STALINOGRÓD

[broneknotgeld]

Stalinogród

W herbie złociste masz pole. W nim czarny młot i kowadło;
koło zębate i kładkę nad wodą, jakby do przejścia
Robotnicy w drelichach, oczami patrząc pod światło,
Szukają granic dla ciebie w cichych zielonych przedmieściach.

Wciąż dalej przesuwasz miedzę. Niebu wyszarpujesz przestrzeń.
Pod ziemią wiertarkami drążysz aleje chodników.
O, miasto kopalń i fabryk! Czegóż potrzeba ci jeszcze
gdy cię na piętra sławy trud dźwiga twych przodowników?

Znam twój smak. W każdy ranek wraz z wiatrem do mnie przychodzisz.
Dymem zawlekasz okna. Kopeć zastawiasz framugom.
I syrenami budzisz, ledwo się przetrze świt, co dzień
by nie tęskniły huty do ludzkich ramion zbyt długo.

To od łun twoich rudzieją nad horyzontem nocą
chmury jak drogowskazy szlaki znaczące wymownie.
I gwiazdy nad hałdami jak karbidki migocą,
gdy w lampach ulic i fabryk zapalą blask elektrownie.

Cały Śląsk z ciebie czerpie jak rzeka z źródła na stoku:
lublinieckie równiny, Beskid i piece Dąbrowy.
W pieśni, którą ojczyźnie śpiewasz, jest pewność i spokój,
szczodry urodzaj węgla i łomot młotów stalowych.

[Gość: jaromir]

Bronek - to chyba nie twoje! Sredniówka tu jest inna i jakoś nie te
klimaty :))))

[Gość: katowiczanin]

Pod względem ekologicznym te wzniosłe strofy budzą przerażenie. Ale dla
żarliwych komunistów i wielbicieli TEGO..., co miał usta słodsze od malin, były
jak balsam kładziony szorstką robotniczą dłonią, na serca bijące równym rytmem.
Jeszcze, jeszcze, jeszcze...

[broneknotgeld]

Historio mo swoje prawa
To niy yno jest zabawa.
broneknotgeld

"Stalinogród"
Jan Baranowicz
1953

[broneknotgeld]

Opaleni pyłem węglowym
Przed zjazdem słuchali komunikatu.
Niejeden nagle schylił głowę
I łzy pięścią rozgniatał.

Innym ból usta zakneblował,
serca jak krople wrzącej stali.
A wszyscy na te dwa słowa
-Żył będzie - jak na uśmiech czekali.

Nie czuli wiatru. Nie czuli mrozu.
Oddech parował z ust.
A komunikat mówił - gorzej -
I ból jak pożar rósł.

Matka w ten wieczór dzieci przed snem
Całowała dłużej i mocniej,
I pomarszczoną twarz boleśnie
Miał przy głośniku siwiejący ojciec.

W chodniku nocna zmiana przy świdrach.
Szóstego marca o świcie
Przyniósł ostatni komunikat sztygar
- Józef Stalin zakończył życie.-

Przygasły lampy. Milczał korytarz,
Czasem węgiel zasyczał i zgasł.
Tylko usta powtarzały komunikat,
Tylko piersi rozrywał płacz.

Pod powieką łez nie ukrywał
Z pionierskiego zaciągu rębacz,
Z bólu skronią do kolby przywarł,
Kruszą dłonie odłamki węgla.

I tak trwali niemi, milczący
I powoli prostowali plecy -
Usłyszeli jak bije gorące
Jego serce w sprawach człowieczych.

Leszek Mech 1953

[broneknotgeld]

Roz na piyńdziesiont lot
Czowiek wspominać jest rod.

Stalinogród

[Gość: św. historii...]

Nie pomyślałem, że to właśnie w tym roku mija 50 rocznica śmierci
generalissimusa Józefa Wisarionowicza Stalina (Soso Dżugaszwili, zwanego przez
jeszcze niewymordowanych współtowarzyszy swojskim "Koba").
Także w tym roku mija taka sama rocznica, przejściowego nadania
Katowicom "zaszczytnego" miana Stalinogród(!).
Choć to może trochę zaskoczyć poniektórych, przytoczę autentyczne zdarzenie z
pierwszych dni marca 1953 roku... w Sosnowcu. Na wieść o śmierci "Wielkiego
Sternika Narodów", czyjaś ręka wypisała szerokim pędzlem na murze w dzielnicy
Sosnowca Pogoni, ogromny napis: "ZDECHŁ KAT LUDZKOŚCI STALIN!".

[broneknotgeld]

PSTROWSKI
poemat o pracy górnika
(fragmenty)
autor - L.A. Pijanowski
1949

[broneknotgeld]

Dymią fabryk kominy dumne
w hutach żar szkarłatny się pali-
tak zwycięża człowiek rozumny
taka droga prowadzi w socjalizm

Rosną mosty, jadą wagony,
wiozą blask zwyciężonej stali
będą domy, będą traktory-
taka droga prowadzi w socjalizm

Praca mocna, dłonie sprzężone,
odzew stali, cyrkla i ziemi,
walka czeka zadanie ogromne-
jedno hasło dziś: Budujemy!

[broneknotgeld]

Robotnicy strudzeni walczą
w ostrych blaskach fabrycznej hali,
tętnem młota i piły tarczą
rośnie, krzepnie w Polsce socjalizm

Chłopi walczą gromadą, wioską
głośnym szumem traktorów w dali.
Wspólną rolę obejmie nieboskłon
Rośnie, krzepnie w Polsce socjalizm.

[broneknotgeld]

Nowe drogi, fabryki, miasta
w jasnych planach technik ustali.
Wspólnym trudem życie narasta,
rośnie, krzepnie w polsce socjalizm.

Jeden cel i droga w zwycięstwo,
każdy dzień prowadzi nas dalej.
Wolą mózgów, rąk pracą ciężką
zwyciężymy - stworzymy socjalizm!

cdn.

[Gość: katowiczanin]

Walczyli, walczyli - no i wywalczyli!?

[broneknotgeld]

Portret górnika wierszem rysować
trudniej, niż rzeźbić w węglu,
bo rozpryskują się twarde słowa
i rozpełzają miekkie.

Żeby pochwycić w zdaniu okrągłym
bryłę ciała i siły,
głowę górnika - trzeba znać mądrość
życia i pracy miłość

Linia policzków szczupłych jest ciemna,
broda wąska i mocna
Rzeźbi twarz walka z węglem podziemna,
pracy uśmiech i troska.

Czoło rozumne, dłonie walczące -
czuły muzgu instrument,
pod daszkiem czapki podziemi słońce:
oczy płonące, dumne.

Sploty marmuru rzeźby helleńskiej
martwą dziś dla nas bryłą.
W ciele górnika drgające mięśnie
piękniejsze są, bo żyją.

[broneknotgeld]

Tak się rysuje w ciemnej przestrzeni
jasny górnika portret
gdy ciemność wkoło na radość zmienia
iskrą - kilofu ostrzem.

Tak też wyglądał jeden z tysięcy,
za którym wszyscy poszli,
pierwszy, co umiał zrobić najwięcej:
górnik Wincenty Pstrowski.

Na siwych włosach i w oczach młodych
słonce i żywioł dzwigał,
kiedy codziennie, schylony schodził
w szyby kopalni "Jadwiga".

[broneknotgeld]

Jeśli weźmiesz kielecką ziemię
w dłonie szorskie i pracowite,
spłynie z palców piaskiem i cieniem,
zielonym żytem.

Wiatr poletka płaskie obraca
naprzeciwko bladego słońca.
We wsi Deszno ziemia ta sama
jak wokoło we wsi tysiącach.

Blada zieleń łąk, gdzie bydlęta
skubią trawę suchą jak nędza,
niejednego Wicka pamięta,
kiedy krowy ze szkody wypędzał.

[broneknotgeld]

Nie jest niczym dziwnym, że praca
to wspomnienie najdalsze z wszystkich.
Tak się koło życia obraca
wielu chłopskich Janków i Wicków.

Dzień za dniem bez zmiany ubiega.
Praca w polu wyznacza lata,
w których rośnie powszechna bieda
gnębionego chłopskiego świata.

Nie dla siebie pracuje Wicek,
parobkowi dni płyną wolniej.
Dla Banacha popłyną zyski
z pracy Wicka w Potoku Dolnym.

Tak się zwał czy inaczej - jednaka
była praca i treść wyzysku
i silnego Pstrowskich chłopaka,
i wielu chłopskich Janków i Wicków.

[broneknotgeld]

Rośnie żyto na ziemi uprawnej,
choć je nieraz grad płasko położył,
rośnie Wicek też, krzepną bary
bystrzej patrzeć umieją oczy.

Nie dla siebie jest Wicka praca,
inny zbiera zysk dni mozolnych
i we wszystkich myślach urasta
prosty podział sił: my i oni.

Jeśli weźmiesz kielecką ziemię
w dłonie szorskie i pracowite,
słychać gorzkie ziemi milczenie,
trudną walkę - tak uczy życie.

[broneknotgeld]

Z każdym dniem ziemia pod stopą cięższa,
każda noc myśl buntuje gorąca:
do innego słońca, powietrza,
do przemysłu, do miasta, do Śląska.

Może rąk mocnych pracą inną
sprawiedliwość dobędzie z maszyn,
może łatwiej żyć wśród kominów
i oddychać lżej jest, inaczej?

Idą wiejscy chłopcy do miasta,
gdy przednówek ściśnie za gardło
I tradycja nowa wyrasta -
nie tak przodkom sie żyło i marło.

[broneknotgeld]

Życie jest jak maszyna - koła
zazębiają się jedne o drugie,
ta nauka - przemysłu szkoła,
inna jest niż droga za pługiem.

Ręce gibkie są przy maszynach
i myśl szybsza, bystrzejsze oczy -
pieśń turkocze o narodzinach
nowej klasy i walki roboczej.

cdn.

[broneknotgeld]

Pod czerwone wchodzą sztandary
wiejscy chłopcy, gdy życie pojmą,
Z wszystkich czarnych kopalń i fabryk
idzie wolność - robotnicza wolność.

Jest już droga - będzie i walka
o zwycięstwo fabryk i kopalń.
Trudną walkę wiedzie Kompartia,
inna z walki wyrośnie Polska.

cdn.

[broneknotgeld]

Ludzkie życie jak dym z komina
bije w chmurne i ciemne niebo.
W KPP nie zabrakło syna
klasy walczącej: Pstrowskiego.

Płyną dni złej pracy i nędzy,
gorzka jest nauka kominów:
nienawidzić, żeby zwyciężyć.
Będzie słonce mocniejsze od dymu.

cdn.

[broneknotgeld]

Coraz ostrzej i dumniej trwają wyciągnięte
w blade wieczorne niebo złej kominy wieże
zawziete i jak serca ludzkie nieugiete.
Pod ziemia ludzie walczą. Strajk na "Mortimerze".

Pod bramami gromadki żon i matek zbija
wiatr szorstki, śląskiej ziemi oddech umęczony
Przekleństwo to wyznanie wiary, a religia:
o sprawiedliwą pracę najgorliwsze modły.

Nędza i rozpacz czarna jak wegiel zagląda
do wszystkich bladych okien, współotwartych czujnie
Czy spełnią sie pytania sprawiedliwych żądań?
Nie wie nikt. Czekać trudno. "Mortimer" strajkuje.

cdn.

[broneknotgeld]

Ładowacze, sztygarzy, rębacze, wózkowi
nie chca by rosło w kasach za granicą złoto,
co pożytek i luksus da właścicielowi,
który powstał i wyrósł z ich pracy i potu.

Rębacz Pstrowski jak inni broni swojej pracy,
żąda sprawiedliwosci, litością się brzydzi.
Węgiel, płonacy w piecach wytwornych pałaców,
jak górnicy swych panów - ogniem nienawidzi.

cdn.

[broneknotgeld]

Jo tyn poemat chca w ciongu pisać
I komyntarzym tego niy miyszać
Tukej ło Wicku se poszkryflejcie
Gwizdy czy brawa? - Chcecie to dejcie.

[albrecht1]

Swego czasu krążyła anegdota, o tym ze pierwotnie dostapić tego zaszczytu miała
Częstochowa. Jednakże na posiedzeniu KC tow. Ochab słusznie zauważył, że to
byłaby dopiero profancja imienia Wodza, gdyby ludziska zaczęli pielgrzymować do
Matki Boskiej Stalinogrodzkiej :-).

[broneknotgeld]

Czynstochowa sie schowała
A Morcinek niy - bezmała.

[broneknotgeld]

Nasz górnik, tacy oni są,
nasz górnik to skromny człowiek,
a przecie sławny jak mało kto
na całej naszej budowie.

Nasz górnik, kiedy zmarszczy brew
i splunie w garść, drży węgiel,
a przy zabawie lubi śpiew
i piwa kufle tęgie.

Gdy górnik wejdzie w domu sień,
to każda chmura znika,
każdy ma uśmiech jak letni dzień
dla obywatela górnika.

A on, choć tylu pełen cnót,
nie chełpi się, nie puszy,
prawdziwy, ciężki, wielki trud
wciąż go skromności uczy.

Co mu tam kurz z węglowych ścian,
on wstaje i mówi prosto:
"Cóż, wykonało się nasz plan,
Obywatelko Polsko".

K.I. Gałczyński 1953