Tworóg

[madohora]

[madohora]

Do Tworogu dostaniemy się również z Tarnowskich Gór. Autobusem 129 jadącym do Krupskiego Młyna - wysiadamy na przystanku Tworóg PKP (skrzyżowanie) - tutaj czeka nas około 7 - 10 minutowy spacer do centrum miasta. Do przystanku Tworóg Zamek (lub Kościół) dojedziemy autobusem linii 180 ale ten autobus jedzie dość okrężną drogą i podróż trwa ponad godzinę. Zaletą jest to, że po drodze możemy zobaczyć Pałacyk w Rybnej. Można też dojechać jadącym dość rzadko autobusem linii 143

[madohora4]

Potępa (niem. Potempa) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, w gminie Krupski Młyn.
W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa katowickiego.

[madohora]

[madohora]

Tworóg (niem. Tworog) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, w gminie Tworóg, siedziba gminy Tworóg.

[madohora]

[madohora]

Tworóg leży przy drodze krajowej nr 11, na odcinku pomiędzy Tarnowskimi Górami a Lublińcem. Otoczony jest lasami sosnowymi. Przepływa tutaj rzeka Stoła wraz z dopływami Blaszynówką i Brzeźnicą. Historycznie leży na Górnym Śląsku.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Książęcy Tworóg
Pałac w Tworogu został wybudowany w II połowie XVIII w. Na początku XIX w. był własnością Christiny Szarlotty von Osten-Sacken. Należały do niej także dobra wokół Gorzowa Śląskiego. W 1801 r. jej syn Fryderyk ożenił się z Marianną von Hoym. Była rozwódką. Dwa lata wcześniej rozeszła się z księciem Fryderykiem Ludwikiem zu Hohenlohe-Öhringen.

[madohora]

Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy nazwa miejscowości wywodzi się od polskiej nazwy białego sera - twarogu, którego wytwarzaniem mieli zajmować się tutejsi mieszkańcy. Nie istnieje jednak jakikolwiek przekaz historyczny mówiący o produkcji tu sera na znaczącą skalę, który potwierdzałby tę hipotezę. Górnośląski kapłan i historyk regionalny ks. Jan Chrząszcz podaje, iż nazwa Tworóg pochodzi od nazwiska mistrza kuźniczego Jana Tworoga.

[madohora]

[madohora]

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod nazwą Tworog. Spis ten wymienia również części i przysiółki wsi: Graniczny Młyn, Thiergarten oraz Zielona. W okresie hitlerowskiego reżimu w latach 1936-1945 nazistowska administracja III Rzeszy zmieniła nazwę na nową, całkowicie niemiecką - Horneck

[madohora]

[madohora]

Tworóg powstał jako osada przy kuźnicy żelaza założonej na rzece Stole i datowanej na 1530 r. Z początku wchodził w skład cesarskich dóbr toszecko-pyskowickich, którymi na przełomie XVI i XVII w. zarządzała rodzina Redern najpierw dzierżawiąc je od Habsburgów, a następnie wykupując na własność. Pierwszymi prywatnymi właścicielami Tworoga jako ośrodka samodzielnych dóbr była pochodząca z Tyrolu rodzina Colonna-Fels.

[madohora]

[madohora]

Żona hrabiego Kaspra Colonny odziedziczyła w 1638 r. dobra toszecko-pyskowickie po śmierci swojej matki, która to rok wcześniej została ich dziedziczką jako siostra bezdzietnie zmarłego właściciela z rodziny Redern. Dobra tworoskie obejmujące Tworóg oraz okoliczne wsie wydzielono w 1660 r. z dóbr toszecko-pyskowickich po śmierci Kaspra Colonny jako majątek dla starszego z jego dwóch synów, Jerzego Leonarda Colonny.

[madohora]

[madohora]

Przez kolejne lata Tworóg przechodził w ręce innych rodów. W latach 1684-1757 wieś należała do rodziny Verdugo, w 1758-1807 ponowne do Colonnów, w 1807-1818 do Gastheimbów, a w 1818-1826 do Renardów. W 1826 r. miejscowość kupiła koszęcińska linia rodziny książęcej Hohenlohe-Ingelfingen, w której to rękach pozostała ona do 1945 r. Miejscowy zakład hutniczy funkcjonował tutaj w różnej postaci do drugiej połowy XIX w.

[madohora]

[madohora]

W swoim początkowym okresie Tworóg znajdował się w granicach Monarchii Habsburgów, w księstwie opolsko-raciborskim. Od 1742 r. w Królestwie Prus, a od 1918 r. w Rzeszy Niemieckiej. Podczas plebiscytu górnośląskiego minimalna większość głosujących opowiedziała się za pozostaniem wsi w granicach Rzeszy.

[madohora]

[madohora]

Tworóg, pierwotnie wchodzący w skład pobliskiej parafii w Wielowsi, doczekał się ustanowienia odrębnej parafii w 1687 r. z drewnianym kościołem głównym w Kotach, którego filią stała się murowana kaplica w Tworogu. Wkrótce to Koty stały się filią, a Tworóg siedzibą parafii. W latach 1815-1817 na miejscu kaplicy wzniesiono murowany kościół.

[madohora]

[madohora]

W Tworogu znajduje się neobarokowy kościół Świętego Antoniego Padewskiego wybudowany w latach 1815-1817 przebudowany w 1905 r., z ołtarzem głównym z XVII w. i organami z XIX w.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]