lunatica
21.05.04, 10:36
Miary długości, objętości i masy
Funt - miara masy, w 1764 r. i według tzw. nowopolskich miar (XIX w.)
odpowiadała 405 gramom.
Garniec - miara pojemności ciał sypkich i cieczy, pochodzenia słowiańskiego;
garniec stanowił 1/32 korca i dzielił się na 4 kwarty, a jego wielkość
wynosiła 3,7 1 (1784 r.).
Korzec - miara pojemności ciał sypkich. Korzec dzielił się na 4 ćwiertnie, 16
(lub 12) korczyków i 32 (lub 24) miary albo też na 2 korczyki, 8 - 12 miarek,
32 garnce. W XIV-XVIII w. znajdowało się w użyciu blisko 300 k. lokalnych.
Według miary lokalnej (kaliskiej) korzec liczył 28 garncy, tj. 2 wiertele.
Kwarta - miara pojemności ciał sypkich i płynów, głównie zbóż, wina i piwa;
stanowiła 1/4 garnca, dzieliła się na 4 kwaterki. Kwarta staropolska
zawierała 0,94 1 (1784 r.).
Kwaterka - miara pojemności, 1/4 kwarty.
Łan - włóka, jednostka miary ziemi uprawnej, podstawa do określania wymiaru
czynszów i pańszczyzny; łan wynosił ok. 30 morgów. Mórg (morga) staropolski
wynosił ok. 1/2 ha.
Łokieć - miara długości; znany w Polsce od XIII w., stanowił 1/3 sążnia i
dzielił się na 2 stopy. Łokieć staropolski wynosił 0,59 m (1764 r.).
Mila - jednostka długości używana w staropolskim systemie drogowym miar; w
XVII w. mila mała wynosiła ok. 6250 m, mila średnia ok. 7030 m i mila wielka
ok. 7810 m.
Postaw - jednostka długości służąca do mierzenia tkanin; miał różną długość -
od 27 do 62 łokci; w XIX w. wielkość postawu wahała się od 12 do 64 łokci,
średnio zaś wynosiła 32 łokcie.
Staje - staropolska rolna i drogowa miara długości. Jako miara powierzchni
staje liczyło 30 prętów2, to jest 1 morgę. Jako miara drogowa staje milowe
wynosiło zazwyczaj ok. 893 m.
www.infokalisz.internetdsl.pl/kronika/aneks4.htm
1 antał = kilkanaście garncy
1 bakar = 4 beczki
1 baryła = 24 garnce
1 cal = szerokość wielkiego palca
1 centnar warszawski = 160 funtów
1 centnar lwowski = 128 funtów
1 czasza == 12 garncy
1 czyntakor = pół sztuki tkaniny
1 ćwierć krakowska = 42 garnce
1 ćwiertnia = 16 garncy
1 dłoń = 4 cale, szósta część łokcia
1 drelink = 30 wiader wina
1 funt = 32 łuty
1 garniec warszawski = 4 kwarty (od 1764)
1 garniec litewski = 3 kwarty
1 gonek = w płótnie: szer. 1 cala
1 halba = pół kwarty
1 huba = 34 morgi trzystuprętowe
1 jutrzyna == ok. 1 morga ziemi ornej
1 kamień = 25, 32 lub 60 funtów
1 karwatka = kwaterka
1 koniuszka = 2 garnce obroku
1 korzec = 4 ćwierci po 8 garncy (od 1764)
1 kul = 10 — 15 snopków lnu
1 łan = 42 morgi trzystuprętowe (od 1793)
1 ławka = dziesiąta cześć pręcika
1 łokieć = 2 stopy, 4 ćwierci, 24 cale
1 łut == 32-ga cześć funta
1 maca = 4 korce zboża
1 małdr = 4 korce zboża
1 miednica = 12 garnca miedzi
1 ośmina = połowa ćwierci
1 płosa = 12 zagonów ziemi
1 połanek = pół łanu
1 powłócz = 15 morgów
1 połsztuczek = 6 łokci płótna
1 pręcik = dziesiąta część pręta
1 pręt = 15 stop
1 pudłak = 4 korce miodu
1 rączka = 10 garncy miodu
1 rostka = 24 korce w górnictwie
1 staje = 220 lub 120 kroków
1 stągiew = 50 garncy
1 stopa = 22 centymetry
1 szanek = 24 lub 48 garncy zboża
1 syfunt = ok. 200 kg
1 walwas = ok. 1 korca
(gps.put.mielec.pl/o_miarach.htm)
książka kucharska 1918 rok
1 kilogram = 2 funty i 12 łutów
1 funt = 422 g
1 łut = 13g
1 garniec masła = 9 funtów
1 garniec miodu = 12 funtów
1 garniec mąki = 5 funtów
1 kamień = 32 funty
1 kamień cukru = 24 funty
(gps.put.mielec.pl/o_miarach.htm)
