowanego, a także w Ameryce Południowej i w Azji (Japonia, Cejlon, Jawa). W Polsce jest pospolity.
Rośnie pojedynczo lub grupowo w parkach, lasach i zaroślach i jest wszędzie dość pospolity (z wyjątkiem wyższych położeń górskich).

[madohora]

W medycynie ludowej był stosowany jako środek przeciwko artretyzmowi i padaczce, oraz jako składnik napojów miłosnych (afrodyzjaków). Na Białorusi śluzowatą część owocnika stosowano do leczenia ran, a wyciągi wodne lub spirytusowe z całych owocników w chorobach przewodu pokarmowego

[cusiew44]

Cele ochrony gatunkowej grzybów w Polsce

Cele ochrony gatunkowej nie odbiegają w przypadku grzybów od celów analogicznej ochrony roślin i zwierząt. Mają zagwarantować przetrwanie maksymalnej liczby populacji, a zarazem pośrednio ocalić całe ich siedliska. Grzyby jako organizmy połączone mnóstwem symbioz z roślinami naczyniowymi lub zwierzętami, czasem także z innymi grzybami stanowią niezbędny składnik większości ekosystemów lądowych. Czyni to je jednak szczególnie wrażliwymi na zmiany użytkowania ich środowisk naturalnych (Wojewoda 1969, Gumińska i Wojewoda 1985, Wojewoda i Ławrynowicz 2006, Wrzosek i Snowarski 2006). Szczególnie dobrze widać to na przykładzie form pasożytniczych, atakujących czy to drzewa – jak niektóre żagwie i blyskoporek podkorowy, czy to inne grzyby – jak podgrzybek tęgoskórowy rozwijający się na owocnikach tęgoskórów (Szczepkowski i Byk 2010, Szczepkowski i in. 2013).

[madohora]

Czubajeczka różowobrązowa (Lepiota pseudolilacea Huijsman) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae

[madohora]

Czubajeczka liliowa (Lepiota lilacea) odróżnia się m.in. owocowym zapachem, czubajeczka cuchnąca ma zapach nieprzyjemny, nieco czosnkowy

[madohora]

Jeżoskórka ostrołuskowa (Echinoderma asperum (Pers.) Bon) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)

[madohora]

Nazwę polską czubajka ostrołuskowata podał Feliks Teodorowicz w 1933 r., Władysław Wojewoda w 2003 r. zaproponował nazwę czubajeczka ostrołuskowa. Po przeniesieniu gatunku do rodzaju Echinoderma obydwie nazwy polskie stały się niezgodne z nazwą naukową. Nazwę „jeżoskórka ostrołuskowa” w 2015 r. zaproponowała grupa mykologów w publikacji Karasińskiego i in. a jej używanie Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego zarekomendowała w 2021 r

[madohora]

Trzon
Wysokości od 4 do 8 cm, średnica od 0,7 do 1,5 cm. Jest cylindryczny, u podstawy bulwiasto rozszerzony, twardy i zwarty. Początkowo pełny, później pusty, w dolnej części brązowy włóknisty do łuseczkowatego. Szeroki błoniasty pierścień u dojrzałych okazów zwisający, postrzępiony, białawy z wierzchu, od spodu brązowawy

[madohora]

Najbardziej podobna jest jeżoskórka ciernista (Echinoderma echinaceum), która różni się trzonem pokrytym ostrymi łuseczkami (pod pierścieniem) i jest mniejsza.

[madohora]

[madohora]

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1838 roku Elias Fries, nadając mu nazwę Agaricus paludosus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1935 roku Robert Kühner

[madohora]

Wysokość 4–7 cm, grubość 1,5–4 mm, sprężysty, walcowaty, początkowo pełny, potem pusty. Posiada strefę pierścieniową, początkowo białawą, ale potem brązową od zarodników. Powyżej tej strefy jest bladoochrowobrązowy, poniżej czerwonobrązowy, pokryty podłużnie i okrężnie białawymi resztkami osłony

[madohora]

Występuje w Ameryce Północnej, Europie i Azji[6]. W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski podano wiele stanowisk. Liczne i nowsze stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. W opracowaniu .Czerwona lista roślin i grzybów Polski zaliczony jest jednak do kategorii grzybów rzadkich (R)

[madohora]

Hełmówka jadowita (Galerina marginata (Batsch) Kühner) – gatunek grzybów należący do rodziny Hymenogastraceae

[madohora]

Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako łuskwiak obrzeżony lub hełmówka obrzeżona

[madohora]

Trzon
Wysokość 2–8 cm, grubość 0,1–0,6 cm. Walcowaty, w środku pusty. Posiada nietrwałą strefę pierścieniowa, powyżej której ma ochrowy kolor i jest mączyście oprószony, poniżej ma brązowawy kolor i pokryty jest podłużnymi, srebrzystobiałymi włókienkami, u podstawy jest ciemniejszy (w kolorze od oliwkowobrązowego do czarnego)

[madohora]

Gatunki podobne
Może być łatwo pomylona z łuskwiakiem zmiennym (Kuehneromyces mutabilis), który jest grzybem jadalnym. Różni się cynamonowego koloru blaszkami i występowaniem na trzonie pod pierścieniem czarnobrązowych łusek. Podobna jest również płomiennica zimowa (Flammulina velutipes). Ta ma jednak ciemny trzon bez pierścienia

[madohora]

Wielkimi krokami zbliża się pierwsze w tym roku grzybobranie. Wiosenna pogoda nadeszła nadzwyczaj wcześnie, a to może oznaczać, że z koszykiem wybierzemy się do lasu szybciej niż przed rokiem.

[madohora]

Maj przyniesie większe zróżnicowanie, oprócz ostatnich smardzów i czernidłaków pojawiają się pieczarki łąkowe (dzikie pieczarki), gęśnice wiosenne oraz sporadycznie pierwsze maślaki zwyczajne i borowiki wiosenne. Pieczarki łąkowe rosną na otwartych terenach, mają biały kapelusz i przyjemny zapach. Gęśnice wiosenne to delikatne, białe grzyby o orzechowym smaku, występujące w lasach liściastych. Warunki pogodowe, w tym ciepło i wilgoć, decydują o obfitości.

[madohora]

Muchomor jadowity (Amanita virosa Bertill.) – gatunek grzybów należący do rodziny muchomorowatych (Amanitaceae)

[madohora]

Średnica 6–10 cm, początkowo owalny, później stożkowato dzwonkowaty, na koniec lekko wypukły. Powierzchnia kapelusza gładka, sucha i jedwabista, podczas wilgotnej pogody lepka. Kolor biały i tylko na wierzchołku bladożółty. Z wiekiem może żółknąć. Na powierzchni czasami posiada nieregularne duże łatki, czasami jest bez łatek

[madohora]

Biały, kruchy, nie zmienia koloru po przełamaniu. Smak łagodny, zapach nieprzyjemny, duszący

[madohora]

W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – zagrożony wymarciem. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Holandii.

[madohora]

Może być mylony z pieczarkami (Agaricus). U bardzo młodych pieczarek blaszki są białe, później jednak stają się różowe, a u starszych mają czekoladowy kolor, co odróżnia od siebie te grzyby. Tak więc niebezpieczeństwo pomylenia dotyczy tylko bardzo młodych pieczarek. Ponadto muchomor jadowity ma na bulwie trzonu ruchomą pochwę, której nie posiadają pieczarki.

[madohora]

[madohora]

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1780 r. Jean Baptiste François Pierre Bulliard, nadając mu nazwę Agaricus bulbosus f. vernus. W 1783 r. podniósł go do rangi gatunku jako Agaricus vernus. W tym samym roku Jean-Baptiste de Lamarck przeniósł go do rodzaju Amanita, nadając mu obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę. Synonimy naukowe

[cusiew44]

Rozporządzenie z 2014 r. wskazuje także cztery drogi ochrony gatunkowej tych organizmów w Polsce. Są to:

Poznanie świata grzybów, zwłaszcza: ocena stanu zachowania populacji oraz ich środowiska, gromadzenie i udostępnianie wiedzy, wymiana danych między naukowcami, urzędami centralnymi i samorządowymi, Lasami Państwowymi etc..
Ochrona wciąż zachowanych ostoi gatunków chronionych, w tym martwego drewna, starych drzew, tradycyjnie użytkowanych łąk i pastwisk, lasów, moczarów, owocników tęgoskórów (jako żywicieli podgrzybka pasożytniczego) jak również odpowiednia kontrola pozyskiwania okazów do celów badawczych i edukacyjnych.
Uprawa gatunków wciąż pozyskiwanych, tak legalnie jak nielegalnie, ze stanu naturalnego (leczniczych i jadalnych), zwiększanie produkcji już hodowanych gatunków oraz opracowanie metody sztucznej uprawy innych gatunków.
Edukacja całego społeczeństwa w jak najszerszym tego słowa znaczeniu, w tym: szerzenie celów i metod ochrony bioróżnorodności polskich grzybów, upowszechnianie idei kulturalnych grzybobrań, promowanie racjonalnych metod gospodarki rolnej, leśnej i rybackiej, które wręcz sprzyjają ocaleniu gatunków ginących, a przynajmniej im mało szkodzą (Kujawa i in. 2020).

[cusiew44]

Zmiany w zasadach ochrony gatunkowej

Polscy badacze, a zarazem zwolennicy ochrony gatunkowej grzybów sami są mocno podzieleni w kwestii koncepcji listy gatunków prawnie chronionych w Rzeczypospolitej. Część z nich domaga się listy krótkiej, ubogiej w gatunki, za to pełniącej kluczową rolę w edukacji całego społeczeństwa. Pozostali odwrotnie: optują za listą jak najdłuższą, służącą głównie fachowcom (urzędnikom i naukowcom) do ochrony całych siedlisk i jak najrozleglejszych terenów za pomocą koncepcji „gatunków parasolowych”. „Gatunki parasolowe” to takie, jakich czynna i bierna ochrona ratuje całe ekosystemy, a zarazem jest korzystna, a przynajmniej akceptowalna dla rządzących i całych społeczeństw, w tym rolników, leśników, myśliwych, deweloperów oraz ludów pierwotnych (Chmiel 2006, Wojewoda i Ławrynowicz 2006, Wrzosek i Snowarski 2006, Kujawa 2005, 2012).

[cusiew44]

Dzwonkówka torfiasta: ochrona częściowa Kurzawka bagienna: ochrona częściowa
Ozorek dębowy: ochrona częściowa
Podgrzybek tęgoskórowy: ochrona częściowa
Poroblaszek żółtoczerwony: ochrona częściowa Smardz jadalny: ochrona częściowa
Wodnicha kozia: ochrona częściowa
Żagwica listkowata: ochrona częściowa

[cusiew44]

Skasowano ochronę prawną dla mądziaka psiego (zwanego gwarowo „psim smardzem”) oraz sromotnika fiołkowego. Ta ostatnia zmiana budzi kontrowersje. O ile mądziak malinowy okazał się gatunkiem inwazyjnym i obcym geograficznie, o tyle jego krewniak mądziak psi to grzyb rzadki w Polsce, niemal na pewno narażony na wymarcie. Równie trudne do pojęcia jest skasowanie ochrony sromotnika fiołkowego jako grzyba przywiązanego do specyficznych, narażonych na dewastację siedlisk, zarazem naturalnie rzadkich w Polsce środowisk: wydm nadmorskich. Można zrozumieć usunięcie z listy gatunków chronionych podobnego sromotnika bezwstydnego, bo to rzeczywiście grzyb częsty w całym kraju, do tego spotykany nawet na siedliskach bardzo sztucznych (Kujawa i in. 2020).

[cusiew44]

Najwyższa wysokość grzywny w 2021 roku wyniosła 500 zł. Jeżeli jednak Straż Leśna uzna, że zebraliśmy bardzo dużo owocników w miejscu niedozwolonym do zbioru i/lub zebraliśmy owocniki gatunków ściśle chronionych, o najwyższych kategoriach na ogólnopolskiej i regionalnych czerwonych listach, to może pozwać nas dodatkowo do sądu. Najwyższe kary orzekane przez polskie sądy za rabowanie populacji gatunków chronionych dochodzą do 5 000 zł (Siewko 2021).

[madohora]

Zaraz będę nadziewać pieczarki

[madohora]

Sromotnik woalkowy

Niczym wstydliwa panna młoda, sromotnik woalkowy (Phallus indusiatus) ukrywa się za misterną siateczką białego welonu, do złudzenia przypominającą koronkę. Ten tropikalny gatunek występuje w Ameryce Środkowej, Azji i Australii i mierzy nawet 25 cm wysokości, co przydaje mu dramatycznego efektu. Kapelusz brązowozielony, pofałdowany i pokryty śluzem, w którym znajdują się zarodniki grzyba. Insekty, które przysiądą, aby skosztować pysznego miąższu, rozniosą je potem daleko w świat. Co ciekawe, amatorami zawoalowanych sromotników są również ludzie – w Chinach jest to wręcz przysmak najwyższej kulinarnej rangi. Bogaty w białko, błonnik i antyoksydanty od dawien dawna jest też wykorzystywany w tradycyjnej medycynie ludowej.

[madohora]

Trzęsak pomarańczowożółty

Nazywa się go żółtym mózgiem lub masłem wiedźmy, a to wszystko wina intensywnej barwy i budzącej mieszane uczucia żelatynowatej konsystencji. Trzęsak pomarańczowożółty (Tremella mesenterica) dorasta nawet do 7,5 cm w średnicy i spotykany jest na konarach drzew, gdzie swobodnie pasożytuje wrastając w szpary na korze. W czasie deszczowej pogody jest wybitnie śliski, przywodząc na myśl cytrusową galaretkę, ale w ciągu kilku dni jest w stanie wyschnąć i skurczyć się dramatycznie. Gdy tylko pojawi się woda trzęsacz na nowo odżyje.

[madohora]

[madohora]

Grzybki

[madohora]

Muchomor czerwony (Amanita muscaria), zwany bedłką lub muchomorem pospolitym, to najsłynniejszy gatunek grzybów z rodziny muchomorowatych (Amanitaceae). Jego intensywnie czerwony kapelusz ozdobiony białymi plamkami jest na tyle rozpoznawalny, że traktuje się go wręcz jako symbol wszystkich trujących przedstawicieli Fungi. Dzięki szeroko rozpowszechnionej złej sławie muchomora, nawet dzieci wiedzą, że należy go omijać w lesie szerokim łukiem, bo w miąższu kryje się trucizna. Nieco przewrotnie Amanita muscaria pojawia się w kreskówkach, a także jest popularnym wzorem dekoracyjnym. Ozdobny motyw tego grzyba możemy znaleźć m.in. na akcesoriach kuchennych.

[madohora]

Charakterystyczny owocnik Amanita muscaria z reguły mierzy od 5 do 20 cm. Młode okazy przybierają formę białej kulki, która, w miarę upływu czasu, rozpada się na białawe płatki, które pokrywają powierzchnię rozłożystego kapelusza muchomora czerwonego. Owocnik w przeważającej części ma barwę czerwoną lub soczyście pomarańczową. Pokrywa go lśniąca skórka, która pod wpływem wilgoci staje się kleista. Kryjące się pod kapeluszem gęsto rozmieszczone blaszki są koloru białego lub kremowego. Ich kształt jest wypukły, zaś sama struktura nie przylega do trzonu.

[madohora]

Muchomor czerwony jest na tyle rozpoznawalnym grzybem, że nawet początkujący grzybiarze nie powinni go pomylić z żadnym innym, podobnym gatunkiem. Uznaje się jednak, że Amanita muscaria może nieco przypominać rosnący pod świerkami muchomor królewski, który ma kolor brunatny i żółte blaszki albo muchomor cesarski, którego kapelusz wyróżnia pomarańczowożółty kolor, zaś bulwa trzonu otoczona jest pierścieniem.

[madohora]

Bywa, że pojawiają się torsje i biegunka. Po pewnym czasie, pod wpływem halucynacji, zatruta osoba zapada w głęboki sen, który może przekształcić się w śpiączkę. Trucizna zawarta w muchomorach czerwonych w skrajnych przypadkach prowadzi do uszkodzenia mózgu i, w konsekwencji, do śmierci. Leczenie zatrucia tym grzybem polega na wyprowadzeniu substancji toksycznych z przewodu pokarmowego za pomocą wywołania wymiotów, płukania żołądka albo podania choremu węgla aktywnego i środków przeczyszczających. Bez cienia wątpliwości, w przypadku zatrucia jadem Amanita muscaria należy jak najszybciej udać się na oddział intensywnej opieki medycznej.

[madohora]

Objawy zatrucia muchomorem czerwonym pojawiają się zwykle po 30 minutach do 2 godzin od spożycia. Należą do nich: ból brzucha, nudności, wymioty, gorączka, rozszerzone źrenice, halucynacje i zaburzenia świadomości. W ciężkich przypadkach może dojść do utraty przytomności lub śpiączki.

[madohora]

Muchomor czerwony ma czerwony kapelusz z białymi kropkami, podczas gdy muchomor sromotnikowy (Amanita phalloides) ma zielonkawą lub oliwkową barwę. Sromotnikowy jest znacznie bardziej trujący – nawet mały fragment jego miąższu może być śmiertelny.

[madohora]

W przypadku podejrzenia zatrucia natychmiast skontaktuj się z lekarzem lub wezwij pogotowie. Do czasu przyjazdu pomocy można podać choremu węgiel aktywny i zadbać o nawodnienie. Nie wolno czekać, aż objawy ustąpią samodzielnie – mogą być śmiertelne.

[madohora]

W naszym kraju nie borykamy się z problemem własności lasów, o ile korzystamy z dobrodziejstw Lasów Państwowych, należących do Skarbu Państwa, gdzie zbieranie grzybów jest całkowicie dozwolone. W Polsce ok. 80 proc. lasów należy do państwa, co stanowi aż 7,6 mln hektarów. Natomiast właściciel lasu prywatnego może nie zezwolić na zbieranie grzybów z terenu, który jest jego własnością. Niezależnie od miejsca występowania część gatunków grzybów podlega całkowitej ochronie gatunkowej.

[madohora]

W Holandii przez to, że od wieków królowa jest właścicielką lasów i co za tym idzie, wszystkich leśnych dóbr, mieszkańcy tego kraju nie mogą zbierać grzybów na własny użytek. Nie mają więc w zwyczaju przechadzek po lesie z koszykiem w ręku, a samo zbieranie grzybów to z ich punktu widzenia niszczenie lasu. Co prawda nie ma oficjalnego zakazu zbierania, ale widok grzybiarzy w holenderskich lasach jest niezwykle rzadki.

[madohora]

Muchomor cytrynowy (Amanita citrina Pers.) – gatunek grzybów należący do rodziny muchomorowatych (Amanitaceae)

[madohora]

Agaricus citrinus Schaeff. 1762
Agaricus mappa Batsch 1783
Agaricus mappa Willd. 1787
Amanita bulbosa var. citrina (Schaeff.) Gillet 1874
Amanita citrina var. alba (Gillet) Rea 1922
Amanita citrina (Schaeff.) Pers. 1797 var. citrina
Amanita citrina var. mappa (Batsch) Pers. 1801
Amanita citrina ß mappalis Gray 1821
Amanita mappa (Batsch) Bertill. 1866
Amanita mappa var. citrina (Schaeff.) Rea 1922
Amanitina citrina (Schaeff.) E.-J. Gilbert 1948

[madohora]

Występuje na obszarach o umiarkowanym klimacie w Azji, Ameryce Północnej i Europie oraz w Australii. W Polsce jest bardzo pospolity.
Rośnie w różnego typu lasach, szczególnie na terenach piaszczystych i na glebach kwaśnych. Owocniki pojawiają się od lipca do listopada.

[madohora]

[madohora]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Amanita, Amanitaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi

[madohora]

Średnica 5–25 cm, początkowo bulwiasty i otoczony osłoną, później półkulisty, potem coraz bardziej rozpostarty. Powierzchnia sucha, błyszcząca, barwa wątrobowo-brązowa, ciemniejsza na szczycie, pokryty dość regularnie, koncentrycznie ułożonymi ochrowożółtymi łatkami. Na brzegu kapelusza u starszych okazów jest prążkowan

[madohora]

Występuje tylko w niektórych krajach Europy. W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – narażony na wyginięcie. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Niemczech i na Litwie

[madohora]

muchomor twardawy (Amanita excelsa). Ma kapelusz brązowoszary bez żółtych łatek, blaszki białe, pierścień karbowany i biały

[madohora]

Muchomor plamisty (Amanita pantherina (DC.) Krombh.) – gatunek grzybów należący do rodziny muchomorowatych (Amanitaceae)

[madohora]

O średnicy 4–12 cm, za młodu kulisty, potem staje się wypukły i płaski. Kolor: brązowoszary, brunatny lub brązowożółty, w partiach górskich bywa w kolorze czarnobrunatnym. Na powierzchni pokryty białymi łatkami. Skórka z powierzchni jest łatwo zdejmowalna. Charakterystyczną cechą umożliwiającą rozróżnienie go od podobnych gatunków muchomorów (twardawego i czerwieniejącego) jest to, że brzegi kapelusza są wyraźnie prążkowane

[madohora]

Całkowicie biały, kruchy, nie zmienia barwy po uszkodzeniu. W smaku łagodny, słodkomdły i lekki zapach przypominający rzodkiew lub surowy ziemniak

[madohora]

Spotkać go można głównie od czerwca do października w lasach liściastych, rzadziej w iglastych. Występuje pojedynczo lub w małych grupkach po kilka sztuk, zarówno na niżu, jak i w górach

[madohora]

Muchomor plamisty znalazł się na przywieszce znaczka pocztowego wyemitowanego przez Pocztę Polską 31 sierpnia 2012 r. z przedstawieniem czubajki kani, z którą grzyb bywa mylony. Znaczek o nominale 3 zł wydany został w serii Grzyby w polskich lasach. Wydrukowano 300 000 sztuk, techniką offsetową, na papierze fluorescencyjnym. Autorem projektu znaczka była Marzanna Dąbrowska[

[madohora]

Po raz pierwszy opisany został w 1838 r. przez Eliasa Friesa jako Agaricus gemmatus, później przez różnych badaczy zaliczany był do różnych rodzajów. Za prawidłową uznaje się diagnozę L. Bertillona, który w 1866 r. zaliczył go do rodzaju Amanita.
Posiada ponad 30 synonimów nazwy naukowej.
Nazwę polską nadali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968

[madohora]

Występuje w Ameryce Północnej, Europie i Japonii oraz w Chinach. W piśmiennictwie naukowym opisano wiele jego stanowisk na terenie Polski, ale częstość występowania i rozprzestrzenienie tego gatunku nie są dokładnie znane

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1889 r. Boudier, nadając mu nazwę Amanita aspera var. franchetii. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1989 r. Victor Fayod, podnosząc go do rangi odrębnego gatunku

[madohora]

Średnica od 4 do 8 cm. Za młodu półkulisty, później wypukły do nisko wypukłego, na koniec prawie płaski. Na jasnożółtym tle gęsto pokryty małymi białawymi lub słomkowożółtymi strupowatymi łatkami, niekiedy na kapeluszu występują również odcienie brązowawe i zielonkawe. Brzeg gładki

[madohora]

Biały (bez odcieni czerwonawych), tylko pod skórką kapelusza żółtawy. Stare owocniki nabierają nieprzyjemnego zapachu i smaku

[madohora]

Występuje i w lasach liściastych i mieszanych, głównie pod dębami i bukami. Rośnie na ziemi, wśród mchów, Owocniki wytwarza od września do października

[madohora]

Grzybówka gołębia (Mycena pelianthina (Fr.) Quél.) – gatunek grzybów z rodziny grzybówkowatych (Mycenaceae)

[madohora]

Agaricus denticulatus Bolton 1788
Agaricus pelianthinus Fr. 1821
Mycena pelianthina var. umbonata Voglino 1894
Prunulus denticulatus (Bolton) Gray 1821
Prunulus pelianthinus (Fr.) Jacq. Johnson, Vilgalys & Redhead 2001

[madohora]

Francuz, który chce wybrać się na grzyby musi najpierw sprawdzić, do kogo należy las. Zabronione jest wchodzenie na zalesiony teren prywatny, jednak w zwyczaju utarło się, że można to robić pod warunkiem uzyskania zgody od właściciela. W lasach publicznych pozwolenie wydają leśnicy. Najczęściej, by wybrać się na grzybobranie należy uiścić odpowiednią opłatę, np. w Gironde w południowo-zachodniej części kraju roczne pozwolenie na zbieranie grzybów kosztuje 120 euro, w innych regionach ceny są nieco niższe. Zebranych grzybów nie wolno sprzedawać, a więc zbiera się je wyłącznie na własny użytek.

[madohora]

„Co kraj, to obyczaj” mówi znane przysłowie. Moglibyśmy dokończyć je słowami „Co kraj, to obyczaj zbierania grzybów”. Tradycja ukształtowała również ten aspekt naszej kultury, dzięki czemu chętnie wybieramy się na weekendowe wyprawy do lasu. Pamiętajmy, że grzyby to także ważny element naszej gospodarki. Eksport polskich grzybów zagranicę to 20 tysięcy ton rocznie. Nasze grzyby docierają do zachodnich sąsiadów, którzy wolą je importować ze względu na przepisy ograniczające zbiór grzybów, ale także z powodu zupełnie odmiennej tradycji korzystania z zasobów lasu. Świeże grzyby kupują od nas Włosi, Francuzi, Niemcy, Szwajcarzy, a Portugalczycy i Hiszpanie mrożone. Tak więc grzybobranie jest naszym narodowym sposobem na spędzanie wolnego czasu, zapewniającym przyjemność i wypoczynek.

[madohora]

Co ciekawe, gąska zielonka została umieszczona na Czerwonej Liście roślin i grzybów Polski, gdzie ma status „I”, a więc stanowi gatunek o zagrożeniu „nieokreślonym”. Nie wykluczono jej jednak z handlu. Mimo że w 2001 roku na terenie Francji miał miejsce przypadek śmiertelnego zatrucia zielonką, o czym pisano w znanym medycznym czasopiśmie “The New England Journal of Medicine”. Niedługo po tym wydarzeniu francuski doktor Regis Bedris z Bordeaux dokładnie prześledził historię 12 pacjentów z rabdomiolizą, rzadką chorobą, której objawem jest rozpad mięśni. Okazało się, że wszyscy cierpiący na tę chorobę spożywali w swoim życiu potrawy zawierające owocniki zielonki. Dalsze eksperymenty przeprowadzone na myszach potwierdziły związek tego grzyba z pojawianiem się w organizmie enzymów odpowiedzialnych za rabdomiolizę. Wszystko wskazuje więc na toksyczność gąski – z tego powodu toksykolodzy uprzedzają, że spożywanie tych grzybów bez ograniczeń może spowodować uszkodzenie mięśni. Objawy chorobowe zaczynają się już po 24 godzinach po posiłku. Co ciekawe, badania wykazały, że w pełni bezpieczne dla zdrowia są gąski w wersji mrożonej. Mimo wielu kontrowersji wokół skutków ubocznych konsumpcji gąski zielonki, większość zbieraczy nie wierzy w naukowe doniesienia i jest zdania, że grzyb ten spożywany w niewielkich ilościach jest w pełni bezpieczny dla zdrowia. Spora część najnowszych atlasów grzybów umieszcza jednak ten gatunek pośród okazów trujących.

[madohora]

Trzon gąski zielonki mierzy z reguły ok. 8 cm, zaś jego grubość to ok. 3 cm. Kształt ogonka jest walcowaty lub odrobinę maczugowaty. Jego gładka powierzchnia jest jasno- lub zielonożółta. Ta część grzyba jest z reguły całkiem zatopiona w glebie.

[madohora]

Mimo że gąska zielonka jest uznawana za grzyb jadalny, nie wyróżnia się szczególnymi wartościami odżywczymi. Co więcej, może być nawet szkodliwa, zwłaszcza jeśli pochodzi z terenów o wysokim poziomie skażenia środowiskowego. Z tego względu, jeśli już zdecydujemy się na umieszczenie tego leśnego przysmaku na naszym talerzu, spożywajmy go tylko w niewielkich ilościach i w wersji mrożonej.

[madohora]

Podgrzybek zajączek ‒ opis, występowanie i zdjęcia. Grzyb podgrzybek zajączek ciekawostki

Podgrzybek zajączek nie jest już de facto podgrzybkiem! Jak to możliwe? Otóż we wciąż zmieniającej się taksonomii grzybów został przeniesiony z rodzaju podgrzybków do rodzaju borowików, a jego oficjalna łacińska nazwa zmieniona została z Xerocomus subtomentosus na Boletus subtomentosus. Naturalnie, w mowie powszechnej zajączki pozostały podgrzybkami i nic nie wskazuje na to, aby miało się to zmienić!

[madohora]

Nazwa zajączek nie jest oczywiście przypadkowa. Boletus subtomentosus odznacza się bowiem dość nietypową powierzchnią kapelusza, o zamszowej, jakby lekko owłosionej teksturze i szarobrązowej barwie. W zależności od stanowiska podgrzybki zajączki mogą również przybierać tony żółtawe lub oliwkowe.

[madohora]

Miąższ podgrzybków zajączków jest jasny – kremowy lub żółtawy, raczej miękki i mięsisty, u starszych osobników wręcz gąbczasty. Ma słaby zapach oraz dość przyjemny, subtelny smak. Nogi nie posiadają specjalnej wartości kulinarnej, bowiem miąższ w nich jest włóknisty, zazwyczaj ciemny, czerwieniejący.

[madohora]

Podgrzybki zajączki należą do dość smacznych grzybów, ale nie są przesadnie cenione w gastronomii. Wynika to z braku pełnego leśnego aromatu, mało atrakcyjnej konsystencji miąższu oraz wspomnianej już tendencji do robaczywienia. Wielu grzybiarzy zbiera jedynie osobniki młode, których kapelusze są jeszcze dość mięsiste – te starsze przypominają często nasączoną wodą gąbkę. Owa konsystencja nie sprzyja suszeniu, więc podgrzybki zajączki przetwarzane są przede wszystkim w świeżej postaci.

[madohora]

Opieńki miodowe to grzyby jadalne, należące z rodziny obrzękowcowatych. Rosną od sierpnia do końca listopada na martwych i żywych pniach drzew liściastych. Mimo iż pasożytnicze (wywołując białą zgniliznę drewna), są jednocześnie bardzo cenione w kuchni polskiej. Podczas ich zbioru należy zachować szczególną ostrożność - należą bowiem do grzybów blaszkowych. Rozpoznaje się je po miodowożółtych lub brązowawych kapeluszach pokrytych ciemnymi łuseczkami. Rosną w dużych skupiskach wokół pni i korzeni drzew. Opieńki najczęściej można spotkać w lasach liściastych, ale niekiedy mogą występować na pniach drzew iglastych.

[madohora]

Kołpaczek mierzwiowy, kołpaczek motylkowaty (Panaeolus papilionaceus (Bull.) Quél) – gatunek grzybów z rzędu pieczarkowców

[madohora]

Aseroë rubra

Grzybowym fenomenem Australii jest wyjątkowo cuchnący gatunek Aseroë rubra. W dojrzałej postaci przypomina morski ukwiał, ale wydaje z siebie intensywną woń rozkładającego się mięsa. Niestety, mieszkańcy Antypod znajdują go dość często w ogrodach, gdzie chętnie lokuje się na trawnikach oraz pokrywach mulczujących. Gdyby samego zapachu było nie dość, czerwona, gwiaździsta owocnia grzyba pokryta jest częściowo brązową, kleistą mazią, budzącą bardzo nieprzyjemne skojarzenia. To właśnie ona jest źródłem antypatycznego aromatu, który ma przyciągać muchy odpowiedzialne za roznoszenie zarodników.

[madohora]

Popatrz, to niebieski grzyb
Widzisz kolor wcale nie znikł
Zostawimy tu tego grzyba
Dobrze zrobimy chyba

[madohora]

Na każdym naleśniku układaj porcję farszu. Zawijaj w rulon lub kopertę, dokładnie sklepując brzegi, aby farsz nie wypłynął podczas smażenia. Możesz podać naleśniki od razu lub podsmażyć je krótko na patelni, żeby zyskały lekko chrupiącą skórkę. Idealnie smakują z kwaśną śmietaną.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Grzyby najlepiej pojawiają się po kilku dniach umiarkowanych opadów i przy ciepłej pogodzie. Nie lubią gwałtownych ochłodzeń ani zimnych nocy.

[madohora]

Bo jak tam mieszka Krasnoludek albo Żwirek i Muchomorek to lepiej zapukać.

[madohora]

Grzybiarze najczęściej obawiają się pomylić apetycznego prawdziwka z borowikiem szatańskim (Rubroboletus satanas), zwanym potocznie szatanem. Dobra, acz smutna wiadomość jest taka, że ryzyko to maleje z każdym rokiem, bowiem pięknie wybarwiony borowik ma status wymierającego i w Polsce znajduje się na liście gatunków pod ochroną ścisłą. Aby go prawidłowo odróżnić od jadalnych prawdziwków, warto zapamiętać, że posiada karminoczerwony trzon, żółknący tuż pod kapeluszem oraz pomarańczowe rurki, które z czasem stają się czerwone i oliwkowe. Szatany mają zdradziecko łagodny smak, a ich konsumpcja powoduje ciężkie zatrucia żołądkowo-jelitowe.

[madohora]

Borowik szlachetny z kolei przoduje, jeśli chodzi o wspomniany wcześniej poziom białka, będąc jednocześnie doskonałym źródłem błonnika spożywczego, fosforu i witamin B2 oraz B3. Ekstrakt z Boletus edulis wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwnowotworowe oraz antyutleniające.

[madohora]

Wyjątkowy smak i aromat borowików jest przy tym na tyle silny i atrakcyjny, że dramatycznie zmienia sosy do mięsa, zupy, nadzienia czy zapiekanki. Dodaje się je zarówno do drobiu, jak i wołowiny, królików czy dziczyzny. Doskonale komponują się też z różnymi rodzajami sera, chlebem oraz białym winem.

[madohora]

Nie. Większość borowików to grzyby jadalne, ale w Polsce występują również gatunki trujące, m.in. borowik szatański i borowik purpurowy, a także niejadalny borowik żółtopory.

[madohora]

Kapelusz jest już bardziej podobny do krajowych prawdziwków – wypukły, jasnobrązowy, ma suchą matową skórkę, która u starszych okazów tworzy na brzegu charakterystyczną falbankę. Największe okazy osiągają nawet 20 cm w średnicy. Spód kapelusza jest żółty i nie przebarwia się po naciśnięciu. Z wiekiem nabiera jednak stopniowo oliwko-brązowych tonów, typowych również dla zarodników.
Miąższ jest jasny, biały lub lekko różowy, ale nie zmienia barwy pod wpływem ekspozycji na tlen. Nie ma wyraźnego zapachu, a w smaku jest lekko kwaśny

[madohora]

Ogromnym atutem grzybich intruzów z Ameryki jest natomiast odporność na szkodniki. Grzyby bardzo rzadko są zarobaczywione, więc stanowią cenne trofeum w jesiennym koszyku.

[madohora]

GRILLOWANE BOROWIKI AMERYKAŃSKIE

1 łyżeczka siekanej natki pietruszki
1 łyżeczka siekanych liści tymianku
1 łyżeczka siekanego rozmarynu
1 łyżeczka siekanych liści mięty
2 ząbki czosnku
1/3 szklanki oliwy z oliwek + 2 łyżki na smarowanie
6-8 średnich borowików amerykańskich

Wszystkie zioła połącz w miseczce z 1/3 szklanki oliwy oraz rozgniecionymi ząbkami czosnku. Borowiki oczyść z zewnątrz używając zwilżonej ściereczki. Pokrój je wzdłuż na plastry o grubości ok. 1 cm i posmaruj z obu stron oliwą z oliwek. Posól i popierz i przełóż na rozgrzany grill, opiekając po ok. 3 minuty z każdej strony. Pod zdjęciu z grilla posmaruj je obficie mieszanką oliwy z ziołami i podawaj na gorącej bagietce lub jako samodzielną przystawkę.

[madohora]

Muchomor zielonawy występuje zarówno w lasach liściastych, jak i mieszanych. Wyróżnia go wyrazisty, przypominający kołnierz pierścień umieszczony na trzonie, tuż pod kapeluszem. Z kolei bulwiasta końcówka trzonu jest umieszczona w charakterystycznej pochewce.

[madohora]

Owocnik muchomora zielonawego osiąga z reguły średnicę około 10 cm. W lasach pojawiają się w czerwcu i można spotkać je aż do listopada. U młodych okazów ma on formę półkolistą, zaś z czasem przybiera kształt dzwonkowaty, a następnie – rozpostarty. Z reguły jest białozielony – nieco jaśniejszy na brzegach. Można z łatwością ściągnąć z niego skórę, która jest gładka i składa się z przylegających, promieniście ułożonych włókienek. Kapelusz muchomora jest okazały, rozłożysty, płaski lub lekko wgłębiony po środku. Ma barwę zielonkawą, często z domieszką bieli, brązu, żółci lub szarości. Blaszki sromotnika są zwykle koloru białego, zaś u starszych okazów mogą być lekko żółtawe. Ich długość jest zróżnicowana. Są dość gęsto ułożone. Trzon tego grzyba mierzy z reguły około 10 cm, a jego grubość wynosi do 2 cm. Ma on formę walcowatą i kolor biały z żółtym lub zielonym odcieniem. Miąższ muchomora sromotnikowego ma barwę białą. Po uszkodzeniu nie zmienia koloru. Jego zapach jest dość łagodny, chociaż starsze okazy mogą przypominać wonią ziemniaki.

[madohora]

Dane na temat przydatności spożywczej grzybów podawane są w różnych atlasach grzybów. Nie ma w nich jednak pełnej zgodności; ten sam gatunek grzyba czasami w jednym atlasie określany jest jako jadalny, w innym jako niejadalny, a bywa, że nawet jako trujący. W Polsce istnieje rozporządzenie w sprawie grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych oraz środków spożywczych zawierających grzyby oraz uprawnień klasyfikatora grzybów i grzyboznawcy (Dz.U. 2008 nr 218, poz. 1399). Na jego podstawie też nie można utworzyć pełnej listy grzybów niejadalnych, gdyż rozporządzenie obejmuje tylko grzyby dopuszczone do obrotu, oprócz nich istnieje wiele innych gatunków grzybów jadalnych, niejadalnych i trujących.

[madohora]

Strzępki z przegrodami. Owocniki przeważnie bez trzonu, kubkowate do miseczkowatych. Strona wewnętrzna pokryta warstwą rodzajną. Miąższ łamliwy, po skaleczeniu u niektórych gatunków wydzielający barwne mleczko. Bazydiospory bezbarwne, eliptyczne, gładkie, brodawkowate do siatkowatych. Parafizy proste. Końce worków w roztworze Lugola barwią się niebiesko. Grzyby saprotroficzne rosnące na ziemi, drewnie, wypaleniskach. Niektóre gatunki to grzyby koprofilne

[madohora]

[madohora]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Pyronemataceae, Pezizales, Pezizomycetidae, Pezizomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi

[madohora]

[madohora]

Grzyby owocnikowe o drobnych, miseczkowatych owocnikach na wyraźnym trzonie. Saprotrofy o galaretowatej lub woskowatej konsystencji[3]. Worki 8-zarodnikowe otwierające się wierzchołkowym, amyloidalnym otworem. Parafizy zwykle cylindryczne, przeważnie proste. Askospory elipsoidalne do wrzecionowatych lub lekko nierównoboczne, szkliste i nieamyloidalne

[madohora]

Grzyby saprotroficzne wytwarzające owocniki ze skórzastymi lub cienkomiąższowymi kapeluszami i blaszkowym hymenoforem. Blaszki blade, najczęściej przyrośnięte do trzonu, o regularnej tramie. Zarodniki twardzioszków są łezkowate lub eliptyczne, gładkie, pozbawione pory rostkowej, a ich wysyp jest barwy brązowej. Charakterystyczną cechą tego rodzaju jest kontynuacja dojrzewania owocników przy odpowiedniej wilgotności nawet po uprzednim ich wyschnięciu i pozornym obumarciu

[madohora]

[madohora]

Wilgotnice od dawna uważano za grzyby saprotroficzne rozwijające się na martwych korzeniach traw i innych roślin łąkowych, ale obecnie uważa się, że są to grzyby mszakolubne i prawdopodobnie istnieją jakieś wzajemne powiązania między wilgotnicami i mchami

[madohora]

Synonimy naukowe: Agaricus [unranked], Hygrocybe Fr. ex Rabenh., Agaricus subtrib. Hygrocybi Fr., Bertrandia R. Heim, Cuphophyllus (Donk) Bon, Godfrinia Maire, Hydrophorus Battarra ex Earle, Hygrocybe subgen. Cuphophyllus Donk, Hygrocybe subgen. Pseudohygrocybe Bon, Hygrophorus subgen. Hygrocybe Fr., Neohygrocybe Herink, Porpolomopsis Bresinsky, Pseudohygrocybe (Bon) Kovalenko

[madohora]

Galerina Earle (hełmówka) – rodzaj grzybów należący do rodziny podziemniczkowatych (Hymenogastraceae)

[madohora]

[madohora]

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1821 r. Elias Fries nadając mu nazwę Agaricus vellereus. Ten sam autor w 1838 r. przeniósł go do rodzaju Lactarius, a Otto Kuntze w 1891 do rodzaju Lactifluus. Niektóre synonimy łacińskie

[madohora]

Walcowaty, pełny, krótki i gruby osiąga ok. 6 cm wysokości i grubość do 2 cm. Początkowo jego skórka jest pilśniowa, później staje się łysa. Kolor tak sam jak kapelusza

[madohora]

Białe i nie zmieniające barwy. Początkowo wypływa obficie. W smaku jest łagodne, lub nieco tylko gorzkie, w każdym razie nie jest palące

[madohora]

Rośnie na ziemi w lasach liściastych lub mieszanych, najczęściej w obecności dębów lub buków. Zwykle występuje grupami, w niektórych okolicach jest bardzo pospolity[5]. Owocniki pojawiają się od sierpnia do połowy listopada, niekiedy aż do nadejścia śniegu i mrozu

[madohora]

[madohora]

Nazwę polską mleczaj biel podał Stanisław Chełchowski w 1898 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też pod nazwami: bedłka mleczaj, biel, chrząstka, krowiak biały, bielak, mleczaj biały. W 2021 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego, uznając przeniesienie do rodzaju Lactifluus, zarekomendowała używanie nazwy „mleczajowiec biel”. Nazwy regionalne: mleczak, mleczarz, gruzd.

[madohora]

Grzyb mykoryzowy. W Polsce i w większości krajów uważany jest za grzyb niejadalny. Jednak w wielu krajach świata (Bhut Bułgaria, Malawi, Meksyk, Nepal, Rosja, Turcja, Ukraina, Zambia) uważany jest za grzyb jadalny. Ma piekący smak, którego można się pozbyć po kilkukrotnym wygotowaniu i odlaniu wody i tylko po takiej obróbce nadaje się do spożycia. Nadaje się do solenia i kiszenia. W postaci wysuszonej i sproszkowanej używany jako przyprawa. Jadane są również kapelusze smażone w cienkich plasterkach na słoninie.

[madohora]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Ophiocordyceps, Ophiocordycipitaceae, Hypocreales, Hypocreomycetidae, Sordariomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi

[madohora]

Wyciąg z kordycepsu chińskiego ma zastosowanie jako składnik kosmetyków, ze względu na przypisywane mu tradycyjne właściwości antyoksydacyjne, adaptogenne (wspomagające przystosowanie do zmian) i tonizujące. Wyciąg nie posiada udowodnionych właściwości terapeutycznych, jednak w tradycyjnej medycynie azjatyckiej jest uznawany za składnik wspomagający powrót do równowagi, wzmacniający siły życiowe, korzystnie wpływający na potencję oraz jako afrodyzjak. Właściwości tego składnika rzekomo wywodzą się z faktu, że grzyb pasożytuje na larwach owadów. Interpretowane jest w ten sposób, że w grzybie zawarta jest życiowa energia roślinna oraz życiowa energia zwierzęca, jednak stosowane na skale przemysłową ekstrakty pochodzą z grzybni uprawianej na ziarnach zbóż. Do 2013 roku nie udało się wyhodować tego grzyba poprzez zarażenie larw

[madohora]

Kordycepina jest powszechnie wykorzystywana w medycynie chińskiej. Naukowcy interesują się jej właściwościami już od ponad 50 lat. Pierwsza praca na ten temat ukazała się w 1950 r. Niestety, choć lek wydawał się obiecujący, był szybko rozkładany w organizmie. By temu przeciwdziałać, podawano go w połączeniu z inną substancją, lecz ta z kolei powodowała skutki uboczne. Naukowcy zaczęli więc szukać zastępników dla drugiej połowy tandemu i zainteresowali się mechanizmem działania samej kordycepiny.

[madohora]

Podczas eksperymentów Brytyjczycy zaobserwowali, że niskie dawki kordycepiny hamują niekontrolowany wzrost i podział komórek, a wysokie ograniczają ich gromadzenie się w jednym miejscu i również wzrost. Oba zjawiska bazują najprawdopodobniej na tym samym mechanizmie, ponieważ kordycepina oddziałuje na produkcję białek w komórce. Niskie jej dozy zaburzają powstawanie matrycowego RNA (mRNA), które zawiera informację genetyczną o sekwencji poszczególnych polipeptydów. Wysokie dawki oddziałują bardziej bezpośrednio na proces powstawania białek.

[madohora]

Dawniej chińczycy sądzili, że grzyby gąsienicowe to robaki. Dopiero po latach okazało się, że są to struktury (tzw. podkładki) grzyba Cordyceps sinensis, wytwarzające zarodniki. Wyrastają one na martwych gąsienicach motyla Hepialus fabricius. Kiełkujące z zarodników strzępki grzybni wrastają do wnętrza ciała gąsienicy, wypełniając je. Po śmierci gąsienicy, grzybnia wytwarza maczugowatą podkładkę z zarodnikami; roznoszone są one przez wiatr, a następnie zakażają kolejne pokolenie gąsienic. Niezainfekowane gąsienice przekształcają się w stosunkowo duże motyle.

[madohora]

Niektórzy wierzą, że specyfik uzyskany z grzyba gąsienicowego jest skuteczny w leczeniu gruźlicy, kaszlu, anemii oraz bólu krzyża i kolan. Najczęściej używany jest dziś jako tonik wzmacniający, szczególnie cenny w okresie rekonwalescencji. Niektórzy uważają, że gatunek ten ma również działanie antystresowe. Jeżeli badania naukowe potwierdzą występowanie substancji o takim działaniu, a następnie zidentyfikują je, grzyb może stać się cenny w medycynie nowoczesnej. Jak dotąd udało się zidentyfikować kilka związków przydatnych w walce z kilkoma typami raka.

[madohora]

Ostatnio opisano leczenie za pomocą dializy albuminowej opartej na MARS (Molecular Adsorbents Recirculating System). Wykazano, że metoda ta jest skuteczna w poprawie funkcji wątroby poprzez ciągłe usuwanie substancji związanych z białkami. Powszechnie przyjmuje się jednak, że pozaustrojowe leczenie oczyszczające jest przydatne tylko wtedy, gdy zostanie rozpoczęte bardzo wcześnie, wkrótce po wystąpieniu objawów żołądkowo-jelitowych.

[madohora]

Nie. Muchomor zielonawy (sromotnikowy) to najbardziej trujący grzyb w Polsce i jeden z najgroźniejszych na świecie. Spożycie nawet niewielkiej ilości może prowadzić do ciężkiego uszkodzenia wątroby, nerek i serca, a w wielu przypadkach – do śmierci.

[madohora]

Dawką śmiertelną jest już około 30 gramów surowego grzyba – czyli niewielki kawałek owocnika. Średniej wielkości grzyb (ok. 60 g) może zabić 2–3 osoby. Najwięcej toksyn znajduje się w kapeluszu.

[madohora]

Czubajka kania (Macrolepiota procera) pod względem botanicznym zaliczana jest do rodziny pieczarkowatych. Polscy grzybiarze znają ją również pod nazwą bedłki wysokiej, stroszki cielistej, czubajki sowy lub po prostu kani. Po raz pierwszy opisana została w 1772 r. jako gatunek pieczarki – dopiero po II Wojnie Światowej wyodrębniono ją jednak jako oddzielny rodzaj botaniczny.

[madohora]

Z wyglądu czubajka kania jest więcej niż charakterystyczna. Dojrzałe osobniki szczycą się bowiem szerokimi, płaskimi kapeluszami, które w średnicy osiągają nawet 30-40 cm! Zanim to jednak nastąpi, młode owocniki rozwijają się z okrągłych główek w zgrabne brązowe kopułki o nieco jajowatym kształcie. Z czasem kapelusz wyciąga się do boków i spłaszcza, a jego barwa nabiera jaśniejszych odcieni – od beżowego po kremowy, a nawet biały. Charakterystyczne są przy tym odstające brązowe łuski, które zdobią wierzch niczym kawałki sadzy. Brzeg kapelusza jest postrzępiony na kształt koronki i białawy, zaś powierzchnia sucha, nierzadko popękana. Ze spodniej strony widoczne są gęste i szerokie blaszki o białej lub ochrowej barwie.

[madohora]

Bedłkę wysoką można również pomylić z innym gatunkiem – czubajką czerwieniejącą (Chlorophyllum rhacodes). Jest to teoretycznie grzyb jadalny, ale mało smaczny i u wrażliwych osobników wywołujący przejściowe dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Czubajkę czerwieniejącą zdradza pomarańczowo-czerwona barwa pojawiająca się na blaszkach i miąższu po uszkodzeniu. W Europie występuje jeszcze bardziej toksyczny gatunek czubajki trującej (Chlorophyllum molybdites), której na szczęście jednak nie zaobserwowano dotąd w naszym kraju. Zbierając grzyby za granicą warto jednak mieć się na baczności.

[madohora]

Niestety, badane czubajki kanie nie były też wolne od szkodliwych metali ciężkich – znaleziono w nich ołów, kadm oraz rtęć. Naukowcy twierdzą, że konsumowanie dużych ilości czubajki kani w krótkim okresie czasu może doprowadzić do niebezpiecznego wzrostu toksycznych pierwiastków w organizmie. Grzybiarzom zaleca się więc mimo wszystko rozwagę!

[madohora]

Na końcu nici grzybni tworzy się to, co powszechnie nazywa się „grzybem”, widoczny owocnik . Wraz z upływem czasu, gdy składniki odżywcze w glebie w wewnętrznej części „kolistego skupiska grzybów” wyczerpują się, grzybnia obumiera, a pozostaje struktura w kształcie pierścienia, tzw. pierścień wróżki. Z reguły pierścień wróżki jest zatem pojedynczym organizmem . W sprzyjających warunkach grzybnia może bardzo szybko tworzyć owocniki, więc takie pierścienie mogą rozwijać się dosłownie z dnia na dzień. Ogólnie rzecz biorąc, pierścienie wróżki mają średnicę od 20 cm do kilku metrów. Największy odkryty dotychczas pierścień miał około 600 metrów średnicy. [ 2 ] W Europie takie struktury pierścieniowe mogą występować u ponad 60 znanych gatunków grzybów.
Na trawnikach grzyby te często powodują widoczne przebarwienia przez cały rok, dlatego też kręgi wątrobowe są uważane za chorobę trawnika .

[madohora]

Obserwowano również tzw. kręgi wróżek , szczególnie w Namibii . Nie są to kręgi widocznych owocników grzybów, lecz raczej struktury pierścieniowe wyższych roślin, głównie traw . Nagie wnętrze kręgów jest najprawdopodobniej wynikiem aktywności termitów piaskowych Psammotermes allocerus , które żerują na trawie wokół swoich gniazd.

[madohora]

Kręgi wróżek można zaobserwować również poza roślinnością grzybową, na przykład u sekwoi wieczniezielonej ( Sequoia sempervirens ). Kiedy drzewo obumiera i upada lub zostaje wyrwane z korzeniami, wiele pędów spontanicznie wyrasta i rozwija się wokół obwodu pnia. W krótkim czasie po wykiełkowaniu każdy pęd rozwija własny system korzeniowy, a pędy dominujące tworzą pierścień wokół korony korzeniowej lub pnia. Ten pierścień nazywany jest również pierścieniem wróżek .

[madohora]

Grzyby mogące tworzyć kręgi wróżek:
Grzyb anyżowy biały ( Agaricus arvensis )
Pieczarka łąkowa ( Agaricus campestris )
Agaricus praerimosus
Pieczarka wczesna ( Agrocybe praecox )
Muchomor muchomor ( Amanita muscaria ) [
Muchomor sromotnikowy ( Amanita phalloides )
Grzyb perłowy ( Amanita rubescens )
Bovista karłowata o brązowych zarodnikach ( Bovista dermoxantha )
Grzyb majowy ( Calocybe gambosa )
Fioletowy prochowiec ( Calvatia cyathiformis )
Ryś rudy olbrzymi ( Calvatia gigantea )
Kurka pospolita ( Cantharellus cibarius )
Lejek polowy ( Clitocybe quisquiliarum )
Lejkówka mglista ( Clitocybe nebularis )
Lejkówka purpurowa ( Clitocybe nuda )
Grzyb Rivulosa ( Clitocybe rivulosa )
Chlorophyllum molibdity
Chlorophyllum rhacodes ( Chlorophyllum rhacodes )
Zasłonik piękny
Zaskroniec szpotawy ( Cortinarius glaucopus )
Ciemnofioletowy welon ( Cortinarius violaceus )
Ulubieniec gnoju ( Cyathus stercoreus )
Disciseda subterranea

[madohora]

Oprócz wielu korzyści zdrowotnych, opieńki miodowe są smaczne, wszechstronne i łatwe do spożycia. Mają lekko słodki, ale ziemisty smak i wyraźną, ciągnącą się konsystencję. Opieńki najlepiej smakują w postaci marynowanej. Z racji tego, iż są ciężkostrawne na początku należy je obgotować, a potem zalać octem lub udusić. Jadalne są głównie kapelusze, trzonki odrzucamy gdyż są twarde i łykowate.

[madohora]

Ogromna większość hub przyrasta do pnia drzewa bokiem, tworząc coś na kształt daszku. Od spodu najczęściej można zobaczyć rurki, rzadziej blaszki, a nawet kolce. Z wierzchu zróżnicowanie jest również spore – huby bywają gładkie, pagórkowate lub bruzdowate, czasem pokryte delikatnymi włoskami.

[madohora]

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1786 r. Jean Baptiste François Pierre Bulliard, nadając mu nazwę Agaricus atramentarius. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu w 2001 r. Scott Alan Redhead, Rytas J. Vilgalys i Jean-Marc Moncalvo, przenosząc go do rodzaju Coprinopsis. Synonimy naukowe:

[madohora]

Bliskim krewnym huby brzozowej jest pniarek leczniczy (Fomitopsis officinalis), zwany również modrzewnikiem ze względu na swoje upodobania. Oprócz modrzewiów gatunek sporadycznie widywany jest też na jodłach, cedrach czy świerkach. Niestety, według Czerwonej Księgi IUCN ma obecnie status zagrożonego (EN).

[madohora]

GULASZ Z PIECZAREK

pieczarki, 30 dag.
cebula, 2 sztuki
1 kostka rosołu wołowego
przyprawa do gulaszu, 2 łyżki
liść laurowy, 3 listki
Optymalnie mąka

Cebulę obrać, pokroić w kostkę. Zeszklić na patelnie. Pieczarki obrać, opłukać. Pokroić w kostkę. Przełożyć na patelnię. Zalać wodą z dodatkiem kostki rosołowej, dodać łyżkę masła. Dusić pod przykryciem. W połowie duszenia dodać przyprawy. Trzymać na ogniu aż pieczarki zmiękną. W miarę potrzeby zagęścić mąka.

[madohora]

Najbardziej rzucający się w oczy jest stożkowaty kapelusz o fantazyjnej powierzchni przypominającej do złudzenia plaster wosku wyjęty z ula. Mykolodzy opisują fachowo główkę jako kompozycję zrośniętych ze sobą żeber, pomiędzy którymi znajdują się jamki. Jej barwa różni się w zależności od gatunku i wieku grzybów, przyjmując odcienie od żółtawego, przez beżowy po brązowy, a nawet czarny – do tych najciemniejszych należy smardz wyniosły (Morchella elata). Nie mamy więc do czynienia z typowymi blaszkami czy rurkami, zaś po przekrojeniu wnętrze grzyba jest puste. Biały trzon jest zwykle dłuższy niż główka i np. u smardzów grubonogich (Morchella crassipes) bywa równie bruzdowany i nieregularny, a zrośnięty jest z główką w sposób bezpośredni.

[madohora]

Olbrzymia popularność kulinarna smardzów sprawiła, że ludzie już od ponad stu lat próbują uprawiać szlachetne grzyby. Pierwszy udokumentowany sukces w tym zakresie miał miejsce w 1901 r. i przeprowadzony został w jaskini. Współcześnie smardze uprawiane są na niewielką skalę na podłożu z mulczowanego drzewa. Do wzrostu potrzebują cienia oraz regularnego zasilania wodą i popiołem – niestety, poziom sukcesu nie należy do najwyższych.

[madohora]

smażonych na maśle;
panierowanych;
duszonych jako dodatek do ryżu lub makaronu;
smakowego dodatku do duszenia lub pieczenia mięsa, zwłaszcza drobiu;
kremowych zup lub sosów.

[madohora]

Smardze mają charakterystyczne, silnie pofałdowane kapelusze w kształcie plastra miodu i rosną na krótkich trzonach. Smardz ma trujące sobowtóry, a najbardziej znanym z nich jest piestrzenica kasztanowata (Gyromitra esculenta). To grzyb silnie trujący, zawierający gyromitrynę – substancję, która może powodować poważne zatrucia, a nawet uszkodzenie wątroby i nerek. Jak odróżnić piestrzenicę kasztanowatą od smardza? Smardz ma kapelusz przypominający plaster miodu z regularnymi komorami, natomiast piestrzenica ma kapelusz bardziej pofałdowany, przypominający mózg. Smardze są żółtawe, brązowe lub beżowe, a piestrzenica ma ciemnobrązowy, czerwonobrązowy kapelusz. Smardz ma pusty w środku trzon, natomiast trzon piestrzenicy jest pełny lub watowaty.”

[madohora]

Efekty tej edycji są spektakularne: grzyb ma cieńsze ściany komórkowe, dzięki czemu jego białko jest łatwiej przyswajalne, do wzrostu potrzebuje 44% mniej cukru, rośnie nawet o 88% szybciej, a jego całkowity ślad węglowy spada o około 60%. „Udało nam się uczynić grzyba nie tylko bardziej pożywnym, ale i bardziej przyjaznym dla środowiska, modyfikując jego geny. Żywność modyfikowana genetycznie, taka jak ta, może sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na żywność bez kosztów środowiskowych związanych z konwencjonalnym rolnictwem”. – dodał.

[madohora]

Wyniki badań opublikowano 19 listopada w czasopiśmie Trends in Biotechnology. Jeśli supergrzyb trafi do produkcji masowej, może stać się jednym z najważniejszych innowatorów w naszej diecie — i sojusznikiem planety w walce o ograniczenie emisji.

[madohora]

ŚLĄSKI ŻUR ŻENIATY NA ŻEBERKACH Z SUSZONYMI GRZYBAMI

1 zakwas na żur, 1/2 kg ziemniaków, 1 kąt żeberek, 1 kiełbasa śląska, czosnek, sól, pieprz czarny w ziarenkach, 3 liście laurowe, majeranek, garść suszonych grzybów

Grzyby namaczamy na noc. Żeberka oporządzmy, zalewamy wodą i gotujemy aż mięso zmięknie. Kiełbasę kroimy w plasterki. Czosnek przeciskamy przez praskę. Do zupy dodajemy suszone grzyby, czosnek oraz kiełbasę. Przyprawiamy liśćmi laurowymi, solą, pieprzem i majerankiem. Gdy potrawa się zagotuje dodajemy zakwas i gotujemy jeszcze przez 10 minut. Ziemniaki gotujemy osobno. Przekładamy na talerz i "żenimy" z zupą na talerzu.

[madohora]

GRZYBY SĄ WSZĘDZIE

[madohora]

Spośród gatunków wymienionych na czerwonych listach krajów europejskich 1/3 żyje w ektomykoryzie, 1/3 to saprotrofy glebowe a 1/3 zasiedla drewno. 74% tych gatunków występuje w lasach, 9% na obszarach trawiastych

[madohora]

Pączkorostowe (Blastocladiomycota T.Y. James) – typ organizmów zaliczany do królestwa grzybów. Został zaproponowany w 2007 r. na podstawie danych filogenetycznych zebranych podczas badań molekularnych. We wcześniejszych systemach znany jako rząd Blastocladiales (blastokladiowce, różnogametowce) zaliczany do klasy Chytridiomycetes

[madohora]

Typ Glomereomycota utworzyli w 2001 r. Christopher Walker i Arthur Schüssler. Typem nomenklatorycznym jest rodzaj Glomus Tul. & C. Tul.

[madohora]

Większość gatunków to saprotrofy. Należą do nich pospolicie występujące rodzaje Mucor i Rhizopus. Niektóre mogą być oportunistycznymi patogenami, niektóre są chorobotwórcze. Kilka taksonów to gatunki ektomykoryzowe

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Sprzężniaki, sprzężniowe, sprzężniowce (Zygomycota Moreau) – typ grzybów należący do królestwa grzybów (Fungi)

[madohora]

Typ Zygomycota utworzył w 1954 r. Fernand Moreau. Badania molekularne wykazały, że Zygomycota nie są monofiletyczne. Schussler i in. w 2001 r. usunęli z Zygomycota arbuskularne grzyby mikoryzowe i zdefiniowali je jako oddzielną gromadę Glomeromycota. Lutzoni i in. w 2004 r. w badaniu r-RNA SSU i LSU wykazali, że rzędy Zygomycota zajmowały co najmniej 4 różne linie monofiletyczne. W klasyfikacji według CABI databases większość gatunków dawniej zaliczanych do Zygomycota znalazła się w typie Mucoromycota

[madohora]

Wytwarzanie zarodników (konidiogeneza) odbywa się w komórkach konidiotwórczych, które w najprostszych przypadkach znajdują się na końcach strzępek, częściej jednak na specjalnych trzonkach konidialnych. Konidiofory mają bardzo różne kształty, mogą być pojedyncze lub rozgałęzione. U wielu grzybów konidia powstają w bardziej zorganizowanych strukturach zwanych konidiomami. Są to koremia (synnemy), sporodochia, acerwulusy, kupule, pionnoty, pyknidia lub pyknotyria

[madohora]

Wśród chorobotwórczych grzybów antropo- i zoofilnych wyróżnia się:
mykopatogeny endogenne – grzyby saprotroficzne, normalnie występujące na powierzchni ludzi i zwierząt, np. Candida albicans, Malassezia furfur. Normalnie nie szkodzą, w pewnych warunkach jednak mogą one stać się chorobotwórcze,
mykopatogeny egzogenne – grzyby pochodzące z otoczenia, nie będące naturalną florą człowieka i zwierząt,
mykopatogeny pośrednie endo- i egzogenne – np. Aspergillus fumigatus, Cryptococcus neoformans i rodzaj Mucor

[madohora]

Saprotrofy są często osmotroficzne, tj. wchłaniają rozłożoną dzięki trawieniu zewnętrznemu płynną materię. Jest to typowe dla grzybów.

[madohora]

Jest to typ zależności o charakterze symbiozy między dwoma lub więcej gatunkami, przy czym jeden z gatunków czerpie z tej zależności wyraźne korzyści, nie szkodząc pozostałym (np. rekin i podnawka; lew i sęp; żuk gnojowy i ssak kopytny). Innym przykładem komensalizmu jest odżywianie się owadów żyjących w ptasich gniazdach resztkami pokarmu gospodarzy lub znalezionymi w gnieździe piórami. Komensalizm jest więc współżyciem korzystnym dla jednego z partnerów, dla drugiego obojętnym

[madohora]

Odkrycie mykoryzy było procesem wieloetapowym. W latach 1840–1880 pojawiło się wiele różnych obserwacji opisujących to zjawisko. Sformułowania zasady mykoryzy na podstawie eksperymentu dokonał w roku 1880 polski botanik, Franciszek Kamieński, który opisał ją w swojej pracy w 1881 roku. Nazwy mykoryza po raz pierwszy użył botanik niemiecki Albert Bernhard Frank w 1885 roku

[madohora]

Częstość zachodzenia różnych typów mykoryzy, czy ogólniej symbiozy korzeniowej roślin, związana jest z klimatem. W miejscach, gdzie warunki klimatyczne sprzyjają szybkiemu rozkładowi ściółki, czyli głównie w strefie o stabilnym, ciepłym i wilgotnym klimacie, wśród drzew przeważają gatunki z mykoryzą arbuskularną. W miejscach z zauważalną sezonowością klimatu, a więc z przerwami w rozkładzie materii organicznej, dominuje ektomykoryza. W strefach umiarkowanych obie formy współwystępują bez dominacji. W strefach o klimacie suchym z wysokimi temperaturami maksymalnymi, na glebach zasadowych z kolei częsta jest symbioza drzew z mikroorganizmami wiążącymi azot cząsteczkowy

[madohora]

Większość gatunków łatwo daje się hodować na podłożach hodowlanych, dzięki czemu dokładnie poznano ich rozwój i wymagania.

[madohora]

Grzyby nadrzewne stanowią liczną grupę grzybów. Znajdują się wśród nich zarówno pasożyty, jak i gatunki rozwijające się na martwym drewnie, czyli saprotrofy, gatunki rozwijające się tylko na korze, gatunki rozwijające się na drewnie lub zarówno na drewnie, jak i na korze[1]. Ocenia się, że liczba gatunków wielkoowocnikowych grzybów nadrzewnych w Polsce wynosi około 300[3], a liczba nadrzewnych grzybów mikroskopijnych jest trudna do ustalenia[4]. Podczas przeprowadzonych w latach 2005 i 2006 naukowych badań w Gorcach znaleziono 127 gatunków grzybów nadrzewnych

[madohora]

Grzyby nadrzewne zawierają liczne związki biologicznie czynne, mogące być wykorzystane w leczeniu wielu chorób.
W tradycyjnej medycynie chińskiej herbatkami i zupami z wrośniaka różnobarwnego (Trametes vesicolor) leczono raka żołądka i ostrą białaczkę. W 1973 wyprodukowano z niego preparat Krestin zawierający coriolan

[madohora]

Właściwości immunostymulujące i przeciwnowotworowe wykazują substancje otrzymywane z wrośniaka różnobarwnego, błyskoporka podkorowego (Inonotus obliquus), rozszczepki pospolitej (Schizophyllum commune), boczniaka ostrygowatego (Pleurotus ostreatus), hubiaka pospolitego, żylaka trzęsakowatego i lakownic (Ganoderma)

[madohora]

[madohora]

Jest to gatunek o bardzo rozległym zasięgu występowania, obejmującym znaczną część półkuli północnej. Znany jest z Afryki (Maroko), Ameryki Północnej (Kanada, USA), Azji (Chiny, Indie, Japonia, Korea, Mongolia, Rosja: Kamczatka[10], zachodnia Syberia[12], Turcja) oraz z Europy (Austria, Białoruś, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Litwa, Niemcy, Polska, Rosja, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Szwajcaria, Ukraina, Włochy)[10]. W Polsce do 2020 r. notowany na 11 stanowiskach dawnych i 6 współczesnych[9]. Najwięcej drzew z owocnikami pniarka lekarskiego zaobserwowano na terenie obszaru ochronnego „Góra Chełmowa” w Świętokrzyskim Parku Narodowym[13]. Od roku 1983 objęty ochroną ścisłą bez możliwości zastosowania wyłączeń spod ochrony uzasadnionych względami gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej[14]. W Czerwonej liście roślin i grzybów Polski ma kategorię zagrożenia E (wymierające – krytycznie zagrożone)[15]. Gatunek wpisany do Czerwonej księgi gatunków zagrożonych IUCN – kategoria zagrożenia EN zagrożone (endangered)

[madohora]

Grzyby naporostowe (ang. lichenicolous fungi) – grzyby, które żyją na porostach. Nie są one jednostką klasyfikacyjną, lecz tylko grupą ekologiczną. Porosty składają się ze współżyjących z sobą grzybów i glonów, rozwijające się na niektórych porostach grzyby naporostowe należą jednak do innego gatunku, niż ten, który wraz z glonem buduje dany gatunek porosta. Zazwyczaj grzyby naporostowe są pasożytami porostów, ale czasem również saprotrofami kolonizującymi martwe porosty lub komensalami[1]. Gatunki pasożytnicze wykazują różny poziom zjadliwości. Niektóre powodują masowe niszczenie tkanek porostów, ale wiele z nich powoduje niewielkie lub żadne uszkodzenia. Niektóre z nich (zwane parasymbiontami) wydają się być grzybami tworzącymi porosty, mającymi wspólnego fotobionta

[madohora]

Grzyby naziemne, czyli grzyby epigeiczne – grzyby, których owocniki rozwijają się nad powierzchnią gleby. Jest to liczna grupa grzybów. Należy do niej znaczna część gatunków podstawczaków (Basidiomycota) i workowców (Ascomycota). Są wśród nich zarówno grzyby saprotroficzne, w tym grzyby mykoryzowe, jak i grzyby pasożytnicze. Ich grzybnia rozwija się w glebie, często na zagrzebanych w niej resztkach drewna i innego rodzaju materii organicznej, a w przypadku grzybów pasożytniczych i mykoryzowych także na korzeniach drzew i innych roślin, ponad powierzchnię gleby wydostają się tylko strzępki tworzące owocnik. Tworzenie się owocnika ponad powierzchnią gleby umożliwia rozprzestrzenianie się wytwarzanych w nim zarodników

[madohora]

Grzyby podziemne lub hypogeiczne (łac. hypogaeus) – grzyby, których owocniki rozwijają się pod powierzchnią ziemi. Zazwyczaj tworzą owocniki kuliste lub bulwiaste

[madohora]

U grzybów workowych podziemne owocniki powstały na dwa różne sposoby:
jako owocniki zamknięte typu klejstotecjum, np. w rzędzie kropidlakowców Eurotiales,
przez stopniowe przekształcanie się otwartych owocników naziemnych (apotecjów). Ten proces występował częściej i polegał na stopniowym fałdowaniu hymenium doprowadzającym w końcu do całkowitego jego zamknięcia. Tak powstały np. owocniki z rodzaju Tuber (trufla)

[madohora]

Mykoryza. Jest to współżycie korzystne zarówno dla grzybów, jak i współżyjących z nimi roślin. Wiele gatunków grzybów podziemnych tworzy mikoryzę z różnymi gatunkami drzew i krzewów leśnych. Na przykład trufla letnia Tuber aestivum tworzy mikoryzę z licznymi gatunkami drzew, zarówno liściastych (buk, dąb, grab, lipa), jak i iglastych (sosna, modrzew). Piestrówka różowawa Rhizopogon roseolus mykoryzuje z sosną, a Glomus macrocarpum z klonem. Większość gatunków grzybów podziemnych to grzyby mykoryzowe.

[madohora]

[madohora]

Na klejące się strzępki Stylopage grandis łowi drobne nicienie. Gdy zwierzę dotknie jego strzępek przykleja się do szybko krzepnącego śluzu i zostaje uwięzione. Ze strzępek do wnętrza ciała zwierzęcia wnikają ssawki grzyba trawiące jego ciało za pomocą enzymów. Inne gatunki w podobny sposób łowią korzenionóżki. Dactylellina lobata ma na strzępkach płaskie wybrzuszenia wydzielające kleistą substancję. Przylepiają się do nich ameby i inne korzenionóżki. Dactylellina ellipsospora na strzępkach ma kilkukomórkowe trzonki z lepkimi główkami na szczycie. Gdy zwierzę dotknie główki, przykleja się do niej. Próbując się uwolnić szamoce się, co tylko pogarsza jego sytuację, gdyż wkrótce przykleja się do wszystkich sąsiednich główek. Z główek wyrastają silnie nabrzmiałe ssawki, które wrastają do ciała ofiary i pobierają z niej substancje pokarmowe. Zaatakowane zwierzę ginie. Ten gatunek poluje głównie na nicienie. Na pędach glonów i roślin w wodach słodkich rośnie grzyb Sommerstorffia spinosa. Jego liczne, krótkie i prostopadle odstające strzępki są silnie błyszczące i zbudowane z kalozy. Grzyb ten poluje na wrotki i pierwotniaki opatrzone aparatem rzęskowym. Ruch ich rzęsek wytwarza siłę ssącą, która wciąga strzępki grzyba. Zwierzęta przyklejają się do nich, a kaloza w ciągu kilku minut przekształca się w klej zlepiający ich rzęski i unieruchamiający je. Następnie koniec strzępki pęcznieje i wyrastają z niego liczne, delikatne ssawki wrastające do ciała zwierzęcia.

[madohora]

Do grzybów mięsożernych należą również grzyby endopasożytnicze. One również żyją kosztem zwierząt, ale nie wytwarzają rozległej grzybni poza ciałem żywiciela. W glebie bytują zazwyczaj tylko w formie zarodników konidialnych. Jeśli zarodnik zainfekował zwierzę, grzybnia rozrasta się wewnątrz jego ciała wytwarzając zarodniki, tak więc cały cykl życiowy endopasożyty przechodzą wewnątrz żywiciela

[madohora]

Grzyby endopasożytnicze nie wytwarzają rozległej grzybni poza gospodarzem. W glebie bytują zazwyczaj w formie zarodników konidialnych, które przyczepiają się do nicieni lub są przez nie zjadane. Jeśli zarodnik przyczepił się w pobliżu naturalnych otworów ciała nicienia grzybnia, która rozrasta się z niego dostaje się przez nie do wnętrza ciała po czym przerasta je. Podobnie dzieje się z zarodnikiem, który został spożyty. Z zabitego nicienia na zewnątrz przedostają się jedynie generatywne wytwory grzybni – konidiofory z zarodnikami, tak więc cały cykl życiowy endopasożyty przechodzą wewnątrz hosta. Typowymi endopasożytami owadów są owadomorkowe (Enthomophthorales) oraz grzyby z rodzaju Cordyceps. Z nematofagów wspomnieć należy Nematoctonus sp., Meristacrum asterospermum, Harposporium anguillulae oraz Paecilomyces lilacinus. W przypadku endopasożytniczych nematofagów porażane może być każde stadium nicieni tj. zarówno ruchoma larwa, jak np. stacjonarne jaja. W odróżnieniu od nich grzyby drapieżne wytwarzają w swoim środowisku rozległe grzybnie wegetatywne, dzięki którym mogą odżywiać się też saprofitycznie. Na strzępkach takiej grzybni wytwarzane są też specjalne pułapki o różnorodnej budowie, które służą do łapania nicieni. Gdy robak taki wpadnie w pułapkę wytwarzana zostaje dodatkowa strzępka asymilująca, która przerasta go i zabija. Grzyby drapieżne w odróżnieniu od pasożytniczych zdolne są do przeżywania poza ciałami ofiar. Poprzez drapieżnictwo, jak się spekuluje, uzupełniają swą dietę w związki azotu, podobnie jak ma to miejsce w przypadku drapieżnych roślin (np. Dionaea, Drosera i innych). Po wniknięciu strzępki do ciała nicienia wytwarzane zostają kuliste rozdęcia grzybni nazywane pęcherzykami infekcyjnymi. Z nich grzybnia asymilacyjna rozwija się we wszystkich kierunkach trawiąc ciało ofiary. Grzyby takie klasyfikowane są w gromadzie workowców (Ascomycota), Mucoromycotina (podtyp o statusie incertae sedis, niektóre klasyfikacje zamiast niego podają gromadę Zygomycota) oraz Basidiomycota, choć systematyka szczególnie w przypadku grzybów jest bardzo zmienna i w zależności od przyjętego systemu przyporządkowania mogą się różnić. Warto wspomnieć, że większość drapieżnych gatunków długo zaliczana była do Deuteromycetes, czyli grzybów niedoskonałych będącym nieoficjalnym polifiletycznym taksonem. Grzyby drapieżne są w stanie likwidować jedynie ruchome stadia nicieni.

[madohora]

To nie wyczerpuje jeszcze całej przebiegłości grzyba. Badania wykazały, że wydziela on dodatkowo substancje chemotaktyczne dla nicienia. Jeżeli umieścilibyśmy nicienie pomiędzy dwiema szalkami – jedną z grzybem wytwarzającym pierścienie krępujące, drugą natomiast z grzybem wytwarzającym inny rodzaj pułapki, większa ich ilość podąży w kierunku szalki z pierścieniami.

[madohora]

Grzyby saprotroficzne – grupa grzybów czerpiących pokarm z materii organicznej zawartej w martwych organizmach lub ich resztkach. Pozostałe grupy grzybów to grzyby pasożytnicze i grzyby symbiotyczne. Grzyby saprotroficzne są organizmami cudzożywnymi z grupy saprotrofów. Nie potrafią wykorzystywać energii słonecznej do wytwarzania związków organicznych, lecz pobierają je z martwych roślin, zwierząt i innych grup organizmów żywych

[madohora]

Niektóre grzyby powodując próchnienie konstrukcji drewnianych wyrządzają duże szkody w gospodarce człowieka. Niektóre w mieszkaniach i innych miejscach wytwarzają tzw. pleśń, a produkowane przez nią duże ilości zarodników są szkodliwe dla zdrowia

[madohora]

Grzyby rozkładające keratynę – związek organiczny budujący pióra, włosy, rogi, pazury i kopyta zwierząt. Przedstawicielem tych grzybów jest np. rogowniczka końska (Onygena equina) i rogowniczka ptasia (Onygena corvina)

[madohora]

[madohora]

Grzyby tworzące pleśń są szeroko rozprzestrzenione. Występują w glebie, wodzie i na materiałach pochodzenia organicznego, a ich zarodniki znajdują się w powietrzu i na powierzchniach wszelkiego rodzaju materiałów, również nieorganicznych i syntetycznych. Mają niewielkie wymagania pokarmowe, dzięki czemu opanowały niemal każdą niszę ekologiczną. Występują także w mieszkaniach i innych konstrukcjach budowlanych

[madohora]

Niektóre gatunki pleśni w przemyśle są używane do wytwarzania różnego rodzaju związków organicznych. Przy ich wykorzystaniu wytwarza się między innymi:
antybiotyki, np. penicylinę (Penicillium chrysogenum) i cyklosporynę A (Trichoderma polysporum[w innych językach])
kwasy organiczne. Kropidlak czarny wytwarza kwas cytrynowy, Aspergillus itaconicus i Aspergillus terreus kwas itakonowy, Rhizopus arrhizus kwas mlekowy
hormony wzrostu roślin (gibereliny – Fusarium fujikuroi)
chitynę i chitozan (Aspergillus giganteus[w innych językach] i Phycomyces blakesleeanus
kwas γ-linolenowy (Mucor favanieus i Mucor rouxii)
sery pleśniowe (Penicillium roqueforti, Penicillium camemberti, Penicillium camemberti i Penicillium glaucum)
Penicillium commune

[madohora]

Wśród grzybów rozwijających się na drewnie w domach i innych budowlach wyróżnia się odrębną grupę grzybów popularnie zwanych grzybami domowymi. Powodują one zgnilizny drewna

[madohora]

Nieliczne gatunki grzybów wodnych (np. Leptomitus lacteus) rozwijają się dzięki substancjom organicznym, które pobierają wprost z wody. Większość grzybów wodnych jest związana z roślinami i zwierzętami wodnymi lub znajdującą się w wodzie martwą materią organiczną. Obecność grzybów wodnych w naturalnych siedliskach, ich aktywność życiowa i rola w zbiornikach wodnych, zależą od działania dużej liczby czynników środowiskowych oraz od reagowania na nie różnych gatunków grzybów. Czynniki środowiskowe regulujące aktywność mykobioty wód mogą być związane z wodą, z podłożem lub żywicielem, na którym lub w którym rozwija się grzyb lub z oddziaływaniem innych organizmów występujących w tym samym biotopie[6]. Lista zwierząt wodnych, z których wyizolowano grzyby wodne jest długa: małże, krewetki, równonogi, obunogi, kraby, gąbki, jeżowce, wieloszczety, ryby, delfiny, wieloryby, pingwiny, mewy i rybitwy i niewątpliwie byłaby dłuższa, gdyby badań było więcej. Zidentyfikowane grzyby zwykle występują w wodzie, ale nie zawsze. Na przykład niektóre grzyby drożdżopodobne, takie jak gatunki z rodzaju Metschnikowia, są chorobotwórcze dla skorupiaków planktonowych, powodują infekcję i ostateczna śmierć ryb

[madohora]

Różne są też poglądy na jadalność grzybów w różnych krajach. Na przykład w Rosji i na Ukrainie je się po specjalnej obróbce gatunki grzybów w Polsce uważane za niejadalne (mleczaj biel, mleczaj chrząstka i inne gatunki mleczajów o gorzkim smaku)[5]. Poddaje się je tam kilkukrotnemu moczeniu w wodzie połączonemu każdorazowo z odlewaniem wody, gotowaniu, a następnie układa się je w beczce warstwami wraz z przyprawami (chrzan, koper, czosnek, liście laurowe, sól) i kisi. Taki sposób przygotowania pozbawia je gorzkiego smaku i uważane są one tam za rarytas

[madohora]

W medycynie ludowej wykorzystywano sporysz – występujący na kłosach zbóż przetrwalnik buławinki czerwonej. Wykorzystywano go w chorobach i dolegliwościach kobiecych; do usunięcia zatrzymanego łożyska i jako środek hamujący krwotoki z dróg rodnych, głównie jednak do usuwania ciąży (po doustnym spożyciu)

[madohora]

Grifolan (GRN) – frakcja polisacharydowa izolowana z owocników i grzybni żagwicy listkowatej;
Krestin (PSK – polisacharyd i PSP – kompleks wielocukier-białko) izolowany z grzybni wrośniaka różnobarwnego;
Lentinan – frakcja polisacharydowa izolowana z owocników twardnika japońskiego;
Schizofylan (SPG, sonifilan, sizofilan), frakcja polisacharydowa izolowana z podłoża hodowlanego rozszczepki pospolitej

[madohora]

Statyny
Są ważną grupą leków obniżających poziom cholesterolu. Pierwszą komercyjną statynę wyekstrahowano z bulionu fermentacyjnego Aspergillus terreus[9]. Grzyb Monascus purpureus może syntetyzować lowastatynę, mewastatynę i prekursor symwastatyny, monakolinę J. Drożdże Saccharomyces cerevisiae wytwarzają rybozyd nikotynamidu będący inhibitorem biosyntezy cholesterolu.

[madohora]

Grzyby trujące – funkcjonalna (niebędąca taksonem) grupa grzybów, zwłaszcza kapeluszowych, zawierających substancje trujące w ilościach toksycznych dla ludzi.

[madohora]

Zatrucia cyklopeptydowe, cytotoksyczne
Wyróżnia się 3 grupy trucizn należących do tej grupy:
amanitotoksyny blokujące transkrypcję lub translację, co doprowadza do martwicy komórek,
fallotoksyny uszkadzające błonę komórkową,
werotoksyny o działaniu podobnym do aflatoksyn

[madohora]

Zatrucia koprynowe
Powoduje je kopryna występująca w niektórych grzybach z rodzaju Coprinopsis. Trujące działanie ma ona tylko w połączeniu z alkoholem, gdy spożycie alkoholu nastąpiło w czasie do 48 godzin przed lub po spożyciu grzybów. Objawy zatrucia pojawiają się w czasie od 15 minut do czterech godzin po spożyciu grzybów. Są to: zaczerwienienie skóry spowodowane jej przekrwieniem (szczególnie na twarzy i karku), pocenie się, dreszcze, bóle głowy, złe samopoczucie, czasami również wymioty i biegunka. Później następuje zaburzenie pracy serca, przy dużej ilości spożytego alkoholu również niewydolność krążenia. Zazwyczaj objawy zatrucia ustępują po kilku godzinach, jednak mogą się ponownie pojawić (nawet po trzech dniach), jeśli człowiek znów wypije alkohol

[madohora]

Zatrucia gastrotoksyczne
Są to na ogół lekkie zatrucia objawiające się dolegliwościami głównie ze strony układu pokarmowego. Niektóre substancje zawarte w grzybach powodują podrażnienie i zapalenie błon śluzowych układu pokarmowego. Stadium bezobjawowe trwa do 3 godzin. Typowymi objawami są bóle brzucha, wzdęcia, mdłości, wymioty, biegunka. Zazwyczaj objawy te mijają samorzutnie i po pewnym czasie (do dwóch dni) stan zdrowia wraca do normy, a zatrucie nie pozostawia trwałych następstw. Należy jednak skorzystać z opieki lekarskiej, gdyż czasami nawet takie zatrucia mogą mieć niespodziewany i tragiczny przebieg

[madohora]

gyromitrynowe, monometylohydrazynowe gyromitryna, monometylohydrazyna koronica ozdobna, piestrzenica infułowata, piestrzenica kasztanowata, piestrzenica olbrzymia

[madohora]

gastrotoksyczne liczne związki chemiczne gorzkoborowik żółtopory, czubajnik czerwieniejący, gąska biaława, gąska zielonożółta, gąska pieprzna, gąska mydlana, gąska ostra, gąska siarkowa, gąska szerokoblaszkowa, gąska śmierdząca, gąska winnobrązowa, gąska zielonka, gąska żółtobrunatna, gąsówka rudawa, gołąbek brzozowy, gołąbek buczynowy, gołąbek ceglasty, gołąbek kruchy, gołąbek krwisty, gołąbek leśny, gołąbek czerwonofioletowy, gołąbek wymiotny, gołąbek żółciowy, goryczak żółciowy, grzybiec purpurowozarodnikowy, koralówka gruba, koralówka strojna, koralówka złocista, koralówka żółknąca, lisówka pomarańczowa, łysostopek pozrastany, łysostopek wrzecionowatotrzonowy, maślanka korzeniasta, maślanka wiązkowa, maślanka zygzakowatotrzonowa, mleczaj bezstrefowy, mleczaj bladawy, mleczaj dołkowany, mleczaj paskudnik, mleczaj płowy, mleczaj wełnianka, pieczareczka amerykańska, pieczarka karbolowa, kępkowiec białawy, ponurnik aksamitny, sromotnik smrodliwy, szyszkowiec łuskowaty, tęgoskór (wszystkie gatunki), wilgotnica czerniejąca, wilgotnica żółknąca, włośnianka brunatna, włośnianka cylindrycznozarodnikowa, włośnianka korzeniasta, włośnianka musztardowa, wieruszka brązowozielona, dzwonkówka gwiaździstozarodnikowa, wieruszka mrówkolubna, wieruszka niebieskawa, wieruszka bursztynowa, wieruszka popielatofioletowa, wieruszka torfowiskowa, dzwonkówka trująca, wieruszka żółtawa

[madohora]

[madohora]

Szerokie. Mają białoszary kolor z lekkim różowym odcieniem, ich ostrza u młodych owocników są białawe, później stają się czarne i karbowane

[madohora]

Gąska ostra występuje tylko w Europie. W polskim piśmiennictwie mykologicznym do 2003 r. podano tylko 3 jej stanowiska na terenach górskich i podgórskich.
Rośnie w lasach na ziemi, pod bukami i jodłami. Owocniki wytwarza od sierpnia do listopada.

[madohora]

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w roku 1821 Elias Fries, nadając mu nazwę Agaricus cinnamomeus a semisanguineus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w roku 1874 Claude-Casimir Gillet, przenosząc go w swoim dziele pt. Les Hyménomycètes ou Description de tous les Champignons qui Croissent en France do rodzaju Cortinar. Niektóre synonimy naukowe

[madohora]

Rdzawobrązowy. Zarodniki eliptyczne, z drobnymi brodawkami; o rozmiarach 6,5–8 × 4,5–5 µm

[madohora]

Czubajeczka brązowoczerwonawa (Lepiota brunneoincarnata Chodat & C. Martín) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)

[madohora]

Biały, trochę czerwieniejący, o owocowym zapachu

[madohora]

O średnicy 3–4 cm. Wysuwa się z gleby początkowo w postaci zamkniętego stożka i stopniowo rozwija do rozpostartego kapelusza o wyodrębnionym, garbkowatym środku. Garbek ma intensywnie brązowoczerwone lub ciemnoochrowe zabarwienie. Powierzchnia reszty kapelusza biaława, pokryta jasnoochrowymi łuskami[4]. Na miejscach bogatych w związki azotowe (np. na pryzmach kompostowych) może wytwarzać bardzo duże owocniki o średnicy kapelusza do 8 cm

[madohora]

czubajeczka tarczowata (Lepiota clypeolaria), która ma włóknistą strukturę na trzonie

[madohora]

Czubajeczka cuchnąca (Lepiota cristata (Bolton) P. Kumm.) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae).

[madohora]

Blaszki
Wolne, szerokie, początkowo białe, potem od zarodników przyjmujące kremową barwę. Ostrza równe lub płatowate

[madohora]

Czubajeczka czerwonopochwowa znana jest w niektórych krajach Europy[5]. W Polsce do 2003 r. w piśmiennictwie naukowym podano tylko jedno stanowisko (Wzgórza Tynieckie w Krakowie, B. Gumińska, 1992). Czubajeczka rosła w lesie mieszanym, wśród liści na wapiennym podłożu. Rozprzestrzenienie w Polsce i stopień zagrożenia nie są znane[2]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych w Niemczech, Danii, Anglii i Szwecji.
Siedlisko: lasy liściaste i mieszane, zwłaszcza bukowe i na wapiennej glebie. Owocniki na ziemi, od lipca do listopada

[madohora]

Wysokość od 4 do 6 cm, średnica od 0,18 do 0,3 cm, cylindryczny, nieco tylko rozszerzający się w kierunku podstawy, początkowo pełny, potem pusty. Pierścienia zwykle brak, występuje tylko na 2/3 wysokości strefa pierścieniowa. Powierzchnia powyżej tej strefy jest gładka, biała, poniżej tej strefy łuseczkowata, jasnobrązowa do brązowej. Łuseczki ułożone wieńcowato, tej samej barwy co na kapeluszu. Z podstawy wyrastają białe sznury grzybniowe

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Gatunki podobne
Bardzo podobna jest piestrzenica olbrzymia (Gyromitra gigas). Jest rzadsza, wytwarza większe owocniki, o innym kształcie główki i zazwyczaj jaśniej ubarwione. Dodatkowo różnią się środowiskiem występowania: piestrzenica olbrzymia wyrasta w lasach liściastych i świerkowych. Podobnym gatunkiem jest również piestrzenica wzniesiona (Gyromitra fastigiata). Ma kolor podobny do piestrzenicy olbrzymiej, jednak jest bardziej wysmukła, a jej główka ma kształt powyginanego dysku. Występuje na glebach wapiennych na rozkładającym się drewnie liściastym, głównie buka. Jest najrzadsza z tych 3 gatunków, w Polsce objęta ochroną częściowe. Trzeba jednak pamiętać, że owocniki piestrzenicy olbrzymiej nie są od razu duże, a piestrzenica kasztanowata miewa dość jasne barwy, dlatego zbieranie piestrzenic odradza się nowicjuszom

[madohora]

Przymiotnik gatunkowy esculenta w języku łacińskim oznacza jadalny. Dawniej piestrzenica masowo była sprzedawana na straganach i spożywana. Gdy ustalono, że była przyczyną zatruć, zakazano jej sprzedaży. Piestrzenicę kasztanowatą można odtruć przez suszenie lub długotrwale gotowanie. Ponieważ jednak trudno ustalić po jakim czasie obróbki termicznej gyromitryna traci swoje trujące własności, w większości krajów Europy jest uważana za grzyb trujący i nie jest dopuszczona do obrotu handlowego. Jedynie w Finlandii jej susz jest dopuszczony do spożycia

[madohora]

[madohora]

Saprotrof. Grzyb trujący (zatrucia muskarynowe), zjedzony w większych ilościach powoduje niebezpieczne zatrucia

[madohora]

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1821 r. Elias Fries, nadając mu nazwę Agaricus metachrous. Później zaliczany był do różnych rodzajów. W 2023 r. Raithelh. ex Z.M. He i Zhu L. Yang przenieśli go do monotypowego rodzaju Pseudolyophyllum bez wskazania rodziny Niektóre synonimy naukowe.
Clitocybe decembris Singer 1962
Clitocybe metachroa (Fr.) P. Kumm. 1871
Lepista metachroa (Fr.) Harmaja 1976
Pseudolyophyllum pseudodicolor (Raithelh.) Raithelh. 1979
Nazwę polską podał Stanisław Chełchowski w 1898 r. Jest niespójna z aktualną nazwą naukową

[madohora]

Cienki, białawy. Smak i zapach grzybowy

[madohora]

[madohora]

Agaricus rivulosusPers. 1801
Clitocybe dealbata var. rivulosa (Pers.) P. Kumm. 1871
Clitocybe rivulosa (Pers.) P. Kumm. 1871
Omphalia rivulosa (Pers.) Quél. 1886

[madohora]

Wysokość 2–4 cm, grubość 4–6 mm, walcowaty, pełny, nieco włóknisty (podłużnie). Kolor biały do cielistego

[madohora]

Występuje na wszystkich kontynentach poza Antarktydą.
Owocniki pojawiają się od sierpnia do listopada, w miejscach trawiastych, na łąkach uprawnych, pastwiskach, polach, obrzeżach dróg lub na skraju lasów liściastych, także pod zaroślami w parkach. Występuje pojedynczo lub w małych grupach, dość pospolicie

[madohora]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Clitocybe, Clitocybaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi

[madohora]

Kapelusz
Średnica 1,5–4,4 cm, początkowo wypukły, potem wklęsły, a nawet pępówkowaty. Powierzchnia bladofioletowa, jaśniejsza w środku i ciemniejsza ku brzegom, brzeg gładki, u młodych okazów podwinięty, u starych wywinięty do góry

[madohora]

Znane jest występowanie tego gatunku w Ameryce Północnej, Europie, Australii, w Japonii i Indiach. W Polsce podano wiele stanowisk, a najnowsze podaje internetowy atlas grzybów. Na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski ma status E – gatunek wymierający, którego przeżycie jest mało prawdopodobne, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia

[madohora]

Grzyby małe lub średniej wielkości. Kapelusze średnio mięsiste, początkowo stożkowate do dzwonkowatych, potem rozpłaszczające się, ze szczątkami osłony lub bez, czasami promieniście pękające. Zazwyczaj na środku jest mniejszy lub większy brodawkowaty garbek. Powierzchnia włókienkowata, na środku często wełnisto-filcowata, bardzo rzadko gładka. Przy brzegu włókienka często skupiają się w pasemka tworząc mniej lub bardziej odstające kosmki. Barwa powierzchni zwykle w różnych odcieniach brązu, rzadziej różowoceglasta, lub szaroliliowa, ale są też gatunki o barwie białawej lub żółtawej. Blaszki przyrośnięte, prawie wolne lub wycięte (zatokowato lub ząbkiem). Początkowo jasne, potem ciemniejsze – ochrowe, rdzawe, brązowe, czasem z oliwkowym odcieniem. Ostrza blaszek często białawe, a w dojrzałych owocnikach zwykle oszronione, frędzlowate lub karbowane. Trzony zwykle pełne, mniej więcej walcowate, zwykle nieco rozszerzające się ku podstawie, czasami z bulwką z obrzeżeniem. Barwa trzonu taka sama jak kapelusza lub podobna, powierzchnia włókienkowata lub biało oszroniona. Wysyp zarodników w różnych odcieniach brązu. Zarodniki elipsoidalne, migdałkowate, fasolkowate lub wielokanciaste, gładkie lub guzkowate, bez pory rostkowej. Zawsze występują cystydy, na szczycie inkrustowane żywicową masą lub kryształkami węglanu wapnia (metuloidy). Trama blaszek regularna (strzępki biegną równolegle)

[madohora]

Rodzaj Inocybe utworzył Elias Fries w 1863 r. Gatunkiem typowym jest Inocybe relicina (Fr.) Quél.Synonimy naukowe: Agaricus subgen. Clypeus Britzelm., Agaricus trib. Inocybe Fr., Agmocybe Earle, Astrosporina J. Schröt., Clypeus (Britzelm.) Fayod, Inocibium Earle, Inocybella Zerova

[madohora]

[madohora]

Występuje dość często, w ogrodach, łąkach, lasach i nieużytkach. Owocniki pojawiają się od wiosny do jesieni, zazwyczaj gromadnie u podstawy ściętych pni lub na ziemi

[madohora]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Coprinopsis, Psathyrellaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi🍄

[madohora]

W okresie dojrzałości osiąga średnicę 3–7 cm średnicy i wysokość 7–12 cm. Początkowo jest jajowaty, potem dzwonkowaty, następnie jego brzegi odwijają się na zewnątrz i w typowy dla czernidłaków sposób owocnik czernieje i podczas dojrzewania rozpływa się w czarną ciecz. Powierzchnia bardzo ciemna, szarobrązowa, błyszcząca, pokryta srebrzystobiałymi włókienkami, które rozdzielają się na plamy w miarę rozszerzania się kapelusza.

[madohora]

Występuje w Europie, Ameryce Północnej, Afryce, południowo-wschodniej Azji. W. Wojewoda w 2003 r. w swoim opracowaniu podaje 7 stanowisk czernidłaka pstrego na terenie Polski. Liczne i bardziej aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów. Czernidłak pstry znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – gatunek narażony, który zapewne wkrótce przesunie się do kategorii wymierających, jeśli będą nadal działać czynniki zagrożenia

[madohora]

🍄Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Amanita, Amanitaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi

[madohora]

Średnica 4–10 cm, za młodu silnie kulisty, później łukowaty, na koniec płaski. Młode okazy okryte są białą osłoną, która w czasie wzrostu grzyba rozrywa się na strzępy. Kapelusz na środku ma kolor ochrowy z odcieniem łososiowym do jasnoskórzanego, na brzegach jest bledszy. Brzegi ostre i karbowane
Blaszki
Szerokie, wolne o urzęsionych ostrzach
Trzon
Wysokość 8–12 cm, szerokość 1–2 cm, walcowaty, za młodu pełny, później pusty. Ma biały kolor i biały, obwisły pierścień. Bulwa mała i głęboko osadzona w ziemi
Miąższ
Cienki i biały (jedynie bezpośrednio pod skórką żółtawy). Smak stęchły, zapach nieokreślony
Wysyp zarodników
Biały. Zarodniki elipsoidalne, bezbarwne, o rozmiarach 11–14 × 7–8 µm

[madohora]

Grzyb trujący

[madohora]

Prawdopodobnie najbardziej charakterystyczny gatunek muchomora. Jest dużym, cętkowanym zwykle czerwonym grzybem i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych i szeroko spotykanych w kulturze popularnej, inspirował twórców np. gier z serii Mario (po zjedzeniu muchomora Mario stawał się większy) oraz domy Smerfów z komiksów i kreskówek

[madohora]

Nazwę polską podał Józef Jundziłł w 1830 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako bedłka muchomor, bedłka, muchar czerwony, muchomor pospolity, muchomor zwyczajny

[madohora]

Blaszki
Białe lub bladożółtawe, brzuchate, gęsto ustawione, wolne

[madohora]

[madohora]

Określenie „grzyby psylocybinowe”, czyli popularna nazwa dla grzybów, które wpływają na świadomość, pochodzi od związku chemicznego – psylocybiny, który występuje w wielu gatunkach zaliczanych do tych grzybów.

[madohora]

Pierwszy sklep (tzw. smartshop) oferujący świeże grzyby halucynogenne otwarto w Holandii w październiku 1993 roku[11]. Od 1 grudnia 2008 roku sprzedaż i posiadanie grzybów halucynogennych zostały w Amsterdamie zakazane. Przyczyną była seria wypadków, którym ulegli turyści po zażyciu grzybków halucynogennych (tzw. paddo’s)

[madohora]

Grzyby psylocybinowe są używane z różnych powodów, np. u ludzi młodych wynika to z chęci eksperymentowania, w innych grupach wiekowych w celach rekreacyjnych lub w związku z zainteresowaniem kulturą lat 60. XX wieku. Mogą być konsumowane świeże lub suszone grzyby, lub ich części. Czasami parzy się z nich „herbatę” lub dodaje do potrawy, albo umieszcza w tabliczce czekolady, aby zamaskować nieprzyjemny smak. Po spożyciu efekt halucynogenny pojawia się po około 30 minutach i utrzymuje się od 3 do 7 godzin, przy czym najsilniejsze doznania z reguły występują w pierwszych dwóch godzinach

[madohora]

Czynniki, które mogą przyczynić się do negatywnych odczuć po zażyciu grzybów psylocybinowych:
indywidualna nadwrażliwość
nieodpowiednie otoczenie
za wysoka dawka
złe samopoczucie przed zażyciem

[madohora]

Inne zagrożenia związane ze stosowaniem grzybów psylocybinowych:
ryzyko wynikające z niewłaściwej oceny otaczającej sytuacji
pojawienie się napadu paniki, gdy grzyby zadziałają zbyt silnie

[madohora]

możliwość wystąpienia problemów z żołądkiem, wątrobą i nerkami w przypadku przyjęcia zbyt wysokiej dawki

[madohora]

przeciwwskazanie dla osób z problemami psychiatrycznymi i poważnymi problemami psychicznymi, dotyczy także tych osób, które w przeszłości miały depresję lub psychozę

[madohora]

Ma wiele polskich nazw: pieczarka łuszczkowata, pierścieniak łuskowaty, ostrzępka ceglastawa odmiana łuskowata, pierścieniak łuskowaty. W 2003 r. Władysław Wojewoda zaproponował jeszcze jedną – łysiczka łuskowata. Wszystkie nazwy polskie są obecnie niespójne z nazwą naukową, gdyż w 2008 r. gatunek ten przeniesiony został do nowego rodzaju nie mającego polskiej nazwy. W 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym zarekomendowała polską nazwę ostrzępka łuskowata

[madohora]

Cienki, kremowożółty o delikatnym grzybowym zapachu i nieco gorzka w smaku

[madohora]

Łysak wspaniały (Gymnopilus junonius (Fr.) P.D. Orton) – gatunek grzybów należący do rodziny podziemniczkowatych (Hymenogastraceae)

[madohora]

Średnica 6–15 cm. U młodych osobników jest półkulisty i zamszowy, potem wypukły i w końcu rozpostarty. Barwa żółtoochrowa, żółtordzawa, rudawa, brązowopomarańczowa, powierzchnia sucha, pokryta wrośniętymi łuskami o barwie brązowej

[madohora]

Jest szeroko rozprzestrzeniony w Europie, występuje także w Ameryce Północnej (USA i Kanada), Japonii, Australii i Nowej Zelandii. W Europie Środkowej występuje w rozproszeniu, w Polsce jest rzadki

[madohora]

Cechy mikroskopowe:
Zarodniki rdzawo-pomarańczowe w złożeniu, jajowate do elipsoidalnych, chropowate, 7-10,5 na 4,6-6 mikronów. Podstawki 2- i 4-zarodnikowe. Pleurocystydy nieobecne. Cheilocystydy wrzecionowato-brzuszne z wierzchołkami podgłówkowatymi, 18-24 na 4-7 mikronów.

[madohora]

Łysak wspaniały jest grzybem niejadalnym. Uważany za gatunek wywołujący halucynacje.

[madohora]

Trzon wysoki niekiedy nawet 20 cm i do 3 cm szerokości. U starszych okazów w środku trzonu wąski kanał. Zabarwienie trzonu kremowe. Obecny pierścień, pod nim powierzchnia włókienkowata. Przy podstawie trzon bulwiasty.

[madohora]

Od lipca do października

[madohora]

Kremowy, koło nasady trzonu różowawy. Po przecięciu zmienia kolor na niebieskozielony. W smaku gorzki, zapach słaby, kwaskowaty

[madohora]

Grzyb mykoryzowy. Grzyb niejadalny, według niektórych uznawany za lekko trujący. Może spowodować poważne zaburzenia ze strony układu pokarmowego, pojawiające się po około 20 minutach po spożyciu i trwające do 2 dni.

[madohora]

Dawną polską nazwę, czubajka czerwieniejąca nadał Franciszek Błoński w 1890 r., wówczas bowiem gatunek ten zaliczany był do rodzaju Macrolepiota (czubajka)[3]. W 2002 r. został przeniesiony do rodzaju Chlorophyllum, tak więc nazwa podana przez F. Błońskiego jest już niespójna z nową nazwą naukową. W niektórych atlasach grzybów jest opisywany jako kumulatka obszarpana, brak jednak potwierdzenia tej nazwy w opracowaniach naukowych. W 2015 r. grupa mykologów w publikacji Karasińskiego i in. zaproponowała nazwę czubajnik czerwieniejący, a jej używanie Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego zarekomendowała w 2021

[madohora]

Białawy, po uszkodzeniu zmienia kolor na pomarańczowoochrowy. W smaku łagodny, bez zapachu

[madohora]

Chlorophyllum molybdites (sinoblaszek trujący). Jest silnie trujący. Gatunek ten dotąd w Polsce nie występował, ale zaczyna się w Europie rozprzestrzeniać

[madohora]

MYCOBANK

[cusiew44]

Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym ma też nazwę bedłka biała

[madohora]

Epigramatem nazywamy krótki wierszyk satyryczny ułożony najczęściej w distichach. Takie wierszyki pisali min. Goethe, Schil, Leburn, Kochanowski, Kochowski i Krasicki. Przedstawiam epigramy autora o pseudonimie Stary Szpak a pochodzące z roku 1913.
Może ktoś pokusi się o spróbowanie takiej formy poezji?

[madohora]

Zupa grzybowa – To taka dobra sezonowa
Za każdym razem niespodzianka
Z prawdziwków powiesz, że niezdrowa
Zależy jakie grzybki dostaniesz od Janka

[madohora]

[madohora]

Słoniak rudy

[madohora]

W 2023 r. w magazynie „Science Advances” ukazało się ciekawe badanie na temat potencjalnych zastosowań hubiaka pospolitego w wytwórstwie materiałów. Otóż zdaniem fińskich naukowców tkanki huby Fomes fomentarius mają taką samą strukturalną siłę jak sklejka czy naturalna skóra, ale przy znacznie mniejszej wadze. Teoretycznie hodowlane grzyby mogłyby więc być w przyszłości wykorzystane do produkcji tworzyw, które zastąpiłyby plastik w takich zastosowaniach jak sprzęt sportowy, kaski, słuchawki czy izolacje termalne i akustyczne.

[madohora]

SOS ZAJĄCZKOWY

2 garście pokrojonych kapeluszy podgrzybków zajączków
1 łyżka masła
1 cebula
60 ml słodkiej śmietanki 30%
świeży tymianek

Oczyszczone grzyby kroimy w kostkę. Na patelni rozpuszczamy masło i osmażamy posiekaną drobno cebulę. Po zeszkleniu dodajemy zajączki i smażymy ok. 5 minut mieszając. Gdy grzyby puszczą sok, przykrywamy patelnię i dusimy jeszcze 5 minut na małym ogniu. Dodajemy śmietanę, tymianek, doprawiamy solą i pieprzem czarnym. Doprowadzamy do wrzenia i gotujemy jeszcze kilka minut do osiągnięcia pożądanej konsystencji. Podajemy do mięsa lub makaronu.

[madohora]

W naszym kraju identyfikowane są zaledwie cztery gatunki smardzów, a przy tym dwa z nich znajdują się na „Czerwonej liście roślin i grzybów Polski”, a dwa pozostałe objęte są ochroną, co oznacza, że nie mogą być zbierane poza obszarem ogrodów, terenów zielonych i szkółek leśnych. Smardze występują jednak powszechnie na terytorium Stanów Zjednoczonych, Chin, Indii, Pakistanu i Turcji, gdzie wielu ludzi żyje wręcz ze zbieractwa – grzyby z rodzaju Morchella osiągają w skupie zawrotnie wysokie ceny.

[madohora]

W tym miejscu pojawia się siła CRISPR. Liu i jego współpracownicy chcieli sprawdzić, czy uda im się zidentyfikować i „wyeliminować” określone geny w DNA grzyba, aby jednocześnie zwiększyć strawność i ogólną wydajność produkcji. Znalezienie odpowiednich celów zajęło im trochę czasu, ale ostatecznie usunęli geny związane z enzymami syntazą chityny i dekarboksylazą pirogronianową. Wyeliminowanie enzymów związanych z syntazą chityny zmniejszyło integralność ściany komórkowej grzyba, ułatwiając jego trawienie. Jednocześnie usunięcie enzymów związanych z dekarboksylazą pirogronianową dostroiło metabolizm grzyba, zmniejszając ilość składników odżywczych potrzebnych do produkcji białka.

[madohora]

Typ Chytridiomycota utworzył w 2001 r. Aleksandr Doweld Według aktualizowanej klasyfikacji Index Fungorum bazującej na Dictionary of the Fungi należą do niego

[madohora]

[madohora]

Te typy współżycia nie są jednak jednoznaczne. Przejście od neutralizmu do komensalizmu, czy do drobnego pasożytnictwa i do saprofityzmu na umierających lub martwych żywicielach w dużej mierze zależy od zdrowia żywicieli i stanu równowagi czynników biotycznych i abiotycznych środowiska

[madohora]

Saprotrof występujący zarówno w lasach liściastych, jak iglastych, na glebach gliniastych i zasadowych, ale także kwaśnych, na igliwiu. Owocniki pojawiają się od września do listopada.
Grzyb trujący

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W Polsce takie grzyby uznawane są za preparaty zawierające psylocynę wymienioną w akcie wykonawczym do Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, jako substancja psychotropowa z grupy I-P której posiadanie, wbrew przepisom ustawy, podlega karze.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

BOROWIK - dumnie stoi wśród trawy
Poważny, stroni od zabawy
Ma szlachetne pochodzenie
I mocne korzenie

[madohora]

[madohora]

Jeszcze sezon jest na grzyby
To tak jakgdyby

[madohora]

Chyba się postarzałam
Bo w tym roku z wszystkim nie wyrabiałam

[madohora]

*

[madohora]

A ja latem
Pisałam epigramaty

[madohora]

[madohora]

Już zapadła mokra noc
Grzybów w domu mamy moc
Nazbierane na jesieni
Kolorem i zapachem się mieni

[madohora]

BOROWIK - chociaż chce mu się przypisać wiele ról
To jest wśród grzybów król
Nadaje się do jedzenia
I jeszcze w kuchni zapach nam zmienia

[madohora]

KOŹLARZ - czy ten grzyb jest na pewno zdrowy
Bo cały jakiś taki...pomarańczowy
Lecz gdy go znajdziesz w krzakach
Masz jedzenie do końca lata

[madohora]

MAŚLAK - zawsze jest zbierany
I wysoko oceniany
A teraz czytam z żalem
Że ty się nim nie najesz

[madohora]

SCHAB Z PIECZARKAMI

500 g schabu wieprzowego w plastrach,
100 g sera żółtego,
150 g pieczarek,
cebula,
marchewka,
ząbek czosnku,
500 ml wody,
1 ziele angielskie,
1 liść laurowy,
odrobina ziół prowansalskich,
odrobina papryki słodkiej w proszku,
sól i pieprz do smaku,
łyżka oleju rzepakowego,
2 łyżki mąki.

Schab umyj i osusz. Posól go, popieprz, a następnie dopraw ziołami prowansalskimi oraz papryką słodką w proszku. Na środku każdego plastra wyłóż kawałek sera żółtego. Zawiń w roladki. Odstaw tak na godzinę do lodówki. Po tym czasie wyciągnij mięso. Na patelni rozgrzej olej, a następnie obsmaż mięso z każdej strony. Przełóż wraz z tłuszczem do głębokiego naczynia żaroodpornego.
Teraz przygotuj warzywa. Cebulę, marchewkę, czosnek i pieczarki posiekaj drobno. Całość zeszklij na patelni (może być ta sama, na której podsmażał się schab). Przełóż do naczynia żaroodpornego.
Wodę zagotuj w rondelku. Dodaj ziele angielskie i liść laurowy. Gotuj kilka minut. Tak przygotowanym wywarem zalej schab z warzywami.
Przełóż naczynie żaroodporne do rozgrzanego piekarnika do 180 stopni Celsjusza. Piecz przez około 40 minut pod przykryciem. Potem zdejmij pokrywę i zostaw jeszcze na 20 minut.
Kiedy wyłożysz mięso z warzywami z piekarnika, sos może być zbyt wodnisty. Najlepiej przelać go do naczynia, połączyć z 2 łyżkami mąki i zagotować.

[madohora]

PIECZARKOWA ROLADA

20 dag pieczarek, 1 płat ciasta francuskiego, 1 cebula, garść rukoli, 20 dag sera żółtego, 1 jajko, sól, pieprz

Umyte pieczarki drobno kroimy. Cebulkę drobno kroimy i solimy. Przesmażamy na oleju. Dodajemy pokrojone pieczarki. Płat ciasta francuskiego ciasta smarjemy roztrzepanym jajkiem. Nakładamy równo przesmażone pieczarki, rukolę, plastry żółtego sera. Zawijamy ciasto w rulon. Roztrzepujemy jajko. Smarujemy wierzch zrolowanego ciasta roztrzepanym jajkiem. Kroimy na szerokość 3 cm. Pieczemy w piekarniku w 200*C do zrumienienie.

[madohora]

ZBIERAJĄ GRZYBY ALE SIĘ NIE CIESZĄ - www.tokfm.pl - 02.08.2025

[madohora]

MAKARON Z GRZYBAMI

350 g makaronu penne, mieszanka różnych rodzajów grzybów, 375 ml śmietanki. 1/2 szklanki wody, 4 g piersi z kurczaka pokrojonej w kostkę, 200 g masła, 2 ceulki dymki, świeżo zmielony biały pieprz, sól 2 łyżki tartego parmezanu

Kawałki kurczaka doprawiamy i smażymy na patelni. Przekładamy na takerzyk. Na tej samej patelni na maśle podsmażamy posiekaną dymkę. Dodajemy pokrojone na kawałki grzyby. Podlewamy wodą i dusimy. Gdy zmiękną zalewamy śmietaną. Doprawiamy solą i pieprzem. Do grzybów wkładamy kawałki kurczaka. Makaron gotujemy w osolonej wodzie. Do ugotowanego makaronu dodajemy sos grzybowy z kurczakiem. Posypujemy startym parmezanem.

[madohora]

Czarka szkarłatna (Sarcoscypha coccinea (Gray) Boud.) – gatunek grzybów z rodziny czarkowatych (Sarcoscyphaceae)

[madohora]

W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status I – gatunek o nieokreślonym zagrożeniu. W Polsce był gatunkiem ściśle chronionym, 9 października 2014 r. został wykreślony z listy gatunków grzybów chronionych
Rośnie w lasach i zaroślach liściastych, na opadłych gałązkach, w Polsce od grudnia do maja.

[madohora]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Geastrum, Geastraceae, Geastrales, Phallomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go Franz Wilhelm Junghuhn w 1840 r. Niektóre synonimy nazwy naukowej.
Geastrum michelianum W.G. Sm. 1873
Geastrum tunicatum var. michelianum (W.G. Sm.) Sacc. 1862
Nazwę polską nadał Feliks Teodorowicz w 1939 r.

[madohora]

Występuje na wszystkich kontynentach, poza Antarktydą. W Europie jest szeroko rozprzestrzeniony, występuje od strefy śródziemnomorskiej i Wysp Kanaryjskich po Szwecję i Finlandię. W Polsce jest rzadki, znany zaledwie z kilkunastu stanowisk. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek wymierający. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Belgii, Danii, Estonii, Litwie, Norwegii, Finlandii.
W Polsce był gatunkiem ściśle chronionym[8], od 9 października 2014 r. nie znajduje się już na liście gatunków chronionych.
Rośnie na ziemi bogatej w próchnicę w zaroślach, parkach i lasach liściastych (zwłaszcza pod bukami i dębami), przeważnie w miejscach zacienionych. Występuje także na zalesionych wydmach nadmorskich. Pojawia się pojedynczo lub w grupach

[madohora]

Czasznica olbrzymia występuje głównie w Ameryce Północnej i Europie – na tych kontynentach jest szeroko rozprzestrzeniona i potwierdzono jej występowanie na wielu stanowiskach. Poza tym występuje na Tajwanie, Nowej Zelandii i w Singapurze. W Polsce jest gatunkiem bardziej rozpowszechnionym w północnej części kraju, na południu rzadko spotykanym.
Owocniki pojawiają się na łąkach, pastwiskach, w parkach i ogrodach, na żyznych glebach bogatych w azot, jak i kwaśnych. W Polsce była gatunkiem ściśle chronionym, od 9 października 2014 r. została wykreślona z listy gatunków grzybów chronionych.

[madohora]

Poczta Polska wyemitowała 30 czerwca 1980 r. znaczek pocztowy przedstawiający czasznicę olbrzymią, opisaną jako purchawica olbrzymia, o nominale 10,50 zł, w serii Grzyby niejadalne pod ochroną. Wydrukowano 2 410 000 szt., techniką rotograwiury, na papierze kredowym. Autorem projektu znaczka był prof. Alojzy Balcerzak. Cała seria pozostawała w obiegu do 31 grudnia 1994 roku.

[madohora]

TEN GRZYB HEST RZADKO ZBIERANY - Interia - 19.09.2025

[madohora]

Polska nazwa rodzajowa „borowiki” wprowadzona została dopiero w 1939 r. – wcześniej szlachetne grzyby nazywane były hubami lub po prostu grzybami. Wspomniane wyżej przetasowania taksonomiczne sprawiły, że część gatunków uznawanych dawniej za borowiki została przeniesiona do innych rodzajów botanicznych, podczas gdy wiele grzybów uznawanych dotychczas za podgrzybki dostąpiła „awansu”.

[madohora]

Identyfikacja borowików jest łatwa i trudna zarazem – spora część gatunków jest jednoznacznie rozpoznawalna, podczas gdy niuanse między gatunkami mogą wprawiać w zakłopotanie nawet doświadczonych grzybiarzy.

[madohora]

Drugim obecnym w Polsce trującym gatunkiem borowików jest borowik purpurowy (Rubroboletus rhodoxanthus), również uznawany za gatunek wymierający. Od swego szatańskiego kuzyna odróżnia się innym kolorem kapelusza – od jasnożółtego po żółtobrązowy – oraz purpurową siateczką na trzonie. Oba gatunki po przekrojeniu sinieją na całej powierzchni przekroju.

[madohora]

Borowik szlachetny z kolei przoduje, jeśli chodzi o wspomniany wcześniej poziom białka, będąc jednocześnie doskonałym źródłem błonnika spożywczego, fosforu i witamin B2 oraz B3. Ekstrakt z Boletus edulis wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwnowotworowe oraz antyutleniające.

[madohora]

Należy jednak pamiętać, że sos demi-glace zawdzięcza swój charakterystyczny ciemny kolor redukcji i zagęszczeniu brązowego wywaru, który z kolei zyskuje barwę głównie poprzez zbrązowienie kości, które później długo gotuje się w celu wydobycia z nich kolagenu i innych białek.

[madohora]

Wyjątkowy smak i aromat borowików jest przy tym na tyle silny i atrakcyjny, że dramatycznie zmienia sosy do mięsa, zupy, nadzienia czy zapiekanki. Dodaje się je zarówno do drobiu, jak i wołowiny, królików czy dziczyzny. Doskonale komponują się też z różnymi rodzajami sera, chlebem oraz białym winem.

[madohora]

Borowik szlachetny ma jasnobrązowy kapelusz i jasny, maczugowaty trzon z białą siateczką. Borowik szatański ma kapelusz jasnoszary, trzon karminowoczerwony i rurki o barwie od żółtej po pomarańczową i czerwoną. Po przekrojeniu jego miąższ szybko sinieje

[madohora]

W Polsce występuje około 14 tysięcy gatunków grzybów, z czego 4 tysiące to grzyby makroskopowe (wielkoowocnikowe), czyli te, które można zobaczyć gołym okiem. Natomiast 8 tysięcy to grzyby mikroskopijne, które zobaczymy tylko pod mikroskopem (w 1 gramie gleby leśnej może być ich od kilku tysięcy do kilku milionów). Około 1100 gatunków to grzyby jadalne. Te, które najczęściej lądują w naszym koszu to grzyby kapeluszowe.
Gwoli wyjaśnienia – tak naprawdę, to co nazywamy grzybem to owocnik. Grzyb właściwy znajduje się pod ziemią w postaci tzw. grzybni – strzępek, które pobierają z gleby substancje odżywcze.

[madohora]

Wskazówką w zbieraniu grzybów, może być też fakt, że niektóre grzyby preferują konkretne drzewa. Borowika można spotkać pod dębem lub sosną, podgrzybek lubi schronić się pod bukiem. Tam, gdzie brzozowy las, tam znajdziesz kozaki (koźlarze), a po rydze najlepiej wybrać się do lasu świerkowego. Rozłożyste kanie, znane także jako czubajka kania preferują tereny bardziej odkryte – skraje łąk, polany czy pobocza dróg.

[madohora]

Nie ma uniwersalnych zasad. Wokół tego jak poznać, czy dany gatunek grzyba jest niebezpieczny, narosło wiele mitów i legend. Na przykład te, że grzyby trujące po przekrojeniu sinieją lub to, że kiedy włożysz srebrną łyżkę do potrawy z trującymi grzybami, to „zczernieje”.

[madohora]

Istnienie grzybów zaobserwowano we wszystkich strefach klimatycznych, przede wszystkim na lądach, ale także w wodach (słodkich i słonych). Do 2020 r. opisano około 148 tysięcy gatunków grzybów, rzeczywista ich liczba jest jednak dużo wyższa. Co roku opisuje się około 2 tysięcy nowych gatunków. Około 90% grzybów pozostaje nieznanych[3]. Korzystając z danych uzyskanych z obszarów, na których rozpoznano większość organizmów żywych, przypuszcza się, że istnieje ok. 1–1,5 miliona gatunków grzybów (4 razy więcej niż roślin nasiennych)[4]. Liczba znanych gatunków grzybów zmienia się także wskutek zmian w ich taksonomii

[madohora]

Większość z nas wręcz lubi grzyby
Może zbierać je na niby
Iść sldo lasu no i proszę
Pokazywać puste kosze

[madohora]

Kiedy ten zabobon minie
Czarna magia w tej roślinie
Może czasem ciemna plecha
Ale mówić wręcz o grzechach

[madohora]

Już od wieków wieść się niesie
To jedzenie rośnie w lesie
Teraz dobrze zapamiętaj
Jarmią się nim też zwierzęta

[madohora]

Wśród grzybów najliczniejszą grupą są organizmy wielokomórkowe, jednak występują też grzyby jednokomórkowe, np. drożdże. Komórka grzyba może być jednojądrowa, dwujądrowa lub wielojądrowa – taką wielojądrową komórkę nazywa się komórczakiem. Podstawowym elementem budowy grzybów są strzępki, zwykle długie, nitkowate, proste lub rozgałęzione. Strzępki często występują w zespołach tworząc grzybnię, a ta może tworzyć jeszcze bardziej złożone struktury pełniące wyspecjalizowane funkcje, np. podkładki, sznury grzybniowe, sklerocja, owocniki. Jednak ciało grzybów nie wykazuje zróżnicowania na tkanki i narządy – grzyby są plechowcami

[madohora]

Sposoby rozmnażania bezpłciowego:
fragmentacja plechy,
pączkowanie,
wytwarzanie różnego rodzaju zarodników: pływkowych, sporangialnych i konidialnych,
cykl paraseksualny
Sposoby rozmnażania płciowego:
gametogamia,
spermatyzacja,
deuterogamia,
gametangiogamia,
somatogamia,
partenogamia,
autogamia

[madohora]

Należy przyjąć, że pierwszą poprawną diagnozę zastosował Antoine Laurent de Jussieu w Genera Plantarum z 1789 r.:

[madohora]

Mykolodzy opracowali kilka systemów klasyfikacji grzybów, ale obecnie mają już one znaczenie historyczne, w dużym bowiem stopniu są to klasyfikacje sztuczne, nie uwzględniające pokrewieństwa i aktualnych badań filogenetycznych. Powszechnie obecnie przyjętym systemem klasyfikacji grzybów jest Index Fungorum oparty na kolejnych edycjach Dictionary of the Fungi. Jest to system sukcesywnie aktualizowany o nowe badania nad filogenetyką grzybów, w związku z czym pozycja wielu taksonów w tym systemie ulega zmianie po opublikowaniu nowych ustaleń taksonomicznych. Jest to system otwarty, tzn. że wiele taksonów, zwłaszcza tzw. grzybów niedoskonałych nie ma ustalonej szczegółowej pozycji w systemie, a brakujące taksony są opisane jako Incertae sedis. Królestwo Fungi w systemie tym podzielone jest na typy i rodzaje Incertae sedis o nieokreślonej pozycji taksonomicznej. Ich podawana w innych systemach klasyfikacyjnych szczegółowa pozycja taksonomiczna jest sztuczna i niepewna, szczegółowa systematyka w Index Fungorum zostanie podana dopiero po ustaleniu ich pokrewieństwa. W 2026 r. do grzybów zaliczono następujące typy (z pominięciem grzybów kopalnych)

[madohora]

grzyby mikroskopijne (micromycetes, mikrogrzyby) – przeciwieństwo grzybów wielkoowocnikowych; wytwarzają one niewielkie i zwykle trudno obserwowalne gołym okiem owocniki lub inne struktury rozmnażania; głównie przedstawiciele skoczkowców, kłębiankowców, sprzężniowców i workowców, ale również podstawczaków,

[madohora]

grzyby trujące – grzyby zawierające substancje trujące w ilości toksycznej dla człowieka np. muchomor sromotnikowy.

[madohora]

Grzyby w obiegu materii
Grzyby jako jedyne organizmy mają zdolność do rozkładu ligniny oraz mają duże znaczenie przy rozkładzie celulozy dzięki specyficznemu enzymowi – celulazie. Są reducentami – ostatnim ogniwem w łańcuchu pokarmowym – a zatem są istotnym składnikiem obiegu materii w przyrodzie. Grzyby mogą być źródłem zarówno materii nieorganicznej (CO2, H2O i innych) będącej produktami metabolizmu; lub materii organicznej, gdyż grzyby są pokarmem dla wielu drobnoustrojów. Bez nich większość ekosystemów lądowych pokryłaby gruba warstwa nierozłożonych liści czy gałęzi, a związki zawarte w szczątkach organicznych nie wróciłyby do ekosystemu, aby stać się ponownie dostępnymi dla rosnących organizmów. Szacuje się, iż bez rozkładu szczątków roślinnych, rocznie powstawałoby w lasach tropikalnych 12 ton odpadów celulozowych na jeden hektar

[madohora]

Grzyby w kulturze i przemyśle
Grzyby są głęboko zakorzenione w kulturze (m.in. grzyby jadalne lub halucynogenne) i zajmują ważne miejsce w rozwoju cywilizacji ze względu na ich kluczowe znaczenie w wytwarzaniu chleba i wina. Wiele gatunków grzybów jest powszechnie wykorzystywanych w produkcji żywności (alkohole, pieczywo, sery). Niektóre, takie jak pędzlaki (Penicillium) i kropidlaki (Aspergillus), są przyczyną jej rozkładu, prowadząc do skażenia jej szkodliwymi dla ludzi toksynami

[madohora]

Grzyby lecznicze. Znanych jest ponad 600 gatunków grzybów, głównie podstawczaków mających własności lecznicze. Na świecie wśród grzybów wielkoowocnikowych wykorzystywane w celach leczniczych jest kilkadziesiąt gatunków, w Polsce kilkanaście

[madohora]

grzyby mykoryzowe – grzyby żyjące w symbiozie z roślinami naczyniowymi. Współżycie to nazywa się mykoryzą. Odbywa się ona głównie między roślinami nagonasiennymi i okrytonasiennymi i w różnym stopniu występuje u 95% roślin wyższych na świecie. U mchów podano tylko nieliczne przykłady mykoryzy

[madohora]

Wszystkie grzyby są cudzożywne. Grzyby pasożytnicze i symbiotyczne pobierają pokarm od innych żywych organizmów, ale w przypadku grzybów pasożytniczych ich żywiciele nie odnoszą z tego korzyści, zaś w przypadku grzybów symbiotycznych korzyści są obopólne. Grzyby współżyjące z mrówkami są saprotrofami, czyli żywią się martwą materią organiczną, ale współżycie to jest korzystne, czyli symbiotyczne dla obydwu organizmów

[madohora]

Workowce, woreczniaki lub grzyby workowe (Ascomycota Caval.-Sm.) – typ organizmów należący do królestwa grzybów. Ich nazwa pochodzi od typu zarodni zwanej workiem (ascus), w której są wytwarzane zarodniki workowe (askospory)

[madohora]

Strzępki workowców u wielu gatunków mogą tworzyć bardziej złożone struktury zwane askokarpami, sklerocjami lub podkładkami. Nie występuje jednak ich zróżnicowanie na tkanki. Z tego powodu dawniej zaliczano je do plechowców[5]. W cyklu życiowym workowców nie występują postaci opatrzone wiciami

[madohora]

Najważniejszą cechą odróżniająca workowce od innych grzybów jest wytwarzanie w procesie rozmnażania worków, w których na drodze płciowej wytwarzane są zarodniki workowe – askospory. Gęsto ustawione obok siebie worki tworzą warstwę rodzajną zwaną hymenium. Często poprzegradzane są płonnymi elementami zwanymi wstawkami[3]. U najprościej zorganizowanych form niczym nie okryte worki tworzą się bezpośrednio na powierzchni strzępek. Tak jest np. u Taphrinomycotina. Zazwyczaj jednak strzępki tworzą specjalną strukturę zwaną owocnikiem, który u workowców nosi nazwę askokarpu. Zarodniki tworzą się na jego wewnętrznej powierzchni. Askokarpy mogą być otwarte (tzw. miseczki), częściowo otwarte (z niewielkim otworem) lub całkowicie zamknięte. Wyróżnia się askokarpy typu apotecjum, chasmotecjum, gymnotecjum, klejstotecjum, perytecjum, pseudotecjum. Askokarpy zamknięte po dojrzeniu pękają uwalniając zarodniki. Z askokarpów częściowo otwartych zarodniki wydostają się przez otwór. Zazwyczaj odbywa się to podczas opadów deszczu; śluzowata substancja wypełniająca wnętrze askokarpów pochłaniając wodę pęcznieje wypychając zarodniki na zewnątrz

[madohora]

[madohora]

Podstawczaki to bardzo duża i bardzo zróżnicowana grupa grzybów licząca ponad 31 tysięcy gatunków. Najbardziej charakterystyczną ich cechą jest wytwarzanie podstawek (basidium), na których tworzą się zarodniki płciowe – bazydiospory. Najczęściej na każdej podstawce tworzą się po 4 bazydiospory, zdarzają się jednak odstępstwa od tej liczby. Drugą cechą charakterystyczną dla większości gatunków jest charakterystyczny podział komórek, podczas którego tworzą się między nimi sprzążki – jest to cecha nie występująca u innych grup grzybów. Charakterystyczna dla podstawczaków jest także specyficzna budowa przegród międzykomórkowych zwanych septami. W środku septy podstawczaków znajduje się otwór o pogrubionych brzegach, osłonięty błoniastą, porowatą, kapturkowatą błoną. Jest to dolipor. Ściany komórkowe podstawczaków są dwuwarstwowe i mają lamellarną budowę. Obydwie ich warstwy są nieprzezierne dla elektronów

[madohora]

Rozmnażanie płciowe jest podstawowym sposobem rozmnażania się podstawczaków. Tylko u gatunków pasożytniczych występuje rozmnażanie bezpłciowe. Należą do nich np. przedstawiciele rzędu rdzowców (Pucciniales). Zwykle cechuje je skomplikowany cykl życiowy, podczas którego wytwarzają kilka rodzajów zarodników, a niektóre gatunki (np. rdza zbożowa Puccinia graminis) dla przejścia cyklu rozwojowego wymagają dwóch różnych gatunków żywicieli. Pasożytniczymi podstawczakami są również głowniowce (Ustilaginales), większa część jednak gatunków to grzyby saprotroficzne

[madohora]

Takson obejmujący grzyby podstawkowe został przedstawiony (jako klasa Basidiomycetes) przez Roberta Whittakera w artykule On the broad classification of organisms opublikowanym w „Quarterly Review of Biology” z 1959 r., jednak nie zawarto w niej poprawnej łacińskiej diagnozy. Typ Basidiomycota został po raz pierwszy poprawnie zdefiniowany przez Royalla Moore’a w artykule Taxonomic proposals for the classification of marine yeasts and other yeast-like fungi including the smuts opublikowanym w „Botanica Marina[w innych językach]” z 1980

[madohora]

Grzyby kapeluszowe – potoczna nazwa grzybów, u których owocniki zbudowane są z kapelusza i trzonu. Nie jest to takson, lecz nieformalna grupa biologiczno-morfologiczna

[madohora]

Najwięcej białka jest w pieczarkach hodowlanych – aż 44 procent. Suszone borowiki zawierają prawie dwa razy więcej białka niż mięso wołowe. Grzyby są też niskokaloryczne – zawartość tłuszczów jest iście dietetyczna (200-400 kcal na 100 g), mają także sporą zawartość chityny, która nie jest trawiona przez nasz organizm, więc po prostu przez niego przelatuje.

[madohora]

Są także składnikami licznych past, sosów, farszów czy przekąsek – na przykład grzybki w occie. Należy pamiętać, że na smak potrawy wpływają konkretne gatunki grzybów i tak na zupy idealnie nadają się młode borowiki, gołąbki czy majówki wiosenne. Do smażenia można wziąć większe grzyby na przykład koźlarze, pieczarki, a nawet purchawki. Mogą też imitować smak mięsa – tak jak kania, którą przygotowuje się jak kotleta schabowego. Z kolei jajecznica najlepiej komponuje się z kurkami lub borowikami.

[madohora]

Siedzuń sosnowy to nie tylko uczta dla oczu, ale przede wszystkim dla podniebienia. Jego orzechowy smak z delikatną, korzenną nutą sprawia, że wielu smakoszy porównuje go do rzadkich trufli. Jest niezwykle wszechstronny – można go smażyć, gotować, suszyć, marynować, a także dodawać do zup i sosów. Najlepiej smakuje jednak w najprostszej wersji – podsmażony na maśle, z odrobiną soli i pieprzu. Można go dodawać do potraw z makaronu, risotto czy jajecznicy. Świetnie komponuje się również z potrawami mięsnymi, szczególnie z drobiem i dziczyzną.

[madohora]

W ich składzie znajdziemy również witaminę D (zwłaszcza po ekspozycji na światło), a także składniki mineralne: potas, fosfor, magnez, żelazo i cynk. Dzięki temu boczniaki wspierają pracę mięśni, serca oraz układu odpornościowego.

[madohora]

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1784 r. Jean Baptiste François Pierre Bulliard, nadając mu nazwę Agaricus sulphureus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1871 r. Paul Kummer, przenosząc go do rodzaju Tricholoma. Ma 15 synonimów. Niektóre z nich:

[madohora]

Agaricus sulphureus Bull. 1784
Agaricus sulphureus Bull. 1784, var. sulphureus
Gymnopus sulphureus (Bull.) Gray 1821
Gyrophila sulphurea (Bull.) Quél. 1886

[madohora]

Blaszki
Jaskrawożółte, grubawe, wycięte z ząbkiem[5]. Są rzadkie, co jest ważną cechą umożliwiającą rozróżnienie gąski siarkowej od podobnej gąski zielonki, która ma gęściejsze blaszk

[madohora]

Gatunki podobne
Podobna jest jadalna gąska zielonka (Tricholoma equestre), która ma biały miąższ, gęściejsze blaszki i nie wydziela nieprzyjemnego zapachu

[madohora]

Grzyb trujący. W stanie surowym zawiera substancje rozpuszczające krew (hemolizyny); spożycie powoduje lekkie zatrucie. Gotowana jest niejadalna z powodu nieprzyjemnego smaku

[madohora]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Tricholoma, Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi

[madohora]

Stanisław Chełchowski w 1898 r. podał polską nazwę gąska (bedłka) ponura, Władysław Wojewoda w 2003 r. zarekomendował nazwę gąska szerokoblaszkowa

[madohora]

Wysokość 5–10 cm, grubość 0,8–1,3 cm, cylindryczny lub nieco pogrubiony u podstawy. Powierzchnia matowa z wierzchołkiem delikatnie oprószonym, ku dołowi włókniście kutnerowata, początkowo biaława z szarawym z cytrynowym odcieniem, później bladoszarozielonkawa

[madohora]

Gąska cętkowana (Tricholoma fucatum) odróżnia się ciemnobrązowym kapeluszem z łuskowatymi strefami

[madohora]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Tricholoma, Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi

[madohora]

O średnicy 3–7 cm, początkowo wypukły, dzwonowaty, następnie spłaszczony, z cienkim i falistym brzegiem. Powierzchnia sucha, jedwabista, później matowa, gładka lub drobno łuszcząca się, początkowo fioletowobrązowa, później lisiobrązowa z ciemniejszym środkiem i jasnożółtym brzegiem

[madohora]

Mięsisty, żółty, o śmierdzącym zapachu gazu rozpałkowego, bez charakterystycznego smaku

[madohora]

Naziemny grzyb mykoryzowy występujący w sosnowych lasach. Jest grzybem trującym powodującym zaburzenia w układzie pokarmowym.

[madohora]

Bet
4-8 x 0.5-1.5 cm, rumen kot lističi, valjast, sprva poln, pozneje votel, vzdolžno vlaknat, v starosti so vlakna rjava.

[madohora]

Uporabnost
Strupena, povzroča prebavne motnje in slabost.

[madohora]

GĄSKA WINNOBRĄZOWA

[madohora]

Pozycja w klasyfikacji: Tricholoma, Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum).

[madohora]

Nazwę polską nadał Stanisław Chełchowski w 1898 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był także jako bedłka żółtobrunatna

[madohora]

Wysokości od 5 do 11 cm, średnicy od 1 do 1,8 cm, cylindryczny, młody – pełny, później rurkowaty, z podłużnymi brązowymi włókienkami na żółtawym tle, w górnej części jaśniejszy, po oskrobaniu żółknący

[madohora]

Gąska żółtobrunatna jest szeroko rozprzestrzeniona w Ameryce Północnej i w Europie, z obszarów Azji potwierdzono jej występowanie tylko w Japoni

[madohora]

Jest wiele podobnych gąsek brunatnych, m.in:
gąska czerwonobrązowa (Tricholoma batschii) o blaszkach kremowobiałych i trzonie u podstawy klinowato zwężonym,
gąska bukowa (Tricholoma ustale), o kapeluszu gładkim i błyszczącym a blaszkach rdzawych
gąska dachówkowata (Tricholoma imbricatum), która ma delikatnie łuseczkowaty kapelusz, biały miąższ, kremowe blaszki i rośnie w lasach iglastych,
gąska modrzewiowa (Tricholoma psammopus), która nie ma zapachu i rośnie tylko pod modrzewiem.

[madohora]

[madohora]

Grzyb ten spotkać można w wielu różnych miejscach, w tym przede wszystkim na otwartych przestrzeniach – na łąkach i pastwiskach, w ogrodach i po prostu na ziemi. Rośnie również na kompoście oraz przy ścieżkach.

[madohora]

Miąższ cechuje się ziemistym smakiem, który jest jednak słabo wyczuwalny, oraz brakiem zapachu. Ma kolor białawy, czasami siworóżowofioletowy. Cechą charakterystyczną jest wodnista konsystencja.

[madohora]

Pieczarki to jedne z najpopularniejszych grzybów jadalnych na świecie, należą do rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae). Pieczarki wyróżniają się jasnymi, początkowo białymi kapeluszami, które wraz z dojrzewaniem przybierają brązowy odcień.

[madohora]

Interesującym faktem jest to, że świeże, surowe pieczarki zawierają jedynie śladowe ilości witaminy D, jednak po krótkiej ekspozycji na promieniowanie UV, na przykład UV-B tuż po zbiorze ich poziom witaminy D2 może wzrosnąć wielokrotnie.

[madohora]

Pieczarki świetnie nadają się do smażenia, duszenia, grillowania i jedzenia na surowo (np. cienko pokrojone w sałatkach). Pamiętaj, że to woda w nich zawarta (ok. 85-90 proc.) decyduje o teksturze, szybkie podsmażenie pozwala odparować wodę i uzyskać ładne przyrumienienie.

[madohora]

W kuchni uznawany jest za grzyb wszechstronny - można go smażyć, dusić, marynować, dodawać do makaronów, risotta czy farszów. Suszone borowiki są niezastąpione jako baza aromatycznych bulionów i sosów, które nadają potrawom głębi i charakteru.
Ale czy oprócz tego że pyszny, borowik jest także zdrowy i wartościowy odżywczo?

[madohora]

Nietypowy grzyb z polskich lasów. Kozia broda to skarbnica właściwości zdrowotnych

[madohora]

Choć wciąż brakuje szeroko zakrojonych badań klinicznych na ludziach, wyniki dotychczasowych prac sugerują, że kozia broda może stać się cennym wsparciem dietoterapii w cukrzycy typu 2 i stanach przedcukrzycowych.

[madohora]

Eksperci podkreślają, że grzyb ten można traktować jako element uzupełniający zdrową dietę. Nie zastąpi on oczywiście farmakoterapii, ale może stanowić naturalne wsparcie w profilaktyce wielu schorzeń.

[madohora]

Choć grzyby to bogactwo smaku i zdrowia, trzeba pamiętać o zasadach bezpieczeństwa. Najważniejsza z nich brzmi: zbieramy tylko te gatunki, które znamy bez cienia wątpliwości. Wiele grzybów trujących do złudzenia przypomina jadalne odpowiedniki, dlatego w razie wątpliwości lepiej zostawić okaz w lesie. Grzyby powinny być także dobrze ugotowane - surowe mogą być trudne do strawienia.

[madohora]

Wykazuje właściwości przeciwnowotworowe. Choć badania nad tym aspektem są wciąż w toku, istnieją dowody sugerujące, że soplówka jeżowata może wykazywać pewne właściwości przeciwnowotworowe. Substancje zawarte w tym grzybie mogą hamować wzrost komórek nowotworowych i stymulować apoptozę (programowaną śmierć komórek nowotworowych). W medycynie chińskiej używa się jej w leczeniu m.in. raka żołądka, przełyku, jelita grubego, wątroby oraz raka szyjki macicy.

[madohora]

Soplówka jeżowata może być pomocna w leczeniu lub łagodzeniu objawów alzheimera. W badaniu przeprowadzonym na myszach m.in. przez M. Cordaro oceniono jej wpływ na wzrost reaktywnych form tlenu oraz aktywację inflamasomu NLRP3, co jest charakterystyczne dla choroby Alzheimera.

[madohora]

Soplówka jeżowata jest dostępna w różnych formach, takich jak suplementy diety, proszki, a także świeże lub suszone grzyby, które można wykorzystać w kuchni. Warto również upewnić się, że grzyb jest odpowiednio przygotowany i bezpieczny do spożycia.

[madohora]

Ta zupa z suszonych grzybów to świetna opcja dla wegetarian i osób preferujących posiłki bezmięsne. Prosta w przygotowaniu, z zaledwie kilkoma składnikami, zupa jest łatwa w przygotowaniu i można ją gotować na wolnym ogniu, przygotowując sałatkę lub deser do posiłku.

[madohora]

Ech, pieczarka proszę pana
Lepsza będzie nadziewana
Podsmażona na masełku
I już ucztę mamy wielką

[madohora]

Ta zupa sama w sobie jest niedrogim posiłkiem i daje mnóstwo możliwości: możesz dodać do niej pasternak, rzepę, brukiew, bataty lub pora. Podawaj z zieloną sałatą i kawałkiem chleba na zakwasie , a posiłek będzie gotowy.

[madohora]

Proste kroki tego przepisu i łatwo dostępne składniki sprawiają, że przygotowanie wykwintnego sosu staje się łatwe.

[madohora]

SOS GRZYBOWY

1 łyżka niesolonego masła
1/2 szklanki pokrojonych pieczarek
2 łyżki drobno posiekanej szalotki
2 szklanki demi-glace'u
2 łyżki sherry
Świeżo wyciśnięty sok z cytryny, do smaku

W rondlu o grubym dnie rozgrzej masło na średnim ogniu, aż się spieni. Dodaj pieczarki i szalotkę i smaż, aż pieczarki zmiękną, a szalotka stanie się przezroczysta, około 5 minut.
Dodaj sos demi-glace, doprowadź do wrzenia, a następnie zmniejsz ogień, by sos zredukował się. Gotuj na wolnym ogniu przez około 10 minut.
Dodaj sherry, dopraw do smaku sokiem z cytryny i od razu podawaj.

[madohora]

Jest grzybem pospolitym w Europie Środkowej. Rośnie również w Australii i Afryce. Występuje ponadto na całej półkuli północnej w klimacie umiarkowanym. Najczęściej rośnie w ściółce w lasach świerkowych i bukowych. Choć na ogół znaleźć ją można pod drzewami, to grzyb ten spotkać można również na łąkach. Występuje w grupach, często tworzy czarcie kręgi.

[madohora]

Grzyb ten można marynować w occie i spożywać po obróbce termicznej. Idealnie nadaje się do przyrządzania potraw słodkich i pikantnych. Może jednak uczulać.

[madohora]

Nazwę polską gąsówka rudawa zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako gąsówka podwinięta. Po przeniesieniu taksonu do rodzaju Paralepista, obie te nazwy stały się niespójne z naukową nazwą systematyczną

[madohora]

Występuje w okresie od września do listopada.

[madohora]

Zarodniki mają kształt eliptyczny, są gładkie. Kolor od białego do kremowego

[madohora]

Po raz pierwszy opisał go Josef Velenovský w 1920 r/ Niektóre synonimy naukowe:
Russula emetica var. mairei (Singer) Killerm. 1936
Russula fageticola Melzer ex S. Lundell 1956
Russula fageticola (Romagn.) Bon 1986
Russula fagetorum Bon 1987
Russula mairei Singer 1929
Russula mairei var. fageticola Romagn. 1962

[madohora]

Cechy mikroskopowe
Wysyp zarodników biały. Zarodniki o kształcie od kulistego do szeroko elipsoidalnego i rozmiarach 8,5–10 × 7–8,5 µm. Mają brodawkowato-kolczastą powierzchnię z rzadką siateczką i widoczną łysinką. Podstawki o rozmiarach 40–50 × 9–12,5 µm, cystydy 65–75 × 7,5–10 µm. Pod działaniem sulfowaniliny barwią się na granatowo. W skórce liczne dermatocysty o rozmiarach 65–85 × 6–10 µm

[madohora]

Grzyb mykoryzowy. Jest grzybem trującym, powoduje zaburzenia układu pokarmowego

[madohora]

Kłopoty z identyfikacją gołąbka cukrówki wynikają, z faktu, że jego owocniki mają bardzo różne ubarwienie. W oficjalnym opisie gatunku wspomina się o odcieniach: winnym, ciemnopurpurowym, czerwonobrązowym, brązowo-czarnym, a przy tym środkowa część kapelusza dodatkowo wybarwia się w kierunku zieleni, brązu lub oliwki. Na wierzchu dostrzec można też również często czerwone plamy. Owocniki są przy tym średnie i duże, osiągając średnicę 7-15 cm i rozwijając się z typowego dla młodych grzybów półkolistego kształtu w dorodny, rozpostarty kapelusz z delikatnym centralnym wklęśnięciem. Charakterystyczny jest również podgięty, tępy brzeg, który z czasem staje się karbowany. Skórkę z kapelusza łatwo można usunąć.

[madohora]

Gołąbek cukrówka najczęściej mylony bywa ze swoim bliskim kuzynem, gołąbkiem oliwkowym (Russula olivacea). Jest to gatunek dość powszechnie spotykany w Polsce i mający podobny obszar występowania jak gołąbek cukrówka (lasy mieszane). Podstawową różnicą morfologiczną jest jednak barwa kapelusza, która u Russula olivacea ma tendencję do wpadania w tony brudnawooliwkowe, a za młodu jest wręcz oliwkowo żółty. Cechą charakterystyczną jest również bardziej różowawy odcień na trzonie. Na szczęście, oba gatunki są w pełni jadalne, więc pomyłka na pewno nie zaszkodzi zdrowiu.

[madohora]

[madohora]

Gołąbek poduchowaty rośnie na południu Europy, w Azji Mniejszej, północnej Afryce i na Wyspach Kanaryjskich. Dalej na północy Eurazji występuje tylko na nielicznych, rozproszonych stanowiskach. Najdalsze stanowiska północne znajdują się w Mongolii, Słowacji i u nas w Polsce: w Wolińskim Parku Narodowym.

[madohora]

Miąższ jędrny, niezwykle twardy jak na gołąbka, o mocnej, koloru białego, przyjemnej woni jabłek. W smaku przykry, gorzko palący, aczkolwiek mniej cierpki od pokrewnego gołąbka agrestowego. Gwajak powoli przebarwia go na zielono.

[madohora]

Gołąbek poduchowaty to grzyb niejadalny, może nawet trujący, na północ od basenu Morza Śródziemnego występuje rzadko i w rozproszeniu.

[madohora]

Średnica 3,7–10 cm, 3,7–10 cm, mięsisty, nawet twardy, początkowo wypukły, następnie rozpłaszczający się i często wgłębiony w środku, rzadziej spodkowaty lub z małym garbkiem. Brzeg początkowo mniej lub bardziej ostry, później bardziej okrągły, czasem lekko falisty, ale najczęściej regularny, na ogół gładki, tylko o starych okazów nieco prążkowany i zawsze niepozornie.

[madohora]

Podstawki 40–55 × 9–12 µm. Bazydiospory 710 × 6,5–8, o kształcie od szeroko owalnych do odwrotnie jajowatych, pokryte dość licznymi, ostrymi, amyloidalnymi brodawkami połączonymi bardzo nielicznymi, delikatnymi łącznikami. Łysinka wyraźna. Cystydy wrzecionowate, często z mniej lub bardziej ostrym kończykiem, 60–120 × 10–12 µm, bardzo silnie reagujące z sulfowaniliną. W skórce są główkowate, liczne dermatocystydy, pod skórką liczne przewody mleczne i strzępki zawierające w wakuolach czarny barwnik

[madohora]

Gołąbek przyjemny jest szeroko rozpowszechniony w Europie, płn. Afryce (Maroko) i Ameryce Północnej (od Kanady po Kostarykę), ostatnio odszukano go również w Chinach (w paśmie Chinganu). Zawleczony na Nową Zelandię i wyspy Oceanii. Występuje w lasach liściastych i mieszanych. Wchodzi w związki mikoryzowe głównie z dębami, rzadziej brzozami, sosnami, w Ameryce Północnej także z daglezją (jedlicą zieloną). Preferuje gleby ubogie w wapń, o odczynie kwaśnym do obojętnego, suche bądź świeże.

[madohora]

Polska nazwa gatunkowa „przyjemny” odnosi się do stosunkowo miłej woni, przypominającej zapach serów pleśniowych typu camembert. W smaku jednak gołąbek przyjemny jest okropny.

[madohora]

Polską nazwę podał Feliks Berdau w 1876 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako mglejarka i serojeszka krucha

[madohora]

Wysyp zarodników biały. Zarodniki szerokoelipsoidalne do kulistych, o rozmiarach 7–10 ×5,5–8 µm i brodawkowato-siateczkowatej powierzchni. Brodawki są średniej wielkości, a siateczka ma pełne oczka. Podstawki o rozmiarach 30–50 × 7–11,5 µm. Cystydy o kształcie podobnym do wrzecionowatego i rozmiarach 90 × 12 µm. Mają tępy szczyt i przewężenie poniżej szczytu. Pod działaniem sulfowaniliny silnie szarzeją. W skórce znajdują się liczne dermatocystydy

[madohora]

Gołąbek czerwonofioletowy (Russula sardonia Fr.) – gatunek grzybów z rodziny gołąbkowatych (Russulaceae)

[madohora]

Wysokość 3–8 cm, grubość 1–2,5 cm. Jest walcowaty, pełny i gładki. Kolor początkowo biały, później pojawiają się purpurowofioletowe wybarwienia

[madohora]

Grzyb niejadalny lub trujący, podejrzany o powodowanie zaburzeń żołądkowo-jelitowych. Ze względu na silnie piekący smak zazwyczaj nie jest zbierany w celach spożywczych. W Kirgistanie i na Ukrainie uważany jest jednak za grzyb jadalny

[madohora]

Polską nazwę zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też pod nazwami: bedłka mierzliwa, gołąbek stegnówka, serojeszka mierzliwa. Nazwy ludowe: bedłka, gołąbka trująca, surojadka trująca, surojadka mierzliwa, gorzkówka, czartopłoch, goryczek, psi grzyb, psi gołąbek

[madohora]

W Europie występują setki gatunków gołąbków o czerwonym kapeluszu, a ich rozróżnienie bez dokładniejszych badań mikroskopowych i chemicznych bywa niemożliwe. Niektóre z nich to:

[madohora]

Dość cienkie i gęste, o równej długości, z nielicznymi międzyblaszkami, rzadko rozwidlające się. Są wąski i zaokrąglone przy brzegu, przy trzonie zwężające się i krótko przyrośnięte. Barwa początkowo biaława, później jasnoochrowa

[madohora]

Nazwę koralówka gruba podają niektóre atlasy grzybów. Dawniej nazywany był gałęziakiem grubym

[madohora]

OPIEŃKI - u nas niezbyt są lubiane
I dlatego rzadko zbierane
Ale nieraz już słyszałam, że są takie strony
Gdzie te grzyby są cenione

[madohora]

Pozycja w klasyfikacji: Agaricaceae, Lycoperdaceae, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum).
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w roku 1786 August Johann Georg Karl Batsch nadając mu nazwę Lycoperdon giganteum. Później gatunek ten zaliczany był do rodzajów Bovista (kurzawka), Langermania (purchawica), Lycoperdon (purchawka) i in. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w roku 1904 Curtis Gates Lloyd, przenosząc go do rodzaju Calvatia.
Synonimy:
Bovista gigantea (Batsch) Gray 1821
Calvatia gigantea (Batsch) G. Cunn. 1926
Globaria gigantea (Batsch) Quél. 1873
Langermannia gigantea (Batsch) Rostk. 1839
Lasiosphaera gigantea (Batsch) F. Šmarda 1958
Lycoperdon giganteum Batsch 1786
Nazwę polską podał Andrzej Chlebicki w 1997 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako purchawka olbrzymia, kulica kurzawkowata, ale w literaturze fachowej od dawna znany jako purchawica olbrzymia. Nazwa podana przez A. Chlebickiego jest zgodna z aktualną nazwą łacińską.

[madohora]

KOLCZAK - grzyb co smakuje jak owsiane płatki
Możesz je zbierać jesienią i latem
Do tego jeszcze ma kolce pod blaszkami
Ale o tym możecie się przekonać sami

[madohora]

PIECZARKA - wie to nawet stary Żyd
Że to najbardziej popularny grzyb
A pomysłów w kuchni wiele
I na co dzień i na niedzielę

[madohora]

BOCZNIAK - grzybek u nas też jadalny
Wiedzą o tym wszystkie panny
Dla mężczyzny to podnieta
Usmaż boczniaka tak jak kotleta

[madohora]