Dom Granzowa na…Grochowie

[andrzej_b2]

Było w Warszawie kilka domów Granzowa ale okazuje się, że i na Grochowie
istniał jeszcze jeden pod tą obiegową nazwą. Ślad informacji można znaleźć w
Echu Pragi (1916, nr 32, 42), skąd wynika, że funkcjonowała w nim czytelnia
im. Asnyka, założona jeszcze w sierpniu 1914 - tuż po wybuchu wielkiej wojny.
Ponadto w opisie obszaru Grochowa przyłączonego do Warszawy w 1916 r. wymienia
się folwark Grochów 2-gi Granzowa. Jest więc jakiś zagubiony ślad Granzowa na
Grochowie. Czy ktoś z Kolegów ma o tym jakieś wiadomości?
Pozdrawiam :-)

[zbyszek_33]

Andrzeju,
czy można prosić o jakis ślad tego domu:
nr hipoteki, adres: ulica, nr domu ?
Pozdrowienia

[andrzej_b2]

Ha, więcej nic nie wiem.
Kazimierz Grancow zm. w 1912, pozostawiając dwóch synów, z których Władysław
przeżył ojca. Matka Władyslawa – Klementyna z Temlerów, miała duszę artystyczną,
była mecenaską artystów i poetów, i takież talenty po matce odziedziczył syn,
był bowiem artystą malarzem (np. Rozkwitłe piwonie w wazonie ok. 1920).
foto3.m.onet.pl/_m/8cc2b37aa657d5fa22859ea53d9059f7,21,19,0.jpg
Prawdopodobnie powołaniem spadkobierców nie była praca organiczna i zapewne
sprzedali folwark, gdyż nazwisko Granzow nie pojawia się w okresie
międzywojennym na Grochowie.

Dziś rozmawiałem w ww. sprawie z p. Janem B., który folwark Granzowa lokalizuje
poniżej Koziej Górki Grochowskiej, a bliżej Kawęczyna. Obiecał, że na najbliższe
nasze spotkanie przyniesie jakieś plany Grochowa z pocz. XX w., może uda się
wspólnie coś wydedukować.
Pozdrawiam :-)

[zbyszek_33]

Andrzeju,
Przecież posiadamy reprint mapy Wojskowego Instytutu Geograficznego z 1934 r.
na której dokładnie umiejscowiono m.in. cegielnię "Kawęczyn 76". To o który
budynek się rozchodzi.
Pozdrowienia

Dom (powiedzmy willa) Granzowa na Grochowie

[fima]

Żeby zobaczyć trzeba jechać Chełmżyńską jak do zjazdu do pomnika Olszynki
Grochowskiej, kilkaset metrów za tym zjazdem tory kolejowe, wzdłuż nich
Strażacka. Na tym skrzyżowaniu ruiny willi, jeszcze w w pełnej wysokości, już w
stanie do rozbiórki. Piękny malowniczy obiekt, cała w neogotyckiej
czterokolorowej cegle, choć bryła i otwory okienne romanizujace. Dostęp
swobodny, ale lepiej już nie penetrowac.
Opodal można się doszukiwać resztek folwarku.
Panie Andrzeju, tak Pana podziwiam, a Pan nie zna tej willi? Grochowskiej?!

[andrzej_b2]

Zupełnie o czym innym mówimy.
Pozdrawiam :-)

A poza tym - pytanie było do Kolegów.

[chinique]

Granzow i Grochów

[jarekzielinski]

Tak się składa, że mam sporo materiałów na temat Grochowa, ale w całości nie
przetłumaczonych z rosyjskiego, więc podam tylko ogólne zarysy tematu.
Rozległe tereny pod nazwą „Nieruchomość Ziemska Grochów nr 2 i 3”, potocznie
nazywane wsią Grochów Drugi, należały od 1865 r. do Władysława Hermana i jego
matki, Zofii Hermanowej, później 2o voto Złotaszewskiej, w części zaś do
Towarzystwa Drogi Żelaznej Kolei Warszawsko-Terespolskiej, które w 1874 r.
odkupiło od ww. osób północny pas gruntów pod przeprowadzenie tejże linii. W
1875 r. fragment nieruchomości zakupił Matias Bersohn, natomiast W. Herman w
1891 r. wykupił część należącą do matki, stając się jedynym posiadaczem
pozostałej części posiadłości. Rok później Herman zmarł, a spadek podzielono
między jego pięć córek. W 1895 r. dobra nabył na licytacji Kazimierz Granzow,
już wówczas (?) właściciel cegielni kawęczyńskich. Następnie Granzow w 1898 r.
sprzedał dział ziemi Mordce Pinesowi i Lejbowi Wajnowi, rozpoczynając
wieloletni proces dzielenia gruntów. W 1914 r. ogromna część dóbr pozostawała
nadal we władaniu rodziny Granzowów: Władysława oraz Kazimierza-Floriana i jego
żony Amalii z Briggsów. Zapewne nieco wcześniej przez należące do nich
posiadłości przeprowadzono dwie krzyżujące się drogi. Pierwsza z nich
odpowiadała późniejszej ul. Chłopickiego, zwanej tak już od 1919 r., druga zaś –
Osowskiej, ówcześnie istniejącej na odcinku od obecnej ul. Nasielskiej do ul.
Chłopickiego, ale nazwanej, początkowo w brzmieniu „Ossowska” (od miejscowości
Ossowo), dopiero krótko po 1924 r. W roku 1922 aż 2/3 tych gruntów zakupił Jan
Łaski.
Określenie tego czy innego domu na Grochowie Drugim jako własności Granzowa
jest o tyle zabawne, że przez długi czas w całej okolicy wszystko do niego
należało, był to w końcu jeden z najbogatszych ludzi w Warszawie.
Tzw. willa Granzowa przy Chełmżyńskiej była tylko "raklamówką" możliwości jego
cegielni, jeśli chodzi o asortyment szkliwionych licówek. Sam Granzow na
Grochowie nie mieszkał, tylko na nim zarabiał, w końcu nawet nie musiał tam
bywać. Przypominam, że dysponował wieloma luksusowymi kamienicami w Warszawie,
w tym bodaj najwspanialszą w mieście przy ul. Królewskiej 16. Pzdr.

[andrzej_b2]

jarekzielinski napisał:

> Określenie tego czy innego domu na Grochowie Drugim jako własności Granzowa
> jest o tyle zabawne, że przez długi czas w całej okolicy wszystko do niego
> należało, był to w końcu jeden z najbogatszych ludzi w Warszawie.


Za bardzo ciekawy głos w dyskusji bardzo dziękuję, ale na tle całej wypowiedzi
nasuwają mi się pewne spostrzeżenia:
1. Cały ogromny teren dzisiejszej dzielnicy W-wa Praga Płd, ciągnący się
praktycznie od lasów wawerskich aż po linię ul. Pomnikowej (Terespolskiej), to
miejsce sławnej Bitwy Grochowskiej. Potem, aż do przełomu XIX/XX w. leżał on w
obszarze esplanady, a władze zezwalały tu na budowę tylko nielicznych, niskich
domów drewnianych, przypominających wiejskie chałupy a nie miejskie budownictwo.
Nie pomylę się wiele, jeśli wymienię klika tylko budynków trwałych, na których
istnienie władze zezwalały: Instytut Weterynarjny, dwór Myślińskich, dwór
Osterloffów, kilka fabryk w rejonie dzisiejszego ronda Wiatraczna, kilka młynów
tamże, a bliżej Gocławka fabryka świec i browar Nowaczyńskiego. Nie wyobrażam
sobie jak i gdzie w tym enturażu mógł znaleźć się „dom Granzowa”, już nie mówiąc
o kilku innych domach? Jeszcze w 1916 r. jedynym budynkiem, przed którym mogło
się odbyć zgromadzenie mieszkańców dzielnicy i proklamacja Wielkiej Inkorporacji
był zniszczony pałac Osterloffów. Odezwę zaś czytano ze zrujnowanego balkonu.

2. Wbrew słowom mojego Sz. Adwersarza, sytuacja w tym czasie nie wyglądała
zabawnie, gdyż wszystkie Grochowy, Teodorówka, Emilianów, Florentynów i in.,
były zupełnie odludnymi terenami (do dziś tak w większości zostało), i nikt nie
odważył się zapuszczać dalej od ul. Grochowskiej w te rejony bez obawy o własne
życie. Ta częsta zmiana właścicieli gruntów świadczyć też może o braku
stabilizacji życiowej mieszkańców. Jeszcze w 1924 r. ks. Jan Sztuka, który
przybył na Grochów, aby budować kościół przy pl. Szembeka, tak wspominał
ówczesny Grochów ”...Zaborcy [...] chcąc poniżyć Ziemię Grochowską, wysyłali na
Grochów wszelkie męty Warszawy , pozbawione kościoła, coraz częściej grzęźli
[oni] w różnych występkach i nałogach. Uczciwsza cząstka mieszkańców żyła w
obawie o swoje mienie”.

3. W związku z powyższym wysuwam tezę: „Dom Granzowa”, w którym mieściła się
czytelnia im. Asnyka, musiał być zlokalizowany w pobliżu ul. Grochowskiej!

Pozdrawiam :-)

[andrzej_b2]

Żeby uzmysłowić wszystkim jak wyglądała większość terenów Grochowa, o których
dyskutujemy, przesyłam zdjęcia z lat 1914-1916.
foto2.m.onet.pl/_m/e42c7b48e775f6b78c8ecf7335bd594e,21,19,0.jpg
foto3.m.onet.pl/_m/29c441a54e8739beaba57bbcc5b6ac93,21,19,0.jpg
foto0.m.onet.pl/_m/a3f51e9ab6f303a0ded84c97c1da7e20,21,19,0.jpg
Na horyzoncie ledwo widoczna linia lasów wawerskich (Wielkiego Boru). Zdjęcia
drugie przedstawia poświęcenie krzyża na mogile poległych w Bitwie Grochowskiej
a trzecie ogłoszenie aktu Wielkiej Inkorporacji (13 lipca 1916).
Pozdrawiam :-)