Mały słowniczek nazw lokalnych

[madohora]

Ciąg sklepów pod arkadami na rynku w Nikiszowcu

[madohora]

Osiedle domków jedno i dwurodzinnych budowanych w latach 1950 – 1954
tj. w okresie wojny koreańskiej

[madohora]

1. Krzyżówka drogi z torami kolejowymi PKP Zawodzie
2. 2. Skrót drogi z Nikiszowca do Katowice za Szpitalem Nr 4
(obecnie zlikwidowanm)
3. Małżeństwo mieszane
4. Dziecko z małżeństwa mieszanego

[krojcokznikisza]

Tako to już moja dola
Poł hanysa, poł gorola
Jo talyntow wiela mom
Zaroz ło nich powiym wom:
Jak zaśpiewom, wszyscy płaczom
Bo tak śpiywki przeinaczom
Jo chca śpiewać "Bog się rodzi"
A mi z tego hymn wychodzi…
I łobrozki tyż maluja
Kożdy woło Alleluja!!!
Bo łone som jak Picasso
Żodyn niy wiy coch tam chalsnoł
Myśla, porzeźbia sobie
Coś gryfnego może zrobia
Chciołech z gliny zrobić synka
A mi wyszła flajsz – maszynka
Napisołech „Harlekina”
Wszystkim zaroz zrzedła mina
Ksionżka była tako "słodka"…
A jej miejsce to szuflodka.
Teroz klupia po klawiszch
I wom takie bzdury pisza

[madohora]

Najważniejsza osoba wśród zbieraczy węgla na hałdach

[jurek-de1]

Czy nie powinno byc czasym.
KROL HOLDY

[madohora]

1. Nazwa restauracji w Janowie, późniejszy Harnaś. Obecnie
sklep ze sprzętem AGD
2. Nazwisko właściciela restauracji

[madohora]

1. Wzniesienie w lesie przed Boliną. W zimie miejsce zabaw dla
dzieci
2. Nazwisko właściciela szynku przy ulicy Strumiennej

[madohora]

Zakłady Naprawcze Urządzeń Technicznych na Zawodziu

[madohora]

1. Najwyższe wzniesienie na prawo od ulicy Dobrego Urobku
2. Kolonia familoków za brzozowym laskiem w kierunku na Zyndry

[madohora]

Nazwa sklepu pochodząca od nazwiska właściciela sklepu. Kiedyś
mleczarnia, później sklep monopolowy a obecnie ogólno – spożywczy

[madohora]

1. Popularna używana przez mieszkańców nazwa osiedla górniczego
Nikiszowiec
2. Szyb pomocniczy wybity w 1906 roku. Obecnie
szyb „Poniatowski”. Zarówno nazwa szybu jak i osiedla pochodzi od
bytomskiego zarządcy górniczego Karla Nikischa

[madohora]

NO TO CO
KAROLINKA
BELOWA

Pojazd z beczką do wywozu fekalii

[madohora]

Domy mieszkalne ze sklepami w Giszowcu przy szybie „Roździeński”

[madohora]

1. Teren za cmentarzem Janowskim w kierunku szybu „Bończyk”
2. Staw wody pokopalnianej

Dzisiaj w okolicy tego miejsca znajduje się sklep Real oraz osiedla
Bończyk

[madohora]

Wolnostojący mały budynek z piecem służący do wypieku chleba.
Piekarnioki znajdowały się w podwórkach bloków na Nikiszowcu

[madohora]

Część Janowa w pobliżu ulicy Nad Stawem. Kiedyś był tutaj park ze
stawem. Zostało to wszystko zlikwidowane w latach siedemdziesiątych.
Po plantach został jedynie domek będący kiedyś zameczkiem
myśliwskim. I uwaga, ostatnio jak chodziłyśmy z koleżanką po
okolicach Plant „odkryłyśmy” około dwadzieścia centymetrów ceglanego
muru wkopanego w ziemię. Prawdopodobnie pozostałość po parku na
plantach.

[madohora]

PLANTY

Pozwolę sobie na pouprawianie trochę prywaty. A tak ja widziałam i
widzę Planty:

„Tu mych lat młodych były początki
A chcąc zachować tej włości pamiątki
Gdzie były góry, Boliny urwiska
Janów uzyskał plantacji nazwisko”
A.M. 1835 rok
Taki napis umieszczony jest na zachowanym z 1835 roku
pomniku, znajdującym się obok szpitala górniczego w Janowie. Pomnik
ten pierwotnie został postawiony w parku obok dworku nad rzeczką
Boliną, który urządził Aleksander Mieroszewski. Według zachowanych
opisów park był typu Angielskiego z promenadą, stawami rybnym i
gondolami. Zarówno nazwą jak i wyglądem nawiązywał do Krakowskich
Plant. Dzisiaj po tamtym parku pozostały tylko zapisy historyczne,
dworek myśliwski będący obecnie zwykłym a zarazem najstarszym
budynkiem mieszkalnym na Janowie i ten obelisk oraz wspomnienie po
wielkim nie istniejącym już stawie nazywanym „Plantami”, nad który
biegaliśmy jako dzieci. Nie wiem jakim cudem ten obelisk oraz dworek
Mieroszewskich przetrwał aż do dzisiaj, gdyż same „Planty” zniknęły
z powierzchni ziemi
w latach siedemdziesiątych. Wielkimi krokami wchodziło nowe
budownictwo, które zajmowało każdy kawałek wolnej przestrzeni.
Swoje opowiadanie zaczynam od tego cytatu, gdyż całe moje
dzieciństwo, młodość a właściwie całe życie związane jest z
miejscami stanowiącymi dawne włości Mieroszewskich,
a w późniejszym okresie własność spadkobierców Gischego. A więc z
Nikiszowcem, Janowem, Giszowcem i Szopienicami. Na nasze dalsze
życie zazwyczaj wpływa atmosfera miejsca
w którym się wychowaliśmy oraz ludzie, którzy się przez nie
przewinęli. Na pewno rodzice, nasi koledzy z dzieciństwa, pierwszy
nauczyciel czy taki o którym pamiętamy do dzisiaj. Większość mojego
życia to też czasy różnego rodzaju przełomów zarówno w polityce,
gospodarce oraz w szkolnictwie. Z wielkim hukiem runął poprzedni
system polityczny odbijając się wielkim echem w całej Europie. A
także mówiąc językiem ekonomistów w naszą rzeczywistość wtargnęła
gospodarka wolnorynkowa. Zmieniała się też mentalność ludzi.
To czas, w ciągu którego coś odchodziło w zapomnienie by nigdy nie
wrócić. Zanikały pewne tradycje a w to miejsce wszystkimi drzwiami i
oknami pchało się nowe. Zdarza się, że po latach ktoś się reflektuje
i zaczyna walczyć o to co jeszcze pozostało. Jednak pewne rzeczy
zniknęły bezpowrotnie i nie da się ich już w żaden sposób przywrócić.
Urodziłam się i przez większość swego życia mieszkałam w Nikiszowcu,
robotniczej dzielnicy Katowic o dość niespotykanej architekturze.
Sama nazwa dzielnicy pochodzi od szybu „Niskich” wybudowanego w
1906 roku. Ta z kolei od nazwiska bytomskiego zarządcy górniczego
Kurta Nikischa. Osiedle zostało postawione w roku 1909 dla
robotników pracujących w pobliskiej kopalni Morgenroth („Jutrzenka”
będącą poprzedniczką dzisiejszej kopalni „Wieczorek”. Historyczne
wzmianki o wydobywaniu na tych terenach węgla pochodzą już z roku
1788. Niestety nie jestem w stanie powiedzieć gdzie powstała
pierwsza kopalnia - „Bergtal”. Powiedzmy jak w bajce „gdzieś tam
gdzie rozciągały się janowskie pola”. A skoro już jesteśmy przy
bajkach, to oprócz zapisów historycznych zachowały się też liczne
legendy dotyczące tego regionu. O Skarbniku ostrzegającym górników
przed mającym nastąpić zawałem w kopalni, o Utopcach i Strzygach a
także o zagubionych duszach czy ludziach nie mogących odnaleźć drogi
do domu. Myślę, że tego typu legendy podsycała obecność w pobliżu
wspomnianych „Plant”. Jeszcze w czasach mojego dzieciństwa zdarzały
się tam wypadki utonięć. Czasami w okresie zimy, ktoś chciał sobie
skrócić drogę z Janowa do Mysłowic przechodząc po zamarzniętym
stawie. Jednak nie każdy dochodził do domu. Poza tym „Planty”
usytuowane były pomiędzy terenem cmentarza i dzisiejszego Ośrodka
Wypoczynkowego „Bolina”. A wokoło roztaczały się lasy łączące
Giszowiec i Janów z Mysłowicami. W takiej scenerii, podsycanej
jeszcze bliskością cmentarza a na dodatek po kilku piwach wypitych
po zakończeniu dniówki nie trudno było pogubić drogę. „Planty” dla
niektórych panów mogły stanowić doskonałe alibi. Poza tym w tych
legendach chyba coś tkwiło, bo nie wiem dlaczego ale jako dzieci
nigdy nie chodziliśmy tam sami, zazwyczaj kilkuosobową grupą. A tak
o samych Plantach mówi jedna z nich: „Kiedyś, bardzo dawno temu
utopił się w Janowie mężczyzna
z brodą. Nie było wiadomo jak to się stało, kiedy i dlaczego. Nie
znano także nazwiska tego mężczyzny. Pochowano go na miejscowym
cmentarzu. Ale chociaż ciało leżało w grobie, jego dusza błąkała się
po świecie i w końcu stała się Utopcem. Od tej pory nad stawem
zaczęły się dziać dziwne rzeczy, migały złociste światełka i
wstążeczki wabiąc dzieci i porywając je …”
….
To jest fragment opowiadania wysłanego przeze mnie w zeszłym roku na
konkurs literacki.
Ciekawym powiem, że niestety nie dostałam żadnej nagrody ale dla
mnie satysfakcją jest to że
to i wiele innych opowiadań i wspomnień związanych ze Śląskiem można
będzie już za jakiś czas przeczytać w dwutomowej monografii wydanej
przez drukarnię Politechniki Śląskiej w dwutomowym
wydawnictwie „Śląsk – moje stulecie”. tytuł opowiadania oczywiście
podam w szaradzie.

[krzysiek1204]

Kopalnia "Bergthal" leżała na południowy-zachód od dawnej cegielni.Założona w roku 1788 przez Felicjana Mieroszewskiego wydobyła do końca marca 19 ton węgla ( chodzi o kęsy czyli węgiel gruby). Produkcja w roku 1823 wyniosła 140 ton. W kopalni pracowało "aż" 2 rębaczy i 2 ciągarzy. Zresztą kopalnia ta w całym okresie istnienia pracowała z licznymi przerwami. Mogę przesłać skan mapy z jej usytuowaniem.
Krzysiek z Jonowa

[jurek-de1]

Ul.Miczurina,bloki mieszkalne
usytuowane przy kinie Slonce.
Podkino zaczynalo sie za mostem
kolejowym.Np.kaj miyszkosz-pod kinym.

[jurek-de1]

Pastele zespol wokalno-instrumentalny
dzialajacy przy Domu Kultury KWK Wieczorek.

[madohora]

Teren znajdujący się przy Szybie Wilson. Ulica Oswobodzenia w
kierunku od Szpitala Górniczego (zlikwidowanego) do Ulicy
Szopienickiej. Dzisiaj jeden z odcinków trasy autobusów 30 i 109

[madohora]

Teren zabudowany od cieku wodnego przecinającego ulicę Leśnego
Potoku w kierunku Boliny

[madohora]

Janów Miejski – dzielnica Mysłowic granica między Janowem. Dzisiaj
fragment autostrady i osiedla Bończyka

[jurek-de1]

POD CYCYM-Bar,knajpa z ogrodkiem na Janowie miejskim.
Oferowano:wodke,piwo,zurek,flaczki,itp.

[madohora]

Ja jestem taka delikatniutka, że musiałabym powiedzieć
"Pod piersią" ha, ha, ha,

[madohora]

Dziękuję za uzupełnienie, zachęcam do dalszego podawania nazw lokalnych, gdyż z
czasem i te, które podaliśmy tutaj mogą zostać zapomniane.

[madohora]

Teren zabudowany w obrębie szybów „Wodny”, „Drzewny”, „Królewicz”
obecnie zasypane

[madohora]

Szyb Wilson I – obecnie zasypany

[madohora]

Pagórki naprzeciw budynku dawnej Gminy Janów dzisiejszego Szpitala
Górniczego Nr 4 (obecnie zlikwidowanego). W latach 30 – tych
postawiono tam granitowy obelisk upamiętniający uczestnictwo
mieszkańców Janowa w Powstaniach Śląskich. Dzisiaj określany
Pomnikiem Powstańców, usytuowany na tzw. Targowisku przy ulicy
Zamkowej

[jurek-de1]

Na Janowie:Nasyp z sciezka prowadzacy
do cmentarza od ul.Lwowskiej.

[jurek-de1]

Brodzik dla dzieci,w ktorego srodku
na cokole ustawiona jest ryba tryskajaca woda.

[madohora]

Zabudowania przy ulicy Nad Stawem 5-7. Dwa budynki mieszkalne wraz z
ciągiem komórek wybudowane w latach 1935 – 1936 na terenie byłego
Parku Angielskiego. Jest przykładem międzywojennego budownictwa
socjalnego dla najuboższych.

[jurek-de1]

Sierownia była w 2 bloku i służyła do podgrzewanio wody w centralnym ogrzewaniu do: dyrekcji, starej łaźni przy pływalni, kilkunastu mieskań w 1 bloku, ogrzewanio obydwu szkół i kościoła. Jej budynek jeszcze stoi, ino komin rozwalili w latach 60-tych jak to wszystko podłaczyli do elektrownie. Ogrzewała tyż hotel robotniczy (wulcownia) na Nikiszu.

[jurek-de1]

Poprawka

madohora napisała:

> Zabudowania przy ulicy Nad Stawem 5-7. Dwa budynki mieszkalne wraz z
> ciągiem komórek wybudowane w latach 1935 – 1936 na terenie byłego
> Parku Angielskiego. Jest przykładem międzywojennego budownictwa
> socjalnego dla najuboższych.

[madohora]

Może jeszcze coś skojarzę
No to zaraz tu wysmażę

[madohora]

Staw koło nasypu kolejowego między ulicami Zamkową i Oswobodzenia.
Własność gospodarza Trzewiczka.

[madohora]

Staw za szpitalem nr 4 powstał po wybraniu gliny do produkcji cegły
w cegielni istniejącej przy szybie „Ligoń”

[madohora]

Wywożący nieczystości, fekalia z domków na Giszowcu