Noc Świętojańska

[madohora]

Po zabawie można udać się na spoczynek. Dotyczy to nie tylko najodważniejszych i najczystszych serc, które mają szansę znaleźć magiczny kwiat paproci i otrzymać wszystkie ziemskie skarby. Pamiętaj jednak: droga do kwiatu jest chroniona przez złe duchy, a ziemskie bogactwa, które on odsłania, nigdy nikomu nie przyniosły dobra. Wierzono, że czarownice obchodzą swoje święto w dniu Iwana Kupały , które polega na zadawaniu ludziom ogromnego zła. Podobno czarownice trzymały wodę gotowaną z popiołem z ogniska Kupały, a w dniu Iwana Kupały, polewając się tą wodą, czarownica mogła swobodnie latać, gdziekolwiek chciała.

[madohora]

JAK OBCHODZI SIĘ ŚWIĘTO
Na Ukrainie do dziś przetrwał następujący rytuał: dziewczęta, ozdobione wiankami z pachnących ziół, w odświętnych strojach, i chłopcy, w kapeluszach z lekko przechylonymi na bok głowami, również ozdobieni kwiatami, zbierają się w przeddzień Dnia Kupały w wyznaczonym miejscu pod marzanną lub czarnym klonem, obwieszonym wiankami i wstążkami; pod tym drzewem umieszczają maleńkiego, a czasem dużego, bóstwa ze słomy – Kupałę, ubranego w damską koszulę i plachtę, z naszyjnikiem na szyi i wieńcem na głowie. Tam również rozstawiane są stoły z przekąskami i nieuniknioną wódką. wpadając do wody. Kupała na Iwanie!

[madohora]

W Moskwie Kupałę od starożytności obchodzono na trzech górach, a w Petersburgu na Wyspie Pietrowskiej na Kullerbergu, gdzie również odwiedzała nas nasza arystokracja. Kilka lat temu, właśnie w tym ostatnim, rozpalano ogniska Kupały, organizowano tańce w kręgu i uczty. Dziesięć mil od Petersburga, wzdłuż drogi do Rygi, rosła kiedyś lipa, której gałęzie przeplatały się z gałęziami innych drzew, tworząc rodzaj naturalnej altany, gdzie często odpoczywał Piotr Wielki. Ludzie gromadzili się tu w wigilię Kupały, rozpalając ogniska, na których, nawiasem mówiąc, palono białego koguta. Warto zauważyć, że w późniejszych czasach ognisko Kupały zastąpiono stertą pokrzyw, po tym jak władze kościelne i świeckie zakazały rozpalania ognisk w Iwanowie.

[madohora]

Święto obejmowało następujące obrzędy i rytuały:
rozpalanie ognia
skakanie przez ogień (lub pokrzywy)
toczenie koła kult ognia
w starożytności modlitwy o deszcz - Rusalia
kąpiel, polewanie nabieranie
rosy kult wody
w starożytności Zielone Boże Narodzenie;
Legenda o kwiecie paproci kwitnącym tej nocy;
Wierzenia, że ​​w tę noc rosną drzewa, wskazują, że zioła zebrane w dniu Iwana Kupały posiadają cudowne moce;
wróżenie z bukietów ślubnych; kult roślinności.

[madohora]

Charakterystyczną cechą Iwana Kupały są liczne zwyczaje i legendy związane ze światem roślin. Zioła i kwiaty zebrane w dniu Iwana Kupały umieszczane są pod rosą Iwana, suszone i konserwowane, uważane za bardziej uzdrawiające niż te zbierane w innych okresach. Służą one do okadzania chorych, zwalczania złych duchów, a podczas burzy wrzucane są do zalanego pieca, aby chronić dom przed uderzeniami piorunów. Służą również do rozpalania miłości lub osuszania domu. W dniu Iwana Kupały dziewczęta robią wianki z ziół: Iwana-da-Maryi, łopianu, trawy Matki Boskiej i niedźwiedziego ucha. Wieczorem puszczają te wianki na wodę, obserwując, jak i gdzie unoszą się na wodzie. Jeśli wianek opadnie na dno, oznacza to, że narzeczony stracił miłość i małżeństwo nie będzie możliwe. Wśród cudownych ziół zbieranych w tym czasie warto wymienić płaczącą trawę, której szczególna moc, według chłopów, tkwi w jej korzeniu, który ma właściwość odpędzania złych duchów; właściciel korzenia wzbudzi w sobie strach; trawa terlich jest używana do oczarowywania młodych mężczyzn dziewczynami: noszą ją na piersiach i mówią: Terlich, terlich, zwołajcie chłopaków! Ziele bylicy pospolitej, według powszechnego przekonania, jest odrażające dla czarownic i chroni przed nimi dom i podwórze. Jest również zaplatane w bicze i umieszczane pod rosą Iwana ze zdaniem: Matko Ziemio, Ojcze Niebo, daj swoim niewolnikom zdrowie z tego zioła! Ziele zięby pomaga na płacz dzieci i bezsenność; suszoną ziębę posypuje się bolące miejsca na ciele - skaleczenia, ropnie, guzy; tasznik od dawna jest używany jako dobry środek hemostatyczny na różne rodzaje krwawień; Osoby cierpiące na reumatyzm zbierały pokrzywy w dużych ilościach; zajęcza kapusta była gromadzona na rany i oparzenia; podbiał, oregano i dziki rozmaryn były niezbędne na przeziębienia i kaszel.

[madohora]

[madohora]

Z Nocą Kupały wiąże się szereg czynności i rytuałów, takich jak zbieranie ziół i kwiatów oraz dekorowanie nimi ludzi, zwierząt i domów; wchodzenie do wody, kąpiel lub polewanie wodą i puszczanie girland na wodę; rozpalanie ognisk, taniec, śpiew i przeskakiwanie przez ogień; a także polowanie na czarownice i odstraszanie ich. Wierzono również, że w tym dniu gra słońce i dzieją się inne cuda natury. Uroczystości odbywają się w pobliżu wody, na wzgórzach otaczających ją; w tych folklorystycznych tradycjach uczestniczą głównie młodzi mężczyźni i kobiety. Rytuały i symbolika święta mogą wskazywać na jego przedchrześcijańskie korzenie.

[madohora]

[madohora]

Według Mel'nychuka samo słowo Kupalo może pochodzić z prasłowiańskiego *kǫpadlo (por . OCz. kupadlo , SCr. kùpalo , LSrb ., USrb . kupadło „miejsce kąpieli”), które składa się z omawianego czasownika *kǫpati i przyrostka *-dlo .Nazwa święta związana jest z faktem, że w Noc Kupały brana była pierwsza ceremonialna kąpiel, a związek z Janem Chrzcicielem ma charakter wtórny.

[madohora]

[madohora]

Noc Kupały jest pełna rytuałów związanych z wodą, ogniem i ziołami. Większość obrzędów Kupały odbywa się w nocy. Kąpiel przed zachodem słońca była uważana za obowiązkową: na północy Rosjanie częściej kąpali się w baniach , a na południu w rzekach i jeziorach. Bliżej zachodu słońca, na wzniesieniach lub w pobliżu rzek, rozpalano ogniska. Czasami ogniska rozpalano w tradycyjny sposób – tarciem drewna o drewno. W niektórych miejscach na Białorusi i Polesiu Wołyńskim ten archaiczny sposób rozpalania ognia na święto przetrwał do początku XX wieku

[madohora]

O obchodach Nocy Kupały wspomina Kronika Hustyna (XVII w.):
Tę Kupałę... upamiętnia się w wigilię Narodzenia Jana Chrzciciela... w następujący sposób: Wieczorem zbierają się proste dzieci obojga płci i robią wianki z trujących ziół lub korzeni, a te, które są okryte ubraniami, podpalają, a następnie kładą zieloną gałązkę i trzymając je za ręce tańczą wokół ognia, śpiewając swoje pieśni... Potem przeskakują przez ogień

[madohora]

W niektórych częściach ukraińskiej i białoruskiej tradycji dopiero po Kupale zaprzestano śpiewania wesnianky . Słowianom wschodnim i zachodnim zabraniano spożywania wiśni przed tym dniem. Słowianie wschodni wierzyli, że kobiety nie powinny jeść jagód przed dniem św. Jana, gdyż groziło to śmiercią ich małych dzieci. .

[madohora]

Według wierzeń Huculów , po Kupale następują „ noce jarzębinowe [ ru ] ”, kiedy często występują grzmoty i błyskawice. Są to dni, w których gromowładne duchy krążą, zsyłając pioruny na ziemię. „A potem między ciemnym niebem a szczytami gór rosną ogniste drzewa, łącząc niebo z ziemią. I tak będzie aż do dnia Eliasza , dawnej gromowładnej uczty”, po której, jak powiadają, „grzmoty przestaną grzmieć”

[madohora]

[madohora]

W niektórych rosyjskich wioskach warzono „kaszę wotywną ”: w dzień św. Juliany (22 czerwca) dziewczęta zbierały się, by rozmawiać i przy śpiewie tłuc jęczmień w moździerzu. Rankiem w dzień św. Agrypiny (23 czerwca) jęczmień służył do gotowania kaszy wotywnej. W ciągu dnia kaszę tę rozdawano biednym, a wieczorem, posypaną masłem, zjadali ją wszyscy.

[madohora]

Przyjmę cię, Kupalnoczko , jako gościa,
częstując zielonym winem,
podlewając pszenicznym piwem,
karmiąc twarogiem .

[madohora]

Obowiązującym zwyczajem w tym dniu były masowe kąpiele. Wierzono, że w tym dniu wszystkie złe duchy opuszczają rzeki, dzięki czemu można było bezpiecznie pływać aż do dnia Eliasza . Ponadto woda Nocy Kupały miała właściwości rewitalizujące i magiczne

[madohora]

W to święto, zgodnie z powszechnym znakiem, woda może „zaprzyjaźnić się” z ogniem. Symbolem tego związku było ognisko rozpalane nad brzegami rzek. Wianki często wykorzystywano do wróżenia w Noc Kupały: jeśli unosiły się na wodzie, oznaczało to szczęście i długie życie lub małżeństwo.

[madohora]

.

[madohora]

Ogniska rozpalano późnym wieczorem i zazwyczaj płonęły do ​​rana. W różnych tradycjach znajdują się dowody na konieczność rozpalenia ogniska Kupały „ ogniem potrzebnym ”, wytwarzanym przez tarcie; w niektórych miejscach ogień wnoszono do domu i rozpalano w ziemi. Wszystkie kobiety we wsi musiały podejść do ognia, ponieważ każda, która nie poszła, była podejrzewana o czary . Wokół ogniska prowadzono chorowod, tańcząc, śpiewając pieśni Kupały i przeskakując przez ognisko: ten, kto przeskoczy pomyślniej i wyżej, będzie szczęśliwszy. Dziewczęta przeskakują przez ogień, aby „oczyścić się i uchronić przed chorobami, zepsuciem, czarami” i aby „ rusalki nie zaatakowały i nie przyszły w ciągu roku”. Dziewczynę, która nie przeskakiwała przez ogień, nazywano czarownicą (Słowianie wschodni, Polska); oblewano ją wodą i biczowano pokrzywami, ponieważ nie została „oczyszczona” ogniem chrztu. W guberni kijowskiej dziewczyna, która straciła dziewictwo przed ślubem, nie mogła przeskoczyć przez ognisko w Noc Kupały, gdyż w ten sposób je zbezcześciła

[madohora]

Oprócz ognisk, w niektórych miejscach w Noc Kupały podpalano koła i beczki ze smołą, którą następnie staczano z gór lub niesiono na drągach, co wyraźnie nawiązuje do symboliki przesilenia.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Wierzono, że każda roślina nadaje wieńcowi szczególne właściwości, a sposób jego wykonania – skręcanie i tkanie – dodaje symboliki. Wieńce często wykonywano z gałązek barwinka , bazylii , pelargonii , paproci , róż , jeżyn , dębu , brzozy itp