ballest
02.09.05, 06:59
Józef Rotblat - polski (posiadający również brytyjski paszport) fizyk i
radiobiolog, współzałożyciel i lider pacyfistycznego ruchu naukowców Pugwash,
laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1995 roku.
Józef Rotblat urodził się w 4 listopada 1908 roku w Łodzi. Jest absolwentem
Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie zrobił również w 1938 roku doktorat. Do
1939 roku pracował na Uniwersytecie, w Instytucie Radowym oraz w pracowni
radiologicznej Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.
W 1939 roku wyjechał do Liverpoolu na stypendium, gdzie zastała go wojna.
Został uczniem, a następnie współpracownikiem angielskiego fizyka jądrowego
Jamesa Chadwicka. W czasie wojny pracował nad projektem Manhattan, z którego
wycofał się w 1944 roku przekonawszy się, iż bezpośrednim celem prac nie jest
wygranie wojny, lecz zapewnienie dominacji militarnej nad ZSRR, a w
konsekwencji wyścig zbrojeń.
Został krytykiem koncepcji odstraszania militarnego za pomocą posiadania
broni masowej zagłady przekonując, iż nie powstrzyma ona innych posiadaczy
tej broni. Doprowadził (wraz z angielskim filozofem Bertrandem Russellem) do
powstania w 1957 roku międzynarodowego ruchu pacyfistycznego uczonych
działających na rzecz likwidacji broni masowej zagłady - Pugwash,
skupiającego uczonych m.in. z obu stron żelaznej kurtyny. Pomimo nacisków
zarówno ze strony ZSRR jak i państw zachodnich, udało mu się uniknąć
upolitycznienia tego ruchu, zachowując jego pozycję ponad podziałem
politycznym ówczesnego świata.
Dążył do zbliżenia naukowców z obu bloków politycznych, oraz ich solidarności
przeciwko rozwijaniu badań naukowych mogących owocować nowymi rodzajami
broni. Postulował aby naukowcy przyjęli sposób postępowania na wzór
lekarskiej przysięgi Hipokratesa, tzn. aby powstrzymywali zaspokajanie
własnej ciekawości naukowej i samoograniczali się w badaniach, jeśli ich
wyniki mogłyby okazać się zgubne dla świata.
Jako naukowiec zajmował się medycyną nuklearną, m.in. wpływem promieniowania
jonizującego na powstawanie nowotworów.
W 1995 roku, w 50. rocznicę zagłady Hiroszimy (a także w momencie wznowienia
prób z bronią atomową przez Francję) Józef Rotblat został uhonorowany wraz z
ruchem Pugwash (po połowie) Pokojową Nagrodą Nobla.
Józef Rotblat do dziś świetnie mówi po polsku i podkreśla swoje związki z
polskością, akcentując iż jest Polakiem z brytyjskim paszportem. Protestuje
też przeciwko przekręcaniu jego imienia z Józef na Joseph. Można go więc
zaliczać do polskich noblistów podobnie jak obywatelkę francuską, ale Polkę
Marię Skłodowską-Curie (może nawet bardziej od niej, gdyż Rotblat wyjechał z
Polski już jako ukształtowany naukowiec). Obywatelem brytyjskim Rotblat jest
od 1946 roku.
