Gierałtowice

[madohora]

[madohora]

Gierałtowice (niem. Gieraltowitz) – wieś sołecka w Polsce w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Gierałtowice, siedziba gminy Gierałtowice. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie katowickim.

[madohora]

W Gierałtowicach króciutko byłam
O kościół Matki Boskiej Szkaplerznej zahaczyłam
Kościół w 1928 roku był gotowy
Styl jego neobarokowy
Potem z daleka chociaż pałac obejrzałam
Chyba niezbyt ciekawą minę wówczas miałam
Bo spodziewałam się czegoś naprawdę pięknego
Jak chcesz wiedzieć. Niestety - nic z tego.
Potem na pomnik spojrzałam gdzieś z boku
I Dąb a raczej dąbek pamięci z 2012 roku
Może niewiele - tak przyznam się do tego chociaż raz
Ale naprawdę byłam tam pierwszy raz.

[madohora]

Nie znalazłam Dworu w Gierałtowicach

[madohora]

Po I wojnie światowej dzielnica dworska Gieraltowitz (1910: 129 mieszkańców) została zlikwidowana i włączona do wsi, która w 1910 roku liczyła 1344 mieszkańców.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Na ziemiach gliwickich ludność przyjęła chrześcijaństwo już 100 lat wcześniej niż inne dzielnice Polski, a to za sprawą przybywających w na południowych ziemiach dzisiejszej Polski «Apostołów Słowańskich » – św. Cyryla i Metodego. Administracyjnie parafia należała do diecezji wrocławskiej i graniczyła z diecezją krakowską, gdyż Paniówy i Orzesze należały do Krakowa. Dokładnych danych powstania naszej parafii nie ma, jednak musiała ona istnieć już pod koniec XIII wieku, gdyż pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1305 roku i znajduje się w Liber fundationes episcopatus Vratislaviensis. Biorąc pod uwagę czas tzw. wolnizny, która trwała 25 lat, jako datę powstania parafii gierałtowickiej można przyjąć rok 1280. Kościółek parafialny pod wezwaniem św. Katarzyny został zbudowany na niewielkim wzniesieniu. Jak długo trwała budowa, kto go zbudował i kto był pierwszym proboszczem nie wiadomo. Tenże kościół przestrwał 250 lat po czym uległ zniszczeniu. Drugi raz Kościół w Gierałtowicach jest wspominny w roku 1447, kiedy to sporządzono spis wszystkich parafii płacących świętopietrze.

[madohora]

[madohora]

KOŚCIÓŁ ŚW KATARZYNY Z XVI W. W GIERAŁTOWICACH

Obecny Kościół również pod wezwaniem św. Katarzyny został wzniesiony w tym samym miejscu co pierwszy w roku 1534. Wybudowano go z fundacji Stanisława Dąbrowy. W czasie wojny trzydziestoletniej patronat nad kościołem sprawowali członkowie rodu Gierałtowskich – Jan i Wacław. Obaj byli protestantami, a więc i gierałtowicki kościół był wtedy kościołem protestanckim. Ostatnim urzędowym patronem kościoła Franciszek von Raczek, który zmarł w roku 1926. Kiedy w 1934 roku wzniesiono nowy murowany kościół, stary drewniany kościół zaczął popadać w ruinę i tylko dzięki staraniom ks. Wojciecha Riedla został uratowany i odrestaurowany. W latach 1975 – 1976 kościół św. Katarzyny został przeniesiony do Rybnika Wielopola

[madohora]

Architektura drewnianego kościoła z XVI w.

Teren, na którym został zbudowany kościół z tzw. «starym cmentarzem» zajmuje teren około pół hektara, w kształcie półkola. Zgodnie z protokołem wizytacyjnym z 1679 roku wymiary kościoła wynosiły: długość – 33 łokcie (19,5 m.) szerokość – 16 łokci (9,8 m.). Do długości z 1679 roku należy dołożyć dobudowaną w 1844 roku wieżę, która powiększyła długość kościółka o 6,5 metra. Wysokość dobudowanej wieży wraz z krzyżem wynosi 21 m. Ściany kościoła nie posiadały fundamentów, lecz spoczywały na podmurowaniu o konstrukcji zrębowej, łączonej na węgłach na zamek. Na stropie nawy i prezbiterium znajduje się polichromia późnogotycka po 1534 roku. Została odkryła w 1961 roku i jest najstarszą obok polichromii kościoła w Syrynii. Ołtarz główny – późnobarokowy – został wykonany w 1827 roku przez Izydora Mrowca z Krzanowic, a odnowiony przez Wilhelma Jędrzejczyka z Rybnika w 1961 roku, o wolnostojącej mensie z tabernakulum oraz rzeźbami aniołów. Znajduje się w nim obraz patronko kościoła św. Katarzyny z 1828 roku, malowany przez Franciszka Frömla z Fulneku na Morawach. Przed ołtarzem znajduje się drewniana barokowa balustrada.
Boczne – późnobarokowe – ołtarze przedstawiają św. Joachima i św. Annę (Lewy), zaś prawy św. Marię Magdalenę. Ambona pochodzi z XVII w. Na szczególną uwagę zasługuje drewniana chrzcielnica, barokowa z II poł. XVII w., z czaszką podtrzymywaną przez figurę anioła.
Teren kościółka, wraz z cmentarzem, jest otoczony parkanem. Słupy z kamienia wraz z podmurówką wykonano w 1859 roku (od strony zachodniej na słupie wybito datę 1859). Pomiędzy słupami znajduje się drewniany płot. Od strony zachodniej, południowej i wschodniej znajdują się żelazne bramy, zaś od strony południowo-wschodniej drewniane furtki. Pierwsza służyła kościelnemu (dzwonnikowi), a druga prowadziła do probostwa.

[madohora]

[madohora]

KOŚCIÓŁ MB SZKAPLERZNEJ W GIERAŁTOWICACH

W związku z szybkim rozwojem wsi, dotychczasowy kościółek z XVI wieku nie mógł pomieścić wszystkich parafian przybywających na odbywające się nabożeństwa. Przy poparciu miejscowego proboszcza – ks. Władysława Roboty – mieszkańcy przystąpili do budowy nowego kościoła. Już w 1928 roku zaczęto zwozić materiały budowlane. Budowę Kościoła rozpoczęto w 1932 roku na parceli tzw. «Kotwicowskiej», którą podarowała kościołowi w 1700 roku właścicielka wsi, Katarzyna Schick. Poświęcenia kamienia węgielnego dokonał w 1932 roku ks. prałat Skowroński z Mikołowa. Koszt budowy (w stanie surowym) wyniósł 297 000 zł. Wystroju kościoła dokonał artysta malarz i rzeźbiarz Ludwik Konarzewski z Istebnej, zaś witraże zlecono Śląskiemu Zakładowi Witraży -Romańczuk – G. Geinzel w Siemianowicach Śl. 25 listopada 1934 roku konsekracji nowego kościoła dokonał biskup Katowicki – ks. Stanisław Adamski.

[madohora]

[madohora]

Nowy kościół zbudowany jest w stylu neobarokowym i ma wymiary: wysokość – 49,8 m., szerokość 27 m., długość wraz z wierzą 65 m. Składa się z obszernego prezbiterium, długiej nawy, 2 bocznych ołtarzy oraz 2 zakrystii.

[madohora]

[madohora]

Ołtarz Główny (trydencki)

Ołtarz główny mieści się w przedniej części prezbiterium o długości i szerokości 1.30 m. Na marmurowej mensie ołtarzowej znajduje się ponad dwumetrowej wysokości tabernakulum ozdobione piękną rzeźbą «Wieczerzy Pańskiej». W środkowej części znajduje się baldachim z wielką kopułą bazylikową, przeznaczony do wystawienia Najświętszego Sakramentu; otoczony wysokimi złożonymi kolumnami, na których szczycie, wśród chmur i aniołów, siedzi Matka Boża Szkaplerzna z dzieciątkiem. W środkowej części kolumnady są trzy duże figury: św. Jacka, bł. Czesława i bł. Bronisławy. Z prawej strony między figurami znajduje się figura św. Jana, a z lewej św. Katarzyny – patronki starego kościoła. Na kulistym stropie kościoła widnieje fresk przedstawiający Boga Ojca, jako «Pana Wszechświata». Gdy w roku 1960 odnowiono główny ołtarz, zastąpiono stary fresk nowym, przedstawiającym Jezusa Chrystusa i siedem sakramentów. W lewym bocznym ołtarzu przedstawiono św. Józefa, zaś z boku bocznego ołtarza stoją figury św. Franciszka i św. Antoniego. Prawy boczny ołtarz tzw. «polski» poświęcono Matce Bożej Królowej Polski. W środku znajduje sie obraz św. Stanisława Kostki otrzymującego Komunie św. z rąk anioła a po bokach znajdują się figury św. Wojciecha (Adalbertus) i św. Stanisława.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W prawej nawie bocznej wisi obraz przedstawiający obronę Wrocławia przed Tatarami, w którego obronę włączył się bł. Czesław. Nad nim usytuowany jest piękny witraż przedstawiający Jezusa Chrystusa ratującego św. Piotra, który tonie w morzu.

[madohora]

[madohora]

Z Prawej strony znajduje się obraz przedstawiający św. Jacka głoszącego kazanie do wiernych. Zaś nad nim znajduje się witraż przedstawiający Jezusa rozmawiającego ze św. Marią Magdaleną.

[madohora]

[madohora]

Z 1845 roku pochodzi klasycystyczny dwór Madejskich (niestety tam nie dotarłyśmy). Na zachód od niego stoi neobarokowy kościół Matki Boskiej Szkaplerznej. W świątyni wisi dzwon z 1655 roku. W Gierałtowicach znajduje się też kościół sióstr służebniczek założony w XIX wieku.

[madohora]

[madohora]

Gierałtowice położone są w zachodniej części Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego, 7 km na południowy wschód od Gliwic. Historycznie leżą na Górnym Śląsku. Usytuowane są w Kotlinie Kozielskiej na wododziale pomiędzy dolinami Kłodnicy i Bierawki. Teren pocięty jest dolinami dopływów Potoku Knurowskiego i Potoku Bojkowskiego. Naturalne ukształtowanie terenu uległo znacznemu przekształceniu ze względu na osiadanie terenu wywołane eksploatacją węgla kamiennego przez KWK Knurów i KWK Sośnica-Makoszowy.

[madohora]

[madohora]

Nazwa pochodzi prawdopodobnie od imienia zasadźcy (organizatora wsi stojącego na czele osadników) Gerharda, prawdopodobnie niemieckiego pochodzenia (spolszczenie niemieckiego Gerhard to Gieralt). Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Geralthowicze wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis.

[madohora]

[madohora]

Wieś Gierałtowice powstała przypuszczalnie w latach 1280-1290 w rejonie rozległego lasu Boyków. Pierwsza wzmianka historyczna pochodzi z 22 czerwca 1290 roku, a druga z 24 czerwca 1294 roku. Obydwie wymieniają sołtysa Vitosława z Gierałtowic, prawdopodobnie pierwszego sołtysa. W początkach XIV wieku Gierałtowice stają się własnością rycerską. Pierwsi znani właściciele to Jan, Piotr i Marek, „trzej bracia z Gierałtowic”, legitymujący się herbem Tępa Podkowa. W 1470 roku Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis wymienia jako właściciela Gierałtowic Mikołaja Szaszowskiego. Następnym właścicielem został Maciej Dobszyc, a po roku 1532 nabył je Jan Gierałtowski. Ród Gierałtowskich władał wsią do roku 1665 kiedy hrabina Joanna Prażmowa sprzedała je Janowi Skalowi, a ten w roku 1679 baronowi Jerzemu Welczkowi (Wilczkowi), który był również właścicielem między innymi Zabrza, Chudowa, Paniówek, Łabęd i Starych Gliwic. Po jego śmierci dobrami zarządzała jego siostra Anna Zuzanna, która odsprzedała majątek Jerzemu Franciszkowi von Holly. W roku 1697 jako właściciel wymieniany jest Kasper von Szyk (Schick) z Leszczyn, a następnie jego córka Barbara Katarzyna z mężem Henrykiem Wypleram. Byli oni również posiadaczami Bekszy, obecnego przysiółka Gierałtowic. W roku 1700 żona Kaspra von Szyk Cecylia podarowała kościołowi dużą parcelę na której stoi obecny kościół parafialny. Po kolejnych zmianach właścicieli w roku 1839 Gierałtowice nabył Józef von Poraj Madejski. Madejscy wybudowali sobie w Gierałtowicach dworek zwany później „pałacykiem Madejskich”. Przeszedł w roku 1853 w ręce jego córki i zięcia Karola von Raczek. W latach 1898-1904 Raczkowie wybudowali sobie w Przyszowicach okazały zamek w stylu neobarokowym, w którym mieszkali. Majątkiem w Gierałtowicach zarządzał administrator. Majątek po Karolu odziedziczyli jego synowie Konrad i Franciszek. Konrad, który był porucznikiem ułanów uległ wypadkowi podczas ćwiczeń szermierczych i zmarł w roku 1888 w Berlinie. Po śmierci jego żony wszystkie dobra przypadły Franciszkowi. W 1902 roku Franciszek von Raczek został rotmistrzem, a następnie majorem 13 Pułku Ułanów. W latach 1895-1898 wybudował w Gierałtowicach mały klasztor, który w wieczyste użytkowanie przekazał siostrom Służebniczkom Najświętszej Marii Panny. Zmarł w roku 1926 w Przyszowicach i tam został pochowany. Pozostawił dwie córki z których młodsza, niezamężna Dolores von Raczek mieszkała w Gierałtowicach i zarządzała majątkiem do roku 1929, kiedy sprzedała go Spółce Osadniczej „Ślązak” z Katowic. W 1910 roku w miejscowości mieszkało 1473 mieszkańców z czego 1379 deklarowało język polski, 16 polski i niemiecki, a 77 niemiecki. W wyborach komunalnych jakie odbyły się w listopadzie 1919 roku 536 głosów oddano na polską listę na ogólną ilość głosów 599 uzyskując 8 z 9 mandatów. Podczas plebiscytu na Śląsku większość mieszkańców Gierałtowic poparła przyłączenie do Polski. Za Polską głosowało w nim 769 wotantów, a za Niemcami 108. Na początku XX wieku w Gierałtowicach działały liczne polskie organizacje m.in. od marca 1919 roku działała tu komórka Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska, od maja 1919 45 osobowe gniazdo śląskiej dzielnicy Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” założone przez Józefa Wittka i Pawła Głogowskiego, od września 1920 Związek Towarzystw Polek, oraz 68-osobowy Chór „Skowronek”. Miejscowość objęły walki w czasie powstań śląskich. 24 sierpnia 1920 roku w III powstaniu zajęli ją powstańcy. Po I wojnie światowej, powstaniach śląskich i plebiscycie wsie Przyszowice i Gierałtowice włączone zostały wraz z dobrami von Raczków do Polski. Po parcelacji majątku dworskiego cały obszar Gierałtowic stał się własnością mieszkańców.

[madohora]

GIERAŁTOWICE

[madohora]

Co do dojazdu to w tygodniu nie ma żadnego problemu, bo z Placu Andrzeja odjeżdża autobus linii 120 - kierunek Szczygłowice, tylko musimy uważać bo niektóre kursy są tylko do Halemby
ROZKŁAD JAZDY DLA LINIO 120

[madohora]

TRAGEDIA GÓRNOŚLĄSKA - górnyslask.wordpress.com

[madohora]

MIEJSCOWOŚĆ NAZNACZONA SYMBOLAMI PAMIĘCI - ngopole

[madohora]

ZBRODNIA W PRZYSZOWICACH - wp.pl

[madohora]

Gierałtowice (niem. Gieraltowitz) – wieś sołecka w Polsce w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Gierałtowice, siedziba gminy Gierałtowice.

[madohora]

Jeżeli chcemy zorganizować sobie całodzienną wycieczkę - da się to zrobić autobusami i pieszo, bo już to przerabiałam polecam następującą trasę:
Dowolnym autobusem (120,121,13,130,177,48 i 7) dojeżdżamy z Katowic do przystanku Kochłowice Kościół. Tutaj przsiadamy się na autobus linii 669 ROZKŁAD DLA LINII - polecam autobus o 8:20 lub 9:30 dojeżdżamy do przystanku
CHUDÓW ZAMEK - jest to pierwszy punkt naszej wycieczki. Zatrzymujemy się przy ruinach zamku, obok mamy spichlerz z XVIII wieku. Następnie pieszo ścieżką dydaktyczną przechodzimy do PRZYSZOWIC, gdzie natrafimy na Pałac należący kiedyś do rodziny von Raczek, Kościół Św. Jana Nepomucena wokół którego natrafimy na epitafia rodziny von Raczek a na terenie parafii, obok probostwa drewniany spichlerz z 1829 roku. W Przyszowicach znajdziemy też budynek szkoły wybudowany w 1902 roku. Jeżeli będziemy mieli siłę (uwaga droga miejscami bez poboczy) możemy przejść pieszo do Gierałtowic po drodze mijając zabytkowy budynek dworca kolejowego. Jeżeli braknie nam siły czy ochoty możemy podjechać do Gierałtowic autobusem.
Co zobaczymy w Gierałtowicach niżej w tym wątku. Jeżeli będziemy mieć siły i czas nam na to pozwoli możemy jeszcze pod drodze zwiedzić PANIÓWKI lub zobaczyć drewniany kościół świętego Mikołaja w BOROWEJ WSI - przeniesiony tutaj z Przyszowic.

[madohora]

Po kolejnych zmianach właścicieli w roku 1839 Gierałtowice nabył Józef von Poraj Madejski. Madejscy wybudowali sobie w Gierałtowicach dworek zwany później „pałacykiem Madejskich”. Przeszedł w roku 1853 w ręce jego córki i zięcia Karola von Raczek. W latach 1898-1904 Raczkowie wybudowali sobie w Przyszowicach okazały zamek w stylu neobarokowym, w którym mieszkali. Majątkiem w Gierałtowicach zarządzał administrator. Majątek po Karolu odziedziczyli jego synowie Konrad i Franciszek. Konrad, który był porucznikiem ułanów uległ wypadkowi podczas ćwiczeń szermierczych i zmarł w roku 1888 w Berlinie. Po śmierci jego żony wszystkie dobra przypadły Franciszkowi. W 1902 roku Franciszek von Raczek został rotmistrzem, a następnie majorem 13 Pułku Ułanów. W latach 1895-1898 wybudował w Gierałtowicach mały klasztor, który w wieczyste użytkowanie przekazał siostrom Służebniczkom Najświętszej Marii Panny. Zmarł w roku 1926 w Przyszowicach i tam został pochowany. Pozostawił dwie córki z których młodsza, niezamężna Dolores von Raczek mieszkała w Gierałtowicach i zarządzała majątkiem do roku 1929, kiedy sprzedała go Spółce Osadniczej „Ślązak” z Katowic.

[madohora]

W Gierałtowicach natrafimy na Kościół Matki Boskiej Szkaplerznej wybudowany w latach 1927 - 1928. W świątyni wisi dzwon z 1655 roku

[madohora]

Proboszczowie

ks. Tomasz Zdzichowski (Zdrichowski) (1640-1652)
ks. Jerzy Bianty (Biasa) (1652-1655)
ks. Wawrzyniec Korblowicz (1655-1675)
ks. Planca (Płonka) Michał Samuel (1676-1714)
ks. Jan Józef Kalus (1714-1740)
ks. Jan Teofil Suchanek (1740-1748)
ks. Błażej Bogdoń (1748-1751)
ks. Jerzy Brzózka (1751-1777)
ks. Walenty Gawliczek (1777-1822)
ks. Józef Filip Moroń (1822-1865)
ks. Ludwik Bolik (1865-1902)
ks. Władysław Robota (1925-1939)
ks. Teodor Rak substytut (1939-1942), administrator (1942-1947)
ks. Paweł Janik administrator (1947-1957), proboszcz (1957-1958)
ks. Wojciech Riedel administrator (1958-1967)
ks. Franciszek Żebrok (1967-1970)
ks. Zygmunt Podlejski (1970-1978)
ks. Norbert Niemiec (1978-1987)
ks. Marian Kasperczyk (1987-2012)
ks. Marek Sówka (2012-nadal)

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

NAPIS NA NAGROBKU GŁOSI - PRZECHODNIU W TYM MIEJSCU WIELKIE ŻNIWO ZACNYCH PASTERZY BYŁO JENO KRWIĄ ZBROCZONE ZOSTAŁO I NA CHWAŁĘ BOGA JE OFIAROWANO

[madohora]

DRUGA CZĘŚĆ NAPISU GŁOSI - TUTAJ STAŁ DREWNIANY GOTYCKI KOŚCIÓŁ WYBUDOWANY OKOŁO 1534 ROKU (część napisu jest nieczytelna)

[madohora]

W 1844 roku cieśla z Mateusz Pindur z Chudowa dobudował do kwadratowej nawy wieżę o konstrukcji słupowej na wzór starych dzwonnic o pochyłych ścianach gontowych z nadwieszoną izbicą i namiotowym hełmem.

[madohora]

Kościół był odnawiany w XVII wieku i wyremontowany w XX wieku (lata 1960 - 1961). W czasie tego remontu odkryto niezwykle cenną polichromię patronową z ok. 1534 roku wykonaną na dekowanym stropie, podobną do polichromii w Dębnie Podhalańskim. Wśród różnorodnych motywów polichromii występują orły piastowskie oraz patronka kościoła Św. Katarzyna.

[madohora]

TUTAJ CHYBA COŚ BĘDZIE ODNAWIANE. GRÓB O PODOBNEJ PODSTAWIE ZNAJDUJE SIĘ TEŻ NA CMENTARZU W MYSŁOWICACH - TAM JEST DATOWANY NA ROK 1864

[madohora]

MIĘDZY TYMI LIŚĆMI ZNAJDUJĄ SIĘ DWIE MOGIŁY Z ŻELAZNYMI KRZYŻAMI

[madohora]

WIDOK NA KOŚCIÓŁ MB SZKAPLERZNEJ.

[madohora]

URZĄD GMINY W GIERAŁTOWICACH

[madohora]

Jeden pan z Gierałtowic
Zatrudnia dużo pracownic
Chodzi tu o to
Że ma firmę jak złoto
Daje pracę ludziom z okolic

[madohora]

Gierałtowice [ giɛrawtɔ'vʲitsɛ ] ( niem. Gieraltowitz , hist. Geraltowicz i Geraltowitz) to górnośląskie miasto w województwie śląskim . Jest siedzibą gminy wiejskiej o tej samej nazwie , liczącej 12 252 mieszkańców (stan na 31 grudnia 2020 r.).

[madohora]

Na początku XIV w. Gieraltowitz stał się dworem, a niewielka wieś kilkakrotnie przechodziła z rąk do rąk. Najpierw bracia Johann, Peter i Markus nazywali siebie Gieraltowskimi von Gieraltowitz , następnie Paweł Twardawa . Matthias von Dobschütz nabył od niego majątek w 1532 roku i sprzedał go Janowi Przedborowi 22 grudnia 1544 roku za 1600 guldenów . W 1665 r. nabywcą majątku był Johann Skal , który w 1679 r. przeszedł na Georga Freiherra von Welcza . Wkrótce Gieraltowitz przeszedł w ręce Franza von Holy i Ponientschütz († 1709), a najpóźniej w 1697 roku Kaspara von Schicka . W 1700 roku jego żona przekazała kościołowi kawałek ziemi, na którym w 1928 roku zbudowano nowy lokalny kościół.

[madohora]

[madohora]

Kościół parafialny Gieraltowitz w obecnym kształcie powstał w 1928 roku obok zabytkowego kościoła Schrotholz. Dominują elementy nowożytne, zwłaszcza cebulowy hełm i wieżyczka dachowa są neobarokowe.

[madohora]

Ludowy Klub Sportowy 35 Gierałtowice powstał w 1935 roku. Posiada własne boisko sportowe z oświetleniem i miejscami dla 500 widzów.