Historia Narodu Śląskiego

[kaixo]

Jak poinformowała Nowa Trybuna Opolska z 22.09.2004, prokuratura w Katowicach
po zapoznaniu się treścią książki Dariusza Jerczyńskiego "Historia Narodu
Śląskiego"umożyła postępowanie nie doszukując się imputowanych znamion
przestępstwa, które zarzucili m.in. Dariusz Ratajczak oraz wojewodzina
opolska.
Dariusz Jerczyński oraz Andrzej Roczniok w sprawie nie byli wogóle
przesłuchiwani.

Andrzej Roczniok

[laband]

dziynki ale to juz downo buo sam podane

[Gość: Hermann]

....Narodową Oficynę Śląską, kierowaną przez Andrzeja Rocznioka z Ruchu
Autonomii Śląska z siedzibą w Rybniku, wydanej w 2 tysiącach egzemplarzy książce
pod tytułem Historia narodu śląskiego, która niedawno ukazała się w Katowicach.
Celem tej publikacji - twierdzi autor - jest udowodnienie faktu, iż Śląsk nie
jest regionem, gdyż jest w pełnym tego słowa znaczeniu krajem.
W publikacji znajdujemy sprzeczne z historyczną prawdą tezy, np. taką, że to
Polacy wywołali wojnę, prowokując Hitlera do rozbioru Czechosłowacji i napadając
na niemieckich działaczy mniejszościowych. Kończy ją płomienne wezwanie do
ogłoszenia niepodległości Śląska.
Opolski historyk dr Dariusz Ratajczak wniósł przeciwko autorowi i wydawcy sprawę
do prokuratury, ponieważ wezwania do separatyzmu są sprzeczne z Konstytucją....


www.wirtualnapolonia.com/teksty.asp?TekstID=7292

[laband]

tyn fragnynt je jojlepszym odbiciym problymu:

"Dla mnie najistotniejsze - mówi - jest to, że przedstawiciele władz
samorządowych Śląska boją się nawet dyskutować, co tu więc mówić o skutecznym
przeciwstawianiu się fałszowaniu historycznej prawdy."

[Gość: Hermann]

Czy Górnoślązacy mają prawo do niepodległości?

Nie ma nas.
Nie istniejemy.
Jesteśmy chmarą kilkunastu podejrzanych politycznie prowokatorów, idących oczywiście
na pasku niemieckich ziomkostw i bankrutów ideologicznych.
Nie mamy własnego języka.
Nasz język jest upośledzoną historycznie gwarą wielkoprzemysłową polskiego
języka, " zanieczyszczoną germanizmami ".
Fakt, że naszą gwarę mało kto rozumie, na Mazowszu nie przeszkadza wielkopolskim
nacjonalistom w negowaniu naszej odrębności kulturowej i językowej. Nasza ziemia
jest nieodłączną częścią wielkiej Macierzy Polskiej tak jak Bośnia
jest częścią Większej Chorwacji albo Wielkiej Serbii.
Bośniaków też nie ma, ich język jest "gwarą" serbskiego albo chorwackiego,
zależnie od narodowości językoznawcy.
Górnoślązacy podobnie jak Bośniacy są fikcją, ludem z pogranicza fantazji
politycznej i magicznego realizmu. Górnoślązacki fundamentalizm małoojczyzniany
też jest bombą z opóźnionym zapłonem, która ma rozwalić fundamenty państwa.
Państwa, które tak hojnie nas śląską fikcją - obdarowało wolnościami etnicznymi
i hanysów mówiących
"nie po polsku " tak serdeczną miłością ogarniało, że połowa naszej fikcji stała
się postkomunistycznym realizmem masowych wyjazdów do Niemiec.
Staliśmy się autentyczną mniejszością w naszej małej ojczyźnie, która nagle
stała się Piemontem dla rozgorączkowanych kasztelanów przedmurza zagrożonego
panpolonizmu. Z dupowatych roboli trzeciej klasy awansowaliśmy do roli piątej
kolumny napierającego krzyżactwa.
Zauważono nas nareszcie.
Po zachodniej stronie Odry i nad Elba również nas przyuważono i potępiono.
Bo tam też nie wierzą, ze istnieją Górnoślązacy.
Dla Huberta Hupki nie ma ślonzokow, tylko Niemcy z heimatlandu Oberschlesien.
Czytając eseje i felietony oponentów powstawania narodowości i autonomii GS nie
można oprzeć się wrażeniu że jesteśmy czymś w rodzaju marksowskiego
widma z "Manifestu Komunistycznego" które zaczyna krążyć nad głowami i główkami
Wielkiej Polski i Odrodzonej Rzeszy.
Heloci Polski zniewolonej pod sowieckim jarzmem uzyskali wolność słowa i
natychmiast nauczyli się używać jej
na obrone swojej tożsamości. Zaczęli pisać i zbierać się.

Górnoślązacy nie będą kupować swojej niezależności i niezawisłości, bo po pierwsze:
takich imponderabilii nie da się kupić,
po drugie, nie mamy swoich Rotszyldów i Nobli,
po trzecie; wierzą oni naiwną wiarą Teofila Ociepki, iż Polacy nie poczują się
mniejszym narodem lub pomniejszonym państwem, jeśli poprosimy ładnie,
demokratycznie swoich ziomków w różnych partiach politycznych III
Rzeczypospolitej, o prawo do własnego parlamentu (Sejmu Śląskiego), w którym tak
jak Szkoci będziemy się wypowiadać za drogami do samookreślenia ludu, którego
okoliczności polityczne i potężna siła przywiązana do własnej kultury plemiennej
zmusiły do stawania się narodowością lub nawet narodem.
Możemy mówić tym samym językiem, lub podobnymi gwarami i mieć jednocześnie swoje
swobodnie skonfederowane lub federalne " landy ". Granice z drutu kolczastego
powoli staja się anachronizmem. Jeśli jesteśmy rodziną słowiańskich ludów lub
Europejczykami, lepiej być polską Bawarią, i wraz z Kaszubami, Lemkami,
Mazurami, podlaskimi Tatarami, Białorusinami, Niemcami, Kujawiakami, Kurpiami, a
nawet autonomicznym Podhalem tworzyć Rzeczpospolitą Polskę Federalną, niż zmuszą
nas obelgami i wrogością do kroczenia na wąską i bolesną ścieżkę Basków,
Korsykańczyków, czy też Północnych Irlandczyków.

Jeżeli nas nie ma, to możemy być.
I nie pomogą tu procesy sądowe, aresztowania, szkalowanie, filipiki i
anty-silesianizm.
Lud górnośląski zdaje się zastanawiać poważnie, czy aby nie jesteśmy małym
narodem górnoślązackim. Powstają ugrupowania Narodowości GS.
Rodzą się marzenia o autonomii, lecz autonomia nie wystarcza.
Autonomia jest koncesją, unikiem geo-politycznym oddalającym w przyszłość to co
nieuchronnie nadchodzi. Granice, państwa i ideologie co pół wieku się zmieniają,
lecz zostają ludy, narody, grupy etniczne z silną kulturą.
Czym bardziej nas nie ma, tym bardziej się stajemy.
Czym wścieklej się nam odmawia prawa do samookreślenia politycznego i
narodowościowego, tym bardziej wybija się na niepodległość myśl nowa o starej
odrębnej kulturze sponiewieranej i wyszydzanej.
Czym więcej zacietrzewienia wywołuje czarna jaskółka na błękitnym polu, tym
krótsze stają się skrzydła białego orła, który z czarnym adlerem bijąc się o
panowanie nad naszym niebem górnośląskim traci swój dawny czar dla spadkobierców
księstw piastowskich.
Jeśli lud indyjskich Romów ma prawo do swojej tożsamości etnicznej, to dlaczego
nie Górnoślązak?

Mój przyjaciel, Górnoślązak, który spolonizowany jak ja, utrącił zdolność
godanio po Śląsku, zarzuca językowi Śląskiemu " ubóstwo pojęć abstrakcyjnych".
Lecz obs+trohere ("poza opisem") jest zapożyczony z łaciny, która tworzy 45
proc. pojęć abstrakcyjnych w języku polskim. Jeśli był śląski język ubogim
narzędziem komunikacji ubogich śląskich chłopów, to się wzbogacił w okresie
rewolucji przemysłowej słowami i pojęciami niemieckimi.
Jeśli Nyere przetłumaczył Szekspira na Swahili, który jest wschodnio-afrykańską
"gwarą" arabsko-milocką, to i po ślonsku można tłumaczyć Moliera.
Już się śląski język pięknie zakorzenia na kolumnach pism codziennych i w
tygodnikach lokalnych, w radiu i TV. Ciągle jeszcze jest to język "we ftorym
łosprawio się bery i bojki" , ale polski język pisany też się narodził z pieśni
religijno-wojennych i żniwnych.
Za dwie dekady będziemy mieć swoich wieszczów, swoich ojców literatury.
Nadchodzi Renesans Śląski. Język polski który jest najbliższy i najbardziej
znany Slonzokom, wzbogaca codziennie nasze słownictwo. I nie powinien zanikać na
Górnym Śląsku.
Bez niego cała nasza kultura językowa byłaby tym czym jest włoski bez łaciny. Z
nim i z niego będziemy tworzyć nowe pojęcia i zwroty wybijając się ponad gwary i
przywary Trzeciej Rzeczypospolitej, odrębni i niezależni.
I w tym języku zapisuje swój głos wolność śląska ubezpieczający, i w tym to
języku do braci Poloków pisze manifest wzywający do przyznania nam podstawowego
prawa ludzkiego i obywatelskiego, prawa do samookreślenia, prawa do rozwodu
narodów, jeśli nie będzie nam po drodze.
Jeśli nasi sąsiedzi słowiańscy, Czesi i Słowacy doszli do mądrego porozumienia w
sprawie separacji, to i my, Górnoślązacy i Polacy możemy porozumieć się w
sprawach lepszej Unii pomiędzy nami, w której maleńki Slonsk może dać Polsce
swoich wielkich "Jagiellonów", po wiekach, które rozdzieliły Piastowiczów
śląskich i polskich.

I na koniec jeszcze jedno wyjaśnienie:
My Górnoślązacy, nikogo nie będziemy przepędzać, deportować i weryfikować
urodzinami z matki Ślonzoczki.
Nam się nasz Górny Śląsk wieloetniczny podoba.
I taki ma przyszłość w Globalnej Wiosce.

K. Byzuch
Katowice

www.zabrzanin.de/Polski/Html/niepodleglosc.htm

[Gość: Hermann]

Historia

Pisana historia mieszkańców Śląska sięga dziewiątego wieku kiedy Śląsk
zamieszkały był przez plemiona zachodniosłowiańskie.
Śląsk i jego mieszkańcy został w wyniku wojen polsko-czeskich zajęty przez
władców polskich w 990 r , jakkolwiek odzyskał swą szeroką autonomię w 1138 r w
wyniku rozbicia dzielnicowego. Trzynastowieczni Ślązacy doświadczyli pokojowej
kolonizacji swego kraju przez niemieckich osadników.
W 1526 r Śląsk, wcześniej będący częścią Królestwa Czech ( od 1339 ) stał się
częścią monarchii habsburskiej,
zaś po 1742 r znalazł się pod rządami pruskimi, za wyjątkiem południowych
rubieży, które pozostały przy Austrii.
W wyniku kolonizacji niemieckiej, Dolny Śląsk ( zachodnia cześć regionu ) w XIX
wieku stał się niemiecki wg. kryteriów narodowościowych, podczas gdy Górny Śląsk
w większości pozostał słowiański.
W wyniku odrodzenia narodowego w połowie XIX wieku, obok Polaków i Czechów na
Górnym Śląsku pojawiły się pierwsze ośrodki stricte Śląskie. Dopiero jednak w
1908 r, w austriackiej części Górnego Śląska powstała pierwsza silna
śląska partia - Sląska Partia Ludowa.
SPL sprzeciwiała się podziałowi austriackiego Śląska w latach 1918/1919, kiedy
przeszedł on pod kontrole Czechosłowacji i Polski.
Po roku 1918 polski ruch narodowy na Górnym Śląsku domagał się włączenia
pruskiej części
regionu do państwa polskiego. Wówczas, w roku 1919 powstał Związek Górnoślązaków,
domagający się dla tego regionu niepodległości. Po plebiscycie, który miał
zadecydować czy
Górny Śląsk pozostanie niemiecki czy też przejdzie pod polską kontrole, region
ten został
podzielony na dwie części : niemiecką i polską.
W czasach reżimu komunistycznego (1945-1989), kiedy Polska przejęła resztki
dawnego niemieckiego Górnego Śląska, oraz około
95 % Dolnego Śląska, Ślązacy zostali zmuszeni bądź do opuszczenia swojej
ojczyzny bądź do poddania się procesowi polonizacji. Według opracowań
historycznych, więcej niż 95% Dolnoślązaków i około 50% Górnoślązaków musiało
opuścić swe domy i wyjechać do Niemiec.
Odrodzenie śląskich inicjatyw kulturalnych oraz politycznych stało się możliwe
dopiero po roku 1989.

[laband]

www.asgard.net.pl/bractwo/index.htm

[laband]

Jo je Slonzok

Slask z wlasnym parlamentem, rzadem i prezydentem. Do tego wlasny skarb
regionalny i konstytucja. Odrebne od reszty kraju sady górnoslaskie, a na
ulicach górnoslaska policja. To nie political fiction, lecz dazenia Ruchu
Autonomii Slaska.

Jo nie Niemiec, jo nie Polok, jo je Slonzok" - tak odpowiadali mieszkancy
Slaska pytani o narodowosc w czasie spisu powszechnego.

173 tys. mieszkanców województwa slaskiego, którzy okreslili swoja narodowosc
jako slaska, sprawilo, ze wybuchla prawdziwa burza. Jednym z glównych problemów
stala sie kwestia nazwania ich. Czy deklaracje slaskie oznaczaja, ze istnieje w
sensie socjologicznym naród slaski, czy nalezy raczej mówic o silnej grupie
etnicznej lub po prostu spolecznosci? Odbywaly sie konferencje, dyskusje, w
prasie pojawialy sie tytuly "Slazacy nie-Polacy?", a pojecie "narodowosci
slaskiej" zrobilo prawdziwa kariere. Do tego doszla glosna sprawa "Jerzego
Gorzelika i innych przeciwko Polsce", która swój final znalazla w Strasburgu. W
kazdym razie wynik spisu to spory sukces Ruchu.

Ruch Autonomii Slaska, bedacy organizacja spoleczno-polityczna, stawia sobie za
cel uzyskanie przez Slask pelnej autonomii politycznej, gospodarczej i
kulturowej. Kiedy powstawal 14 lat temu, liczyl 13 tys. czlonków. Dzisiaj do
Ruchu nalezy 6 tys. osób, które regularnie co miesiac

PLACA DWUZLOTOWE SKLADKI.

RAS ma glówna siedzibe w Rybniku, a w wiekszosci slaskich miast kola. W
zalozeniach programowych stowarzyszenia zapisano: " Górny Slask traktowany jest
jak kolonia, a prawa ludzi, którzy powinni byc tu gospodarzami, nie sa
respektowane. Nasza odpowiedzia na centralizm i ignorancje administracji
centralnej jest zadanie autonomii!". RAS buduje swój wizerunek na poczuciu
krzywdy. Poczucie odrebnosci maja umacniac skutki restrukturyzacji górnictwa i
hutnictwa, dewastacji srodowiska naturalnego, wysokiego bezrobocia.

Polityczna autonomia Slaska powinna byc - wedle RAS - oparta na jednoizbowym,
regionalnym parlamencie powolujacym rzad, na czele którego stoi premier.
Reprezentantem regionu w kontaktach z najwyzszymi organami RP mialby byc
prezydent. Finanse nalezalyby do zadan Górnoslaskiego Skarbu, który bedzie
zarzadzal dochodami z podatków i oplat pobieranych w regionie, w kwocie nie
mniejszej niz 60 proc. Zas gwarantem prawomocnosci autonomii winna zostac
konstytucja regionalna. RAS podzielilby region na powiaty ziemskie i miejskie
(miasta powyzej 100 tys. mieszkanców) oraz na gminy. Obok sadów powszechnych
funkcjonowalyby specjalne sady górnoslaskie (konstytucyjny i administracyjny),
orzekajace w zakresie prawa miejscowego. A na ulicach regionu dzialalaby
policja górnoslaska, podlegla regionalnemu rzadowi oraz policja municypalna,
tworzona zamiast strazy miejskich.

Dzialacze Ruchu mówiac o Slasku, maja na mysli Slask w dawnych granicach
historycznych bez Zaglebia Dabrowskiego, Czestochowy oraz czesci Podbeskidzia.
W swoich zalozeniach nie pomineli równiez modelu ustrojowego calej Polski jako
zdecentralizowanego panstwa regionalnego. - Gdyby dazenia do autonomii pojawily
sie takze w innych regionach Polski, to niewatpliwie znacznie latwiej byloby
uzyskac cel, do którego dazymy - mówi Gorzelik. - Nie mozemy decydowac za inne
regiony, ale z drugiej strony nie chcemy rezygnowac ze swoich aspiracji
dlatego, ze inni takowych nie posiadaja.

Przewodniczacy Ruchu Jerzy Gorzelik zapewnia, ze slaskiej organizacji daleko do
separatystycznej czy terrorystycznej dzialalnosci. - RAS proponuje otwarty i
bardzo zróznicowany model slaskosci. Z jednej strony nawiazujemy do tradycji,
akcentujemy historyczne granice regionu, ale z drugiej - nie nalezy tej
slaskosci zamykac dla tych, którzy maja okazje sie z nia identyfikowac, którzy
wrastaja w ten region, sami okreslajac sie jako Slazacy. Nawet jesli ich
swiadomosc jest inna, to chca, by w regionie dobrze sie zylo. Nalezy promowac
wizje slaskosci zróznicowanej, wielobarwnej, a takze podkreslac, ze jest to
dziedzictwo wszystkich mieszkanców regionu, nie tylko Slazaków z dziada
pradziada - mówi Gorzelik.

Historia narodowosci slaskiej zaczela sie dziewiec lat temu na jednym ze
spotkan kola Ruchu w Leszczynach. Niemoznosc przekroczenia wyborczych progów i
malejace poparcie dla idei autonomii byly jednym z powodów prób rejestracji
Zwiazku Ludnosci Narodowosci Slaskiej (wzorem mniejszosci niemieckiej na
Opolszczyznie zwiazek chcial miec zagwarantowana pule miejsc w parlamencie).
Haslo narodowosci slaskiej rzucila grupa mlodych dzialaczy skupiona wokól osoby
przewodniczacego Gorzelika, pracownika Uniwersytetu Slaskiego. W 1996 r.
zlozono do Sadu Rejestracyjnego w Katowicach wniosek o zarejestrowanie Zwiazku
Ludnosci Narodowosci Slaskiej. Sad zwiazek zarejestrowal, od czego odwolal sie
ówczesny wojewoda katowicki Eugeniusz Ciszak, twierdzac, ze sad zarejestrowal
cos, czego tak naprawde nie ma. I tak sprawa narodu slaskiego

ZACZELA WEDROWAC Z SADU DO SADU.

Sad Apelacyjny cofnal rejestracje, a Sad Najwyzszy utrzymal wyrok przyznajacy
racje wojewodzie. Po wyczerpaniu krajowych procedur, Slazacy skierowali sprawe
do Europejskiego Trybunalu Praw Czlowieka w Strasburgu. Trybunal podtrzymal
decyzje polskich sadów, jednoczesnie nakazujac Polsce uregulowanie spraw
mniejszosci. Od tej decyzji odwolal sie Gorzelik. Na poczatku lipca ubieglego
roku 20 sedziów Wielkiej Izby Europejskiego Trybunalu Praw Czlowieka
rozpatrywalo sprawe zatytulowana "Jerzy Gorzelik i inni przeciwko Polsce". W
imieniu strony rzadowej przemawial po angielsku prof. Krzysztof Drzewicki.
Zebrani na sali sadowej Slazacy z Czerwionki i Katowic nie rozumieli wyjasnien,
iz do zadnego zlamania prawa do stowarzyszania nie doszlo, bo narodowosc slaska
nie istnieje i nie ma czego rejestrowac. Mówiono tez, ze dzialania Ruchu sa
prowadzone przez Gorzelika w celu unikniecia 5-proc. progu wyborczego, jaki
wymagany jest od ugrupowan startujacych do sejmowych wyborów. Wymóg taki nie
obowiazuje juz mniejszosci narodowych. Sedziowie najmniej interesowali sie
liczbami, pytali zas o mniejszosci narodowe w Sejmie RP i o wyborcze progi,
zainteresowani byli tez gwara slaska.

Werdykt w tej sprawie zapadl po kilku miesiacach. W lutym br. Wielka Izba
Trybunalu odmówila prawa do zarejestrowania zwiazku. - Powolanie ZLNS i
upublicznienie tej sprawy poprzez caly proces rejestracyjny doprowadzilo do
tego, ze ludzie sami zaczeli sie zastanawiac nad kwestia przynaleznosci
narodowej, czy mozna te slaskosc w takich kategoriach definiowac. I okazuje
sie, ze wielu uznalo, ze mozna - podsumowuje przewodniczacy RAS. - O tej idei
mówi sie dzisiaj w zupelnie innym tonie, niz osiem czy siedem lat temu.
Poczatkowe reakcje byly takie, ze jest to pomysl ludzi, którzy zyja duchem
czasów z XIX wieku.

W czasie trwania procesu w Strasburgu w kraju mial miejsce narodowy spis
powszechny, przed którym RAS przeprowadzil akcje pod haslem "Masz prawo
deklarowac narodowosc slaska". I odniósl sukces. Sprawa "narodu slaskiego"
odzyla na nowo.

Sam Gorzelik przyznaje, ze czesc osób nie traktowala deklaracji w kategoriach
narodowych, nie uznajac slaskosci za przejaw przynaleznosci do narodu
slaskiego. Wedlug socjologów z Uniwersytetu Slaskiego, w sensie socjologicznym
naród slaski nie istnieje, a w tym przypadku mamy do czynienia raczej z silna
grupa etniczna, a nie z w pelni wyksztalconym narodem.

Przy okazji

SPIS ZWERYFIKOWAL

deklaracje liderów mniejszosci niemieckiej. Okazalo sie bowiem, ze narodowosc
niemiecka podalo tylko 153 tys. Slazaków. Towarzystwo Spoleczno-Kulturalne
Niemców na Slasku Opolskim twierdzilo bowiem, ze w samym Opolskim zyje od 300
do 350 tys. czlonków mniejszosci niemieckiej. To samo towarzystwo równiez
przeprowadzilo kampanie ulotkowa, która zachecala do podania narodowosci
niemieckiej. Walka toczyla sie przeciwko zwol

[laband]

SPIS ZWERYFIKOWAL

deklaracje liderów mniejszosci niemieckiej. Okazalo sie bowiem, ze narodowosc
niemiecka podalo tylko 153 tys. Slazaków. Towarzystwo Spoleczno-Kulturalne
Niemców na Slasku Opolskim twierdzilo bowiem, ze w samym Opolskim zyje od 300
do 350 tys. czlonków mniejszosci niemieckiej. To samo towarzystwo równiez
przeprowadzilo kampanie ulotkowa, która zachecala do podania narodowosci
niemieckiej. Walka toczyla sie przeciwko zwolennikom slaskiej tozsamosci.

Co oznacza wynik? Czy slaski lud znajduje sie w momencie poczatku konca
niemieckiej mniejszosci? Trzeba pamietac, ze posiadacze podwójnego
obywatelstwa, a takich jest wielu na Opolszczyznie, jako wlasciciele
niemieckiego paszportu mogli legalnie pracowac nie tylko w Niemczech, ale na
terytorium calej Unii Europejskiej. Jednak wyrobienie niemieckiego paszportu
nie jest jednoznaczne z poczuciem niemieckiej tozsamosci.

Wynik spisu z pewnoscia zadowolil dzialaczy RAS, ale juz sposób ich podania
wywolal ich oburzenie. - Nazywanie tych osób spolecznoscia jest naduzyciem ze
strony GUS-u i MSWiA. Pytanie dotyczace narodowosci bylo sformulowane
jednoznacznie. Ci, którzy podali narodowosc slaska, musieli najpierw zaznaczyc
niepolska narodowosc.

Odpowiedz jest jednak jednoznaczna i moze byc przedmiotem róznych interpretacji
socjologicznych, ale urzednik GUS-u czy MSWiA nie jest powolany do takiej
interpretacji. Nie ma zatem zadnych podstaw, by w publikowanych wynikach
róznicowac grupy, które sie ujawnily i jednych uznawac arbitralnie za
mniejszosci, czy nawet za narodowosci, a inne za spolecznosci. Jest to
naduzycie i przekroczenie urzedniczych kompetencji - twierdzi Gorzelik.

Lider RAS uwaza, ze osoby deklarujace narodowosc slaska sa grupa narodowa
pozostajaca w mniejszosci w granicach panstwa polskiego. - Czy uzyskaja status
mniejszosci narodowej lub etnicznej, to pozostaje kwestia otwarta. W projekcie
ustawy o mniejszosciach narodowych i etnicznych nie zostali uwzglednieni. Ten
projekt zawiera wyliczone grupy okreslone mianem mniejszosci narodowych i
etnicznych, i wsród nich nie ma Slazaków - mówi Gorzelik. Wedlug niego,
istnieje konsensus glównych sil politycznych sprzeciwiajacych sie
decentralizacji, by Slazakom takiego statusu nie nadawac. - PO, która o
decentralizacji wiele mówi, do tej pory nie wykazala sie zadnym konkretnym
dzialaniem, a niektóre ich pomysly wskazuja na to, ze jej deklaracje woli
decentralizacji sa po prostu nieszczere, jak chocby pomysl zlikwidowania
Senatu - twierdzi przewodniczacy RAS, który glebszych przyczyn niecheci uznania
Slazaków za mniejszosc narodowa dopatruje sie równiez w pokutujacej w mysleniu
polityków, elit intelektualnych, jak i zwyklych ludzi wizji jednolitego
narodowosciowo panstwa.

I choc nie udalo sie zarejestrowac narodowosci slaskiej, która uprawnialaby do
wyborczych przywilejów, to nie oznacza to jednak, ze dzialacze RAS wycofali sie
z walki o miejsca na Wiejskiej. Przygotowuja sie

DO SZTURMU WARSZAWY.

- Mimo ze jestesmy stowarzyszeniem, to dzialamy niczym partie polityczne, czyli
startujemy w wyborach - mówi Gorzelik. - W najblizszym czasie wezmiemy udzial w
wyborach czy to uzupelniajacych, czy terminowych. Pragniemy doprowadzic do
konsolidacji srodowisk regionalnych, reprezentowanych przez trzy grupy: RAS,
Zwiazek Górnoslaski i mniejszosc niemiecka. Po szeregu spotkan doszlismy do
wniosku, ze nadszedl czas, aby ta wspólpraca nabrala charakteru politycznego.

Przewodniczacy uwaza, ze potencjal tych trzech srodowisk jest duzy i moze stac
sie powaznym aktorem sceny politycznej w regionie. Na razie RAS jest czlonkiem
Wolnego Sojuszu Europejskiego. WSE, który byl do niedawna federacja
europejskich ugrupowan regionalnych, regionalistycznych i autonomistycznych,
stal sie na mocy Deklaracji Barcelonskiej z marca 2004 r. partia polityczna. -
Zmienil sie kontekst, w którym dzialamy i zapewne zmieni sie z czasem sposób
myslenia spoleczenstwa o autonomii. Jestesmy w zgodzie z glówna tendencja
panujaca w kregu UE i kultury atlantyckiej. Decentralizacja, której efektem
jest albo federalizm, albo panstwo regionalne z autonomicznymi regionami, jest
zjawiskiem, które nasila sie w Europie, np. w Belgii, Wloszech, Walii i
Szkocji - twierdzi Gorzelik. - Jesli spojrzec na dzialalnosc RAS poprzez
pryzmat tych doswiadczen europejskich, to okazuje sie, ze jestesmy organizacja
dzialajaca z pewnym duchem czasu.

Na Slasku obszar biedy stale sie powieksza, a wiec rosnie tez niezadowolenie.
Winna tego jest jak zwykle centrala, czyli Warszawa. W ostatnim czasie
autonomisci zyskuja poparcie dzialaczy mniejszosci niemieckich, którzy
wczesniej autonomie traktowali wylacznie jako polski problem.

Slaskich deklaracji nie mozna lekcewazyc, ale 173 tys. osób to zaledwie 3 proc.
wszystkich mieszkanców województwa. W tym roku Gorzelik startowal w wyborach do
Parlamentu Europejskiego, uzyskujac tylko 2360 glosów.

[laband]

Kaj żeśmy som?


Aleksandra Klich, Józef Krzyk 14-12-2004 , ostatnia aktualizacja 14-12-2004 17:19

W ustawie o mniejszościach narodowych nie ma śladu po Ślązakach. Gdzie
wyparowały 173 tysiące obywateli?

Tylu ludzi podczas spisu powszechnego w zeszłym roku zadeklarowało, że jest
narodowości śląskiej. Swój wybór tłumaczyli podobnie: jestem Ślązakiem, bo tutaj
się urodziłem, czuję się związany ze śląską historią, tradycją i kulturą, to
moja mała ojczyzna. Tu jest mój Nikiszowiec, Halemba albo Bobrek. Podkreślali,
że choć są narodowości śląskiej, pozostają lojalnymi obywatelami polskiego państwa.

Mimo tych mocnych i jednoznacznych zastrzeżeń w Polsce powiało strachem przed
śląskim separatyzmem, a w najlepszym razie - autonomią gospodarczą. O zagrożeniu
ze strony dążących do samodzielności Ślązaków mówili zgodnie zarówno politycy
prawicy, jak lewicy. I na niewiele pomogły uspokajające głosy, że
autodefiniujące deklaracje narodowe to w demokratycznym świecie normalna sprawa,
bo każdy obywatel ma prawo do określenia swej tożsamości. Że Ślązacy to po
prostu grupa, która wykorzystała spis powszechny, żeby po pierwsze - zwrócić
uwagę na swą odmienność, a po drugie - wyrazić sprzeciw wobec kiepskiej sytuacji
regionu. Przeważył pogląd, że Ślązak jest labilny narodowo i trzeba dbać o
utwierdzanie go w przekonaniu, że jest Polakiem. Inaczej może zechcieć np.
stworzyć własne państwo albo przyłączyć się do Niemiec.

Nie są grupą etniczną, bo nie

Oficjalnie państwo odniosło się do wyników zeszłorocznego spisu dopiero kilka
dni temu. W ustawie o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku
regionalnym przyjętej przez Senat nie ma nawet śladu Ślązaków. Nie znaleźli się
ani wśród dziewięciu narodowości, ani wśród czterech grup etnicznych.

Pierwszy przypadek nie dziwi, bo można mieć poważne zastrzeżenia, czy
rzeczywiście Ślązacy są już narodem. Dlaczego jednak Ślązaków nie uznano za
grupę etniczną?

Zgodnie z ustawą grupa etniczna musi: • odróżniać się w sposób istotny od
pozostałych obywateli; • dążyć do zachowania swojego języka, kultury lub
tradycji; • mieć świadomość wspólnoty etnicznej; • zamieszkiwać państwo
polskie od co najmniej 100 lat.

O Śląsku w ustawie w ogóle nie ma mowy. Śląski nie został uznany nawet za język
regionalny - taki status uzyskał kaszubski. Podczas dyskusji w parlamencie
urzędnicy i politycy nie powoływali się na żadne wyniki badań, które
rozstrzygałyby, że Ślązacy nie spełniają kryteriów stawianych grupie etnicznej.
Dlaczego? Bo takich badań nie ma. Są za to opracowania opisujące gwarę jako
język regionalny, podkreślające odrębność tożsamościową, etnologiczną i
kulturalną Ślązaków (nawet jeśli autorzy tych badań, jak np. prof. Dorota
Simonides, są sceptyczni wobec pomysłu narodowości śląskiej).

Posłowie i senatorowie zlikwidowali problem Ślązaków bez rzeczowej dyskusji
poprzedzonej analizą badań nad tożsamością regionu. Uznali, że nie ma ani
Ślązaków, ani języka, którym się posługują, ani tradycji, którą żyją, ani
kultury, którą tworzą.

Zapomniano o 173 tysiącach ludzi, którzy tę śląskość zadeklarowali, na czele z
senatorem Kazimierzem Kutzem, pisarzem i malarzem Henrykiem Wańkiem,
dramatopisarzem Ingmarem Villquistem oraz Wojciechem Kuczokiem, laureatem
tegorocznej Nike. Zapomniano też, że narodowość śląską zadeklarowało najwięcej
spośród tych obywateli, którzy uznali, że nie są narodowości polskiej. Więcej od
Niemców, Ukraińców czy Białorusinów.

Najgłośniej w obronie Ślązaków wystąpił Kutz. Jeszcze w Senacie grzmiał, że
ustawa o mniejszościach to dowód na nikczemne poniżanie Śląska. W "Przekroju"
nazwał ustawę majstersztykiem zacofaństwa, a w felietonach publikowanych na
katowickich stronach "Gazety Wyborczej" wystosował rozpaczliwy apel: czym jest
dla naszych nacjonałów śląskość - niedopuszczalną aberracją, trądem czy ukrytą
chorobą czarnego luda?

Na Śląsku rośnie społeczne ciśnienie. Słychać opinie, że posłowie uznali
Ślązaków za zagrożenie, które trzeba szybko zlikwidować. Na forum internetowym
gazeta.pl ktoś wpisał: "To my naród śląski! Przetrwaliśmy wysiedlania po II
wojnie światowej, przetrwaliśmy rugowanie naszej godki, przetrwamy też i
papierek stwierdzający, że nas nie ma". Michał Smolorz, publicysta z Katowic,
producent telewizyjny: - Czeka nas nawrót do państwa narodowościowego. Gdyby
ustawa ta weszła w życie, moglibyśmy powiedzieć: witaj, Polsko czasów i praktyk
Ottona von Bismarcka! Witaj, Polsko nacjonalistycznych spadkobierców Romana
Dmowskiego.

Rozczarowani są nie tylko Ślązacy, ale i ci, którzy znają Śląsk z racji swych
zainteresować zawodowych. Prof. Marek Szczepański, socjolog z Uniwersytetu
Śląskiego (pochodzi z Częstochowy, na Śląsku od lat 80.) zajmuje się głównie
kulturą i tradycją górniczą: - Daleki jestem od traktowania Ślązaków jak narodu.
Ale to największa w Polsce grupa etniczna! W dodatku jej członkowie zdefiniowali
się podczas spisu powszechnego. Dziwi mnie, że w Polsce, kraju o tak znikomej
liczbie mniejszości, tak wrogo ich potraktowano. Przecież Polska się nie zawali,
jeśli uhonoruje się Ślązaków zaliczeniem do grupy etnicznej.

I dodaje, że rozgoryczenie wśród Ślązaków jest tym większe, iż przetrwali
kilkaset lat poza granicami Polski właśnie jako społeczność polska. - Teraz ta
celowo pominięta grupa z przekory będzie eksponowała swoją inność - zapowiada.

Nie tylko gest

Ślązacy, tępieni przez lata PRL-u za używanie gwary, przestali się jej w ciągu
ostatnich 15 lat wstydzić (najlepszym dowodem jest gremialny udział Ślązaków w
konkursie "Po naszymu, czyli po śląsku"). Tak jak przestali się wstydzić
odmiennych doświadczeń historycznych (Polakowi trudno zrozumieć, że czyjś
dziadek mógł najpierw służyć w wojsku polskim, a potem został wcielony do
Wehrmachtu). Ślązacy nauczyli się formułować swoje potrzeby - do szkół
wprowadzono elementy wiedzy o kulturze regionu, ośrodki kultury organizują
konkursy wiedzy o regionie, gwarze, lokalnej historii. W internecie powstały
setki stron w gwarze śląskiej.

Co dałoby prawne uznanie Ślązaków za grupę etniczną? Najważniejsze, że byłoby to
docenienie długich starań Śląska o uznanie odmienności. Byłby to gest tym
ważniejszy, że stałby za nim autorytet polskiego państwa. Gest niewiele
kosztujący, a tak ważny dla Ślązaków. Dzięki niemu mogliby się czuć bezpieczni -
chronieni przed dyskryminacją i wsparci siłą polskiego prawa.

Przecież nie ma niczego złego w tym, że ktoś czuje się związany z jakąś grupą
etniczną. Europejczycy podkreślają przynależność do regionów. Więcej: doceniają
te regionalne przywiązania, bo to właśnie w regionach są pielęgnowane podstawowe
wartości - mocne i autentyczne więzi między ludźmi.

Zalegalizowanie Ślązaków jako grupy etnicznej to przede wszystkim szansa na
prawdziwe pojednanie między Polakami i Niemcami. W taki sposób wytrącono by z
ręki oręż nacjonalistom. Ślązacy to grupa etniczna ponad granicami, odarta z
nacjonalistycznej ksenofobii i nietolerancji. Ludzie, którzy wiedzą, jak
naprawdę być zwornikiem polsko-niemieckiego pojednania - prawdziwego,
obywatelskiego, na poziomie codziennych doświadczeń. Bez względu na to, kto
rządzi Polską: lewica, platformersi czy skrajna prawica.

Silna grupa etniczna wsparta potęgą państwa, pracująca na rzecz pojednania ponad
granicami - czy to się może Polsce nie opłacać?

To jednak na razie tylko pobożne życzenia. Na razie żyjemy w rzeczywistości
zafundowanej nam przez Sejm i Senat, czyli w świecie bez Ślązaków.

Ślązacy sobie poradzą

Do czego decyzja posłów i senatorów może doprowadzić? W najlepszym wypadku
Ślązacy zaczną się organizować na poziomie samorządów i staną się siłą
napędzającą aktywność lokalną. O tym marzy Kazimierz Kutz, to również przewiduje
Wojciech Łukowski, socjolog z Uniwersytetu Warszawskiego. - Ślązacy powinni
zweryfikować swoją siłę w wyborach lokalnych. Jeśli uda im się pokazać, że
potrafią lepiej od

[laband]

Ślązacy sobie poradzą

Do czego decyzja posłów i senatorów może doprowadzić? W najlepszym wypadku
Ślązacy zaczną się organizować na poziomie samorządów i staną się siłą
napędzającą aktywność lokalną. O tym marzy Kazimierz Kutz, to również przewiduje
Wojciech Łukowski, socjolog z Uniwersytetu Warszawskiego. - Ślązacy powinni
zweryfikować swoją siłę w wyborach lokalnych. Jeśli uda im się pokazać, że
potrafią lepiej od działaczy partyjnych rządzić w lokalnych wspólnotach, to
będzie poważne wsparcie ich sprawy - tłumaczy.

Gorzej, jeśli zaczną organizować się w opozycji do państwa polskiego. A jest to
prawdopodobne, jeśli czują się urażeni jawnym i oficjalnym lekceważeniem ich
istnienia, czyli - jak to ujął Kutz - wygumkowaniem ich z polskiej
rzeczywistości. Wtedy - żeby działać legalnie - mogą zapisywać się do
mniejszości niemieckiej (tak przewiduje Kutz) lub zaczną naciskać na
decentralizację państwa i autonomię regionu (to już oficjalnie zapowiada Jerzy
Gorzelik, lider Ruchu Autonomii Śląska).

Ani jedno, ani drugie nie jest jednak najgorszym rozwiązaniem. Najgorzej, jeśli
Ślązacy odwrócą się plecami, ogarnie ich apatia i bierność. Stracimy w taki
sposób niepowtarzalną szansę zbudowania obywatelskiego państwa. Tę szansę, którą
stworzyliśmy sobie, pytając w czasie spisu powszechnego: do jakiej narodowości
Pan lub Pani należy?

W kuluarach Senatu szeptano, że rugując Ślązaków z ustawy, chciano uniemożliwić
"doprowadzenie do eskalacji żądań mniejszości i konfliktów na tle etnicznym".
Spokojnie. Ślązacy nie są buntownikami. Nie pójdą z ułańską fantazją na czołgi.
Po prostu odczekają i w następnym spisie powszechnym narodowość śląską
zadeklaruje 300 tys. ludzi.

Może nim się to stanie, czas na prawdziwą dyskusję o Ślązakach?