"Jabłko Sodomy"

[kielbaska.i.kiszona.kapusta]

www.dziennik.pl/opinie/article232617/Rokita_Osobiste_rzady_Donalda_Tuska.html

Pragnienie hegemonii zamiast rządzenia
czwartek 4 września 2008 23:32

Rokita: Osobiste rządy Donalda Tuska
» Rokita: Osobiste rządy Donalda Tuska Zamknij X

zobacz galerię Jan Rokita w DZIENNIKU: Osobiste rządy Tuska fot.
Piotr Gęsicki Donald Tusk zyskał status pozwalający na sprawowanie w
Polsce rządów osobistych. Dlaczego w takim razie premier osobiście
sformułował jak dotąd tylko jeden cel dla swojego rządu i to cel tak
nieskomplikowany, jak budowa gminnych boisk piłkarskich? - pyta w
DZIENNIKU Jan Rokita.

czytaj dalej...REKLAMA
System rządów osobistych Donalda Tuska określa dziś zasadniczy
kształt władzy politycznej w Polsce. Rządów osobistych - rzecz
jasna - nie wolno mylić z dyktaturą albo jakąkolwiek inną formą
tyranii. Od tyranii - generalnie - różni je silna legitymizacja.
Tyrania z natury rzeczy jest skutkiem jakiejś przeszłej opresji i
nie posiada dlatego dostatecznego uzasadnienia dla faktu swych
narodzin. Rządy osobiste przeciwnie. Nie tylko zrodziły się w sposób
całkowicie legitymizowany, a więc także legalny, ale ponadto - dla
swojego trwania potrzebują powtarzalnych świadectw nieustanności
silnego mandatu poparcia. Od dyktatury zaś w szczególności rządy
osobiste różnią się tym, że nie zawieszają normalnego funkcjonowania
podstawowych instytucji politycznych. Zachowując je, ograniczają
jednak istotnie ich realną polityczną moc i sprawczość.

"Wydarzenia" Polsatu: Rząd Tuska dostał wotum zaufania


W okresie nowej niepodległości Polska przeszła już raz przez krótki
okres rządów osobistych. Były to rządy Tadeusza Mazowieckiego do
późnej wiosny roku 1990, kiedy to Lech Wałęsa pozbawił je niezbędnej
mocy i poparcia. Legitymacja tamtych rządów miała charakter
wyjątkowy, wynikała z fali politycznych przewrotów ogarniających
Europę Środkową. Dzisiaj oczywiście jest inaczej. Nie dzieje się
żaden nadzwyczajny historyczny proces, który by dawał obecnie rządom
osobistym w Polsce mocne uzasadnienie. Mimo to w sytuacji dość
pospolitej ukształtował się taki właśnie model wykonywania władzy.
Chyba powszechne jest odczucie, że coś zmieniło się naprawdę w
mechanizmie polskiej polityki w ciągu ostatniego roku oraz że nie
jest to zmiana mało istotna. Żeby tę zmianę zrozumieć i ocenić,
trzeba spróbować stworzyć model, który byłby w stanie uchwycić jej
głębszą polityczną naturę. Budowanie modeli jest zawsze myślowo
ryzykowne. Stąd najczęściej uwaga nasza koncentruje się na
obserwacjach często ciekawych, acz powierzchownych. Dyskusje i
komentarze obracają się więc głównie wokół dwóch zjawisk rzucających
się w oczy w polskiej polityce, o nie do końca jasnej genezie:
wszechogarniającego konfliktu PO contra PiS oraz zdumiewającego
zazwyczaj obserwatorów, bo paradoksalnego braku inicjatywy bardzo
silnego politycznie rządu. Ten ostatni wątek stał się od pewnego
czasu motywem przewodnim poważniejszych analiz czynionych za granicą
(np. obszerny tekst w "The Economist”).

Spot PiS o złym wilku Tusku


System rządów osobistych spowodował istotne przemiany kilku ważnych
instytucji politycznych, gdy idzie o ich rzeczywisty wpływ na
kształtowanie polityki i ich realną, a nie prawno-legalną,
polityczną naturę. Zmiana ta w pierwszej kolejności dotyczy
parlamentu. Sejm utracił znaczenie nie tylko jako miejsce
wypracowywania i podejmowania decyzji. Przestał również być miejscem
ustrojowo ważnym z punktu widzenia formowania opinii publicznej, ba…
przestał ważyć nawet jako ośrodek politycznej propagandy. U źródeł
tej zmiany legł brak parlamentarzystów suwerennie formułujących sądy
albo podejmujących działania, które miałyby znaczenie dla
kształtowania polityki. Przeciwnie. Politycy parlamentarni nie
wyrażają ani własnego, ani reprezentatywnego dla jakiejś grupy
poglądu na sprawy państwa, a już na pewno nie czyni tego żaden
polityk obozu rządowego. Historia poufnego przesyłania z urzędu
premiera kompletnych sformułowań, jakich danego dnia używać mają
posłowie partii rządzącej we wszelkich oświadczeniach publicznych,
jest w istocie przecież koronnym, empirycznym - i co tu dużo mówić -
mocno żałosnym świadectwem gnuśności parlamentaryzmu, a nie żadną
wesołą ludową anegdotką o niemądrych posłach. Odpowiedzialność
parlamentarzysty w systemie rządów osobistych redukuje się bowiem do
obowiązku entuzjastycznego okazywania poparcia i zaufania dla
przywódcy i - co ważne - znajdowania do tego na własną rękę częstych
okazji. A także do niezmordowanego potępiania i ośmieszania jego
przeciwników najlepiej w sposób brutalny, bo ten - co poświadczają
analitycy polityki - najsilniej zapada w powszechną pamięć (vide
głośny wywiad z Erykiem Mistewiczem).

"Wydarzenia" Polsatu: Tusk: polityka zagraniczna to ja


Zanik politycznego znaczenia parlamentu postąpił mocno naprzód, gdy
opisywany tu mechanizm zapanował ostatnio nad trybem prac komisji
sejmowych. Jeszcze całkiem niedawno konflikty polityczne na
posiedzeniach komisji nie rozgrywały się wedle formuły: "popatrz w
lustro, do czego ty jesteś podobna” (między posłankami), lub
mocniejszej: "niedługo już skończymy z waszym matolstwem” (pomiędzy
posłami). W takiej sytuacji tracą na politycznym znaczeniu nawet
kluczowe urzędy parlamentarne. Widać, że urząd marszałka sejmu
przestał być narzędziem niemal automatycznego - jak w przeszłości -
zdobywania autorytetu. Zaś przypomnienie ciągu personalnego
następstwa (spoza SLD) na urzędzie szefa komisji spraw zagranicznych
(Geremek - Bielecki - Zalewski - Lisek) dobrze unaocznia skalę tego
trendu. Znaczenie izby poselskiej redukuje się stopniowo do tego, że
jej partyjny podział jest jakby mechaniczną stop-klatką w ciągle
przepływającym strumieniu sondaży. Można zapytać, czy aby wielki
monitor ustawiony naprzeciw siedziby premiera, który wykazywałby,
jaka decyzja znalazła wymaganą większość, a jaka z jej braku upadła,
nie byłby w stanie skutecznie i sprawnie wejść w dzisiejszą rolę
izby?. W każdym razie posłowie wyzuci z konstytutywnego dla
wszelkiej polityki prawa do osądzania spraw państwa, tym bardziej są
pozbawieni politycznej inicjatywy. W Sejmie przestało się więc
toczyć realne życie polityczne.

Dworskie partie

[kielbaska.i.kiszona.kapusta]

Dworskie partie

Druga instytucja, której rzeczywista funkcja zmieniła się istotnie w
warunkach rządów osobistych - to partia rządząca. Jej tradycyjna
rola polegała na ciągłej interakcji z własnym rządem, a to dla
wyrażenia wobec niego jakichś preferencji ideowych, a to - częściej -
dla artykulacji ukształtowanych wewnętrznie interesów i roszczeń o
ich zaspokojenie. Interakcja ta najczęściej zmniejszała rozpiętość
pomiędzy aspiracjami rządu a ludzkimi roszczeniami, zazwyczaj o
podłożu socjalnym. Często przyczyniała się do osłabienia
reformatorskiej ambicji premiera i ministrów. Budowała także i
rujnowała kariery rozmaitych działaczy w instytucjach państwa. Fakt
owej interakcji powodował, że w przeciwieństwie do partii
opozycyjnej skazanej na wewnętrzną martwotę albo życie wewnętrzną
intrygą oderwaną od realnych losów państwa, partia rządząca
faktycznie żyła roztrząsaniem dylematów prawdziwej polityki. Ten
czas się skończył wraz z nastaniem systemu rządów osobistych. Partia
rządząca przestała pełnić obie swoje tradycyjne funkcje. Nie jest
już ideotwórcza, ponieważ każda idea może stanowić jutro
nieoczekiwane zagrożenie dla wewnętrznego autorytetu przywódcy, od
którego nie można i nie należy oczekiwać lojalności wobec idei.
Swoboda jednako twardej argumentacji polityków obozu rządowego
najpierw przeciw, a potem za tarczą antyrakietową jest jednym z
licznych tego rodzaju świadectw. Ale partia rządząca przestała także
być miejscem jawnego organizowania się i artykułowania rozmaitych
politycznych interesów. Zaobserwować można ciekawe w tej mierze
zjawisko spontanicznego wymierania bądź głębokiej konspiracji
interesów, co do których sformułowano najczęściej niemożliwe do
zweryfikowania podejrzenie nie legitymizowania ich przez przywódcę.
Krążąca opinia: "słuchaj, podobno Donald jest przeciw” skutecznie
uśmierca nawet dobrze wcześniej zorganizowane interesy
wewnątrzpartyjne. Tak czy owak z partii rządzącej uszło życie i
jakby to paradoksalnie nie brzmiało - partii formalnie sprawującej
władzę w realnej polityce po prostu nie ma.

Podmiotowość polityczną ma natomiast otoczenie przywódcy. Na ten
temat pisano trochę ciekawych tekstów, czasami złośliwych, bo
kwestia tzw. dworu jest na złośliwości szczególnie podatna. Proces
oligarchizacji przywództwa partyjnego w Polsce w ogóle ciekawie
przeanalizował prof. Paweł Śpiewak, wskazując zwłaszcza na przemożny
wpływ praktycznie swobodnego dysponowania olbrzymimi funduszami
przeznaczanymi na partie przez państwo na umacnianie się
wewnątrzpartyjnych oligarchii. Na użytek tej analizy ważne jest
tylko to, że system rządów osobistych powoduje kształtowanie się
najbardziej klasycznego i - wydawać by się mogło - istniejącego już
tylko w literaturze historycznej albo w prymitywnych państwach
trzeciego świata modelu otoczenia władzy. Występuje w nim więc
majordom prowadzący z pewną dozą niezależności dużą część spraw,
zawsze jest ulubieniec lidera, jest podczaszy albo dostawca drobnych
dóbr bardzo praktycznych, bywa nawet wpływowy błazen, który
dostarcza zinstytucjonalizowanej wesołości. Kwestia jednak nie w
anegdocie. Rzecz w tym, że o ile XX-wieczna demokracja partyjna
zastąpiła klasyczne otoczenie władzy siecią organizacji partyjnej z
całą brzydkością funkcji pełnionych często przez tę sieć, model
rządów osobistych uśmiercając partię, odtwarza jednocześnie dworską
strukturę władzy państwowej. Bo system władzy nie dopuszcza próżni,
a polityczna nierealność partii jakoś musi zostać zastąpiona.

Zdominowani ministrowie

Rządy osobiste przeobrażają także polityczną istotę rady ministrów.
Niezależnie od raczej kanclerskiego, czy też raczej parlamentarno-
gabinetowego modelu rady ministrów, jej członkowie zasiadają w niej -
najkrócej mówiąc - nie tylko dlatego, że chciał tego premier. Te
drugie przyczyny obecności ministrów w rządzie definiują zazwyczaj
polityczny charakter samej rady. Jeżeli główną drugą przyczyną
członkostwa rządu jest wybitna kompetencja merytoryczna - rząd nosi
charakter ekspercki, a dodatkowym oparciem ministrów są uniwersytety
i społeczna elita kraju. Jeżeli jest nią potwierdzona wewnętrznymi
wyborami pozycja ministrów w hierarchii partyjnej - rząd jest
faktycznie komitetem wykonawczym partii, de facto sprawującej
władzę. Jeśli główną drugą przyczyną jest osobista popularność
ministrów - rząd z reguły jest pozaparlamentarny i nosi charakter
populistyczny. W każdym razie rzecz w tym, że od owej drugiej
przyczyny w znaczącym stopniu zależy faktyczny model władzy. Rządy
osobiste charakteryzują się tym, że nie ma w ogóle owej drugiej
przyczyny. Jeżeli uważniej przyjrzeć się składowi obecnego gabinetu,
uderzać musi fakt, że jego członkowie są tam wyłącznie z woli
swojego szefa. I z jego woli z dnia na dzień mogą tam przestać być.
Można z dużą dozą pewności założyć zresztą, że tak jak klub sejmowy
partii rządzącej budowany był nie wedle kryterium zalet osób, ale
ich dyspozycyjności, rzecz ma się podobnie z rządem. Z tą tylko
różnicą, że w przypadku gabinetu głównym kryterium była raczej
łatwość usunięcia w przyszłości kandydata niż jego prosta
dyspozycyjność. W efekcie obecny premier posiada prawie
nieograniczoną zdolność przebudowy składu rady ministrów w razie
takiej potrzeby, praktycznie bez groźby jakiegokolwiek kryzysu i bez
płacenia ceny większej niż kilkudniowe zainteresowanie gazet. W
zasadzie jedyny wyjątek na tej mapie to wicepremier Waldemar Pawlak,
za którym stoi właśnie silna druga przyczyna: prezesura koalicyjnego
stronnictwa. Nie jest do końca jasne, jak się mają sprawy ministra
rolnictwa Sawickiego. Niewykluczone, że jeśli rzeczywiście zbudował
on w PSL partię wewnętrzną, rywalizacyjną wobec prezesa Pawlaka, to
i jego rządowa podmiotowość oraz cena za usunięcie mogła istotnie
wzrosnąć. I to jest koniec tej listy.

Oczywistym skutkiem braku podmiotowości politycznej członków rady
ministrów jest ich podległość premierowi. Logicznie taki sposób
konstrukcji gabinetu każe domniemywać istnienia jakiegoś niezwykle
ambitnego i ryzykownego premierowskiego planu rządzenia, dla którego
potrzebuje on całkowitego uzależnienia od siebie rady ministrów.
Operując kategoriami niemieckiego systemu kanclerskiego premier
zyskał w ten sposób niegwarantowaną w Polsce konstytucyjnie swobodę
ustalenia i wyegzekwowania w każdym resorcie tzw. Richtlinien der
Politik, czyli szczegółowych wytycznych polityki resortu. Można by
więc oczekiwać, że każdy z członków rządu otrzymał premierowskie
portfolio zawierające zadania, terminy ich wykonania i wskaźniki
oceny, trzy pierwsze instrumenty każdego kancleryzmu. Zaś
przebudowana kancelaria szefa rządu jest już faktycznym centrum dla
policy making, czyli strategicznego planowania, korygowania i
rozliczania polityk prowadzonych przez każdą ze struktur władzy. No
bo w przeciwnym razie - można naiwnie zapytać - po co w ogóle
tworzyć taki system? Jest rzeczą wiadomą, że bez perfekcyjnie
zorganizowanego mechanizmu wysyłającego ciągłe impulsy z centrum tak
skonstruowany gabinet musi ulec wewnętrznemu zablokowaniu. Nie
istnieje bowiem kancleryzm bez kanclerza i urzędu kanclerskiego.

Ucieczka od ambicji

[kielbaska.i.kiszona.kapusta]

Ucieczka od ambicji

Łatwo zauważyć, że ambitnym rządom sprzyjają także opisane wcześniej
przekształcenia parlamentu i partii rządzącej. Jak zwykle w polityce
coś dostaje się za cenę czegoś innego. To prawda, że na dłuższą metę
przekształcenia te prowadzą do degeneracji tak parlamentu, jak i
rządzącej partii. Wielkie, kosztowne, a zarazem tracące realne
znaczenie instytucje polityczne muszą z konieczności prowadzić do
zła zdemaskowanego przez komisję ds. afery Rywina. Jeśli pojawia się
fasada, to za nią muszą być jakieś tyły. I wcześniej czy później -
trzeba będzie znowu odkrywać ich zdeformowane kształty. Na krótką
jednak metę dzięki rządom osobistym można uzyskać inną istotną
polityczną wartość. Jest nią efektywność władzy. Ambitnego przywódcę
choć na chwilę nie musi oblewać w nocy zimny pot przerażenia, gdy we
śnie pojawiają mu się trzy najstraszniejsze zmory: parlament, jego
ministrowie i własna partia.

Dla pełnej prawdziwości obrazu przyznać trzeba, że swoboda
przeobrażania państwa przez rządy osobiste Donalda Tuska doznaje z
dwóch stron pewnych ograniczeń. O pierwszym była mowa - jest nim
partner koalicyjny. Od czasu do czasu bywa to ograniczenie
kłopotliwe, gdyż partia ta ma dość jasno zdefiniowane i raczej
nieprzyjemne interesy. Dotyczą one trzech obszarów: pilnowania
przywilejów finansowych rolników, podejrzanych interesów
gospodarczych na Wschodzie oraz utrzymywania z budżetu dość
prymitywnej nomenklatury partyjnej w instytucjach związanych z wsią
i leśnictwem. Ograniczenie drugie wiąże się z eksploatowaną wciąż
propagandowo, acz - co trzeba podkreślić - nie realnie, groźbą weta
ustawodawczego prezydenta sprzymierzonego z lewicą. To ograniczenie
zadziałało w zasadzie tylko raz, paraliżując próbę zmiany
politycznej kontroli nad państwową telewizją. Ale najciekawszą
kwestią do analizy jest wewnętrzne samoograniczenie, które ten
system stworzył dla samego siebie. Pytanie zatem brzmi: jak to
możliwe, że system rządów osobistych stworzony dla ambitnej polityki
wytwarza politykę wyzutą z ambicji? Ambicji w dobru, albo nawet w
złu? Gdyby tylko na jeden moment spsychologizować to pytanie, można
by go sformułować następująco: dlaczego polityk, który przecież nie
odziedziczył dynastycznie, ale własnym sprytem, czarem i
brutalnością stworzył ten system, nałożył swoim ambicjom rządzenia
tak beznadziejnie minimalistyczne ramy? Dlaczego od czasu sejmowego
expose aż do dzisiaj jedyny jasny cel wymyślony i postawiony przez
premiera przed własną władzą to gminne boiska piłkarskie, tzw.
orliki? Projekt jasny, celowy, ambitny i o mierzalnych efektach.
Czyli taki, jaka powinna być cała polityka w tak komfortowych
warunkach rządzenia.

Zaprzepaszczona szansa

Tymczasem tak się akurat składa, że przy swoich rozlicznych wadach i
słabościach system rządów osobistych mógłby być zupełnie niezłą
odpowiedzią na historyczny moment, w jakim znajduje się Polska. Po
dwóch dekadach niepodległości kraj potrzebuje dużej i nowej dawki
energii modernizacyjnej. Istnieje bowiem obawa, że powolne toczenie
się koleiną wyżłobioną w ciągu tych dwu dziesięcioleci może okazać
się już nie tak pewne i nie tak bezpieczne, jak wcześniej bywało.
Powodów jest wiele. Wraz z rosyjską ofensywą na Kaukazie kwestia
najbardziej elementarnego, życiowego bezpieczeństwa wraca po
krótkotrwałej nieobecności w pobliże polskich granic. Niechwilowy
deficyt energii z konsekwencjami dla jakości naszego życia czeka
nas - jeśli wierzyć poważnym raportom - już od roku 2013. Niewiele
później mamy szansę stać się najstarszym narodem Unii, także z
nieprzyjemnymi konsekwencjami tak dla zewnętrznego znaczenia
państwa, jak i dla perspektyw życiowych nieurodzonych jeszcze
Polaków. Już wiemy, że niedokończony system emerytalny nie wytrzyma,
jeśli ze strachu zachować go w obecnej postaci. Polska szkoła -
zgodnie z obawami - zaczęła podlegać tym samym procesom upadku
jakości, jakich swego czasu doświadczył niemal cały demokratyczny
świat. Na dodatek ustrój konstytucyjny państwa w kilku
najważniejszych dziedzinach (egzekutywa, sądy) się nie sprawdza, a
standardy polityki, które miały przecież po aferze Rywina raptownie
skoczyć w górę, pozostają dość przeciętne. Czas, w którym żyjemy,
pozwala nam już to wszystko dostrzec. Jak mądrze mawiał Burke,
społeczeństwo tworzy partnerstwo pomiędzy tymi, co żyją, tymi, co
umarli i tymi, co się dopiero narodzą. Jeśli tak rozumieć Polskę, to
minimalistyczna polityka nie jest dzisiaj wystarczającym działaniem
dla Jej sprawy.

Ów minimalizm w pewnej mierze polega na nieobecności takich
długofalowych wyzwań w planie politycznym państwa, albo czasami na
ich obecności niewystarczającej. Znana jest dobrze odwieczna słabość
każdej władzy demokratycznej odpychania od siebie spraw, które mogą
być zawiłe i politycznie kłopotliwe, a których złe skutki nie
ujawnią się wystarczająco w perspektywie następnego kalendarza
wyborczego. Obecna władza z tej doktryny uczyniła system. Ale istota
zjawiska, które nazywam tu polityką minimalistyczną albo wyzbytą
ambicji - ma nieco inną naturę. Władza wyzbyta politycznej ambicji -
to władza nieposiadająca własnej agendy państwowej. Ambitna
polityka - to polityka budująca własną przejrzystą agendę spraw i
celów, jakie państwo ma osiągnąć i starająca się jej trzymać, wbrew
wszystkim zewnętrznym presjom na jej rozbicie. Brak własnej agendy
państwowej premiera po raz pierwszy spektakularnie ujawniło jego
sejmowe expose, a od tego czasu nic się w tej mierze nie zmieniło.
Władza bez agendy nie wiosłuje, tylko płynie. Przeciwnicy premiera
czasami dość prostacko opisują to jako bezczynność albo lenistwo.
Najczęściej wraca wtedy niemądry argument o ilości uchwalonych
ustaw. Tymczasem istnieje głęboka różnica pomiędzy brakiem
aktywności na polu politycznym a brakiem inicjatywy politycznej,
jaka wyrosnąć może tylko na podłożu własnych idei i własnego planu
politycznego. Ten dotkliwy deficyt własnej, nie pożyczonej od kogoś,
albo wymuszonej przez bieg zdarzeń inicjatywy rządu po raz kolejny
ujawniła ostatnio wojna na Kaukazie. Inicjatywę sytuującą Polskę
wobec tej wojny podjął - z właściwym sobie wdziękiem słonia w
składzie porcelany - prezydent, a czytelną kontrę wobec jego
inicjatywy założyła lewica. A rząd płynął niesiony przez falę
zdarzeń.

Jabłko Sodomy

[kielbaska.i.kiszona.kapusta]

Jabłko Sodomy

Coraz bardziej jednak sądzę, że przyczyna tego stanu rzeczy leży w
ulokowaniu przez premiera swojej ambicji na całkiem innym terenie.
To by znaczyło, że nieambitna polityka państwowa nie jest wynikiem
jakiejś słabości, nieumiejętności bądź taktycznego wyczekiwania na
dogodniejszy moment. Myślę, że jest ona raczej ubocznym rezultatem
klasycznego, nieco cezarystycznego sposobu rozumienia i traktowania
władzy. Ostatecznym uzasadnieniem dla budowy systemu rządów
osobistych wydaje się być zdobywanie zwyczajnego hobbesowskiego
panowania politycznego, czyli hegemonii. Hegemonia staje się w ten
sposób celem wewnętrznym systemu, nie wymaga dla siebie żadnych
zewnętrznych potwierdzeń. Dlatego kumulując władzę, nie musi się jej
używać ani dla przeobrażania państwa, ani nawet dla własnej
przyjemności. To przecież charakterystyczne, że tzw. potocznie "dwór
Tuska” jest niemal wyzbyty inklinacji do dworskiego pławienia się w
przywilejach władzy. Albowiem używanie władzy jest nieuchronnie jej
zużywaniem, bez względu na to, w jakim celu się jej używa. Jeden z
brytyjskich premierów oświadczył kiedyś w Izbie Gmin, że czuje się
tak, jakby był "in office”, ale nie "in power”. Zdaje się, że takie
właśnie poczucie towarzyszy polskiemu premierowi. Być "in office”, a
więc sprawować nawet najbardziej wpływowy urząd w państwie, znaczy
tylko być w drodze do zawsze większego celu, do tej prawdziwej,
ciągle niezdobytej politycznej hegemonii. Dzisiaj znaleźć się w
końcu "in power” znaczy zdobyć prezydenturę, mimo że daje ona
przecież wielekroć mniej realnych instrumentów wpływu, a więc władzy
prawdziwej, a nie tej przejawiającej się celebracją. I ze względu na
ten cel zrelatywizować - z nieuchronną szkodą dla dobra wspólnego -
całą państwową politykę. Ale przecież nawet jeśliby się ową
prezydenturę z dużym trudem udało zdobyć - wizja osiągnięcia
hegemonii politycznej tylko się oddali. Bo wkrótce okaże się, że
prawdziwy wpływ na rzeczywistość wywierają inni, młodsi, wcale nie
czekający tak jak dziś na rozkazy, które nie nadchodzą.

Historyk i dziennikarz Bernard Levin przypomniał w latach 90.
polityczną karierę brytyjskiego konserwatywnego premiera z połowy XX
wieku - Harolda MacMillana. Levin twierdził, że droga MacMillana do
przywództwa konserwatystów i Wielkiej Brytanii charakteryzowała
się "brutalnością, przebiegłością i zachłannością na władzę
spotykaną tylko na zebraniach bossów mafii. Kiedy jednak MacMillan
wypchnął wszystkich swoich rywali i zdobył szczyt władzy” - pisał
dalej Levin "pewnego dnia powiedział: tam było tylko jabłko Sodomy”.
Jabłko Sodomy albo czarci owoc pochodzi z pustyni nad morzem
Martwym. Podobno jest tak ładne, że stanowi pokusę dla oczu.
Przytknięte jednak do ust rozsypuje się w ciemny popiół.

Jan Rokita

[kielbaska.i.kiszona.kapusta]

Ten Rokita to musi być z rodowodem pisowskim. Musi jak nic.