miasta.gazeta.pl/warszawa/1,34888,7076084,Pionierskie_przedsiewziecie___istnieje_do_dzis.html
Z dokumentów, do których dotarłem wynika trochę inna historia powstania i działalności RUCHU na gruncie warszawski, niż to przedstawiono w artykule.
Polskie Towarzystwo Księgarni Kolejowych RUCH Sp. z o.o., pierwotnie miało siedzibę w Krakowie z Oddziałem w Warszawie. Pod nr BI – 90 i pod datą 18 stycznia 1919 r. zostało wpisane do Rejestru Firm (1926) z kapitałem w wysokości 40 tys. koron. Siedzibą Oddziału był dom przy Poznańskiej 38.
Po kilku latach działalności (z powodów, do których nie udało mi się dotrzeć) firmę przeniesiono do Warszawy, przekształcając jej status ze „Spółki z o.o.” w „Spółkę Akc.” i zachowując dawną nazwę. Kapitał krakowski przejęła nowa spółka i powiększyła go do 75 tys. zł i do 5 tys. akcji. Siedzibą firmy była kamienica przy Poznańskiej 38, w której mieścił się poprzednio warszawski oddział. Ukonstytuował się zarząd, w skład którego weszli: Stanisław Ćwirko Godycki – dyrektor zarządu i członkowie: Tadeusz Tchórzewski, Zygmunt Arct i dr Jan Gebethner. . Firma miała oddziały zamiejscowe w Krakowi, Lwowie, Poznaniu, Wilnie i Gdańsku. Nowa rejestracja pod nr B VI – 843 nastąpiła dnia 10 lutego 1921 r.
Po kilku latach działalności, widocznie nowa spółka osiągnęła na tyle dobre wyniki ekonomiczne, że powiększyła kapitały do wysokości 600 tys. zł i liczbę akcji do 6 tys. oraz przeniosła swą siedzibę do domu w al. Jerozolimskich 63. Pozostałe dane firmy zostały bez zmian. O tym dowiadujemy się z Rejestru Firm (1929. Nie wynika stąd, by „tuż przed kryzysem w 1929 r.” dyrektorem miał być Tadeusz Tchórzewski” (1).
Wszystko wskazuje że ta nowa siedziba nie była zbudowana od podstaw, tylko zaadaptowana, wg projektu Tadeusza Zielińskiego – twórcy m.in. proj. SGGW przy Rakowieckiej i Instytutu Radowego przy Wawelskiej. Zapewne dlatego „budowa trwała zaledwie kilkanaście miesięcy” (1). Wniosek taki można wysnuć na postawie lektury biografii T. Zielińskiego (Łoza St.: Architekci i budowniczowie w Polsce – 1954), gdzie napisano o „nadbudowie budynku” przy al. Jerozolimskich 63 (2). Daty realizacji projektu Łoza nie podaje, ale bez większego błędu można przyjąć, że nastąpiło to między rokiem 1926 a 1929. Agendy i wydziały firmy mieściły się nie tylko w al. Jerozolimskich 63 (1), ale i w wielu punktach miasta, np. przy al. Jerozolimskich 79, 123, Poznańskiej 38 – szczegóły w załączeniu (2):
Prawdopodobne Ćwirko – Godycki na stanowisku dyrektora zarządu spółki pozostawał przez cały okres przedwojenny, aż do 1939 r. (2)
Pozdrawiam
________________________
(1) Tak napisano w artykule.
(2) Wg Spisu Abonentów Warszawskiej Sieci Telef. 1938/39.
