Bochnia

[madohora]

[madohora]

MUZEUM W BOCHNI

[madohora]

[madohora]

STANISŁAW FISCHER

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

RATUSZ W BOCHNI

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Poziomy XV i XVI nie otrzymały własnych nazw. Poziomy I, II i III nie są osiągalne z szybu Campi. Poziomy X–XVI nie były osiągalne z szybu Sutoris. W literaturze funkcjonuje podwójna numeracja poziomów: względem szybu Sutoris, w której poziomem I jest poziom Danielowiec oraz względem szybu Campi, w której poziomem I jest poziom August. W powyższym schemacie i tabeli przyjęto numerację względem szybu Sutoris.

[madohora]

[madohora]

Podłużnia August jest obecnie główną arterią komunikacyjną kopalni. Znajduje się na głębokości 176 metrów licząc od powierzchni przy szybie Sutoris do 212 metrów licząc od powierzchni przy szybie Campi. Łączy wszystkie istniejące szyby i rozciąga się na długości blisko 3 kilometrów na osi wschód-zachód. Jej pierwsza część zbudowana została w latach 1723–1743 według projektu Jana Gottfrieda Borlacha. Największym jego osiągnięciem było uporządkowanie dróg transportowych w kopalni poprzez ich wyprostowanie i wypoziomowanie.

[madohora5]

W komorze panuje stała temperatura w zakresie 14–16 °C oraz wysoka wilgotność sięgająca 70%.

[madohora]

W celu uruchomienia atrakcji kopalnia musiała wykonać dodatkowe prace, aby przystosować pociąg dotychczas służący do transportu urobku do bezpiecznego przewożenia ludzi. Lista prac jest dostępna w literaturze.

[madohora]

KAPLICA ŚWIĘTEJ KINGI. CAŁOROCZNA SZOPKA

[madohora]

Jest największą i najlepiej zachowaną spośród kaplic w kopalni bocheńskiej. Niebezpieczeństwo zagrażające w kopalni sprawiało, że wytworzył się tu szczególny typ religijności. Na przodkach i przy głównych szlakach komunikacyjnych zakładano kaplice, których kiedyś były dziesiątki. Początkowo kaplica św. Kingi, nosząca do 1782 r. wezwanie Nowej Kaplicy Aniołów Stróżów, była niewielką wnęką o wymiarach 1,65 m na 1,65 m. Wydrążono ją w 1747 r. w północnym ociosie podłużni August, obecnie jest to część prezbiterium. W okresie późniejszym kaplicę kilkakrotnie poszerzano, ślady postępu prac górniczych widoczne są w postaci linii i napisów na stropie i ociosach. Obecnie przez środek kaplicy usytuowanej na osi północ-południe biegną tory kolejki. Wystrój wnętrza zawdzięczamy twórczości artystów-profesjonalistów, jak również utalentowanych górników. Niektóre obiekty pochodzą z kościołów bocheńskich oraz innych kaplic likwidowanych w kopalni. Wrażenie potęguje efektowna budowa geologiczna stropu z wstęgowym, naturalnym ornamentem warstw soli białej i anhydrytów. Kaplica założona jest na planie nieregularnym, wpisanym w prostokąt o wymiarach 21 m x 31 m, jej przeciętna wysokość wynosi 5-6 m. W prezbiterium znajduje się ołtarz drewniany z obrazem T. Krasińskiego Znalezienie pierścienia św. Kingi. Ołtarz wykonany w 1861 r. przez cieśli-górników nawiązuje do wzorów barokowych. Wyjątkowo cenny jest stół ołtarzowy, mensa spoczywa na filarach wykonanych z soli bocheńskiej do ołtarza w Starym Sączu, gdzie Ojciec Święty Jan Paweł II dokonał 16 czerwca 1999 r. kanonizacji św. Kingi. Po lewej stronie ołtarza głównego w czterech wnękach wykutych w ociosie solnym są pełnoplastyczne rzeźby w soli z 2. poł. XIX w. przedstawiające: św. Kingę, św. Jana Nepomucena, św. Stanisława biskupa (patrona urzędników salinarnych, jego wezwanie nosiła kaplica na zamku żupnym), czwarta figura przedstawia prawdopodobnie św. Antoniego. W dwóch niszach wykutych w ociosie po prawej stronie ołtarza głównego są drewniane, barokowe figury: św. Mikołaja (również uważanego za patrona górników, zwłaszcza na zachodzie Europy) oraz św. Elżbiety Węgierskiej. Na prawo, we wschodnim ociosie prezbiterium jest ołtarz św. Barbary z obrazem patronki górników, namalowanym w 1923 r. przez artystę samouka Antoniego Katrę (1889 - 1956). W dolnej partii malowidła dramatyczna scena pożaru w kopalni, będąca zapewne reminiscencją tragedii z 1875 r. Po stronie lewej, w zachodnim ociosie prezbiterium znajduje się ambona wykuta w soli przez kruszaków Władysława Jankowskiego i Franciszka Turze w 1922 r., jest to typ kazalnicy przyściennej z baldachimem. Wejście na nią prowadzi z zakrystii przylegającej od zachodu do prezbiterium. Warto zwrócić uwagę na umieszczone po lewej stronie nawy, w głębokiej wnęce drewniane, polichromowane rzeźby z l. poł. XVII w. tworzące grupę Ukrzyżowania. Po prawej stronie nawy w kawernie wykutej w soli stoi całoroczna szopka betlejemska, w której biały śnieg to rozrzucona sól. Szopkę wykonali w 1921 r. Antoni Katra (malowidła) oraz górnicy Józef Kępa i Antoni Wojtas. W południowym ociosie kaplicy znajduje się drewniana, owalna tablica, która upamiętnia ofiary pożaru w kopalni jaki wybuchł 30 XII 1875 r. w komorze Beust na poziomie Stampfer-Gussman-Fryze w polu szybu Sutoris. Ogień zaprószono przez nieostrożność, były to jeszcze czasy gdy używano otwartego ognia w kagankach łojowych oświetlając nimi wnętrza kopalni. Pożar objął niemal całą kopalnię i został z trudem ugaszony dopiero po kilku miesiącach. W poprzeczniku Michał, biegnącym prostopadle do podłużni August po chórem, jest Grób Chrystusowy wykuty w soli przez górnika Aleksandra Frankowicza według projektu inż. Tadeusza Steindela. Olejny obraz Chrystus w grobie namalował w 1923 r. Antoni Katra. W ociosie wyryta konturowa mapa Polski oraz napis: "NSZZ Solidarność 1980 Polonia Restituta". Na południowym ociosie platformy chóru, gdzie z poprzecznika Michał prowadzi wejście schodami wykutymi w soli, zawieszony jest obraz olejny na płótnie Antoniego Katry z 1921 r. przedstawiający scenę adoracji Dzieciątka Jezus przez górnika. W kaplicy św. Kingi odprawiane są uroczyste msze św., miedzy innymi tzw. Pasterki w Wigilię Bożego Narodzenia.

visitmalopolska.pl/pl/-/kopalania-soli-bochnia-kaplica-sw-kingi

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Stajnia powstała przed 1771 rokiem, jej zasadniczym przeznaczeniem było udostępnienie schronienia dla koni pracujących w kopalni. Obecnie komora przystosowana jest do ruchu turystycznego, stanowi część trasy turystycznej, a kopalnia oferuje w jej wnętrzu możliwość organizacji konferencji.

[madohora]

[madohora]

Do szybu Campi prowadziła bocznica kolejowa, zwana przez mieszkańców Bochni „kolejką”, łącząca kopalnię ze stacją kolejową w Bochni oraz linią kolejową nr 91. Trasa bocznicy wiodła od linii kolejowej 91 przecinając obecne ulice Wodociągową oraz Karosek, a następnie idąc przez łąki w kierunku cmentarza przy ul. Orackiej skręcała w stronę szybu Campi. Na zachowanych mapach pokazany jest przebieg bocznicy. W latach 80. XX wieku przestała być używana, obecnie po części trasy bocznicy prowadzi ścieżka rowerowa oraz chodnik. Przy ulicy Karosek znajduje się także plac zabaw dla dzieci[45]. Wciąż jednak można odnaleźć ślady bocznicy w postaci nielicznych słupków hektometrowych.

[madohora]

Najmłodszy z czynnych do dnia dzisiejszego szybów kopalni. Pełni wyłącznie rolę wentylacyjną. Ulokowany jest w znacznej odległości od centrum Bochni, w otoczeniu obecnie istniejących ogródków działkowych.

[madohora]

[madohora]

Szyb Floris (florencki) zbudowany w 1428 roku przez Antoniego z Florencji[6] był jednym z głównych szybów kopalni, stopniowo tracąc na znaczeniu w miarę wyczerpywania się zasobów soli w Starych Górach. Położony znacznie powyżej szybu Gazaris był od niego znacznie bezpieczniejszy pod względem zagrożeń wodnych. Do końca swego istnienia w 1967 roku pełnił rolę szybu wentylacyjnego wdechowego. Obecnie szyb został zasypany, a rura szybowa jest zaciśnięta.

[madohora]

Największa komora kopalni, w skład której wchodzi boisko piłkarskie, część bankietowa, część barowa i sypialna. Do komory można dostać się szybikiem lub schodząc po schodach z poziomu August. Równolegle do schodów ułożona została zjeżdżalnia dostępna dla turystyów. Komora położona jest ok. 250 metrów pod powierzchnią ziemi; łączna powierzchnia to 2500 m². Wydobycie w komorze prowadzono od 1697 roku aż do lat 50. XX wieku. W celu utworzenia sanatorium komorę powiększono przy użyciu kombajnu górniczego. Prace trwały do 1984 roku. Nazwana została na cześć podżupka Andrzeja Ważyńskiego.
W komorze panuje stała temperatura w zakresie 14–16 °C oraz wysoka wilgotność sięgająca 70%.

[madohora]

POBYTY NOCNE W KOPALNI SOLI W BOCHNI

[madohora]

[madohora]

Natomiast kościół murowany na miejscu drew­nia­ne­go ufundowała żona księcia krakowskiego, św. Kinga, w 1253 r. Prawdopodobnie było to związane z nadaniem Bochni praw miejskich.

[madohora]

W 1440 r. kościół spłonął doszczętnie. Odbudowę, usytuowanego w tym samym co poprzednio miejscu budynku ukończono ok. 1445 r., w okresie późnego gotyku. Był to jeden z największych kościołów, jakie wzniesiono w owym czasie na prowincji.

[madohora]

W 1655 roku, w czasie drugiej wojny szwedzkiej, miasto przeżyło wielki pożar. Pastwą ognia padł gotycki dach, runęły sklepienia nawy górnej i naw bocznych oraz przepadła znaczna część wyposażenia. Z pożogi ocalało jedynie prezbiterium z głównym ołtarzem, mury, fasada zachodnia oraz kaplica św. Kingi. Świątynia długo nie mogła podnieść się z ruin, gdyż na barkach zubożałego mieszczaństwa spoczywał trud odbudowy zniszczonego miasta. Dlatego też odbudowa kościoła prowadzona była kosztem króla Jana Kazimierza, który nie tylko zabiegał o szybkie ukończenie prac budowlanych oraz o dotacje dla kleru, lecz również ingerował w formę nabożeństw, uro­czysto­ści pogrzebowych i procesji. Odbudowa kościoła została zakończona w roku 1665. Zgodnie z du­chem czasu kościół przebudowany został w panującym wówczas stylu barokowym. Przekształceniu uległo wnętrze kościoła. W miejsce pierwotnych filarów i arkad międzynawowych wstawiono ma­syw­ne, półkoliste arkady filarowe, wspierające sklepienia kolebkowe z lunetami i kolebkowo-krzyżowe o przęsłach wydzielonych szerokimi gurtami. Ściany i filary opięto pilastrami, a na sklepieniach umieszczono skromną dekorację stiukową z motywem czworoliści.

[madohora]

W XIX w. stan techniczny świątyni był zły, a drobne prace remontowe nie rozwiązywały pro­ble­mu. Dopiero w 1845 r. odnowiono kaplicę św. Kingi, w której Karol Mirecki wykonał polichromię (nie zachowana). Natomiast w 1846 r. wzniesiono niewielkie kruchty przy wejściach bocznych, w miejsce wcześniejszych drewnianych. W tymże roku sprawiono nową Drogę Krzyżową namalowaną przez Karola Mireckiego, a w 1847 r. poddano konserwacji organy (Roman Ducheński).

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

W latach osiemdziesiątych XIX w. Jan Matejko zaprojektował wystrój kaplicy bł. Kingi – witraż, stalle, ołtarz, obraz Kingi oraz polichromię ścian wykonaną w 1890 r. przez Antoniego Tucha. Pracami nad regotycyzacją kaplicy kierował architekt Tadeusz Stryjeński.

[madohora]

Kościół św. Mikołaja otrzymał też nowe godności. Ojciec Święty Jan Paweł II 8 listopada 1997 roku podniósł kościół św. Mikołaja bpa do godności „Bazyliki Mniejszej”. W dniu 10 października 1998 roku nastąpiło uroczyste ogłoszenie przez Nuncjusza Apostolskiego w Polsce abpa Józefa Kowalczyka. W roku 2003, na 750-lecie powstania parafii, Biskup Tarnowski Wiktor Skworc podniósł kościół św. Mikołaja w Bochni do godności Kolegiaty i erygował Kapitułę Kolegiacką pod we­zwa­niem Matki Bożej Różańcowej. Sanktuarium Matki Bożej otrzymało też od papie­ża Jana Pawła II formularz Mszy św. „o Matce Bożej Bocheńskiej”, a także kielich, w którym sprawował Najświętszą Ofiarę, ornat i dużą świecę.

[madohora]

[madohora]

Pierwszym znanym właścicielem Obrazu miał być Krzysztof Bąkowski, mieszczanin z Wieliczki, który przechowywał go w swoim domu. Miał on gorące nabożeństwo do Matki Bożej i zaufał Jej cał­ko­wi­cie. Podczas pożaru Wieliczki, gdy sąsiedzi zabierali swój dobytek i uciekali, on był przekonany, że Matka Boża uratuje miasto. „Zaciekawieni sąsiedzi wpadli więc do jego domu, aby się prze­ko­nać, co się tam dzieje. Ku wielkiemu zdziwieniu zastali Bąkowskiego klęczącego przed obrazem Matki Boskiej, zatopionego w modlitwie. Wołają więc na niego, aby czemprędzej uciekał, bo się żywcem spali. On zaś spokojnie odrzekł: Nie bójcie się o mnie! Mam ja Obronicielkę dobrą Naj­święt­szą Maryję. W Niej całą ufność pokładam i wierzę, że mię od nieszczęścia zachowa. I dalej się modlił”. W cudowny sposób wiatr powiał i odwrócił szalejący żywioł.

[madohora]

To między innymi sprawiło, że właściciel uważał się za niegodnego posiadania w swoim mie­szka­niu tak cennego daru, za jaki uważał Obraz. Chciał się również przyczynić do rozszerzenia czci i chwały Maryi. Postanowił więc obraz ten oddać do któregoś z kościołów. Przekazał go najpierw do kościoła w Wieliczce, z nadzieją, że zostanie umieszczony w ołtarzu. Kiedy to życzenie nie zo­sta­ło spełnione, wtedy, oburzony, odebrał łaskami słynący Obraz i zaniósł do kościoła oo. do­mi­ni­ka­nów w Bochni.

[madohora]

[madohora]

Ojcowie dominikanie otoczyli Obraz wielką czcią. Od razu wokół niego zaczęli się gromadzić członkowie bractw różańcowych ze wszystkich stanów. Wypraszano za wstawiennictwem Maryi liczne łaski, a sława Bocheńskiej Pani rozchodziła się po kraju tak, że przybywali tu liczni pielgrzymi, proszący o potrzebne dla siebie łaski. Przed Obrazem łaski uzdrowienia doznał między innymi mie­sz­cza­nin Andrzej Rybka, a także dziecko. Na portalu, nad wejściem do kaplicy różańcowej w Bo­chni, wypisany jest napis: „Hic accipiet benedictionem et misericordiam” – tu [chory i nie­szczę­śli­wy człowiek] znajdzie błogosławieństwo i miłosierdzie”.

[madohora]

Cud łez Matki Bożej powtórzył się w Bochni co najmniej trzykrotnie, a jego świadkiem była nawet komisja duchowna, która przyjechała do Bochni, żeby przeprowadzić w tejże sprawie dochodzenie.

[madohora]

[madohora]

Stanisław Fischer, założyciel Muzeum Bocheńskiego, tak to w 1934 roku ujął: „Rozgłos cudów Matki Boskiej Bocheńskiej pchnął życie bocheńskiego klasztoru na nowe tory. Ta cicha, skromna siedziba mnichów miała się stać odtąd jednem z naj­głoś­niej­szych miejsc odpustowych w Polsce. Jak do Leżajska, do Częstochowy, tak teraz do Bochni zdążać zaczęły ze wszystkich stron kraju liczne pątnicze kompanje, a rzesze kalek – jak niegdyś nad sadzawką Betseidy czekały na ta­jem­ni­cze drgnięcie cudownych wód, tak teraz czekały odsłonięcia obrazu Matki Boskiej tak niecierpliwie, jak gdyby każdy biedak pragnął wyprzedzić drugich i przed innymi schwytać litościwe spojrzenie Matki Bożej”.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Uroczystego przeniesienia dokonano 2 października 1778 r. Wizerunek Matki Boskiej umie­szczo­no w ołtarzu przeniesionym z kościoła dominikańskiego. Sami ojcowie dominikanie, którzy już w mieście nie rezydowali, wzięli na swoje ramiona Obraz i przenieśli do kościoła św. Mikołaja.

[madohora]

[madohora]

Poddano Obraz odnowieniu i uroczyście wprowadzono go do kościoła. Zaproszono na tę uro­czy­stość oo. dominikanów oraz pielgrzymów z Wieliczki i przy udziale tysięcy wiernych, którzy trzy­ma­li w rękach świece, dokonano intronizacji Obrazu. Obudziła się świadomość dawnej czci. Na pe­wien czas ożywił się kult cudownego wizerunku. Po 84 latach znów odżyło bractwo ró­żań­co­we, a w nabożeństwach brali udział także górnicy, którzy byli pochodzenia austriackiego.

[madohora]

Ożywienie kultu Matki Bożej przyniósł początek XX wieku. Jak dawniej, przed zaborami, na od­pust zaczęli zjeżdżać wierni ze wszystkich stron. Szczególnym czasem, w którym do Bochni na­pły­wa­li pielgrzymi, był okres pierwszej wojny światowej. Jednakże jeszcze większe ożywienie ruchu pielgrzymkowego i popularności bocheńskiego sanktuarium wywołała koronacja cudownego obra­zu Maryi.

[madohora]

[madohora]

Cała dokumentacja, czyli akta procesu koronacyjnego w Bochni, zostały wydane drukiem w 2005 roku.

[madohora]

Uroczystości poprzedziły tygodniowe rekolekcje, prowadzone przez oo. dominikanów ze Lwowa.

[madohora]

Przez osiem dni obchodzono jeszcze po koronacji oktawę, na której zakończenie oddano wier­nych w opiekę Matce Bożej. Na miejscu koronacji w jej pierwszą rocznicę wystawiona została ka­pli­ca upamiętniająca to wydarzenie.

[madohora]

Po wojnie kult Matki Bożej zaczął się rozwijać, chociaż w latach 50. i 60. można było zauważyć pewne jego osłabienie. Było to spowodowane sytuacją polityczną w kraju. Na wiele inicjatyw duszpasterskich parafie nie otrzymywały zezwolenia. Władze państwowe utrudniały zorganizowanie pielgrzymek, procesji, które były manifestacją wiary i umiłowania Matki Bożej. Od czasów koronacji codziennie przed Cudownym Obrazem odmawiano cząstkę Różańca św. Przeżywano także z wiel­kim pietyzmem każdy ośmiodniowy odpust ku czci Matki Bożej Różańcowej, który wprowadzono w niektórych sanktuariach Diecezji Tarnowskiej za zgodą prymasa tysiąclecia Stefana Wyszńskiego w 1964 roku. W Bochni taki rozszerzony tygodniowy odpust odbył się po raz pierwszy dopiero w ro­ku 1970.

[madohora]

W uroczystościach dwustulecia przeniesienia Obrazu wzięło udział wielu biskupów i kapłanów, a przewodniczył im metropolita krakowski kard. Franciszek Macharski. Tak jak w 1934 roku główne uroczystości odbyły się w Kolanowie, dokąd przeniesiono Obraz w procesji.

[madohora]

W związku z chorobą i śmiercią proboszcza parafii uroczystości 50-lecia koronacji przeniesiono na rok następny.

[madohora]

Od 60-lecia koronacji, czyli od 7 października 1994 roku odbywa się w każdy 7. dzień miesiąca Procesja Różańcowa, która przypomina wielki dzień chwały Pani Bocheńskiej i jest dniem wdzię­czno­ści wyrażanej Bogu przez lud Ziemi Bocheńskiej za obecność Matki Bożej w tym sanktuarium.

[madohora]

W dniu 17 listopada 1997 roku ojciec święty Jan Paweł II ogłosił bullę podnoszącą kościół św. Mikołaja w Bochni do godności Bazyliki Mniejszej.

[madohora]

Na jubileusz 2000-lecia odkupienia zamontowano w Bazylice nowe drzwi spiżowe, na których umieszczono na awersie tajemnice radosne różańca świętego, a na rewersie historię sanktuarium w czterech obrazach.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

ROZKŁAD JAZDY POCIĄGÓW KATOWICE - KRAKÓW - BOCHNIA

[madohora]

ODJAZD BUSÓW Z BOCHNI DO KRAKOWA

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

BUDYNEK SĄDU

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Zwany inaczej Szewczy, Szewcza Góra (pierwsza wzmianka źródłowa z 1397 r.). Uważany za jeden z pierwszych szybów bocheńskich, wybity w połowie XIII w. Legenda powiada, że właśnie na tym miejscu miał mieć miejsce cud znalezienia soli przez księżną Kingę. Lokalizuje to nadzwyczajne wydarzenie w ogrodzie pewnego szewca (szewc to w języku łacińskim sutor, stąd rzekomo nazwa szybu). Okazuje się, że ma bardziej prozaiczne pochodzenie. W XVI w. znacznymi udziałami w dochodach z szybu dysponował cech szewców – jedna z najzamożniejszych korporacji rzemieślniczych działających wówczas w Bochni. Pierwotna głębokość szybu nie przekraczała 60-70 metrów, czyli dzisiejszego pierwszego poziomu kopalni o nazwie Danielowiec. W XIV i XV w. Sutoris należał do głównych szybów wydobywczych kopalni bocheńskiej. W następnym stuleciu utracił jednakże to znaczenie w związku z zakończeniem eksploatacji łatwiej dostępnych pokładów, wskutek ograniczeń ówczesnej techniki wydobywczej. Do głębiej położonych złóż sięgnięto dopiero w XVIII w., stąd przez następne kilkadziesiąt lat szybem Sutoris znów zaczęto wydobywać znaczne ilości soli. W 1830 r. osiągnięto przy jego pomocy poziom August (176 m) stanowiący dziś istotny fragment podziemnej trasy turystycznej.
W 1874 r. zainstalowano nad szybem Sutoris pierwszą w kopalni bocheńskiej maszynę wyciągową o napędzie parowym. Obecne budynki nadszybia zostały wzniesione w latach 1905-1906 wg proj. Ferdynanda Lieblinga. Podczas generalnego remontu w latach 1993-1995, wymieniono wieżę oraz poszerzono otwór szybowy.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Dzięki korzystnemu położeniu miasta przy szlakach handlowych z Zachodu Europy na Ruś i do Azji Mniejszej oraz z Węgier nad Morze Bałtyckie, Bochnia została włączona w międzynarodową wymianę handlową, stając się ważnym ośrodkiem tranzytowym. Wzrostowi zamożności Bochni i jej mieszkańców sprzyjały liczne przywileje książęce i królewskie. W przywileju Bolesława Wstydliwego otrzymała Bochnia uprawnienia, jakich nie miało wówczas żadne miasto w Polsce. Poszerzyli je jeszcze Władysław Łokietek i Kazimierz Wielki, któremu Bochnia zawdzięcza największy rozkwit. Za jego panowania wzniesiono ratusz, mury obronne, w 1357 r. powstał szpital – przytułek dla górników, jeden z pierwszych na ziemiach polskich. O wysokim poziomie życia w Bochni świadczyć może fakt, iż już w XV wieku miasto posiadało wodociąg miejski (tzw. rurmus).

[madohora]

W 1709 i 1751 r. miasto nawiedziły kolejne pożary. W 1768 r. Bochnię zajęły oddziały konfederacji barskiej, które wyparte zastały wkrótce przez wojsko królewskie. W tym czasie miasto siedmiokrotnie przechodziło z rąk do rąk. W lutym 1772 roku zajęły Bochnię wojska rosyjskie a w czerwcu tego roku, w wyniku I rozbioru Polski Austriacy, pod rządami których pozostawała do 1918 roku. Końcem XVIII wieku zlikwidowano oba bocheńskie klasztory (Bernardynów i Dominikanów), rozebrano resztki murów miejskich i ratusz, utworzono cyrkuł bocheński – jednostkę administracji zaborczej, sięgający na wschodzie rzeki Białej pod Tarnowem a na zachodzie graniczący z Krakowem. W 1867 r. cyrkuł stał się (znacznie okrojony) podstawą utworzenia powiatu bocheńskiego. Siedzibą cyrkułu został podominikański budynek (obecne Muzeum im. St.Fischera).

[madohora]

Upamiętnieniem Roku Różańca Świętego, który został ogłoszony przez papieża Jana Pawła II w całym Kościele, w bocheńskim sanktuarium Matki Bożej Różańcowej stał się nowy Plac San­ktu­a­ryj­ny Różańcowy, który został poświęcony 7 października 2003 roku przez abp. Damiana Zimonia z Katowic i bp. Wiktora Skworca, ordynariusza tarnowskiego. Ten nowy Plac Sankuaryjny został oddany również w 225. rocznicę przeniesienia obrazu Matki Bożej z kościoła Dominikanów do koś­cio­ła św. Mikołaja.

[madohora]

 1239 – Jej przyjazd do Polski i zaręczyny z Bolesławem

[madohora]

• 1253 – Fundacja kościoła św. Mikołaja w Bochni

[madohora]

• 1279 – Przeprowadzka św. Kingi do klarysek w Starym Sączu

[madohora]

• 1690-06-10 – Beatyfikacja Kingi – papież Aleksander VIII

[madohora]

• 1198 – Pierwsza wzmianka historyczna o Bochni i wydobywaniu soli (klasztor bożogrobców w Mie­cho­wie miał otrzymywać sól z Bochni)

[madohora]

• 1253 – Utworzenie parafii i lokacja miasta na magdeburskim prawie miejskim

[madohora]

 1618 lub wcześniej – umieszczenie Cudownego Obrazu Maryi w kościele ojców dominikanów w Bochni.

[madohora]

• 1778-10-02 – Umieszczenie Obrazu w kościele św. Mikołaja

[madohora]

• Pierwszy właściciel – podobno mieszczanin z Wieliczki, Krzysztof Bąkowski

[madohora]

• 1618 lub wcześniej – Początek Sanktuarium Matki Bożej Różańcowej w Bochni (kościół do­mi­ni­ka­nów), dokładna data nieznana. Wkrótce Obraz zasłynął wielu łaskami

[madohora]

• 1637-10-29 – „Cud łez” w obecności komisji kościelnej i wielu innych osób

[madohora]

• 1639 – Książka o cudach (ok. 30 przykładów uzdrowień i łask) za sprawą Matki Bożej Bocheńskiej i o łzach Obrazu

[madohora]

• 1778-10-02 – Przeniesienie Obrazu, naczyń liturgicznych i wotów do kościoła św. Mikołaja, do spec­jal­nie wybudowanej kaplicy

[madohora]

• XX w. – Ożywienie kultu w czasie I wojny światowej, ponowne ożywienie po koronacji Obrazu

[madohora]

• 1934-08-15 – Planowana data koronacji, ale odwołano koronację z powodu powodzi

[madohora]

• 1997-11-08 – Podpisanie przez św. Jana Pawła II bulli ustanawiająca kościół św. Mikołaja Bazyliką Mniejszą

[madohora]

• 2003-02-21 – Zatwierdzenie przez Stolicę Apostolską formularza Mszy św. o Matce Bożej Bocheńskiej

[madohora]

• 2004-10-07 – 70-lecie koronacji Obrazu i 150-lecie dogmatu o Niepokalanym Poczęciu NMP, nowa sukienka Obrazu (dar parafian) i poświęcenie groty z figurą MB Niepokalanej – bp Wiktor Skworc

[madohora]

• 2013-10-07 – Poświęcenie nowego ołtarza błogosławionego (dziś już: świętego) Jana Pawła II – bp Andrzej Jeż

[madohora]

[madohora]

Kościół św. Mikołaja został zbudowany w 1. poł. XV wieku[3]. Wskutek pożarów z lat 1447 i ok. 1485 został uszkodzony, po czym odbudowano go na przełomie XV i XVI wieku. W pierwotnym kształcie był to gotycki halowy kościół ze stosunkowo długim, trójbocznie zamkniętym prezbiterium, przy którym wzniesiono od północy zakrystię oraz kaplicę pod wezwaniem Jedenastu Tysięcy Dziewic (przemianowaną później na kaplicę św. Kingi).

[madohora]

W 1768 roku stacjonujący w Bochni konfederaci barscy ufundowali do kościoła nowy ołtarz główny, wykonany w latach 1770-1772 przez snycerza i malarza religijnego Piotra Korneckiego z Gdowa. W 1777 roku, dzięki uzyskanej subwencji z dochodów kopalni soli, kościół został odrestaurowany i zyskał od strony południowej kaplicę Matki Boskiej.

[madohora]

[madohora]

Bochnia przełomu stuleci kwitła pod względem życia kulturalnego. W 1886 r. powstała pierwsza biblioteka publiczna, gimnazjum osiągnęło bardzo wysoki poziom dydaktyczny, działały liczne stowarzyszenia, związki akademickie i inne. W 1913 r. otwarto pierwsze stałe kino. Bochnianom nieobce były nurty niepodległościowe. Działalność taką prowadziły różne organizacje, ze Związkiem Strzeleckim na czele. O rozmiarze tych działań może świadczyć ponad dwustuosobowa grupa ochotników, którzy w sierpniu 1914 r. przystąpili do legionów Józefa Piłsudskiego.

[madohora]

Opisany wyżej napad na posterunek policji niemieckiej to nie jedyny przykład oporu stawianego okupantowi. W okolicach Bochni działały oddziały Armii Krajowej, Batalionów Chłopskich i innych formacji konspiracyjnych. Na terenie całego powiatu bocheńskiego znakomicie zorganizowane było tajne nauczanie.

[madohora]

Obecnie Bochnia zajmuje powierzchnię około 30 kilometrów kwadratowych, liczy ok. 30 000 mieszkańców.

[madohora]

Bochnia to przede wszystkim kopalnia soli

[madohora]

Przez prawie osiem wieków powstawało „podziemne, solne miasto”. Od roku 2000 bocheńska kopalnia jest Pomnikiem Historii, a w 2013 roku, doceniono ją na forum międzynarodowym, dołączając do prestiżowej Listy Światowego Dziedzictwa UNESCO.

[madohora]

Kopalnia Soli Bochnia, to również trasy tematyczne, o charakterze specjalistycznym. Trasa przyrodnicza prezentuje niezwykłe zjawisko jakim jest świecenie kryształów halitu, natomiast trasa historyczna „Wyprawa w Stare Góry” przeznaczona jest dla osób lubiących szczyptę adrenaliny i odrobinę wysiłku fizycznego połączonego ze zwiedzaniem niezwykłych miejsc.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Muzeum Motyli Arthropoda to największa stała ekspozycja motyli świata w Polsce licząca ponad cztery i pół tysiąca okazów pochodzących ze wszystkich stref zoograficznych. Zbiór jest uwieńczeniem pasji kolekcjonerskiej Jacka i Filipa Kobieli pochodzących z Bochni, trwającej już 37 lat.

Wizyta w muzeum to doskonała lekcja przyrody i geografii oraz wspaniała uczta dla oka.

Część kolekcji pochodzi z łowów własnych, zdobytych podczas podróży po Europie, Afryce, Ameryce Południowej i Środkowej. Reszta to okazy nabyte od kolekcjonerów, entomologów, misjonarzy także farm motylowych w różnych zakątkach świata.

Istotną część kolekcji stanowi kompletny zbiór polskich motyli dziennych i mikro motyli pana Edwarda Palika – kustosza zbiorów entomologicznych Polskiej Akademii Nauk, jak również gatunki występujące w okolicach Bochni.

W muzeum prezentowane są gatunki, których wygląd i biologia ilustrują różne zjawiska przyrodnicze, (dyfrakcja, mimikra, kamuflaż, ubarwienia kryptyczne).

[madohora]

W 1939 w Bochni dokonano jednej z pierwszych masowych egzekucji w okupowanej przez III Rzeszę Polsce. Niemcy rozstrzelali wówczas 52 osoby w odwecie za zabicie dwóch policjantów niemieckich.

[madohora]

BOCHNIA PIESZO I ROWEREM

[madohora]

ŻYDOWSKA TRASA PAMIĘCI

[madohora]

SZLAK ARCHITEKTURY DREWNIANEJ

[madohora]

POMNIK OFIAR ZBRODNI HITLEROWSKIEJ

[madohora]

[madohora]

• tramwaj w Kłaju

[madohora]

We wsi znajdują się m.in.: Zakład Przetwórstwa Tworzyw Sztucznych, Zakład Przemysłu Drzewnego „Furnel International Ltd” sp. z o.o., Szkółka Drzewek Leśnych o powierzchni 5,5 ha przy leśnictwie Kłaj oraz Jednostka Wojskowa nr 2515 (skład materiałowy).

[madohora]

[madohora]

Budynek nr 1 przy ulicy Bernardyńskiej jest obecnie siedzibą Gimnazjum nr 1 im. Św. Kingi w Bochni. Został zbudowany około 1890 roku według projektu opracowanego w Wiedniu. Jest to gmach dawnej Szkoły Wydziałowej Żeńskiej im. Św. Kingi. W 1913 roku mieściła się tu Szkoła Rysunku i Malarstwa otworzona przez malarzy Ludwika Stasiaka i Tadeusza Okonia.

[madohora]

Przy ul. Tadeusza Kościuszki 4 znajduje się siedziba Sądu Rejonowego w Bochni. Jest to trójskrzydłowy budynek z obszernym wewnętrznym dziedzińcem. Powstał w latach 1837-47 w stylu późnego klasycyzmu na miejscu wyburzonego klasztoru dominikanów. W trójkątnym przyczółku ryzalitu środkowego znajduje się Orzeł Biały na czerwonym polu w ozdobnej tarczy herbowej.

[madohora]

[madohora]

W roku 1895 lekarz Mieczysław Dembowski wzniósł willę według projektu Teodora Talowskiego. W XX wieku mieściła się tam drukarnia „Secesja”. Jej adaptacja zniekształciła pierwotny kształt budowli. Długotrwały okres użytkowania (od 1928 do 1990 r.) obiektu wbrew jego pierwotnej funkcji, bez prowadzenia prac konserwatorskich, odbił się niekorzystnie na jego stanie technicznym. Obecnie na parterze mieści się oddział Archiwum Państwowego w Krakowie, które posiada cenne zbiory, w tym „Archiwum staropolskie miasta Bochni”, które obejmuje archiwalia miejskie od XV do XVIII wieku. Stopniowo przywracana jest dawna świetność tej budowli.

[madohora]

Tuż przy źródełku w latach 1854-56 bracia Michał, Wincenty i Tomasz Łosikowie ufundowali budowę kaplicy Matki Boskiej Anielskiej na Murowiance. W ludowo-barokowym ołtarzu głównym umieszczona jest kopia rzeźby Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Oryginał znajduje się w pobliskim kościele św. Jana Nepomucena. Dwa boczne ołtarze ludowo-klasycystyczne pochodzą z 1 połowy XIX stulecia. W lewym znajduje się obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem w typie Śnieżnej, a w prawym – św. Wojciecha. Ściany zdobi cykl czternastu obrazów ludowych o nazwie „Taniec Śmierci”. Niedawno kaplica została wyremontowana i rozbudowana przez obecnego proboszcza, ks. Kazimierza Kapcię – dobudowano zakrystię i plac z kostki brukowej. Niektórzy uważają, że po remoncie to miejsce straciło swój niepowtarzalny, mistyczny charakter. Kapliczka jest oddalona od centrum miasta o około 2 km, a od ul. Brzeźnickiej – o około 300 m. W maju sprawowane są tu nabożeństwa o godzinie 19:00. W sezonie letnim w każdy czwartek odbywa się Msza Święta o 18:30, a w pierwszą niedzielę każdego miesiąca Apel Jasnogórski.

[madohora]

bazylika kolegiacka pw. św. Mikołaja - gotycki kościół parafialny wybudowany w 1. poł. XV wieku, a następnie odbudowany po pożarach z lat 1447, ok. 1485 i 1655 z barokowym i rokokowym wyposażeniem wnętrza. Obok kościoła znajduje się drewniana dzwonnica z XVI w., odbudowana po pożarze z 1987 roku.

[madohora]

kaplica, ul. Sądecka, XVIII w., XIX / XX w.

[madohora]

cmentarz komunalny, ul. Oracka, 1787

[madohora]

cmentarz wojenny nr 314

[madohora]

Cmentarz ma kształt prostokąta i położony jest na północnym stoku wzgórza, na którym znajduje się zabytkowa bocheńska nekropolia.

[madohora]

grobowiec rodziny Górskich w kwaterze I, 1883

[madohora]

d. poczta, ul. Kazimierza Wielkiego 20, 1 poł. XIX w.
dom z oficyną, ul. Kazimierza Wielkiego 21, 1909-10
d. starostwo, ul. Kazimierza Wielkiego 31/33, 1893–1907, 1960 - budynek autorstwa Władysława Ekielskiego w stylu neomanierystycznym.

[madohora]

dworek, ul. Oracka 1, XIX w.
dworek, drewn., ul. Oracka 27, 27 A (d.13), XIX w.

[madohora]

kopalnia soli (najstarsza część) - czynna w latach 1251-1990, ob. udostępniona dla zwiedzających. W 2013 roku wpisana na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

[madohora]

Bochnia − stacja kolejowa w Bochni, w województwie małopolskim, w Polsce. Według klasyfikacji PKP ma kategorię dworca regionalnego. W roku 2018 stacja obsługiwała ok. 2900 pasażerów na dobę[2], a w roku 2019 ok. 2500 pasażerów na dobę. 15 października 1855 na stację wjechał pierwszy pociąg, który wykonywał jazdę próbną.

[madohora]

Budowę nowej synagogi gminnej rozpoczęto w 1932 roku. Miał to być najnowocześniejszy dom modlitwy w Bochni, jak i okolicy. W 1936 roku gmina rozpoczęła użytkowanie niedokończonej jeszcze synagogi, przez co została ukarana przez władze miasta wysoką grzywną. Budowa trwała do września 1939 roku, kiedy przerwał ją wybuch II wojny światowej.

[madohora]

Wielką wartość historyczną posiada położony w Łapczycy, przy historycznym Szlaku Bursztynowym, zwanym później Królewskim (obecnie – Via Regia Antiqua) kościół gotycki z 1340 roku, ufundowany przez króla Kazimierza Wielkiego jako dar pokutny. Od 1849 roku corocznie z Bochni do łapczyckiego kościółka odbywa się pielgrzymka na pamiątkę cudownego ocalenia miasta od epidemii cholery.

[madohora]

Od 1999 roku w Chełmie funkcjonuje Muzeum Parafialne Zakonu Stróżów Bożego Grobu (Bożogrobców), którego twórcą i kustoszem jest były proboszcz tutejszej parafii pw. Narodzenia św. Jana Chrzciciela – ks. Antoni Tworek. Najcenniejsze eksponaty to ornaty wyszywane złotą i srebrną nicią z XVII do XIX w., monstrancja i puszka z XVII i XVIII w. Część ekspozycji znajduje się w dzwonnicy. Od 2004 roku działa tu Galeria Sztuki „Chełm”.

[madohora]

Bardzo starą miejscowością jest również Brzeźnica, wieś położona na wschodzie gminy (pierwsza wzmianka pisana z 1242 roku). Od 1282 przez kilkadziesiąt lat była miastem. Legenda głosi, że św. Stanisław ze Szczepanowa jako biskup krakowski był prześladowany przez króla Bolesława Śmiałego i uchodził z Krakowa. Tutejsi mieszkańcy odmówili mu wody i noclegu. Po nocy spędzonej w kopie siana wzniósł ręce do nieba, pomodlił się i uderzył laską w ziemię. Od tej pory w miejscu tym do dnia dzisiejszego płynie krystalicznie czysta woda, uważana przez miejscowych za cudowną

[madohora]

W czasach zaborów podbocheńskie miejscowości charakteryzowała praca u podstaw mieszkających tu ludzi. Wielu z nich czynem zbrojnym, a nawet własnym życiem przyczyniło się do odzyskania przez Polskę niepodległości. Postać Józefa Chwałkowskiego, który zginął w Powstaniu Styczniowym w 1863r. upamiętnia obelisk w centrum Łapczycy.

[madohora]

Innym miejscowym dramatem było rozstrzelanie przez Niemców ponad 500 Żydów w Baczkowie w ramach likwidacji bocheńskiego getta 25 sierpnia 1942 roku. Dziś zaświadczają o tym pomniki na skraju Puszczy Niepołomickiej.

[madohora]

Łapczyca: kościół pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Marii Panny (Kazimierzowski)

Gotycki, murowany kościół w Łapczycy został wzniesiony na malowniczym wzgórzu. Jest jednym z obiektów na historycznym szlaku turystycznym Via Regia Antiqua. Kościół został ufundowany przez króla Kazimierza Wielkiego – jak głosi legenda jest to wotum pokutne za związki miłosne z Esterką, Żydowką z Kazimierza. Jednonawowy kościółek nakrywa sklepienie krzyżowo – żebrowe. Prezbiterium zamknięte zostało trójbocznie. Istnieją przypuszczenia, że pierwotnie kościółek posiadał nawy boczne. W późniejszym okresie dobudowano kaplicę od strony południowej i kruchtę od zachodu. Neogotycki ołtarz w formie tryptyku pochodzi z 1902 roku, a wykonany został przez Franciszka Samka. Środkowa cześć przedstawia rzeźby Matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz świętych Stanisława i Wojciecha. Na skrzydłach bocznych umieszczono sceny z życia Marii. Barokowe ołtarze boczne pochodzą z przełomu XVII i XVIII wieku. Przy kościele znajduje się wolnostojąca dzwonnica drewniana, w której zawieszony jest dzwon pochodzący z XV lub XVI w. W bezpośrednim otoczeniu kościoła znajdują się pojedyncze mogiły, obok niego natomiast rozciąga się cmentarz parafialny.

[madohora]

[madohora]

Nowy Wiśnicz uzyskał lokację miejską w 1616 roku, zdegradowany w 1934 roku, ponowne nadanie praw miejskich w 1995 roku. W latach 1976–1982 miejscowość była siedzibą gminy Nowy Wiśnicz-Lipnica. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. tarnowskiego.

[madohora]

W czasie II wojny światowej w rejonie Nowego Wiśnicza działał 12 Pułk Piechoty Armii Krajowej regionalny oddział Armii Krajowej, który przeprowadził 26 lipca 1944 roku Akcję Wiśnicz – atak na niemieckie więzienie, który był jedną z największych akcji uwolnienia więźniów przez polskie podziemie przeprowadzonej w czasie niemieckiej okupacji Polski.

[madohora]

Według danych uzyskanych 24 lipca od umieszczonych wewnątrz więzienia wywiadowców otrzymano informację o planowanym wywiezieniu osadzonych więźniów politycznych do obozu koncentracyjnego w Auschwitz, które Niemcy zaplanowali na 27 lipca. W związku z tym podjęto decyzję o przeprowadzeniu akcji odbicia więźniów w nocy z 26 na 27 lipca 1944 roku

[madohora]

Przed rozpoczęciem akcji wyznaczony oddział sabotażowy przeciął kable telefoniczne uniemożliwiając wezwanie pomocy. Początkowo planowano rozpoczęcie akcji na godzinę 23.00, ale doszło do godzinnego opóźnienia. Dopiero o 24.00 akowcy stanęli pod główną bramą przebrani w mundury straży więziennej. Bezpośrednio pod bramę wysłano jednego żołnierza, który zmylił strażnika niemieckiego i wykorzystując jego dezorientację sforsował bramę, dzięki czemu partyzanci wtargnęli na wartownię. Tam rozbrojono zaskoczoną załogę: oficera oraz 9 wartowników. Opanowanie budynku odbyło się bez jednego wystrzału. Żołnierze AK związali strażników kładąc ich na podłodze.

[madohora]

Akcja zakończyła się całkowitym sukcesem – nikt nie zginął, zarówno po polskiej, jak i niemieckiej stronie, a żaden z uwolnionych więźniów nie został schwytany przez Niemców. Dodatkowo uniknięto walki z niemieckimi żołnierzami z sąsiadującej z więzieniem jednostki SS.