Grzybowe epigramaty

[madohora]

[madohora]

Średnica 2,5–5 cm, początkowo stożkowaty, potem wypukły, na koniec spłaszczony, z wyraźnym garbkiem. Na środku ciemnobrązowy z nieco nastroszonymi łuskami, poza tym pokryty jasnobrązowymi łuskami o różowym odcieniu, na białawym tle
Blaszki
Wolne, średnio gęste, białe
Trzon
Wysokość 4–6 cm, walcowaty, nieco zakrzywiony i pogrubiony u podstawy, poniżej pierścienia pokryty małymi łuskami
Miąższ
Białawy z lekkim zapachem i posmakiem cynamonu
Cechy mikroskopowe
Zarodniki elipsoidalne do cylindrycznych, 6–10 × 4–5 µm, dekstrynoidalne. Cheilocystydy maczugowate, wrzecionowate lub cylindryczne, czasami z główkowatym wierzchołkiem

[madohora]

[madohora]

Po raz pierwszy popisał go Christiaan Hendrik Persoon w 1793 r. jako Agaricus asper (gatunek pieczarki). Później przez różnych autorów zaliczany był do wielu jeszcze rodzajów. m.in. Amanita (muchomor), Cystolepiota (czubniczka), Lepiota (czubajeczka), Macrolepiota (czubajka). Obecnie ma ponad 40 synonimów łacińskich. Za prawidłową uznaje się diagnozę podaną przez Marcela Bona w 1991 r., który zaliczył ten takson do rodzaju Echinoderma

[madohora]

Gęste, białe do kremowych, na końcach rozwidlone

[madohora]

Cechy mikroskopowe
Zarodniki długo eliptyczne, gładkie, o rozmiarach 6,5-11 × 2–3,5 μm, słabo amyloidalne. Cheilocystidy elipsoidalne lub prawie okrągłe, o rozmiarach do około 30 × 15 μm. Pleurocystyd brak

[madohora]

Naziemny saprotrof. Rośnie w lasach iglastych i liściastych, w parkach, zaroślach i ogrodach. Lubi cieniste i wilgotniejsze miejsca. Owocniki wytwarza od sierpnia do października.
Grzyb lekko trujący, wywołujący wymioty i biegunki.

[madohora]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Galerina, Hymenogastraceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi

[madohora]

Szeroko przyrośnięte, szerokie, początkowo jasnoochrowe, potem ochrowobrązowe. Na ostrzach białe rzęski

[madohora]

Wysyp zarodników brązowy. Podstawki maczugowate, 4-sterygmowe, ze sprzążkami. Zarodniki elipsoidalne, drobno brodawkowate, o rozmiarach 9,5–11 × 6–7 μm

[madohora]

[madohora]

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w roku 1789 August Johann Georg Karl Batsch, nadając mu nazwę Agaricus marginatus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w roku 1935 Robert Kühner, przenosząc go do rodzaju Galerina. Ma 24 synonimy łacińskie. Niektóre z nich

[madohora]

Blaszki
Nieco wybrzuszone, szeroko przyrośnięte i przy trzonie wykrawane ząbkiem. Mają kolor początkowo ochrowobrązowy, później rdzawobrązowy, ostrza blaszek są jaśniejsze

[madohora]

Wysyp zarodników
Rdzawobrązowy. Zarodniki eliptyczne, o powierzchni chropowatej lub pomarszczonej i rozmiarach 7–11 × 4–6 μm

[madohora]

Saprotrof. Grzyb trujący – zatrucia cyklopeptydowe, cytotoksyczne. Dla człowieka potencjalnie jest śmiertelnie trujący, ze względu na obecność amanityny, tej samej trucizny, która występuje w niektórych muchomorach. Jak dotąd jednak nie zanotowano żadnego przypadku śmiertelnego zatrucia hełmówką jadowitą

[madohora]

PIERWSZE GRZYBOBRANIE W TYM ROKU - www.twojapogoda.pl - 06.03.2026

[madohora]

W połowie kwietnia pojawiają się także czernidłaki kołpakowate, popularne, jadalne grzyby o białym kapeluszu z łuskami, które szybko czernieją i rozpływają się w czarną maź. Rosną na łąkach, w parkach, ogrodach i na skrajach lasów. Zbierać należy młode okazy z zamkniętym kapeluszem, bo starsze tracą wartość kulinarną. To gatunek nietrwały, najlepiej spożyć je w ciągu kilku godzin po zbiorze.

[madohora]

Wiosna oferuje grzybiarzom stopniowy rozwój: od czarek w marcu, przez smardze i czernidłaki w kwietniu, po pieczarki, gęśnice i pierwsze borowikowate w maju. Kluczowe są ciepłe deszcze i brak przymrozków, wtedy zbiory będą obfite.

[madohora]

Mówiłam ni idźcie na tą wycieczkę
A wy mi dajecie dziś czubajeczkę
Chcecie mnie otruć drogie dzieci
Tego się nie je, wy o tym nie wiecie

[madohora]

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1838 r. Elias Fries nadając mu nazwę Agaricus virosus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1866 r. Louis Bertillon, przenosząc go do rodzaju Amanita

[madohora]

Wysokość: 8–12 cm, grubość 1–2 cm, kształt cylindryczny w górze zwężony, z bulwiastą podstawą. Z wiekiem staje się wysmukły. Powierzchnia z dużymi włóknistymi łuskami. Na trzonie pierścień, który jednak u starych okazów może zanikać. Bulwiasta nasada trzonu ma wyraźną, strzępiastą pochwę

[madohora]

Amanita virosa opisana przez Eliasa Friesa pochodziła ze Szwecji. Jest znana z Europy oraz Azji Wschodniej, gdzie jej występowanie potwierdziły testy genetyczne (np. w prowincji Jilin, Chiny). Mimo to nazwa Amanita virosa jest niejednokrotnie niewłaściwie stosowana do różnych gatunków występujących na tamtym obszarze, takich jak np. Amanita subjunquillea var. alba i Amanita exitialis. Podobnie sprawa wygląda w Ameryce Północnej i Środkowej, gdzie muchomor jadowity nie występuje, a większość białych gatunków muchomorów, takich jak np. Amanita bisporigera, Amanita ocreata, Amanita magnivelaris, Amanita suballiacea, błędnie oznaczanych jest jako Amanita virosa i określana mianem „destroying angels” (niszczący anioł)

[madohora]

Grzyb mikoryzowy. Dla ludzi jest śmiertelnie trujący. Trujące oligopeptydy występujące w muchomorze jadowitym (fallotoksyny i amatoksyny, głównie alfa-amanityna), są identyczne jak w muchomorze zielonawym. Trucizny te powodują nieodwracalne uszkodzenie wątroby

[madohora]

Białe pochwiaki np. pochwiak okazały (Volvopluteus gloiocephalus) są podobne, jednak mają różowe blaszki, brakuje im pierścienia oraz bulwy na końcu trzonu. Różni się także miejscem występowania – pochwiaki bardzo rzadko występują w lasac

[madohora]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Amanita, Amanitaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi